150 jaar Diergaarde Blijdorp - Vrienden van Blijdorp
150 jaar Diergaarde Blijdorp - Vrienden van Blijdorp
150 jaar Diergaarde Blijdorp - Vrienden van Blijdorp
- No tags were found...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
<strong>150</strong> <strong>jaar</strong><strong>Diergaarde</strong><strong>Blijdorp</strong>1/2007
e v e n b i j p r a t e nBeste Vriendinnen en <strong>Vrienden</strong>,Gefeliciteerd met de <strong>150</strong>e ver<strong>jaar</strong>dag <strong>van</strong> uw geliefde <strong>Diergaarde</strong>! Het zal een bijzonder<strong>jaar</strong> worden. Als alles meezit pakt <strong>Blijdorp</strong> flink uit! Wij houden u <strong>van</strong>zelfsprekend op dehoogte. Kom in ieder geval naar de Algemene Ledenvergadering <strong>van</strong> 28 april aanstaande.<strong>Blijdorp</strong> heeft een leuke verrassing voor u in petto.<strong>Vrienden</strong>nieuws zal dit <strong>jaar</strong> regelmatig terugblikken op de <strong>Blijdorp</strong>-historie. We beginnendit nummer met een interview <strong>van</strong> Gerard Ouweneel met oud-verzorger Gerrit <strong>van</strong> derGraaf. Maar natuurlijk is er ook aandacht voor de meer recente ontwikkelingen. We lichtenbijvoorbeeld een tipje op <strong>van</strong> de sluier <strong>van</strong> het nieuwe poedoe-verblijf, zoals u weet eengeschenk <strong>van</strong> u, <strong>Vrienden</strong> <strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong>.i n h o u d<strong>Vrienden</strong>nieuws 1/2007Leeuwtjes - foto: Peter <strong>van</strong> NordeTenslotte vindt u in dit nummer de convocaties voor de voor<strong>jaar</strong>sreis en de meerdaagsereis. Gaat u ook mee naar Bernhardine, Yasmin en Anak in Dublin?Marcel Kreuger,Hoofdredacteur.Even bijpraten 2Algemene Ledenvergadering 2007 3Nieuws uit <strong>Blijdorp</strong> 5Botanisch <strong>Blijdorp</strong>:Ode aan de Magnolia 8Interview met oud-verzorgerGerrit <strong>van</strong> der Graaf 10Kakkerlakken: Huisdier of plaag 12Lijn 13: IJsberen 12Voor<strong>jaar</strong>sexcursie naar Wuppertal 15Gorilla’s: nieuws enontwikkelingen (2) 16EAZA deel 3:Arovako i Madagaskara! 18Zoo’n Boek 21Meerdaagse reis naarEngeland en Ierland 22Stukje Andes voor onzepoedoefamilie en cavia’s 26Mutaties in de <strong>Diergaarde</strong>(26 oktober 2006–2 januari 2007) 27Agenda 28Colofon 28Heeft u nog guldens? 28Bij een feestje hoort taart!Op woensdag 31 januari jl. werden de medewerkers <strong>van</strong> diergaarde <strong>Blijdorp</strong> verrast dooreen mega-taart <strong>van</strong> de <strong>Vrienden</strong>. De <strong>Blijdorp</strong>-medewerkers staan altijd voor ons klaar.Denk hierbij o.a. aan de lezingen, horeca, enthousiaste bijdragen aan <strong>Vrienden</strong>nieuws ende vele activiteiten die achter de schermen voor onze leden worden georganiseerd.Kortom: het <strong>150</strong>-jarig jubileum was voor het bestuur reden om alle medewerkers <strong>van</strong><strong>Blijdorp</strong> in het zonnetje te zetten en te trakteren op taart.Toen het bestuur Banketbakkerij Van Beek en Specker benaderde met de vraag of zijeen mega-taart voor een 'vriendenprijs' konden leveren, waren zij zeer enthousiast.Zelfs zo enthousiast dat Jaap <strong>van</strong> Beek besloot de taart (1,60 x 0,80 meter!) volledig tesponsoren. Dat daarbij niet extra op de kosten werd gelet, bewijzen deze foto's.Wij bedanken Banketbakkerij Van Beek en Specker heel hartelijk voor het royale gebaar!En mocht u binnenkort zelf willen trakteren: ook het gebak in een kleiner formaat kunnenwij <strong>van</strong> harte aanbevelen. De winkels <strong>van</strong> Banketbakkerij Van Beek en Specker vindt u inde Karel Doormanstraat 451 en Slinge 415 te Rotterdam.Telefonisch bestellen kan ookvia 010 - 4147771 of 010 - 4807069.2
Algemene LedenvergaderingVereniging <strong>Vrienden</strong> <strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong>Zaterdag 28 april 2007De vergadering wordt om 14.00 uur gehouden in het Eauditoriumin het Oceanium in <strong>Diergaarde</strong> <strong>Blijdorp</strong> (zaal open om 13.30uur). <strong>Vrienden</strong> hebben op de aangegeven datum tot aan<strong>van</strong>g<strong>van</strong> de bijeenkomst én op vertoon <strong>van</strong> hun lidmaatschapskaartvoor het betreffende <strong>jaar</strong>, gratis toegang tot de <strong>Diergaarde</strong>. Er isniet meer dan één introducé per lid toegestaan.Vanwege het <strong>150</strong>-jarig jubileum biedt <strong>Diergaarde</strong> <strong>Blijdorp</strong> onsaansluitend een 'verrassingsprogramma' aan.Wat dat gaat worden is nog geheim, maar we sluiten af met eenont<strong>van</strong>gst in de 'tijdmachine' in de Rivièrahal, met een hapje eneen drankje. Het programma eindigt rond 18.30 uur.Wilt u erbij zijn?Laat het ons weten door middel <strong>van</strong> eenbriefkaartje of een mailtje en vermeldttevens of u alleen of met een introducékomt.<strong>Vrienden</strong> <strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong> / ALVSonoystraat 6a3039 ZT RotterdamALV@vrienden<strong>van</strong>blijdorp.nlJaarverslag secretaris“2006 was een raar <strong>jaar</strong>”, aldus <strong>Blijdorp</strong> directeur Ton Dorresteijn aan het begin <strong>van</strong> zijnnieuw<strong>jaar</strong>slezing voor de <strong>Vrienden</strong>. Het was een <strong>jaar</strong> <strong>van</strong> extreme weersomstandigheden,zoals de extreem hete julimaand en de natte moesson in augustus. Gevreesd werddat de bezoekersaantallen beduidend lager zouden liggen dan was begroot. Maar dankzijeen geboortegolf onder de dieren in december en het zachte weer, viel dat uiteindelijkreuze mee.Ook in het afgelopen <strong>jaar</strong> bouwde <strong>Blijdorp</strong> gestaag verder aan de vernieuwing <strong>van</strong> de<strong>Diergaarde</strong>. Grootse projecten werden gestart, zoals de volière naast het Oewanjarestaurant en de nieuwe verblijven aan de Oceaniumzijde. En 2007 gaat helemaal eenbijzonder <strong>jaar</strong> worden, <strong>van</strong>wege het <strong>150</strong>-jarig bestaan <strong>van</strong> de Rotterdamse <strong>Diergaarde</strong>.Natuurlijk gaat dit uitgebreid gevierd worden.Voor de <strong>Vrienden</strong> was het afgelopen <strong>jaar</strong> een vrij rustig <strong>jaar</strong>. Er waren geen spectaculaireopeningen <strong>van</strong> nieuwe verblijven en er zijn geen grote nieuwe projecten gestart.We wachten in spanning af op de bouw <strong>van</strong> ‘ons’ ijsberenverblijf, een geschenk <strong>van</strong> deVereniging ter gelegenheid <strong>van</strong> het jubileum <strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong>.Boven op de miljoen euro die we al hadden toegezegd, deden we daar dit <strong>jaar</strong> op verzoek<strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong> nog een schepje bovenop door dit bedrag te verhogen met nog eens€ 200.000. In 2006 hebben we ook nog een klein project gesponsord: de bouw <strong>van</strong> eennieuw verblijf voor poedoes en wilde cavia’s aan de Oceaniumzijde.Als alles goed gaat kunnen we dit <strong>jaar</strong> dus wel weer enkele verblijven openen.Het bestuur heeft in 2006 twee acties gehouden in de hoop nieuwe leden te werven.De actie ‘Leden werven leden’ leverde 42 nieuwe leden op. Van degenen die een nieuwlid hebben aangebracht zijn tijdens de nieuw<strong>jaar</strong>slezing vijf gelukkige winnaars geloot.Zij hebben een rondleiding achter de schermen door de directeur gewonnen. Helaaslukte het niet om een ledenwerf-team <strong>van</strong> de grond te krijgen. Er meldde zich slechtséén persoon na onze oproep in <strong>Vrienden</strong>nieuws.Een actie onder bedrijven om medewerkers aan het einde <strong>van</strong> het <strong>jaar</strong> een lidmaatschap<strong>van</strong> de <strong>Vrienden</strong> cadeau te doen als kerstgeschenk, leverde ongeveer 100 nieuwe ledenop. Ondanks alle inspanningen is het ledental toch weer iets gedaald. Voor het eerstsinds 1999 hebben we nu iets minder dan 6000 leden.Het zou mooi zijn als we in 2007, het <strong>jaar</strong> waarin onze dierentuin <strong>150</strong> <strong>jaar</strong> bestaat, onsgezamenlijk inspannen om het ledental weer boven de 6000 te krijgen.Koos <strong>van</strong> Leeuwen, secretarisAgenda1. Opening2. Notulen Algemene Leden-vergaderingd.d. 29 april 2006De notulen kunnen telefonisch wordenopgevraagd bij het secretariaat (010 –4676637) of worden geraadpleegd op onzewebsite (www.vrienden<strong>van</strong>blijdorp.nl).De notulen zijn ook ter vergadering aanwezig.3. Jaarverslag <strong>van</strong> de secretariszie hiernaast4. Jaarverslag <strong>van</strong> de penningmeesterzie pagina 45. Verslag en benoeming <strong>van</strong> dekascontrolecommissie6. Verslag promotiewerkzaamheden7. BestuursverkiezingAftredend volgens rooster zijn de heerGerritse en mevrouw Noordijk.Beiden hebben zich herkiesbaar gesteld.8. Vaststellen contributie 20089. Rondvraag10. SluitingAansluitend een door <strong>Diergaarde</strong> <strong>Blijdorp</strong>aangeboden verrassingsprogrammater gelegenheid <strong>van</strong> het <strong>150</strong>-jarigjubileum.3
ERENIGING VRIENDEN VAN BLIJDORPFinancieel overzichtSTAAT VAN BATEN EN LASTEN 2006BATENLASTENContributie 240.424 <strong>Vrienden</strong>nieuws 62.883Giften en legaten 50.503 Administratiekosten 7.532Rente 20.341 Diversen 5.924Reizen 28.230 Reizen 23.854Verkopen ex BTW 110.047 Inkopen 61.302In- en Verkoopkosten 4.268Voorzieningen 285.000Nadelig saldo 1.218TOTAAL 450.763 TOTAAL 450.763BALANS PER 31 DECEMBER 2006Wie?komt onspromotieteamversterken?Heeft u een dagje over,kunt u 1 + 1 bij elkaar tellen en leuk metklanten omgaan?Kom dan ons promotieteamversterken.Voor inlichtingen kunt u bellen naar:010-4663682.Een briefje is ook welkom:H. Gerritse, Sourystraat 1d,3039 SR Rotterdam.ACTIVAPASSIVALiquide middelen Reeds ont<strong>van</strong>gen contributie 75.307Kas — Te betalen reken. 4.816Giro 167.768 Te betalen BTW 3.553Bank 1.190.422TOTAAL 1.358.189 Voorzieningen 1.317.000Waarde goederen 49.102Vermogen 6.615TOTAAL 1.407.291 TOTAAL 1.407.291BEGROTING 2007ONTVANGSTENUITGAVENContributie 250.000 <strong>Vrienden</strong>nieuws 65.000Giften 40.000 Administratiekosten 8.500Rente 27.500 Diversen 6.000Verkopen 110.000 Inkopen 50.000In- en Verkkosten 5.000Ex voorzieningen 1.275.000 Voorzieningen 293.000Geschenken:IJsberen 1.200.000Serval 45.000Poedoe 30.000TOTAAL 1.702.500 TOTAAL 1.702.500Secretaris Koos <strong>van</strong> Leeuwen neemt gift Kwik Fit voorijsberenverblijf in ont<strong>van</strong>gst - foto: Kim Wamper4
<strong>Blijdorp</strong> n i e u w sLeeuwtjes - foto: Peter <strong>van</strong> NordeIedere dag gebeurt er wel iets bij <strong>Blijdorp</strong>. Er wordt een diergeboren, er gaan er helaas ook dood. Dieren komen uit anderetuinen aan en worden verzonden naar elders. Om de lezers <strong>van</strong>Dierennieuws op de hoogte te houden geven wij iedere editieeen impressie <strong>van</strong> de mutaties. Niet alles schrijven wij op, datzou teveel zijn. Mocht u denken, waarom lees ik nooit iets over….. dan kunt u ons dat natuurlijk gewoon laten weten via eene-mailtje of briefje. Dan gaan wij vragen stellen aan al diegenendie daar meer over weten.Tekst: Gerda NijssenMet dank aan berichten <strong>van</strong> <strong>Diergaarde</strong><strong>Blijdorp</strong> en de Nieuwsbrief <strong>van</strong> deRondleiders in <strong>Blijdorp</strong>.Op 15 oktober worden twee Europeseotters geboren. Een daar<strong>van</strong> is helaas op 28oktober overleden. De tweede is sinds einddecember te zien. Het is na onderzoekgebleken dat het een kleine man is. Rechttegenover de leeuwen kun je zien hoe hijiedere dag een stukje verder met moe enpa optrekt en vrolijk op verkenningstochtgaat. In het water duiken gaat hem gemakkelijkaf, maar moe moet een handje helpenmet eruit komen. Kindlief moet wel eersthard roepen voor moeders komt helpen.Bezoekers denken nogal eens dat ze bij dathulpgeroep <strong>van</strong> de kleine moeten helpendoor een verzorger in te schakelen. En dielaten dat dan weer liever over aan deouders zelf. Die vervolgens denken: probeereerst zelf maar op de kant te komen.Hoe herkenbaar.Midden oktober arriveert het nieuwe aquariumin het Publiekslab. Daar past maarliefst 430 liter zeewater in. De ringvormigebak staat op de middenbalie. Zo kun je ermooi omheen lopen. Menig mond valtopen bij het zien <strong>van</strong> de kleurige visjes. Hetzijn pakweg 30 anemoonvisjes (beterbekend als nemo) en een paar gele doktersvisjes.Wat naast de mooie kleurtjes <strong>van</strong>de vissen opmerkelijk is om te zien hoe desteenkoralen gekweekt worden. In de bakvind je verschillende soorten bij elkaar dieje <strong>van</strong> heel dichtbij kunt bekijken. Voor dewerkers <strong>van</strong> het lab is het wel zaak om debak in de gaten te houden. Er mag geendeksel op om de waterkwaliteit goed tehouden en voor je het weet, steekt iemandz’n hand in het water. Dat is natuurlijk nietbevorderlijk voor het evenwicht waarvooral de koralen erg afhankelijk <strong>van</strong> zijn.Voorlopig is het geheel een lust voor hetoog.Op 25 oktober arriveren een wulp en 4steltkluten uit Heidelberg. Ze verblijvenvoorlopig in de kas vlak naast de plek waardruk gebouwd wordt aan de nieuwe volièrevoor Europese vogels. Je kunt <strong>van</strong>uit devlinderkas stiekem door de ramen glurenen zien hoe ze gezellig met rode ibissen enandere Europese vogels rondscharrelen.5
