Wat is uw bedrijf waard? - Foederer DFK
Wat is uw bedrijf waard? - Foederer DFK
Wat is uw bedrijf waard? - Foederer DFK
- No tags were found...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
ACCOUNTANTS & CONSULTANTS<strong>Wat</strong> <strong>is</strong> <strong>uw</strong> <strong>bedrijf</strong> <strong>waard</strong>?Meer inzicht in <strong>bedrijf</strong>s<strong>waard</strong>eringAls ondernemer bent u gewend om snel te reageren op veranderende omstandigheden.Echter, als u in de toekomst <strong>uw</strong> <strong>bedrijf</strong> wilt verkopen, neemt het vaakmeerdere jaren in beslag om deze ‘verkooprijp’ te maken. Ook andere situatiesvragen om een meer diepgaande analyse. Zoals: acqu<strong>is</strong>ities, reorgan<strong>is</strong>aties, fikseinvesteringen, fusies, het aantrekken van extra financiering en het berekenenvan schadeclaims. Bij al deze veranderingen staat de vraag naar de econom<strong>is</strong>che<strong>waard</strong>e centraal. Door middel van dit boekje maakt u kenn<strong>is</strong> met de wereld vanhet <strong>waard</strong>eren.- 1 -
<strong>Wat</strong> <strong>is</strong> <strong>uw</strong> <strong>bedrijf</strong> <strong>waard</strong>?WaarderenIn het dagelijkse leven wordt veel over <strong>waard</strong>e gesproken. Vriendschap, kunst en zakelijke belangenhebben voor ons beteken<strong>is</strong>, gekleurd door onze persoonlijke smaak en opvattingen. Zakelijkebelangen zijn in dat opzicht niet anders dan vriendschappelijke belangen. Het verschil zit hemvooral in het feit dat de laatste over het algemeen niet in geld worden uitgedrukt. Voor het totuitdrukking brengen van zakelijke belangen <strong>is</strong> geld echter essentieel.Bij het <strong>waard</strong>eren van zakelijke belangen staan verwachte geldstromen centraal. Het verledenheeft voor de koper namelijk geen <strong>waard</strong>e. Toekomstige ontwikkelingen spelen de hoofdrol.Daarbij komt de vraag naar voren hoe ver de toekomst strekt. De factor tijd. Ook zijn wij onsbewust van de moeilijkheden die gepaard gaan met het kijken in de toekomst. De toekomst<strong>is</strong> onzeker en niet alles wat wij verwachten komt uit. Daarmee <strong>is</strong> de kern van het econom<strong>is</strong>ch<strong>waard</strong>ebegrip duidelijk gemaakt. Waarde wordt bepaald door: geld, tijd, r<strong>is</strong>ico en onzekerheid.- 2 -
<strong>Wat</strong> <strong>is</strong> <strong>uw</strong> <strong>bedrijf</strong> <strong>waard</strong>?WinstVoor velen <strong>is</strong> winst min of meer synoniem aan <strong>waard</strong>e. Een groter m<strong>is</strong>verstand <strong>is</strong> niet denkbaar.Winst <strong>is</strong> een boekhoudkundig begrip. De hoogte wordt meestal bepaald door de kosten van deopbrengst af te trekken. De eenvoud daarvan <strong>is</strong> bedrieglijk. <strong>Wat</strong> zijn opbrengsten en wat wordttot de kosten gerekend? Wij betreden op dat moment het terrein van de boekhoudkundige regels.Regels die meestal op meer dan één manier kunnen worden uitgelegd. Sommige uitgaven,bijvoorbeeld voor investeringen, worden door middel van afschrijvingen over een reeks van jarenuitgesmeerd. Ook <strong>is</strong> het mogelijk dat kosten, bijvoorbeeld het vormen van voorzieningen, paslater in de uitgaven tot uitdrukking komen. Verder <strong>is</strong> het belangrijk te bedenken dat de boekhoudingwordt gevoerd op bas<strong>is</strong> van prijzen die in het verleden betaald zijn. Bij het vaststellenvan de econom<strong>is</strong>che <strong>waard</strong>e gaat het niet om de vraag wat een object heeft gekost, maar wat hetin de toekomst kan opleveren.