Esta - foto: Anneke ObermanOp 7 november is de Colobusfamilie uitgebreidmet een jong. In het begin zijn zespierwit. Drie maanden later is het jongalweer bijgekleurd met zwarte tekeningenover het hele lijfje. In tegenstelling tot mensapenblijft het jong niet de hele tijd bij moederonder de hoede. Tantes mogen ombeurten mee zorgen en nemen het danmee op hun klauterpartijen. Dat betekentvoor de verzorgers zoeken bij wie het jongte zien is. Als je op de ‘tijgerbrug’ staat, kunje ze in hun binnenverblijf zien. Een bordjemet wat informatie zou daar trouwens handigzijn (als tip).Het gaat goed met de kweek <strong>van</strong> zeepaardjes.Op 6 november mogen 8gestreepte zeepaardjes op reis naarAntwerpen. In het laboratorium kunt uer nog een paar zien hangen aan eentakje of touwtje.En dan bevalt moeder Marian op 17november <strong>van</strong> Esta. Zij is een dochter <strong>van</strong>vader giraf Fahari. Esta groeit wel goed,maar is meer <strong>van</strong> het magere type. Ze eetgoed daar ligt het niet aan. Wat is er danwel aan de hand? De verzorgers gaan datverder onderzoeken. Binnenkort verwachtmoeder Anne haar kind. Wij zijn benieuwdhoe het haar vergaat. Sero, de mannelijkegiraf is op reis naar Amersfoort.Op 27 november zijn 9 bekerkoralen geboren.De mooie oranje koralen planten zichgoed voort. Ze zijn te vinden, onder andere,in het diepzeerif dat werkelijk met deweek mooier wordt. Helaas kan ik debuisalen, die zo grappig uit het zandomhoog staken niet meer vinden. Maar datkan aan mij liggen.Op 1 december arriveren 3 zwarteoropendola’s. Ze wonen sinds januari in hetCaribische gebied. Het zijn <strong>van</strong> die brutalerakkers die zich zo te zien snel thuis voelenin het Oceanium. Ik ben benieuwd of ze inde drie hangende manden gaan nestelenzoals in hun geboorteland of gewoon alszoveel andere vogels in een voorgevormdeboomstam. In de Rivièrahal woont eengroepje groene oropendola’s die ook inSuriname voorkomen. Het mannetje maakteen bijzonder gorgelend geluid, dat wel lijktop een haperende grasmachine. Hij heeftdaarmee succes bij de vrouwtjes die hij hethof wil maken.Op 6 december ziet een kuifhertje hetlevenslicht. De verzorgers dopen haarSimone. Begin december komen 2 lepelaarsover uit Artis. Die kun je ook nogeven alleen via het kijkgaatje in de vlinderkaszien. Ook komt er een vrouwtjes servalover uit Opole, Polen. Nu nog een prettigverblijf waar ze in kunnen; op de plaatswaar het moet komen (recht tegenover hetHenri Martinhuis) staat al maanden eenaankondigingsbord. Maar dat servalverblijfis nog steeds in de planning en onderwerp<strong>van</strong> menig gesprek.December was een spannende maand vooronze leeuwen. Zou het goed gaan, zoumoeder Shantee niet te zenuwachtig wordenen net als voorgaande keren haar eigenjongen doodbijten? Nou petje af, de verzorgerskregen het goed voor elkaar. Met eenafscheiding waarop de jongen via eencameraopstelling toch te zien waren voorhet publiek, hebben moeder en welpen deeerste spannende weken goed doorstaan.Ondertussen spelen de twee kleintjes vrolijkbuiten. Moeder houdt ze <strong>van</strong>af eenvoor haar gevoel veilige plek <strong>van</strong>uit het binnenverblijfnauwlettend in de gaten. Ze wiltwee meisjes het plezier <strong>van</strong> buiten ravottenblijkbaar niet in de weg staan en kiestvoor haarzelf een prettig alternatief.Ondertussen moet het andere vrouwtjeJasdon binnen op haar buitenbeurt wachten.Zij mag in de avonduren buiten kuieren.Ook Jasdon wordt over niet al te langetijd moeder. Over enige tijd hopen we opeen leuk mannetje voor haar en Shantee.Die is ons beloofd door de dierentuin <strong>van</strong>Moskou.Moeder Janneke bevalt op 11 december >6
Magnolia - foto: Koos <strong>van</strong> Leeuwenarboreta over de hele wereld proberen eenbijdrage te leveren door bedreigde soortenin hun collectie op te nemen om ze zovoor uitsterven te behoeden.OudjeHet geslacht Magnolia is <strong>van</strong> de nogbestaande bloemplanten de oudst bekendesoort. Archeologen hebben een fossielemagnolia gevonden <strong>van</strong> ongeveer 20 miljoen<strong>jaar</strong> oud.De bloemen lijken zelfs op een gevondenfossiele bloem <strong>van</strong> 98 miljoen <strong>jaar</strong> geleden.Magnolia’s hebben dan ook enkele primitievekenmerken, zoals grote bloemen aanhet eind <strong>van</strong> de takken. Door de om<strong>van</strong>gen de plaatsing <strong>van</strong> de bloemen is het aantalbloemen niet zo groot. Dit is nadeligomdat de bloeiperiode en daarmee devoortplantingsperiode vrij kort is. Bovendienstaat de eindstandige bloem de normalegroei <strong>van</strong> de tak in de weg.Gedurende de winter zijn de knoppen <strong>van</strong>de magnolia beschermd door een grijsbruin,vilten mutsje. Eind maart, begin aprilzet de groei in en barst dat mutsje open.Bij veel soorten staan de grote bloemenrechtop op de nog kale takken. De kleurenvariëren per soort <strong>van</strong> sneeuwwit tot donkerpaars.De bloeiperiode <strong>van</strong> magnolia’s iskort, hooguit twee weken. Doordat eenaantal soorten zo vroeg in de lente gaatbloeien, is de kans op nachtvorst nog redelijkgroot. Die richt dan ook veel schadeaan, evenals striemende regen en hardewind.De bloem staat rechtop en is open <strong>van</strong>boven, waardoor het stuifmeel nietbeschermd is tegen de regen. De bloemkroonbestaat uit zes of meer kroonbladenen drie kelkbladen, die nauwelijks <strong>van</strong> elkaarzijn te onderscheiden. De bloemdelen staanspiraalvormig langs de lange bloemas.Ik zal m’n magnolia missen! - foto: Koos <strong>van</strong> LeeuwenHet aantal meeldraden en vruchtbeginselsis talrijk, waarbij de vruchtbeginsels sameneen kegel vormen. De bloemen <strong>van</strong> demagnolia worden bestoven door kevertjesen vliegen. Zij eten <strong>van</strong> het stuifmeel enzorgen zo indirect voor de bestuiving.Als de bloemen bevrucht zijn, groeien devruchtbeginsels uit tot kegelvormige vruchten,die in de nazomer openbarsten. Danzijn de fraaie, koraalrode zaden te zien.Vogels eten de vlezige zaden graag en zorgenzo voor verspreiding <strong>van</strong> de plant.Mooi verhaalTijdens de speurtocht naar informatie overde magnolia, kwam ik een mooi verhaaltegen. In 1982 werd in Japan een zeer oudenederzetting opgegraven, naar schatting2000 <strong>jaar</strong> oud.De boerenbevolking bewaarde hun oogst inputten. In een <strong>van</strong> die putten werden nogwat rijstkorrels gevonden. Deze zadenwaren zwart en hadden geen kiemkrachtmeer. Er was echter één ander zaadjegevonden. Dit zaadje kiemde wel en ergroeide een plant uit. Er was geen enkeletwijfel over; het betrof een Magnolia kobus,een soort die ook nu nog in die omgevingvoorkomt. Elf <strong>jaar</strong> later bloeide de plantvoor het eerst. De bloem week iets af <strong>van</strong>de bestaande Magnolia kobus. In plaats <strong>van</strong>de gebruikelijk zes kroonbladen had ditexemplaar er acht. Het volgende <strong>jaar</strong> hadde plant meer dan dertig bloemen. Hetaantal kroonbladen varieerde <strong>van</strong> zes totnegen. Dit zou kunnen duiden op een tijdelijkeafwijking. Maar het kunnen ook deerfelijke eigenschappen zijn <strong>van</strong> een oudesoort, die eigenlijk verdwenen was. Ubegrijpt dat wetenschappers de ontwikkeling<strong>van</strong> deze plant nauwlettend volgen. Hetis dan ook heel bijzonder, zo’n zaadje datna 2000 <strong>jaar</strong> slapen tot bloei komt.Magnolia’s in <strong>Blijdorp</strong>In <strong>Blijdorp</strong> zijn op verschillende plaatsenmagnolia’s te vinden. Vooral in het Aziëgedeelte,en dan met name bij de flamingo’sen in de Chinese sfeertuin. Daar staandiverse soorten, <strong>van</strong> de vroegbloeiendestermagnolia tot de donkerpaarse leliemagnolia(Magnolia liliiflora ‘Nigra’) die pas inmei begint te bloeien en ook langer doorbloeit.Ook in het stukje tuin achter demaraboes zijn magnolia’s te vinden (Eén<strong>van</strong> de magnolia’s is bij alle veranderingenzelfs in het maraboe verblijf beland). Afgezien<strong>van</strong> de beverbomen vindt u in dit stukje<strong>Blijdorp</strong> overigens ook een ‘echte tulpenboom’.Deze is te herkennen aan de bijzonderebladvorm: het lijkt net of de punten<strong>van</strong> de bladeren zijn afgeknipt. Dezachtgroene bloemen <strong>van</strong> de tulpenboomzijn door hun kleur en de hoogte <strong>van</strong> deboom moeilijker te ontdekken.Tot mijn grote schrik is een <strong>van</strong> de magnolia’sin de Chinese tuin onlangs gerooid omplaats te maken voor een nieuw verblijfvoor Chinese dwergalligators. Jarenlanghield ik deze boom nauwlettend in degaten. Als ik haar in volle glorie kon betrappen,was mijn dag helemaal goed! De bloeikan twee weken duren, maar bij nachtvorstof aanhoudende regen kan het al in tweedagen over zijn. De bloemblaadjes wordendan bruin en hangen als natte theezakjesaan de takken. Het zal ongetwijfeld eenfraai nieuw verblijf worden, maar ik hebhet nu eenmaal niet zo op krokodillen enalligators….. Ik zal ‘mijn magnolia’ missen!9
‘Gezond geboren zoon<strong>van</strong> Wilhelmina. Proficiat’Gesprek met Gerrit <strong>van</strong> der Graaf,44 <strong>jaar</strong> dierverzorger in <strong>Blijdorp</strong>Rotterdammers met herinneringen aan de <strong>Diergaarde</strong> aande Kruiskade moeten wij zoeken in een leeftijd boven de 75.Gerrit <strong>van</strong> der Graaf koestert die herinneringen. Zijn ouderebroer was er sinds 1924 tuinman, dat effende voor hem deweg om voor<strong>jaar</strong> 1943 te beginnen in <strong>Blijdorp</strong>, 16 <strong>jaar</strong> oud.Hij bleef er tot 1987. “Ik heb hem onlangs nog gesprokenen hij is volgens mij nog steeds een wandelende <strong>Blijdorp</strong>encyclopedie”mailde directeur Ton Dorresteijn. Een betereaanbeveling viel niet te bedenken.Tekst: Gerard OuweneelBaris, die prima resultaten met zijn mensapenbereikte. “Chris was vegetariër. Hijpraatte ook met zijn dieren. Ik heb meegemaaktdat hij die grote orang-oetan manAgan zo tot bedaren had” vertelt Gerrit.“Op vakantie naar Rockanje nam Chris eenkleintje mee. En prompt foto’s in de Rotterdamsekranten <strong>van</strong> een orang oetanbaby op het strand.”De huiskamer <strong>van</strong> Emmy en Gerrit <strong>van</strong> derGraaf aan de Statenweg is een klein <strong>Blijdorp</strong>-museum.Emmy blijkt een begaafdfotografe. De muren gaan schuil onder deresultaten <strong>van</strong> haar hobby. Uit beeldjes <strong>van</strong>giraffen die her en der staan, blijkt welkediersoort echtgenoot Gerrit bijzonder aanspreekt.Ter voorbereiding op het gesprekligt een enorme collectie foto’s, tijdschriften,krantenknipsels en boeken op tafel,waaronder een schitterende wandelgids<strong>van</strong> de oude diergaarde uit 1925. Gerrit<strong>van</strong> der Graaf, een halve eeuw geledenvoor mij een onbenaderbare grootheid.Janus <strong>van</strong> de BergGerrit vertelt: “Ik werd hulpje <strong>van</strong> Janus<strong>van</strong> de Berg, de hoofdoppasser. Die wasstreng, maar een vakman die overal raadop wist en alles kon. Van hem heb ik veelgeleerd. Door een verschil <strong>van</strong> inzicht, waser wel eens ruzie. Janus kon kordaat zijntegen de dieren ‘.... zo’n giraf weet tochook niet wat hij aan mij heeft’. Ik praatteliever met ze. Maar goed, een voorbeeld.Eens moesten er twee leeuwen weg. Ikwas toen ver<strong>van</strong>ger <strong>van</strong> de roofdierenoppasserHillebregt. Uren tobben. Arriveertaan het einde <strong>van</strong> de middag Janus. Gelijkkritiek omdat die leeuwen nog niet in detransportkooi waren. Binnen een mum <strong>van</strong>tijd had hij een touw om de poten en metvijf man trekken. Zwaar werk. Vergeet nietdat alles met de hand moest. En geenblaaspijpen met verdoving. Met die mondenklauwzeer, ik dacht in 1949, ging <strong>Blijdorp</strong>voorbij de Rivièrahal op slot. Alle diereninenten. Koedoes overmeesteren inhun stallen. Met lasso’s naar gnoes enbizons. Het was soms je reinste Texas.Natuurlijk liepen we bulten en schavingenop. Eens moesten de bantengs worden verplaatst<strong>van</strong> een perk tegenover het oudeolifantenterras naar de weide waar nu debongo’s lopen. We hebben toen alle zijpadenafgezet en de kudde erheen gedreven.Tja, later verloren we onze halve kuddebantengs aan boutvuur. Trouwens, was eendier ziek, dan tobde je voortdurend hoehem erdoorheen te helpen. Toen het nogaleens met de giraffen mis ging, kwam ik incontact met Theo <strong>van</strong> der Kroon <strong>van</strong> Artis.We werden vrienden, 35 <strong>jaar</strong> lang. Nu is hijhelaas overleden....!” Verschillende collega’spasseren de revue, waarbij natuurlijk ChrisOlifantenBij iedere foto heeft Gerrit een verhaal. Bijeentje die kennelijk is genomen <strong>van</strong>af dehelaas gesloopte <strong>Blijdorp</strong>toren, kijken wijneer op het terras <strong>van</strong> Indische olifanten.“Toen ik in 1943 kwam, waren er vier”,vertelt Gerrit. “Dat waren Nelly, Sonny,Willy en Aida”. Op de foto zien we rechttegenover de olifanten watoesi-runderen inhun zandperk en links boven op de plaatzijn nog net kamelen te zien. Het schaarsegroen is pril, zodat de foto genomen zalzijn in een <strong>van</strong> de eerste oorlogszomers.“Op zeker moment”, gaat Gerrit verder,“kregen wij uit Engeland Indische olifanten.Het was knap lastig met ze om te gaan,want ze reageerden alleen op orders in hetEngels. Dat was trouwens in een tijd metveel aankopen. De Canadese elanden diewij kregen, kwamen ook bij de giraffenpost.Schitterende dieren, waaraan ik welveel werk had. Jammer dat <strong>Blijdorp</strong> ze laterweg deed. Ze gingen naar Genk, waar ze14 dagen later dood waren. Trouwens, hetdeed toch altijd pijn dieren te zien vertrekken.”Bij de foto’s <strong>van</strong> ijsberen, verteltGerrit, dat <strong>Blijdorp</strong> aan<strong>van</strong>kelijk probeerdedeze samen met bruine beren te huisvesten,op de plaats waar nu het nieuwe tijger->10
Foto’s (v.l.n.r.)- Gerrit <strong>van</strong> der Graaf met okapi Bengala,gemaakt in 1983. Bengala werd 20 <strong>jaar</strong>- Oorspronkelijk zeeleeuwen-bassin in <strong>Blijdorp</strong>.Hierin is tijdens WOII een bom terechtgekomen- Uitzicht <strong>van</strong>af toren op dikhuidenterassen- Nijlpaarden op terras in <strong>Blijdorp</strong>(ansichtkaart <strong>van</strong> eind jaren veertig)verblijf is. Dat ging fout, waarna de bruineberen naar een terras verhuisden op deplaats waar nu de oehoes te zien zijn.Bij weer een andere foto “Kijk dit warenonze waterbuffels, de karbouwen. Hetwaren lieve dieren, maar ze molden alles.Ze liepen op een weide, die lag op deplaats <strong>van</strong> het verblijf <strong>van</strong> de Amoerpanters.Van daar gingen ze altijd het water in,waar nu de pelikanen en aalscholversbroeden. Dit is Meta, onze oude elandantiloop.Op deze foto loop ik behangenmet papegaaien op hun zitstok. Die moesten‘s avonds <strong>van</strong> de Papegaaienlaan naarbinnen, naar het giraffenhuis.”Dan gaat het gesprek over alle soortendieren die <strong>Blijdorp</strong> ooit onderdak verleende.Over de nu bijna uitgeroeide sneeuwpanters,de moeilijk te houden saiga-antilopen,over die schitterende geladabavianenop de grote apenrots, over argali‘s, de zeldzamewitstaartgnoes, hyenahonden, Maleiseberen, zwarte neushoorns, die ene Afrikaanseolifant, bontebokken, thaminhertenuit Zuidoost-Azië, over schoenbekooievaarsen nog veel meer. Alleen al Gerritsopsomming <strong>van</strong> het aantal diersoorten datgehuisvest werd in de perken met nu depenseelzwijnen is een hele Ark <strong>van</strong> Noachvol. “Het was daar altijd een allegaartje, datik kreeg te verzorgen” vertelt hij bescheiden.Eduard FlipseGeen gebrek aan anekdotes. Het gebeurdedat <strong>van</strong> de Rotterdamse Schouwburg hetverzoek kwam mee te doen aan de operaPaljas. Met een ezel. Die ezel werd ingespannenvoor een karretje, met daarin Paljas.“Ik reed dan met een speciaal pak aanen hoed op, met een <strong>van</strong>uit het karretjezingende Paljas het toneel op. Ik moest danervoor zorgen dat die ezel rustig bleef.Zowel in Amsterdam als hier in Rotterdamzijn we ook met kamelen de straat opgegaan.Hier in Rotterdam verkleed als arabieren.”Dan komt Gerrit terug op de pauwen, dievroeger los door <strong>Blijdorp</strong> liepen. De vogelsplachten te overnachten op het dak <strong>van</strong> deRivièrahal, waar soms het Rotterdams PhilharmonischOrkest optrad. Zodra datorkest aanving met spelen begonnen de ophet dak rustende pauwen en bloc teschreeuwen. “Nou je kent de pauwenroep,dat is nogal wat. Dirigent Eduard Flipsewerd dan kwaad en tikte af. Dus watgebeurde er. Op dagen dat het PhilharmonischOrkest speelde, moesten wij in hetvervolg de pauwen op<strong>van</strong>gen”, besluitGerrit.De giraffenMaar Gerrit blijft toch in de eerste plaatsde man <strong>van</strong> de giraffenpost waar<strong>van</strong>, <strong>van</strong>afhun komst in 1955, ook de okapi’s deel uitmaakten.Tot ver na de oorlog had <strong>Blijdorp</strong>weinig geluk met zijn giraffen, nota benehet vignet <strong>van</strong> de Rotterdam Zoo. Kort nahun komst al, of na verloop <strong>van</strong> tijd, kwamenze op onverklaarbare wijze aan huneinde. Uit een map krantenknipsels vistGerrit een bericht uit het Vrije Volk <strong>van</strong>17 juli1952 met de kop ‘Vier Netgiraffen<strong>van</strong> de <strong>Diergaarde</strong> gestorven’. Gerrit werder moedeloos <strong>van</strong>. De directeur F. Siewertsz<strong>van</strong> Reesema zei daarbij: “Gerrit, ikvind het erg voor je. Ik weet, je hebt jebest gedaan. Je krijgt nieuwe.” Eenmaalwist hij nog net een exemplaar te reddendat zich bijna had verhangen. Dat leverdehem een waarderend briefje op en eenbonus <strong>van</strong> 25 gulden.In 1957 kreeg <strong>Blijdorp</strong> weer netgiraffen,Napolie, Kathe en Sabrina. Met die ging hetbeter. “Gedurende de periode dat ik erwerkte, zijn er 92 geboren”, die overalheengingen. Vaak ging ik dan mee, verteltGerrit trots, waarna verhalen loskomenover hetgeen zich tijdens die transportenafspeelde. Toen Gerrit eens een giraf in deParijse Zoo Vincennes had afgeleverd, haddende Fransen nog geen maaltijd geregeld.Slapen kon onderin het leeuwengebouw.Het transport per trein <strong>van</strong> een giraf naarHannover kostte hem drie nachten slaap.Een andere maal kwam er in <strong>Blijdorp</strong> eenpaniekerig telefoontje <strong>van</strong> een handelaar uitBazel die met een 6 meter lange giraf in hetruim per binnenschip de Rijn was komenafzakken. Die giraf was losgeraakt en liepdoor het ruim. Een ploeg <strong>Blijdorp</strong>mensenwaaronder Gerrit ging erheen. Al varendkregen ze de giraf onder controle. Toen hetschip aanmeerde en de ploeg uit het ruimkwam, waren ze in Schiedam.In <strong>Blijdorp</strong> zorgde moeder Kathe voor deeerste jonge giraf. Dat gebeurde op 31augustus 1958, op de ver<strong>jaar</strong>dag <strong>van</strong> devroegere koningin Wilhelmina. Dat was eenhele gebeurtenis. Het was een wijfje, dusde naam stond bij voorbaat vast. In 1964kreeg deze Wilhelmina een zoon. Gerritwas op vakantie op Texel. Daar kreeg hijeen telegram: “Gezond geboren zoon <strong>van</strong>Wilhelmina. Proficiat.”11
LIJN 13IJsberenKakkerlakken:Ik kan bijna niet wachten! We hebben ze al zolang moeten missen.En wees nou eerlijk, als je er een slordige € 1.200.000,- voor hebt neergeteld, mag je ookwel een beetje ongedurig zijn. Niet alleen ben ik benieuwd naar hoe het nieuwe verblijfer uit gaat zien, maar ook welke beren we straks krijgen.Worden het meerdere vrouwtjes? Hoe zullen ze heten? Ik vond Mien, Katrien en Theoeigenlijk wel mooie namen. Als ze nu maar niet <strong>van</strong> die onuitsprekelijke Inuit-namenhebben of krijgen. In het oude verblijf, wat toch verre <strong>van</strong> ideaal was, bleken de ijsberenzich goed te willen voortplanten, maar niemand kan garanderen dat het in een nieuwverblijf ook zal lukken. Al hebben we een reputatie als het om de fok <strong>van</strong> jonge ijsbeertjesgaat, het blijft de vraag of het mannetje zijn plicht wil doen en de dames zin hebben.Uiteindelijk was er maar één Theo!Het is te hopen dat (en ik weet het eigenlijk wel zeker) ook aan de beveiliging veelaandacht wordt gegeven, want mensen worden er niet slimmer op! Een <strong>van</strong> de laatstedagen <strong>van</strong> 2006 viel er nog een jongen <strong>van</strong> 11 <strong>jaar</strong> in het bassin <strong>van</strong> de zeeleeuwen.Je zou er toch niet aan moeten denken dat zoiets gebeurt bij ijsberen?Het is zeker dat het nieuwe ijsberenverblijf mooi wordt en nog dit <strong>jaar</strong> zal wordengeopend. Ton Dorresteijn beloofde op 14 januari nog <strong>van</strong> wel. Van de opening zullenwe weer iets speciaals proberen te maken. Wat? Daar zijn we nog niet helemaal uit.Over zoiets moet je natuurlijk goed nadenken want: Het moet natuurlijk wel een‘beregoed’ idee zijn. Er zal tot die tijd nog heel wat water door het Oceanium stromen.Wij ‘ <strong>Vrienden</strong>’ blijven nog even rusteloos IJSBEREN!Oh, ja…<strong>Blijdorp</strong> richt een mooie tentoonstelling in: ‘<strong>Blijdorp</strong> vroeger, nu en in detoekomst’ Daarvoor is gevraagd of mensen herinneringen, verhalen en foto’s wildenopsturen naar de afdeling Educatie, Ingrid Molendijk. i.molendijk@diergaardeblijdorp.nl<strong>Vrienden</strong>nieuws wil ook graag aandacht besteden aan nostalgie. Gewoon, uw leukeherinneringen met een foto. In het volgende nummer zullen we er aandacht aanbesteden. Heeft u een leuke herinnering, een dierbaar moment? Deel het met ons!U kunt het sturen naar het adres <strong>van</strong> <strong>Vrienden</strong>nieuws ofnaar: theo@vrienden<strong>van</strong>blijdorp.nlBij kakkerlakken denken demeeste mensen aan het bellen<strong>van</strong> de ongediertebestrijding.In films als ‘Men in black’krijgen veel <strong>van</strong> de kijkers dekriebels bij de kakkerlakkendie te pas en te onpas overtoonbanken, in borden en uitmouwen komen kruipen.Toch zie ik ook deze diersoortbij mijn vaste dierenwinkelsteeds regelmatiger in deverkoop staan. Er zijn mensendie deze insecten kopen.Als voedseldier of als huisdier.En ja hoor, ook <strong>Blijdorp</strong> heeftin de Rivièrahal een tweetalsoorten rondkruipen. Tijd omdeze interessante en om<strong>van</strong>grijkeinsectengroep <strong>van</strong> watdichterbij te bekijken.De kakkerlakken behoren tot de ordeBlattaria. Deze bestaat uit 5 families, namelijkBlattidae, Blaberidae, Blattellidea, Polyphagidaeen Cryptocercidae. Over de helewereld kunnen we deze insecten tegenkomen,maar de meeste <strong>van</strong> de ruim 3600soorten komen in de tropen voor. Overigensworden er nog regelmatig nieuwesoorten ontdekt. Ze hebben een lang,ovaal, afgeplat lichaam zodat ze smalle spletenkunnen bewonen. Veel soorten kunnenvliegen en hebben krachtige, stekeligepoten waarmee ze hard kunnen rennen.Hun kop is naar beneden gericht en verscholenonder een halsschild. De voelsprietenzijn lang en ook in rust meestal nog inbeweging. De grootte <strong>van</strong> de dieren kanerg variëren. De grootste kakkerlak is deMacropanesthia blaberoides uit Midden enZuid-Amerika met een lengte <strong>van</strong> 10 cm eneen vleugelwijdte <strong>van</strong> 18 cm. Kakkerlakkenzijn meestal nachtactief. Ze hebben eenbelangrijke functie in de natuur doordat zehelpen bij het afbreken <strong>van</strong> natuurlijk afval.IJsbeertje - foto: Rob DoolaardLiever niet in huisSlechts 50 soorten vormen een plaag voorde mens en daar<strong>van</strong> komt maar de helft inonze huizen voor. In West-Europa is demeest voorkomende plager de Duitse kakkerlak(Blattella germanica). Verder hebbenwe nogal eens last <strong>van</strong> de Amerikaanse(Periplaneta americana) en de Australische(P. australasiae) kakkerlak. Kakkerlakkenkunnen via hun huid wel 40 verschillendeziekten overbrengen. De boskakkerlak>12
huisdier of plaag?Tekst: Jan BreedijkMet dank aan: Louwerens-JanNederlof (<strong>Blijdorp</strong>)Nimfen doodshoofdkakkerlak - foto: Jan Breedijk(Ectobius sylvestris) en de noordsekakkerlak (E. lapponicus) komen inNederlandse bossen vrij veel voor.Deze dieren zijn echter volkomenonschadelijk.Een kakkerlakkenplaag oplopengebeurt niet zomaar. De dieren hebbenvoedsel en vocht nodig. Zolang demensen hun huis zo schoon houdendat er geen voedsel bereikbaar is voordeze insecten, hebben zij niets in onzewoningen te zoeken. Zijn ze er weldan zullen ze bestreden moeten worden.Dit kan vrij lastig zijn want ze zijnniet zomaar dood. Sommige soortenkunnen zelfs zonder kop nog 14 dagendoor leven. Bestrijden kan goed d.m.v.lijmvallen, gif kan ook, maar werkt nietaltijd doordat kakkerlakken resistentkunnen worden. Eventueel zal deongediertebestrijding <strong>van</strong> de gemeentegebeld moeten worden. Ontsnaptetropische soorten zullen bij ons in huisnooit een plaag gaan vormen.k o u d b l o e dAls huisdierAls een kakkerlak als huisdier wordtgehouden dan is het dus slim om eentropische soort te gaan houden. Zijkunnen door de te lage temperatuur inonze huizen, bij ontsnapping doodgaan. Er zijn twee redenen om dezediersoort in huis te willen halen. Alseerste worden kakkerlakken steedsmeer gebruikt als voedseldier voor bijvoorbeeldhagedissen en tentweede natuurlijk gewoonomdat er heel mooie exemplaren<strong>van</strong> zijn. Voor het kwekenworden de bakken zo eenvoudigen effectief mogelijk ingericht,met bijvoorbeeld opgestapeldeeierdozen, die voor een grootleefoppervlak in een kleine ruimtezorgen. De liefhebber zorgtnatuurlijk voor een mooi ingerichtterrarium (minimaal50x30x30 cm) met voldoendeschuilplaatsen en een laag vochtigeturf of oude potgrond. In debak moet de temperatuur tussende 25 en 30 graden in een vochtigklimaat zijn?. Door regelmatigte sproeien komen de dierenruimschoots aan hun drinkwater,aangezien ze ook veel vocht onttrekkenaan hun voedsel. In eenwaterbak zouden ze eventueelzelfs kunnen verdrinken. Veelsoorten kunnen trouwens eenmaand leven zonder water.Kakkerlakken zijn alleseters.Bijna elk soort organisch materiaalgaat naar binnen, <strong>van</strong> kattenbrokjestot brood, fruit engroente. Voor het gaat schimmelen,moet het wel weer wordenweggehaald. Soms wordenook kleine insecten gegeten ofvindt er kannibalisme plaats. Datlaatste, gebeurt met name als degroep te groot wordt. Sommige soortenkunnen 10 tot 40 dagen zonder eten.Veel soorten laten zich vrij weinig zien enzijn schuw en nachtactief. Bij gevaar slaanze op de vlucht en ze zijn erg snel. Doorhun lichaamsbouw kruipen ze vlot doorsmalle kiertjes. Ontsnapping is dus bijnaniet te voorkomen. De tropische soortengaan, buiten hun terrarium, bij temperaturenonder de 20 graden echter langzaamdood. Er zijn soorten met een verdedigingmechanisme.Zij sissen (een vrij hardgeluid) om de vijand af te schrikken of zeproduceren een afweerstof die stinkt en/ofirritatie veroorzaakt. Kakkerlakken hanterenkan zonodig dan ook het beste doorhet dier aan beide zijden met duim en wijsvingerop te pakken.VoortplantingBij kakkerlakken zijn de mannetjes kleineren slanker dan de vrouwtjes. Verder hebbende mannetjes 8 buikschilden en aan hetlaatste hier<strong>van</strong> zitten tussen de achtervoelersnog twee voelers. Het vrouwtje heeft6 buikschilden, waar<strong>van</strong> de laatste <strong>van</strong> achtereniets is gespleten. Soms heeft de manook langere vleugels dan de vrouw. Bij deparing tasten de partners elkaar eerst afmet de voelsprieten. Gevleugelde kakkerlakkenmannetjesopenen de vleugels enhierbij laten zij een aanlokkende stof vrij.Het vrouwtje klimt op de man en begint destof op te likken. Het mannetje duwt nuzijn achterlijf omhoog en haakt zich aanhaar vast. Wanneer het vrouwtje <strong>van</strong> hemaf stapt blijven de achterlijven aan elkaargehaakt. Het voortplanten kan nu op 4manieren verder gaan:1. Er wordt een zacht en wit eipakket <strong>van</strong>16 tot 45 eieren in het achterlijfgevormd. Na het leggen hier<strong>van</strong> wordthet onder invloed <strong>van</strong> de buitenluchtbruin en hard. Daarna glijdt het terug inhet achterlijf en wordt het bewaard inde broedzak. De nimfen (jonge kakkerlakken)komen in het vrouwtje uit enblijven na hun geboorte onder de moedertot hun pantser hard is.2. Op dezelfde manier als bij 1, maar nuwordt het eipakket enkele uren voorhet uitkomen ergens neergelegd.3. De eieren worden direct gelegd energens verstopt.4. Eén soort is levendbarend en de jongenworden zelfs door de moeder gevoed.De nimfen zijn 6 tot 12 mm groot. Na 5 tot11 vervellingen, afhankelijk <strong>van</strong> de soort,zijn ze volwassen. Die ontwikkeling kan 50tot 275 dagen duren.>13
Sissende kakkerlak - foto: Jan Breedijkk o u d b l o e dVolwassen doodshoofdkakkerlak - foto: Rob DoolaardKakkerlakken in <strong>Blijdorp</strong>Onze <strong>Diergaarde</strong> heeft twee kakkerlakkensoortenbewust gehuisvest, maar heeft ooklast <strong>van</strong> andere kakkerlakkensoorten. Zomoeten de voedselplanten <strong>van</strong> de rupsen inde vlindertuin bijvoorbeeld beschermdworden tegen de in de eerste alinea <strong>van</strong> ditartikel al genoemde soorten. Bestrijding in<strong>Blijdorp</strong> gebeurt over het algemeen met gif,uiteraard op een verantwoorde manier. Inde Rivièrahal worden twee soorten kakkerlakkenaan het publiek getoond, namelijkde doodshoofdkakkerlak en de sissendekakkerlak. Ook in de vleermuisgrot wordenvele doodshoofdkakkerlakken gehouden.De doodshoofdkakkerlak (Blaberus giganteus)is een lichtbruin insect met een zwartevlek op het halsschild en een bruinzwartevlek op de vleugel. De vrouwtjes zijntussen de 5,5 en 6,5 cm en de mannetjesbereiken een lengte <strong>van</strong> tussen de 5 en de6 cm. Deze kakkerlakken kunnen wel vliegen,maar doen dat zeer zelden. Ze zijnwel erg snel. Het zijn grondbewoners in detropische bossen <strong>van</strong> Midden en Zuid-Amerika.Voortplanten gebeurt op manier 1(vorige alinea). De moeder draagt heteipakket drie en een halve week mee, voorde donkerbruine nimfen met geelbruinevlekken uitkomen. Ze zijn dan 7 mm groot.De jongen hebben tot hun 5e vervellinggeen vleugels en lijken wel op grote pissebedden.Ze vervellen in totaal 5 tot 6 keer.Deze diersoort wordt met name veelgekweekt als voedseldier voor insecteneters,maar in <strong>Blijdorp</strong> gebeurt dit niet.Deze kakkerlakkensoort zit al in de Rivièrahal<strong>van</strong>af 2000 en in de vleermuisgrot al<strong>van</strong>af de opening.De sissende kakkerlak (Gromphadorhinaportentosa) heeft een bruin/zwart lichaam<strong>van</strong> 6 cm en geen vleugels. Hij is nachtactiefen is sloom. Bij gevaar maken ze een hardsissend geluid. Om dit te doen trekken zehet achterlijf samen en duwen daardoor delucht door tracheeopeningen (ademhalingsbuisjes)naar buiten. Ook de sissende kakkerlakis een bodembewoner, maar dan <strong>van</strong>het tropisch regenwoud op het eilandMadagaskar. De mannetjes <strong>van</strong> deze soorthebben bredere antennes dan de vrouwtjesen hebben bovendien twee grote knobbelsop het halsschild. Ze bepalen hun territoriumdoor te sissen en te duwen. Deze soortis ook eierlevendbarend, maar met eendraagtijd <strong>van</strong> maximaal 7 maanden. Ze etenvoornamelijk fruit, maar ook ander organischmateriaal wordt verorberd. Ook desissende kakkerlak bewoont de Rivièrahal al<strong>van</strong>af het <strong>jaar</strong> 2000.Bijzondere vijandenRuim 20 <strong>jaar</strong> geleden liep ik in een dierentuin(ik weet niet meer welke) en zag daarhet horrorverhaal <strong>van</strong> de kakkerlakkendoder(Tachysphex obscuripennis). Dezegraafwesp zoekt een mooie kakkerlak, bijtdie de voelsprieten af, waardoor het dierzich niet meer durft te bewegen. Vervolgenslegt de kakkerlakkendoder een eionder de dekschilden <strong>van</strong> de kakkerlak. Uithet ei komt een larve die direct begint denog levende kakkerlak op te eten. De larvedoet dat zo secuur dat het de vitale organentot het laatst bewaart zodat het voedselvers blijft. Als die kakkerlak is leeggepeuzeld, verpopt de larve zich om teveranderen in een nieuwe kakkerlakkendoder.Ook de juweelwesp (Hedychrum nobile)voert een soortgelijke actie uit. Zijsteekt de kakkerlak om hem te verlammenen sleept hem vervolgens mee naar haarholletje. Daar legt zij een ei in haar prooimet hetzelfde doel. Natuurlijk wordendeze dieren regelmatig gegeten door insecteneters.Ook de mens is uiteraard een vijand<strong>van</strong> de kakkerlak, zeker als hij zebetrapt in de provisiekast. Maar op bovenstaandemanier aan je eindje komen, datgun je zelfs je ergste vijand niet.14
v r i e n d e nVoor<strong>jaar</strong>sexcursieZaterdag 21 april 2007. Oh zo Duitsen vol hoogtepunten…Zoo WuppertalTekst en foto’s: Peter Biestawacht niet te lang metinschrijven,want vol is vol!!Op zaterdag 21 april 2007 organiseert de Vereniging<strong>Vrienden</strong> <strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong> de voor<strong>jaar</strong>sexcursienaar de dierentuin <strong>van</strong> Wuppertal in Duitsland.Diep in het Duitse Ruhrgebied ligt de mooie dierentuin <strong>van</strong> Wuppertal.Al jaren favoriet onder de <strong>Vrienden</strong> en terecht…het is een buitengewoonsfeervolle tuin….Toch is het al weer tien <strong>jaar</strong> geleden datwij deze tuin bezocht hebben. De hoogste tijd voor een hernieuwdekennismaking.Zoo WuppertalDe dierentuin is eigenlijk het best te omschrijven als vrij conservatief.Wuppertal heeft nooit vooraan gestaan bij moderniseringen. Dat wasook niet echt nodig. De tuin is vrij ongeschonden uit de oorlog gekomen.Moderniseringen vonden dan ook maar mondjesmaat plaats.Bij ons laatste bezoek was net het olifantenhuis geopend. De laatstejaren vindt er weer een grote golf <strong>van</strong> vernieuwingen plaats. Afgelopen<strong>jaar</strong> bestond Zoo Wuppertal 125 <strong>jaar</strong> en dat werd gevierd meteen uitbreiding <strong>van</strong> de tuin met 4 ha. Op dit moment is de tuin eenmix <strong>van</strong> zestiger/zeventigerjaren bouwstijlen met hedendaagsestate of the art zoo architectuur.Zoo Wuppertal is een mooi wandelpark met leuke doorkijkjes enprachtige panorama’s. De keerzijde hier<strong>van</strong> is dat er behoorlijkehoogteverschillen zijn. Het nieuwe gedeelte ligt op het hoogste punt<strong>van</strong> de tuin. Het is maar dat u het weet.Niet te missen in Zoo Wuppertal:◗ Het nieuwe uitbreidingsgebied voor de leeuwen en de tijgers.Ruimte in een nieuwe dimensie, 4 ha voor slechts tweediersoorten.◗ Het mensapencomplex. Een combinatie <strong>van</strong> de betere Duitsebetonbouw voor de binnen verblijven omsloten door nieuwe,door Rasbach architecten ontworpen, groene buitenverblijven.◗ Het nieuwe, eveneens door Rasbach ontworpen verblijf voorde kolonie zwartvoetpinguins.◗ De Freiflughalle voor tropische vogels achter het oudevogelhuis.◗ De olifantenkinderen en het olifantenhuis.◗ De bijzondere collectie met o.a. rode rotshanen, schoenbekooievaars,harpijen, drils, Bonobo’s en één <strong>van</strong> de laatstekoningscheeta’s.Bij aankomst in de tuin worden we ont<strong>van</strong>gen met een woord <strong>van</strong>welkom, koffie/thee en broodjes. Dus niet te veel brood <strong>van</strong> huismeenemen. Hierna volgt een korte rondleiding door het nieuwetuindeel (onder voorbehoud).De volgende punten zijn voor u <strong>van</strong> belangMaximaal aantal deelnemers is 50/100. Bij 70 deelnemersof meer gaat een tweede bus rijden. Wacht daarom niette lang met opgeven want vol is vol. Zoals altijd geldt in debus een rookverbod. Op de heenreis zal een koffiestopgehouden worden. Op de terugweg is er een stop om opeigen kosten een maaltijd te gebruiken.***** Let op! Nieuwe vertreklocatie!*****Vertrek: 8.00 uur <strong>van</strong>af het Willemsplein te Rotterdam (bijde Spido) Het Willemsplein is makkelijk te bereiken met demetro (halte Leuvehaven) en met tramlijn 7 <strong>van</strong> RotterdamCS naar het eindpunt Willemsplein.Aankomsttijd in Zoo Wuppertal ca. 12.15 uur. Geplandeaankomsttijd in Rotterdam ca. 21.30 uur.Kosten voor leden bedragen: € 35,00.Niet leden betalen € 37,50Een eventuele reisverzekering / annuleringsverzekering dientu zelf af te sluiten. Zoo Wuppertal heeft momenteel door verbouwingeneen beperkte horecavoorziening. Koffie/thee enbroodje(s) zijn inclusief.In de reissom zijn inbegrepen:◗ de busreis Rotterdam – Zoo Wuppertal v.v.◗ toegang tot de dierentuin;◗ een vrijblijvende rondleiding <strong>van</strong> ¾ uur tot 1 uur(toegezegd, maar onder voorbehoud);◗ koffie/thee met (broodje(s) bij aankomst;◗ fooi voor de chauffeur.Aanmelden voor deze reisHet verschuldigde bedrag dient u over te maken naar girorekening20.71.059 t.n.v. Vereniging <strong>Vrienden</strong> <strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong>,Vroesenlaan 28-A 3039 DV Rotterdam onder vermelding <strong>van</strong>Wuppertal + uw telefoonnummer en voor leden het lidmaatschapsnummer.De overschrijvingen dienen uiterlijk 1 april2007 te zijn ont<strong>van</strong>gen. Uw overschrijving is uw bewijs <strong>van</strong>deelname. U ont<strong>van</strong>gt geen verdere bescheiden of mededelingen,tenzij de bus vol is. Hier<strong>van</strong> krijgt u dan zo snel mogelijkbericht en het volledige bedrag wordt teruggestort.Het is niet mogelijk het betaalde bedrag te restitueren voorafmeldingen die na 1 april worden ont<strong>van</strong>gen. Eventuele restitutiesvinden plaats onder inhouding <strong>van</strong> € 2,50 adm. kosten.15
n i e u w sJonge gorilla- foto’s: Peter <strong>van</strong> NordeGorilla’sNieuws en ontwikkelingen (2)Tekst: Trix VermeulenMet dank aan:Ben Westerveld (<strong>Blijdorp</strong>)In het eerste <strong>Vrienden</strong>nieuws <strong>van</strong> vorig <strong>jaar</strong> stond een artikelover de gorilla’s in <strong>Blijdorp</strong> met de belofte dat dit verhaal nogeen vervolg zou krijgen. Gezien de vele ontwikkelingen in deafgelopen maanden, is dit een goed moment voor het beloofdevervolg.Om het geheugen op te frissen in het kortnog even hoe de situatie was begin 2006.Er waren twee gorillagroepen gevormdrond de gorillamannen Dango en Bokito.Dango vormde een groep met de vrouwenAstra en Quenta. Waarschijnlijk zou dezegroep uiteindelijk verhuizen naar de dierentuinin Shanghai. De groep <strong>van</strong> Bokito zoudan in <strong>Blijdorp</strong> blijven. De samenstelling <strong>van</strong>deze groep was als volgt: Bokito (man),Annet (vrouw), Aya (kleindochter Annet),Tamani (vrouw), Luena (vrouw), Thomas(zoon <strong>van</strong> Tamani, nog een speels jong <strong>van</strong>5 <strong>jaar</strong>). Het was nog onzeker hoe Bokitozich zou ontwikkelen, of hij fysiek wel zouuitgroeien tot een leider. Intussen is hij flinkin de breedte gegroeid en hij krijgt de kenmerken<strong>van</strong> een echte zilverrug.De gorillagroepen <strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong> gingen eenhoopvol <strong>jaar</strong> tegemoet, wat helaas maargematigd positief is afgelopen. In de groep<strong>van</strong> Dango werd er op 7 september eenjong geboren <strong>van</strong> Astra. Het jong maakte<strong>van</strong>af het begin een zwakke indruk.Ondanks de goede zorgen <strong>van</strong> moederAstra is het jong op 16 oktober overleden.Quenta was veel bij Astra en haar jong tezien. Ze genoot duidelijk <strong>van</strong> haar ‘tanterol’en het leek alsof ze zelf ook graag moederzou zijn.Als een jong sterft, begrijpt de gorillamoederniet direct wat er mis is. Ze blijft methet jong lopen. Een overleden jong kan nietmeteen <strong>van</strong> de moeder weggehaald worden,dit zou de moeder, maar ook degroep te veel stress geven. Na verloop <strong>van</strong>tijd begint de afstand tussen moeder enjong iets groter te worden. De moeder laathet jong steeds vaker en langer alleen. Metde afstand die groter wordt, wordt de bandtussen moeder en jong kleiner. Pas dankunnen moeder en jong fysiek gescheidenworden door de verzorgers. Het jongwordt bij de moeder weggehaald en ook alis de moeder in eerste instantie <strong>van</strong> slag,uiteindelijk berust ze in de nieuwe situatie.De andere gorilla’s in de groep zijn ook <strong>van</strong>slag door deze gebeurtenis, maar de groepherstelt zich snel.In de groep <strong>van</strong> Bokito waren en zijn ernog meer ontwikkelingen. Luena kreeg eenjong op 18 september. De geboorte zelf isop het eiland gebeurd, maar niet directgezien door de verzorgers. Toen de verzorgersbij het jong kwamen, was hij al dood.Het dier is waarschijnlijk direct na degeboorte door de moeder verstoten en zijis onzorgvuldig met het jong omgesprongen.Uit de sectie bleek dat de lever wasgescheurd. Met Luena zelf leek het eerst(naar omstandigheden) goed te gaan ook alhad ze wel veel bloed verloren.Uiteindelijk bleek ze zoveel inwendigebloedingen te hebben, dat ze diezelfdeavond overleden is.Als een dier doodgaat, wordt er altijd sectieop het dier toegepast. Alle organenworden op kweek gezet en vooral dezaken die niet vertrouwd worden, wordennader onderzocht.Wat er met Luena en haar jong is gebeurd,was een groot drama voor <strong>Blijdorp</strong>. Alsverzorger is de grote vraag ‘wanneer grijpje in?’ Bij gorilla’s wordt er in de groep veelstress veroorzaakt als een dier uit de groepgenomen wordt, voor bijvoorbeeld medicatie.Het is daarom zaak de groep zoveelmogelijk bij elkaar te laten. Voor de verzorgersbetekent dit wel een andere manier<strong>van</strong> observeren, omdat ze een dier maarzelden apart zien. Vroeger werden degorilla’s nog apart gevoerd. Zo kon eenverzorger niet alleen precies zien wat degorilla at, maar kon hij het dier ook goedobserveren. Nu gebeurt het voeren in de >16
Bokito en Thomas stoeien - foto: Anneke Obermangroep en de verzorgers moeten intensieverobserveren om alle verschillen in gedrag opte merken.Gelukkig is er ook goed nieuws over degorillagroep <strong>van</strong> Bokito. Hij heeft in kortetijd verschillende vrouwtjes bevrucht. Deverwachting was dat Tamani als eerstemoeder zou worden, in september 2006.Zo’n verwachting wordt gebaseerd op eenzwangerschapstest. Maar in september waser geen jong, terwijl Tamani wel positiefgetest bleef. De verzorgers denken datTamani een miskraam heeft gehad en kortdaarna opnieuw zwanger is geraakt. Tamaniis op 10 januari bevallen. Het gaat goed methaar en haar baby. Tamani heeft eerst methaar baby en zoon Thomas apart gezeten inhet grote verblijf. Al na een half uur werdende scheidingen tussen de verblijven verwijderden was de hele Bokito-groep weer bijelkaar.Aya is op 13 oktober 2006 moeder geworden<strong>van</strong> een dochter. Het geslacht was nietdirect vast te stellen, wat meestal betekentdat het een meisje is. Zo ook nu, het meisjeheeft de mooie naam Adira gekregen, watsterk betekent. Zodra een gorilla een jongheeft, stijgen moeder en jong in de rangordebinnen de groep. Zo is er al enige strijdtussen Bokito en Aya gezien, omdat Ayazich wat baziger is gaan voelen en gedragennu ze een jong heeft. Bokito heeft nog weinigcontact met het jong. Dat komt later.Thomas speelt wel vaak met Bokito. Hierdoorleert Thomas het gedrag dat later ook<strong>van</strong> hem verwacht zal worden.De gorilla’s <strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong> maken deel uit <strong>van</strong>het EEP (European Endangered SpeciesProgramme). Een EEP bepaalt waar welkedieren naartoe gaan en richt zich hierbijvooral op de dieren die binnenkort beschikbaarkomen. Zodra dieren in een EEP zijnopgenomen, is de dierentuin de dieren‘kwijt’. Het EEP heeft nu de zeggenschapover de dieren. Zou een dierentuin hethelemaal oneens zijn met de plannen <strong>van</strong>het EEP, dan kan een dierentuin de dierenuit het EEP halen.Het elders plaatsen <strong>van</strong> gorilla’s is makkelijkergezegd dan gedaan. De familiebanden ineen groep zijn erg hecht. Dit heeft nietalleen invloed op het weghalen <strong>van</strong> een dieruit de groep, maar ook op het plaatsen <strong>van</strong>een dier in een nieuwe groep. Een gorillagroepwordt gevormd door maar één volwassenman en meerdere vrouwen enjonge dieren. Hierdoor is een gorillamanmoeilijker te herplaatsen dan een gorillavrouw.De jongen die in <strong>Blijdorp</strong> geboren zijn, zullenvoorlopig in <strong>Blijdorp</strong> blijven. De jongenhebben de tijd nodig om het sociale gedragte leren <strong>van</strong> de oudere dieren uit de groep.Maar uiteindelijk zullen de jonge dierenwaarschijnlijk niet in <strong>Blijdorp</strong> blijven. Elkegroep kan maar één volwassen zilverrughebben. Een jong mannetje zal daarom, alshij wel in de groep blijft, tegen zijn vadermoeten strijden. Voor een gorillavrouw ishet belangrijk de mogelijkheid te hebbenzich voort te planten. Wanneer een vrouwin de groep blijft waarin ze zelf geboren is,zou ze door haar vader gedekt worden. Ditis niet wenselijk en plaatsing in een anderegroep is dan een betere oplossing. In <strong>Blijdorp</strong>werd dit probleem op een bijzonderemanier opgelost, namelijk door de mannen<strong>van</strong> de twee groepen te wisselen.Het ligt nog steeds in de planning dat degroep <strong>van</strong> Dango in mei/juni naar de dierentuinin Shanghai zal verhuizen. De gorilla’szijn een gift <strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong> aan de dierentuin<strong>van</strong> Shanghai. <strong>Blijdorp</strong> heeft goed contactopgebouwd met de dierentuin <strong>van</strong> Shanghai.Dus ook al worden de gorilla’s weggegeven,er wordt wel informatie uitgewisseldover de dieren en bijvoorbeeld het verblijf.Zo heeft <strong>Blijdorp</strong> de tekeningen ont<strong>van</strong>gen<strong>van</strong> het verblijf dat in Shanghai gebouwdwordt voor de gorilla’s. De dieren zullen inShanghai een groot eiland krijgen, waar zenet als in <strong>Blijdorp</strong> een binnen- en buitenverblijfhebben. Ook krijgen de verzorgers uitShanghai hier een training en ze kunnen uitgebreidkennis maken met de dieren diemeegaan naar China.Het <strong>Vrienden</strong>nieuws zal de ontwikkelingenrond de gorilla’s aandachtig volgen enbeschrijven!17
EAZA-deel 3:Arovako i Madagasikara!In voorgaande nummers <strong>van</strong> <strong>Vrienden</strong>nieuws hebben wij deEAZA-campagnes <strong>van</strong> afgelopen jaren belicht. De EAZA is deoverkoepelende organisatie <strong>van</strong> Europese dierentuinen. Tijdensde <strong>jaar</strong>lijkse campagnes geven de dierentuinen informatie overen zamelen geld in voor specifieke natuurbeschermingsprojecten.Zo heeft u kunnen lezen over de campagnes over bushmeathandel,de tijgers, ShellShock en de campagne <strong>van</strong> vorig <strong>jaar</strong>:Red de Neushoorn. In 2007 is het motto: ‘Arovako i Madagasikara’,ofwel ‘Bescherm Madagaskar!’. Ook <strong>Diergaarde</strong> <strong>Blijdorp</strong> doetuiteraard mee aan de campagne. Sterker nog, Robert <strong>van</strong> Herk<strong>van</strong> de Educatieve Dienst heeft deel uitgemaakt <strong>van</strong> het internationaleteam die de educatieve aspecten <strong>van</strong> de campagne vormmocht geven. Hoog tijd dus om de campagne voor het voetlichtte halen.Door: Angeline Petersen Alex SchoutenMet dank aan: Robert <strong>van</strong>Herk, Educatieve Dienst<strong>Diergaarde</strong> <strong>Blijdorp</strong>Foto’s: Alex SchoutenHet eiland heeft verschillende klimaatzonesen dus vele habitats. Aan de oostkant <strong>van</strong>het eiland ontwikkelde zich tropisch regenwoud,gevoed door de overvloedige regenvaldie samenhangt met het warme zeewater<strong>van</strong> de Indische Oceaan. Het centralegedeelte <strong>van</strong> het eiland wordt gevormddoor een bergketen met hoogvlaktes. Dewestzijde, dat in de regenschaduw ligt <strong>van</strong>de bergketen, is een stuk droger. De bossendie zich hier hebben ontwikkeld verliezenin het droge seizoen hun blad. Meernaar het zuiden valt nog minder regen enheeft zich een aparte vegetatie gevormd<strong>van</strong> allerlei soorten euphorbia’s, ook wel‘spiny forest’ genoemd.Door de geïsoleerde ligging <strong>van</strong> het eilandkreeg de flora en fauna de unieke gelegenheidzich in al deze verschillende klimaatzonesongestoord verder te ontwikkelen. Ditresulteerde in een groot aantal endemischesoorten, soorten die alleen op Madagaskarvoorkomen. Zo zijn 67% <strong>van</strong> de vogel-,84% <strong>van</strong> de zoogdier-, 93% <strong>van</strong> de reptielen-en 99% <strong>van</strong> de amfibiesoorten <strong>van</strong>Madagaskar uniek om nog maar te zwijgen<strong>van</strong> de vele plantensoorten. De bekendstevoorbeelden zijn uiteraard de halfapenofwel lemuren. Maar ook de fossa, de tenrek,de vele soorten kameleons en plantensoortenals baobabs, orchideeën en euphorbia’sspreken tot de verbeelding.Madagaskar is dus met recht een eiland omzuinig op te zijn.DiadeemsifakaWaarom aandacht voorMadagaskar?Madagaskar, een groot eiland <strong>van</strong> 590.000km2 voor de oostkust <strong>van</strong> zuidelijk Afrika,wordt ook wel het 8ste continentgenoemd. Meer dan 100 miljoen <strong>jaar</strong> geleden,toen de huidige continenten langzaammaar zeker hun vorm kregen, is Madagaskarlosgeraakt <strong>van</strong> de overige continentenen een eigen leven gaan leiden.Bijzonder eilandMadagaskar is pas heel laat door de mensontdekt: zo’n 2000 <strong>jaar</strong> geleden hebben zepas voet op het eiland gezet. De ‘ontdekkers’zijn in uitgeholde boomstammen <strong>van</strong>uitIndonesië via India en Ethiopië opMadagaskar beland. Om in hun levensbehoeftete voorzien brandden deze eerstebewoners stukken bos af om rijstveldenaan te leggen. Gedurende de eeuwen daarop,trokken de mensen steeds verder hetbinnenland in en kwamen er <strong>van</strong>uit zuidelijkAfrika steeds meer nieuwe bewoners. Nuwonen er op het eiland 17 miljoen mensenverdeeld over 18 verschillende stammen.Ondanks deze verschillende culturele achtergrondenwordt er één taal (het Malagassisch)gesproken met een aantal dialecten.De voornaamste geloofsovertuiging is animisme.Dit geeft natuurbescherming aanknopingspuntenomdat <strong>van</strong>uit het geloofwordt bepaald welke diersoorten ‘fady’oftewel taboe zijn en dus niet mogen wordenbejaagd of verstoord.BedreigingenIn grote delen <strong>van</strong> Madagaskar leven demensen zoals ze al eeuwen leven. Alleen in>18
Zebu-kar tussen Baobabs19
GlaskikkerMinikameleonde steden is er elektriciteit, daarbuiten ismen afhankelijk <strong>van</strong> olielampen en kaarsen.Het meeste transport vindt lopend of metzebu-karren plaats en om te koken wordthoutskool gebruikt. De voornaamste voedselbronis nog steeds rijst, aangevuld metbonen en zebu-vlees. Het grootste deel <strong>van</strong>de bevolking moet in zijn eigen levensonderhoudvoorzien en heeft dus zijn eigenrijstvelden, akkers en graslanden. Gezien degrote bevolkingsgroei is er dus steeds meerland nodig voor de aanleg <strong>van</strong> rijstvelden engrasland voor de zebu’s en verdwijnensteeds grotere stukken <strong>van</strong> de oorspronkelijkebegroeiing.Niet onverwacht spelen ook de commerciëlehoutkap, de aanleg <strong>van</strong> plantages,mijnbouw en olie-exploratie een steedsgrotere rol in het verdwijnen <strong>van</strong> de oorspronkelijkvegetatie. Recente schattingengeven aan dat nog geen 10% (!!) <strong>van</strong> deoorspronkelijke begroeiing over is. Watoverblijft zijn kleine stukken bos in eindelozegrasvlaktes en kale hellingen. Deze bosfragmentenzijn veelal te klein om een vitalepopulatie dieren te laten overleven.Gelukkig beseffen de overheid en de bevolkingdat Madagaskar een bijzonder eiland ismet unieke flora en fauna die moeten wordenbeschermd. De overheid spant zich inom voor 2008 zo’n 6 miljoen hectare (10%<strong>van</strong> het oppervlakte <strong>van</strong> het eiland) tebeschermen, maar kan dit natuurlijk nietzonder buitenlandse hulp en financiering.Doel EAZA-campagneOm de bevolking <strong>van</strong> Madagaskar te ondersteunenbij het beschermen <strong>van</strong> hun uniekeflora en fauna heeft de EAZA Madagaskargekozen als onderwerp <strong>van</strong> de campagne<strong>van</strong> 2007. Doel <strong>van</strong> de campagne is:◗ De dierentuinbezoekers in Europabekend maken met de unieke flora enfauna <strong>van</strong> Madagaskar en de bedreigingen;◗ fondsen werven voor ondersteuning <strong>van</strong>diverse natuurbeschermingsprojecten.Doel is tijdens de campagne € 500.000 inte zamelen;◗ promoten <strong>van</strong> ecotoerisme opMadagaskar;◗ promoten <strong>van</strong> (biologische) fair-tradeproducten;◗ mogelijkheden scheppen voor langdurigesamenwerking (twinning) tussen individueledierentuinen en natuurbeschermingsprojecten;◗ bedreigde Malagassische soorten onderde aandacht <strong>van</strong> deelnemende dierentuinenbrengen zodat deze daar bij de collectieplanningrekening mee kunnen houden.Bij de keuze <strong>van</strong> de natuurbeschermingsprojectendie zullen worden ondersteund isrekening gehouden met de doelen <strong>van</strong> decampagne. Zo wordt onderzoek naar debiodiversiteit of het voorkomen <strong>van</strong> specifiekesoorten ondersteund, maar ook projectendie een bijzonder gebied of diersoortmoeten beschermen. Daarnaast wordeninitiatieven ondersteund die zijn opgezetdoor de lokale bevolking om bijvoorbeeldecotoerisme mogelijk te maken ofom het verantwoord gebruiken <strong>van</strong> denatuurlijke hulpbronnen te stimuleren. Intotaal zijn 20 projecten geselecteerd en isal circa € 360.000,- toegezegd.LocalsOpzet campagneOm de EAZA-campagne tot een succes temaken is het belangrijk dat zo veel mogelijkdierentuinen in Europa meedoen met decampagne. In het verleden zorgde de EAZAvoor algemene informatie over de campagne,die de dierentuinen konden verwerkenin hun eigen activiteiten. In Nederlandwerkten de dierentuinen onder de paraplu<strong>van</strong> de NVD (Nederlandse Vereniging <strong>van</strong>Dierentuinen) samen om gezamenlijk informatiebordenen activiteiten te ontwikkelen.Dit heeft als voordeel dat het minder tijdkost voor de deelnemende dierentuinen endat het gezicht <strong>van</strong> de campagne in alleNederlandse tuinen gelijk was. In andereEuropese landen deden met name de kleineretuinen soms niet mee omdat zij simpelwegde menskracht of financiën niethadden om veel tijd aan de invulling <strong>van</strong> decampagne te besteden. Om ook de kleineretuinen meer mogelijkheden te geven isdoor de EAZA voor de Madagaskar campagneeen compleet educatief informatiepakketontwikkeld vergelijkbaar met demanier waarop de NVD de campagnes inNederland opzetten. Zo hebben de educators<strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong> de informatieborden overde campagne ontworpen. Deze tekst is invier talen (Engels, Duits, Frans en Nederlands)verspreid onder de dierentuinen enkan direct gebruikt worden om bebordingte maken. Daarnaast zijn allerlei ideeënontwikkeld om aandacht aan de doelen <strong>van</strong>de campagne te geven.In alle deelnemende Europese dierentuinenzal een fotowedstrijd worden gehouden.Van de winnende foto’s uit elke tuin wordteen rondreizende tentoonstelling samengesteld.Bovendien maken de Nederlandsedeelnemers kans op een reis voor 1 persoonnaar Madagaskar. Hou de website <strong>van</strong><strong>Blijdorp</strong> in de gaten voor meer details.Tot slot worden in alle tuinen kleurplaten inde vorm <strong>van</strong> een postkaart verkocht. Dekaarten kunnen worden opgestuurd naarMadagaskar, waar radiostations aandachtzullen geven aan de postkaarten. Op dezemanier wordt het de Malagassische bewonersduidelijk dat ook in het verre Europamensen zich betrokken voelen bij debescherming <strong>van</strong> de natuur op Madagaskar.Welke activiteiten heeft<strong>Blijdorp</strong>?Helaas heeft <strong>Diergaarde</strong> <strong>Blijdorp</strong> niet veelMalagassische bewoners. Voor de uitlegover het ontstaan <strong>van</strong> unieke flora en faunaop eilanden zoals op Madagaskar zullen dieren<strong>van</strong> andere eilanden worden gebruikt(denk aan de unieke dieren opde Indonesische eilanden). Voor de jeugd isde speurtocht “doe de dodo” ontwikkeld(waarbij de dodo natuurlijk een prachtigvoorbeeld is <strong>van</strong> een specifieke soort diezich op een eiland heeft kunnen ontwikkelen,maar dankzij menselijke invloedtragisch aan zijn einde is gekomen). Voorvolwassenen komen er speciale avondenwaarop de bamboelemur en andere primatencentraal zullen staan. Daarnaast zal ereen speciale info-kar over eilandbewoners>20
ZOO’N BOEKTekst Jos en Anne Marie Nijkamp HosmanOver een zeergeil vogeltje‘Op een mus“Ach” sprak een wijfjesmus te Weert,“was ik maar nooit gesignaleerdin sloppen, stegen en in stratenmet allerhande onverlaten!Wel zeer waarschijnlijk was ik danNog onverlaten door mijn man” ‘Er is een erg leuk boek verschenen: ‘Mus, natuur & cultuur <strong>van</strong> de huismus’. Het boekjeis verschenen naar aanleiding <strong>van</strong> ‘De Grote Huismus Tentoonstelling’ in het NatuurhistorischMuseum te Rotterdam (nog te zien tot en met 13 mei 2007 (zie ook:www.nmr.nl)).worden ingericht die regelmatig op hetpleintje bij de bamboelemuren te vindenzal zijn. Uiteraard zullen alle inkomsten<strong>van</strong> deze acties ten goede komen aan decampagne.Eén <strong>van</strong> de doelen <strong>van</strong> de Madagaskarcampagne is dat Europese dierentuineneen specifiek project langjarig gaan ondersteunen.Ook <strong>Diergaarde</strong> <strong>Blijdorp</strong> wil hieraan meewerken en gaat waarschijnlijk hetproject Alaotra ondersteunen. In de moerasgebiedenrondom het Alaotra meerkomen vele specifieke soorten voor waaronderde Alaotra bamboelemur die zichprima heeft aangepast aan een leven in hetriet. Het gebied staat echter onder zwaredruk: bijna 50% <strong>van</strong> de inwoners <strong>van</strong> ditgebied zijn kinderen waardoor steedsgrotere delen <strong>van</strong> de moerassen wordendrooggelegd of omgevormd in rijstvelden.Het gevolg is dat het hele ecosysteem ontwrichtraakt. Hierdoor zijn bijvoorbeeldtwee soorten eenden waarschijnlijk al uitgestorven.Om de lokale bevolking bewustte maken <strong>van</strong> de gevolgen <strong>van</strong> hun handelswijzeop het kwetsbare ecosysteem is eenschoolproject ontwikkeld. Hierbij wordtin de vorm <strong>van</strong> een stripboek duidelijkgemaakt waarom het zo belangrijk is dathet meer en de omliggende moerassen zoveel mogelijk in tact worden gelaten zodatook in de toekomst mens en dier kunnensamenleven in de Alaotra regio.We zijn zelf recent op Madagaskar geweesten hebben met eigen ogen gezien dat deflora en fauna op het eiland uniek zijn.Wat zijn de lemuren, vogels en kameleonstoch fantastisch. Maar al dat moois is alleenin de nationale parken te zien. Daarbuitenis het helaas triest gesteld met het landschap,kunnen de dieren niet overleven enzijn ecologische woestijnen ontstaan.De EAZA-campagne is daarom hard nodigen wordt hopelijk een groot succes!Het boek verhaalt over de huismus. Hoe dit kleine vogeltje zo’n 40 000 <strong>jaar</strong> geledenbegon aan de uitbreiding <strong>van</strong> zijn leefgebied <strong>van</strong>uit het Nabije Oosten. Daar waar mensenzich vestigden, kwam ook de huismus. En dat vaak in grote aantallen. En daar waarhet musje een gebied niet zelf kon koloniseren, hielp de mens: die nam het vogeltje meenaar bijvoorbeeld Australië en Amerika. De huismus deed het vrijwel overal goed.Toch zie je hem weinig terug in boeken, in de kunst en in wapens <strong>van</strong> ridders of steden.Het vogeltje is te gewoon en heeft te gewone kleuren.Pas <strong>van</strong>af de achttiende eeuw komt de mus voor op platen. Linnaeus begint in die tijdaan de classificatie <strong>van</strong> de natuur en daar behoort de huismus natuurlijk ook bij. Behalveeen tekening <strong>van</strong> de huismus maakt hij ook wat opmerkingen over het vogeltje. Zo valthem op dat hij “zeer geil is, hij paart vaak wel twintig keer!” Later worden natuurtekeningensteeds belangrijker en ook kunstzinniger, zodat er toch nog enkele mooie huismuskunstwerkenzijn gemaakt. In Nederland maakt de moderne kunstenaar Peter Vosveel tekeningen <strong>van</strong> huismussen.Omdat er zoveel huismussen zijn veroorzaken ze ook wel eens ‘overlast’. Vaak verzamelenze zich tot grotere groepen en dan poepen ze heel wat af. En dat vonden de mensenniet erg leuk staan op hun huizen. Vandaar ook de nogal negatieve volksbenaming ‘dakschijter’.Verder eten ze te veel graan en verdrijven andere vogels uit nestgelegenheden.Tot in de jaren twintig <strong>van</strong> de vorige eeuw, vond dan ook zelfs de Vogelbescherming eenzekere beheersing <strong>van</strong> de aantallen acceptabel.Alles is nu anders. De populatie huismussen is in veertig <strong>jaar</strong> gehalveerd en het vogeltjeis derhalve op de ‘rode lijst’ terecht gekomen, waardoor er nu, gelukkig, internationaalmeer aandacht is voor deze mensenvriend. Om een indruk te geven over de dramatischeafname <strong>van</strong> huismussen in Nederland de volgende getallen: in 1979 waren er ongeveer1,5 miljoen paartjes; nu nog ‘maar’ zo’n 750.000! Over de oorzaken volgen enkele speculatiesin het boek. Ook wordt eenieder opgeroepen zijn best te doen de huismus tebehouden; onder andere door een vogelvide. Daarnaast leidt de achteruitgang er toe datde huismus een interessanter object wordt voor serieuze onderzoekers. Hierdoor is nuveel bekend over het belang <strong>van</strong> een grote zwarte bef voor de mannetjes en is de testikelmassa<strong>van</strong> de mannetjes uitgebreid gemeten.Weinig aandacht is er volgens het boek daarentegen voor een huismus op postzegels.Wereldwijd zijn er slechts 18 postzegels met een afbeelding <strong>van</strong> een mus! Ook op geldbiljettenis de huismus zeker niet oververtegenwoordigd: slechts één biljet toont eenmus: het Deense 20 Kronen-biljetAl deze informatie, maar dan uitgebreider, en nog veel meer interessante en grappigefeiten vindt u in dit vlot geschreven boekje over de huismus. Daarnaast bevat het boekveel mooie illustraties.Wat ons betreft een aanrader. En gaat u dan ook nog een kijken naar de tentoonstelling,waar als één <strong>van</strong> de pronkstukken de ‘Dominomus’ staat opgesteld. Dit vogeltje kreegzelfs een eigen logo! (zie afbeelding)Boek: ‘Mus, natuur & cultuur <strong>van</strong> de huismus’Samenstelling Peter Müller, met bijdragen <strong>van</strong> o.a. Midas Dekkers en Peter Vos.Tirion Natuur, 2006. ISBN: 978-90-5210-657-1 prijs: € 17.9521
v r i e n d e nHeeft u interesse?Dan graag voor 1 aprilreageren!Bernhardine, Yasmin en Anak…Wij komen er aan!Unieke zevendaagse combinatiereisEngeland/Ierland <strong>van</strong> 14 t/m 20 mei 2007Tekst en foto’s: Peter BiestaBlackpoolDe Vereniging <strong>Vrienden</strong> <strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong> organiseert <strong>van</strong> maandagavond14 mei t/m zondagochtend 20 mei 2007 op verzoek <strong>van</strong>velen een meerdaagse reis naar Engeland en Ierland.Engeland, het land <strong>van</strong> sfeer en tradities, isaltijd al populair geweest bij onze <strong>Vrienden</strong>.Deze reis is opgebouwd om twee hoofdmomenten:de enorme dierentuin <strong>van</strong>Chester en natuurlijk een bezoek aan onze(olifanten)vriendinnen in de mooie tuin <strong>van</strong>Dublin. Tussen deze twee plaatsen ligt inNoord-Wales de Victoriaanse badplaatsLlandudno.De uitvalsbasis <strong>van</strong> deze reis is dus de leukebadplaats Llandudno. De ‘geboorteplaats’<strong>van</strong> Alice in Wonderland en oh zo Brits. Wijverblijven in het goed bekend staande VictoriaanseHotel Dunoon in het centrumvlakbij de boulevard. De verzorging is deelshalfpension en wanneer dat praktisch islogies/ontbijt. Op zowel de heenweg als deterugweg hebben we hutaccommodatieinclusief ontbijt op de Stena Hollandica. Zohoeven wij tijdens de reis niet <strong>van</strong> hotel tewisselen.Llandudno is ideaal gelegen voor zowelChester als Holyhead, de plaats waar<strong>van</strong>we op één dag met een hogesnelheidsbootheen en weer naar Dun Laoghaire/Dublinracen. In Chester hebben we de hele dagde tijd om <strong>van</strong> de dierentuin te genieten.Maar ook de stad Chester is zeker demoeite waard. Deze <strong>van</strong> oorsprongRomeinse stad, met volledig intacte stadsmurenstaat tjokvol met zwart/witte vakwerkhuizen.Chester wordt daarom weltot de mooiste Engelse steden gerekend.Tussen de twee hoofdmomenten, Dublinen Chester, heeft u een dag helemaal vooru zelf. Voor de echte dierentuinliefhebberswordt er op die dag nog een excursie georganiseerdnaar Blackpool. Ook een grotebadplaats met een behoorlijk grote dierentuin.Door de late afvaart in Harwich hebbenwe nog tijd om op de terugweg de dierentuin<strong>van</strong> Twycross te bezoeken. Zo kunnenwe in totaal vier tuinen bezoeken.De volgende 3(4) tuinen wordenbezocht:◗ Dublin zoo (Ierland);◗ Chester zoo;◗ Twycross zoo;◗ (Blackpool zoo).De te bezoeken tuinen zijn allemaal vlak.Alleen de tuin <strong>van</strong> Dublin heeft een ietsverhoogde tweede ring. Maar ook daar ishet hoogteverschil minimaal. Dus iets mindergoed ter been? Geen probleem! Welzijn er twee lange dagen. Dag 3 naar Dublinen dag 6 naar Twycross/Harwich zijnbehoorlijk intensief.Dublin zooMooi gelegen in een groot stadspark vlakbijhet centrum <strong>van</strong> Dublin. En die tuin is leuk!Het gloednieuwe entreecomplex geeft nabinnenkomst uitzicht over een meer metdaarin in een boog zeven eilanden met primaten.Alles is weelderig groen. Om hetmeer loopt een wandelpromenade met allebinnenverblijven (inkijk <strong>van</strong> buitenaf) voorde primaten. Op de iets verhoogde tweedering is links een pad langs nieuwe verblijvenvoor grote katten en de mensapen. Aan derechterzijde zijn de historische gebouwenen….het nieuwe olifantenhuis! Na 13 ha‘oude’ tuin volgt een tunneltje naar 13 ha‘nieuwe’ tuin. Het nieuwe gedeelte, eveneensom een meer gebouwd, is helemaalvoor Afrikaanse dieren. Alle binnenverblijvenvoor deze Afrikaanse dieren zijn‘inkijk’. Hoewel Dublin niet in dezelfdeklasse als <strong>Blijdorp</strong> valt, is zij door haarmooie ligging rond meren in een park eenbuitengewoon prettige tuin.Chester zooDeze tuin is nou niet echt bescheiden!Chester zoo laat duidelijk merken dat zij debeste in Engeland is. Toch is daar weinig<strong>van</strong> gelogen. Al jaren wordt zij uitgeroepentot de nummer één <strong>van</strong> de Britse eilanden.Chester zoo heeft dan ook alles. Chesterherbergt op 47 ha 6000 dieren en zij hebbener een gewoonte <strong>van</strong> gemaakt om binnenverblijvenzo ruim te maken als de buitenperkenin menig andere tuin. De laatstetien <strong>jaar</strong> is het ene na het andere projectgerealiseerd. De vele tropenhuizen hebbenéén ding gemeen. Een mooie inrichting,een wat loodsachtige aanzien <strong>van</strong> buiten endaaromheen weer een elegant aangelegdetuin. Het geeft de tuin een rauwe schoonheid.Voorbeelden <strong>van</strong> deze stijl zijn:‘Twilight Zone’, ‘Islands in danger/dragonsin danger’, ‘Spirit of the Jaguar’ (met binnenverblijvenzo groot dat moet u zien omdat te geloven), ‘Elephants of the Asianforest’ en dit <strong>jaar</strong> het net geopende/nog teopenen ‘Realm of the red Ape’. Allemaaldon’t miss momenten. Ook ‘Tsavo’ en‘Bears of the cloud forest’ zijn mooie groteprojecten. Zoals in zo veel Engelse tuinenontbreekt ook hier een groot landhuis niet.>22
Chester zoo bezit, geflankeerd door mooietuinen, het elegante Oakfield House. Chesterheeft ook een indrukwekkende collectie.Wat te denken <strong>van</strong> rode paradijsvogels,Komodovaranen, okapi’s, puntlipneushoornsen voor de echte liefhebber 8tuatara’s! Ook niet onvermeld mag blijvendat Chester een grootproducent is bij hetfokken <strong>van</strong> de Aziatische olifant. KortomChester zoo is geweldig.Twycross zooPerfect gelegen halverwege Llandudno enHarwich ligt de dierentuin <strong>van</strong> Twycross.Het beste valt Twycross te omschrijven alseen primatentuin. Dit is ook de tuin waaronze gibbon Matang naar toe verhuisd is.De collectie primaten is enorm. De verblijvenwat minder. Het is ook de enige tuin<strong>van</strong> deze reis waar we nog ouderwetsekooien tegenkomen. Hoewel de nadruk opprimaten ligt, is het een hele complete dierentuin.We zullen nog moeite hebben omalles in de beschikbare tijd te zien.(Blackpool zoo)Voor de liefhebbers een vierde tuin. Geenstad na Londen trekt zoveel bezoekers alsBlackpool. Logisch dat Blackpool eenbehoorlijke dierentuin heeft. Gebouwd inde zeventiger jaren en daardoor zou heteen ruime en moderne tuin moeten zijn.Dat klopt ook wel, nergens kooien, allesroyaal bemeten maar….. eenvoudig <strong>van</strong>opzet. De laatste jaren is er een masterplanontwikkeld en deels al uitgevoerd om detuin te moderniseren. De ‘ingangshangar’ ishelemaal verbouwd en geeft toegang toteen onvermijdelijk dinopark. Spectaculair iswel het nieuwe gorilla-eiland. Ook ‘Amazonia’mag u niet vergeten. Apart is ook datde olifanten en de reptielen een eigen ‘hangar’hebben. De tuin <strong>van</strong> Blackpool heeftzeker niet de klasse <strong>van</strong> Dublin of Chester,maar voor de liefhebber zeker de moeitewaard.Het reisprogramma ziet er alsvolgt uit:◗ Maandagavond 14 mei vertrek om19.30 uur <strong>van</strong>af het Willemsplein (bij deSpido). Bereikbaar met de metro (uitstappenLeuvehaven) of met de tramlijn7 (uitstappen op het eindpuntWillemsplein) naar Hoek <strong>van</strong> Holland.Wij rijden aan boord <strong>van</strong> de StenaHollandica en overnachten aan boordin hutaccommodatie.◗ Dinsdag 15 mei aankomst in Harwichen een reisdag naar Llandudno (Noord-Wales). In de namiddag aankomst eninchecken in Hotel Dunoon voor dekomende vier dagen. ‘s-Avonds eengezamenlijk diner.◗ Woensdag 16 mei een lange en intensievedag! Een combinatie <strong>van</strong> bus - hogesnelheidsboot- bus naar de dierentuin<strong>van</strong> Dublin v.v.◗◗◗◗Donderdag 17 mei (Hemelvaartsdag)een vrije dag in Llandudno met mogelijkhedenom de stadjes Bangor of Chesterte bezoeken. Facultatieve excursie naarde dierentuin <strong>van</strong> Blackpool (richtprijs€15).Vrijdag 18 mei de hele dag bezoek aande dierentuin <strong>van</strong> Chester. Evt. eencombinatie <strong>van</strong> zoo/city mogelijk.’s-Avonds een gezamenlijk diner in onshotel in Llandudno.Zaterdag 19 mei vertrek naar de dierentuin<strong>van</strong> Twycross en in de loop <strong>van</strong> demiddag door naar Harwich. Dineronderweg in een wegrestaurant (eigenkosten) en ’s-avonds inschepen aanboord <strong>van</strong> de Stena Hollandica.Overnachting aan boord in hutaccommodatie.Zondag 20 mei aankomst in Hoek<strong>van</strong> Holland en aansluitend door naarRotterdam met een geplande aankomst<strong>van</strong> 9.15 uur.Kosten€ 675,- gebaseerd op een arrangementin een 2-persoonskamer. Nietledenbetalen € 33,- extra en zijndaarmee automatisch lid voor hetkomende <strong>jaar</strong>. Voor een 1 persoonskameren een eigen hut geldt eentoeslag <strong>van</strong> € 75,-.>Chester23
ChesterLlandudnoIn de reissom zijn begrepen:◗ Vervoer per eigen touringcar <strong>van</strong>Rotterdam – Llandudno v.v. en deexcursies genoemd in het programmam.u.v. 17 mei.◗ Overtocht met de Stena-line Hoek <strong>van</strong>Holland – Harwich in een binnenhut opbasis <strong>van</strong> logies/ontbijt v.v.◗ Overtocht met de Stena-line Holyhead– Dun Laoghaire v.v.◗ Lokale belastingen, tol, parkeergelden.◗ Vier nachten in Hotel Dunoon inLlandudno op basis <strong>van</strong> logies/ontbijt.◗ Twee keer diner in Hotel Dunoonop 15 mei en 18 mei.◗ Toegang tot de drie dierentuinenconform het programma.◗ Een busboek.Niet inbegrepen zijn:◗ Overige maaltijden;◗ Persoonlijke uitgaven;◗ Fooi voor de chauffeur;◗ Persoonlijke verzekeringen zoalsannuleringsverzekering, reis en/ofongevallenverzekering.Wat is verder <strong>van</strong> belangZoals altijd geldt in de bus een rookverbod.Er wordt onderweg regelmatig gestoptvoor rook/rustpauzes. Niemand kan aanspraakmaken op een vaste plaats in de bus.Voor deze reis dient u te beschikken overeen geldig paspoort of een geldige EuropeseI.D-kaart (blauw/wit creditcardformaat).Het minimum aantal deelnemers is 25.Er is dit keer een maximum aantal <strong>van</strong> 40deelnemers voor meer privacy. Hetbestuur <strong>van</strong> de Vereniging <strong>Vrienden</strong> <strong>van</strong><strong>Blijdorp</strong> behoudt zich het recht voor dereis eenzijdig te annuleren als er gewichtigeredenen zijn. Het door u betaalde voorschotbedragzal in dat geval aan u wordenteruggestort onder inhouding <strong>van</strong> € 15reserverings- en administratiekosten.Als de reis volgeboekt is wordt wel hetgehele bedrag teruggestort.Boeken <strong>van</strong> deze reisIndien u belangstelling heeft voor deze reis,verzoeken wij u voor 1 april aanstaande€ <strong>150</strong> p.p. als eerste aanbetaling(tevens bewijs <strong>van</strong> boeking) over temaken naar postbankrekening 20.71.059t.n.v. Vereniging <strong>Vrienden</strong> <strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong>,Vroesenlaan 28-A, 3039 DV Rotterdamonder vermelding <strong>van</strong> ‘Engeland’, alsmedeuw telefoonnummer. Als u een 1-persoonskamerwenst dient u dit aan te geven metde code 1-P. Boekt u gescheiden maar reistu samen vermeldt dan de naam <strong>van</strong> dekamergeno(o)t(e). Bent u alleenreizend enwilt u wilt u de 1-persoonskamertoeslagvermijden, dan kunt u dat met de code‘Ind’ kenbaar maken. De reiscoördinatorzal dan kijken of een kamerdeling metiemand <strong>van</strong> het gelijke geslacht mogelijk is.Lukt dit niet dan wordt alsnog een 1-persoonskamergeboekt en in rekeninggebracht. Indeling gebeurt op eigen risico.Op 1 april besluit het bestuur of de reisdoorgaat. U wordt daar<strong>van</strong> zo spoedigmogelijk op de hoogte gebracht. Ook ont<strong>van</strong>gtu dan nadere informatie over de reis.Het is niet mogelijk de eerste aanbetalingterug te storten voor afmeldingen die na1 april zijn ont<strong>van</strong>gen. Voor meer informatieover deze reis kunt u zich wenden totPeter Biesta (zie colofon)24ChesterBlackpool
Stukje Andes voor onzepoedoefamilie en cavia’sZuid Amerika krijgt er weer een mooi stuk bij. Recht tegenoverde in aanbouw zijnde volière voor de ibissen en ara’s komt eenverblijf voor poedoes en cavia’s. In nummer 3 <strong>van</strong> het <strong>Vrienden</strong>nieuws2006 schreef Theo over de poedoes. In het vorige nummerstond een artikel over cavia’s. Nu zitten de poedoes nog inhet verblijf naast de pinguïns bij de ‘oude’ ingang. Naar verwachtingverhuizen ze op 28 april (ALV!) naar hun nieuwe onderkomen.Tekst: Gerda NijssenEr komt een heuvel die lijkt op de bergen<strong>van</strong> de Andes waar poedoes oorspronkelijk<strong>van</strong>daan komen. Daar kunnen ze naar hartelustklauteren tussen struiken en rotsen.De afscheiding met het publiek wordtgevormd door het einde <strong>van</strong> een beek die<strong>van</strong> de heuvel af stroomt. Daarmee voorkomje dat er een hek nodig is, verteltAngela Glatston mij. Angela heeft het ideegeleverd voor het ontwerp. De vicuna’s ennandoes gaan hun nachtverblijf delen metde poedoes. De poedoes krijgen drieboxen aan de linkerkant en de vicuna’s ennandoes drie aan de linkerkant. Dichtbijelkaar maar zonder elkaar te zien, denk ik.>Poedoe - foto: Rob DoolaardPoedoe - foto: Vladimir Motjeka25
Door met een heuvel te werken heb jemooie zichtlijnen waar de dieren voldoendedekking hebben om zich veilig te voelen,maar het bezoek ze toch kan zien. Hunnachtverblijven zijn niet meer dan boxenwaar ze kunnen schuilen tegen regen ofharde wind. Het zijn dieren die gewend zijnom in ons klimaat buiten te zijn. Een beetjewind en regen deert hen niet. Om hentegen warme zon te beschutten staan erlage struiken waar ze zich lekker onderkunnen verstoppen. Verspreid over de heuvelkomen verharde plekken waar de poedoeshun hoeven op kunnen slijpen.Poedoe - foto: Anneke ObermanDe poedoes zijn nieuwsgierige dieren diealtijd even om het hoekje komen kijken, alsje voor hun verblijf staat. Vaak liggen ze opde uitkijk voor hun binnenhok. Of de tweevrouwtjes en het mannetje kuieren rustigrond. Uitbreiding <strong>van</strong> de groep staat voorlopigniet in de planning. In het wildleven poedoes als paartje, een mannetjemet een vrouwtje samen.Zonen en dochters worden als zevolwassen worden door het mannetjeverjaagd en moeten een eigenfamilie gaan vormen.Onderaan de heuvel komt een verblijfdat gedeeld wordt door wilde entamme cavia’s. Ze zijn <strong>van</strong> elkaar teonderscheiden doordat de wildesoort die <strong>Blijdorp</strong> heeft, (halve)zwemvliezen hebben en de tammeniet. De zwemvliezen hebben dezewilde cavia’s nodig omdat ze in moerasachtigegebieden voorkomen.Beide soorten zijn grijsbruin.In het nieuwe verblijf kunnen debezoekers ze <strong>van</strong> dichtbij bekijkenop een pad dat de heuvel oplooptnaast de beek tussen poedoe encavia verblijf. Een laag hek <strong>van</strong> ongeveer40 cm. zorgt voor een afscheiding.De cavia’s staan nu nog achterde schermen, klaar om te verhuizennaar de Rotterdamse Andes. Menigkind zal er straks vertederd naarkunnen kijken. Ik vraag me af of zeop hun nieuwe heuvel zullen gaanfluiten bij gevaar zoals ze in de Andesdoen?Het hele verblijf is circa 300 m² enzal omzoomd worden door lage enmiddelhoge struiken. Er komen tweekijkplekken, één onderaan de heuvelen een vlonder wat hoger op deheuvel. Robert <strong>van</strong> Herk heeft voorons een impressie getekend die ueen idee geeft, hoe u <strong>van</strong>af een <strong>van</strong>de kijkplekken de dieren gade kuntslaan.De <strong>Vrienden</strong> <strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong> financierenhet nieuwe verblijf met een schenkingdankzij de bijdragen <strong>van</strong> alle<strong>Vrienden</strong>.26
(26 oktober 2006-2 januari 2007)m u t a t i e sDwergnijlpaard - foto: Peter <strong>van</strong> NordeIn deze rubriek vindt u delen <strong>van</strong> de mutatielijst <strong>van</strong> de <strong>Diergaarde</strong>.Voor deze lijst is gebruik gemaakt <strong>van</strong> diverse (interne) <strong>Blijdorp</strong>-uitgaven.Er kan dus tussentijds het een en ander zijn veranderd. Ookkunnen dieren zich (niet zichtbaar voor publiek) achter de schermenbevinden. De meest actuele lijst vindt u op het mededelingenbordop het voorplein tegenover de flamingo’s. Op verzoek gevenwe met ingang <strong>van</strong> dit nummer aan of het een mannetje (het eerstecijfer) of een vrouwtje (het tweede cijfer) betreft, of dat hetgeslacht nog niet bekend is (het derde cijfer). Voorbeeld: 1.1.0Leeuw = Twee leeuwen, één mannetje en één vrouwtje.GeborenGeboren01-01/0.0.5 gestreepte brandingsbaars, 11-12/0.0.1 dwergnijlpaard(vader Leipi, moeder Monica), 06-12/0.0.1 kuifhert (Simone), 20-11/0.0.1 Scheepmakers kroonduif, 18-11/0.0.1 vosmangoeste (al ca.1 maand oud), 16-11/0.1.0 netgiraffe (Esta, vader Fehari, moederMarianne), 13-11/0.0.1 Gilamonster, 12-11/0.0.1 Gilamonster, 07-11/0.0.1 colobusaap, 02-11/0.0.1 manenduifGestorvenGestorven02-01/0.1.0 nandoe, 30-12/0.0.1 Berberpad, 19-12/1.0.0 zwartnekvruchtenduif,14-12/0.1.0 Indische antilope, 11-12/1.0.0 koningspinguïn,08-12/1.0.0 blaublau, 30-11/1.0.0 addax, 30-11/1.0.0 ridderanolis,28-11/1.0.0 Szechuan-takin, 27-11/1.0.0 Arabische oryx,19-11/1.0.0 neushoornleguaan, 18-11/1.0.0 Vietnamees sikahert,15-11/0.1.0 banteng (Jannie), 14-11/1.0.0 swiftvos, 13-11/1.0.0 rodewouw, 28-10/0.0.1 Europese otter, 27-10/0.1.0 reuzenpantsergordelstaart,26-10/0.1.0 manoelGearriveerd22-12/0.1.0 bonte varaan, 08-12/0.1.0 serval (uit Opole, Polen), 08-12/2.0.0 lepelaar (uit Artis), 08-12/ 0.0.4 blauwzwarte naaktslak (uitArtis), 02-12/1.0.0 zwartnekvruchtenduif, 01-12/2.2.0 groenhelmtoerako,01-12/1.1.0 Braziliaanse rode tangara, 01-12/1.1.0 chocotoekan, 01-12/ 2.1.0 zwarte oropendola, 01-12/2.0.0 Himalayaglansfazant,30-11/0.0.11 gorgoon (uit Frankrijk), 25-11/0.0.2 anemoonvisje,25-11/0.0.1 fluweelkoraalvis, 24-11/0.0.2 blauwgele ara(<strong>van</strong> NOP), 24-11/ 0.0.1 geelvleugelara (<strong>van</strong> NOP), 24-11/2.2.0zwartnekvruchtenduif, 23-11/0.0.7 goudbrasem (uit Harderwijk),16-11/0.1.0 Amoerpanter (Cleopatra, uit Kopenhagen), 14-11/1.1.0gele kwikstaart, 14-11/ 1.1.0 veldleeuwerik, 14-11/1.1.0 Europesetapuit, 14-11/1.1.0 Europese hop, 14-11/3.4.1 Europese bijeneter,14-11/0.0.6 ringmus, 09-11/0.1.0 netgiraffe (Trudi uit Karlsruhe),06-11/ 0.0.1 Chinese wolhandkrab, 02-11/0.1.0 sperweruilVerzonden Verzonden08-12/1.0.0 netgiraffe (Sero, naar Amersfoort), 08-12/0.2.0 emoe,24-11/0.0.1 Europese oehoe (naar NOP), 23-11/6.4.0 prairiehondje(naar Jeruzalem), 23-11/1.0.0 jagoearoendi (naar Papiliorama, Zwitserland),23-11/0.1.4 grootooropossum (naar Papiliorama, Zwitserland),14-11/0.1.0 Alaotra-bamboemaki (naar Szeged, Hongarije),13-11/0.2.0 Gilamonster (terug naar Burgers’ Zoo, Arnhem), 12-11/0.1.0 zwartnekvruchtenduif (naar Avifauna), 12-11/1.0.0 uilnachtzwaluw(naar Avifauna), 06-11/ 0.0.8 gestreept zeepaardje(naar Antwerpen), 26-10/2.1.0 prairiehondje (naar Bochum,Duitsland)Gilamonster - foto: Yvonne RaaijmakersManenduif - foto: Anneke Oberman27
c o l o f o n29e <strong>jaar</strong>gang, nummer 1, oplage: 6500Vereniging <strong>Vrienden</strong> <strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong>Sonoystraat 6a, 3039 ZT RotterdamAgendaRectificatieHeeft u nog oude briefjes <strong>van</strong>vijf, tien, vijfentwintig of meergulden? Investeer het in eennieuw ijsberenverblijf!U kunt al uw oude geld inleverenbij de <strong>Vrienden</strong>winkels.Zij zullen het omwisselenin Euro’s voor ons jubileumgeschenkter gelegenheid <strong>van</strong><strong>150</strong> <strong>jaar</strong> <strong>Diergaarde</strong> <strong>Blijdorp</strong>:een prachtig ijsberenverblijf.Zondag 11 maart 2007 11.00-12.30 uurStefan Timmermans: Zwarte paardantilopen in Zuid-AfrikaZaterdag 21 april 2007Voor<strong>jaar</strong>sreis naar WuppertalZaterdag 28 april 2007Algemene Ledenvergadering 2007. Let op: Aan<strong>van</strong>g 14.00 uur!!!Maandag 14 mei t/m zondag 20 mei 2007Meerdaagsereis naar Engeland/IerlandDe lezing wordt gehouden in het Eauditorium in het Oceanium. <strong>Vrienden</strong> hebbenop de genoemde data tot aan<strong>van</strong>g <strong>van</strong> de bijeenkomst, en op vertoon <strong>van</strong> hunlidmaatschapskaart voor het betreffende <strong>jaar</strong>, gratis toegang tot de <strong>Diergaarde</strong>.Er is niet meer dan één introducé per lid toegestaan. U kunt bij de koffie-balie <strong>van</strong>de <strong>Vrienden</strong> in het Eauditorium uitrijkaarten kopen. Zaal open om 10.30 uur.In <strong>Vrienden</strong>nieuws 2006-4 stond een foutje. De op blz. 9 afgebeelde kraanvogelis geen Mantsjoerijse, maar een witnekkraanvogel.Dank aan alle leden die ons op dit foutje hebben gewezen.Adresgegevens <strong>Blijdorp</strong><strong>Diergaarde</strong> <strong>Blijdorp</strong>, Abraham <strong>van</strong> Stolkweg, RotterdamBezoekersinformatie: 010-4431495Postadres: Postbus 532, 3000 AM RotterdamOpeningstijden: Het gehele <strong>jaar</strong>, iedere dag geopend!Wintertijd: 09.00 tot 17.00 uur. Zomertijd: 09.00 tot 18.00 uur<strong>Vrienden</strong>nieuws is een uitgave <strong>van</strong> de Vereniging<strong>Vrienden</strong> <strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong> en verschijnt vier maal per <strong>jaar</strong>.De Vereniging <strong>Vrienden</strong> <strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong> stelt zich ten doel:“Het in zo breed mogelijke zin ondersteunen <strong>van</strong> <strong>Diergaarde</strong><strong>Blijdorp</strong>”. De <strong>jaar</strong>lijkse minimale contributiebedraagt € 33,-, waarvoor de leden 4 keer per <strong>jaar</strong> hetverenigingsorgaan <strong>Vrienden</strong>nieuws ont<strong>van</strong>gen, alsmede2 gratis toegangsbewijzen voor <strong>Diergaarde</strong> <strong>Blijdorp</strong> inRotterdam. Bovendien worden de leden in staat gestelddeel te nemen aan diverse activiteiten, die speciaal voorhen georganiseerd worden, zoals excursies en lezingen.Secretariaat:K. <strong>van</strong> Leeuwen, Sonoystraat 6a,3039 ZT Rotterdam<strong>Vrienden</strong>foon: 010 - 467 66 37<strong>Vrienden</strong>fax: 010 - 467 66 37Email: info@vrienden<strong>van</strong>blijdorp.nlPostbank: 13 57 803IBAN: NL88 PSTB 0001 3578 03BIC: PSTBNL21Bank: Fortis bank nr: 98.55.33.099Reizen:P. Biesta, Vroesenlaan 28A,3039 DV RotterdamTelefoon: 010-4664998 (<strong>van</strong>af 18.00 uur)Email: peter.biesta@wanadoo.nlPromotieteam:Fam. H. Gerritse,Sourystraat 1d, 3039 SR RotterdamTelefoon: 010 - 466 36 82Telefoon <strong>Vrienden</strong>winkel: 010 - 4431431tst 220 (oude winkel) en 250 (nieuwe winkel)Mobiel: 06-40323077Postbank: 62 17 917Redactie-adres <strong>Vrienden</strong>nieuws:M. Kreuger, hoofdredacteurGoudsesingel 235d, 3031 EL RotterdamEmail: mkreuger@planet.nlRedactie-medewerkers:J. Breedijk, M. <strong>van</strong> Leeuwen-Maat,A. Peters, A. Schouten, G. NijssenT. <strong>van</strong> de Velde, T. VermeulenVormgeving en druk: Argus, Rotterdam<strong>Vrienden</strong> <strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong> op Internet:Website: http://www.vrienden<strong>van</strong>blijdorp.nlRedactie Website: A. GelderblomSamenstelling Verenigingsbestuur:VoorzitterC.M. GroenhorstVice-voorzitter M. KreugerSecretarisK. <strong>van</strong> LeeuwenTweede secretaris S. NoordijkPenningmeester A.M. BosLedenH. Gerritse - PromotieP. Biesta - ReizenISSN: 1568-3400Artikelen geschreven door derden vertegenwoordigen demening <strong>van</strong> de auteur en niet noodzakelijkerwijs die <strong>van</strong> deredactie. De redactie behoudt zich het recht voor artikelen inte korten of te weigeren.Toegezonden foto’s kunnen met vermelding <strong>van</strong> de naam <strong>van</strong>de fotograaf rechtenvrij gebruikt worden ten behoeve <strong>van</strong>activiteiten zonder winstoogmerk <strong>van</strong> de Vereniging <strong>Vrienden</strong><strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong>. Tenzij schriftelijk anders wordt aangegeven wordentoegezonden foto’s opgenomen in het fotoarchief <strong>van</strong> deVereniging <strong>Vrienden</strong> <strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong> en aldus niet geretourneerd.