‘Zes keer de winst’Waarderingen die worden uitgevoerd op bas<strong>is</strong> van boekhoudkundige begrippen kunnen deplank m<strong>is</strong>slaan. Het populaire ‘zoveel maal de winst’ <strong>is</strong> hoogstens een onna<strong>uw</strong>keurige vu<strong>is</strong>tregel.Wellicht leuk om na afloop een transactie te karakter<strong>is</strong>eren maar ongeschikt om voorafte analyseren.Intrinsieke <strong>waard</strong>eIn de MKB-praktijk wordt vaak gebruik gemaakt van de zogenaamde intrinsieke- en rentabiliteits<strong>waard</strong>e.De intrinsieke <strong>waard</strong>e van een onderneming <strong>is</strong> gelijk aan het eigen vermogen vande onderneming, zoals dat uit de balans blijkt. Bij deze <strong>waard</strong>ebepaling blijft de gehele toekomstbuiten beeld; de balans als gestold verleden.RentabiliteitDe rentabiliteits<strong>waard</strong>e <strong>is</strong> gebaseerd op de winst in plaats van geldstromen, en hanteert éénwinstcijfer dat representatief dient te zijn voor de toekomst. Verder houdt de rentabiliteits<strong>waard</strong>e niet goed rekening met de wijze waarop <strong>uw</strong> onderneming <strong>is</strong> gefinancierd. Beidemethodes hebben dus nogal wat tekortkomingen. Het zal duidelijk zijn dat de in de praktijkveel voorkomende mengvorm (gewogen gemiddelde van intrinsieke- en rentabiliteits<strong>waard</strong>e)aan deze bezwaren niet tegemoet komt.- 3 -
<strong>Wat</strong> <strong>is</strong> <strong>uw</strong> <strong>bedrijf</strong> <strong>waard</strong>?De <strong>waard</strong>eringsmethodeEen betro<strong>uw</strong>bare <strong>waard</strong>eringsmethode die deze tekortkomingen niet kent <strong>is</strong> de zogenaamdeD<strong>is</strong>counted Cash Flow (DCF)-methode. Deze <strong>is</strong> gebaseerd op de toekomst, waarbij de vrijegeldstroom van <strong>uw</strong> onderneming centraal staat. Uw adv<strong>is</strong>eur berekent eerst <strong>uw</strong> vrije geldstroomen maakt vervolgens een prognose voor de toekomst. Vervolgens worden die toekomstige geldstromenuitgedrukt in de <strong>waard</strong>e van vandaag. Een ingewikkelde berekening, want de koopkrachtvan <strong>uw</strong> vrije geldstroom verandert elk jaar door rente en inflatie. Bovendien <strong>is</strong> detoekomst onzeker en <strong>is</strong> het r<strong>is</strong>ico mede afhankelijk van het soort <strong>bedrijf</strong> dat u uitoefent. Bent ubijvoorbeeld een startend internet<strong>bedrijf</strong>, dan loopt u meer r<strong>is</strong>ico dan wanneer u <strong>uw</strong> positie inde markt al bewezen heeft.Stap 1: berekening vrije geldstroomDe eerste stap <strong>is</strong> dat <strong>uw</strong> vrije geldstroom wordt berekend; <strong>uw</strong> huidige winst wordt omgerekendnaar geld. Een aantal posten dat geen invloed heeft op de geldstromen wordt hierbij buitenbescho<strong>uw</strong>ing gelaten. Denk bijvoorbeeld aan afschrijvingen of afboekingen van goodwill.Vervolgens wordt gekeken naar <strong>uw</strong> investeringen. Deze veroorzaken als het goed <strong>is</strong> de toekomstigegeldstroom. Denk daarbij zowel aan investeringen in materiële als immateriële bezittingen.Ook wordt een stijging van het netto werkkapitaal (debiteuren plus voorraden minus crediteuren)als investering gezien. Groei gaat immers gepaard met oplopende voorraden en een stijgenddebiteurensaldo. Als laatste wordt nog gekeken naar het voorkomen van eventuele desinvesteringen.Bijvoorbeeld het afstoten van niet gebruikte, of niet goed presterende, bezittingen.Stap 2: prognose toekomstOm de toekomstige opbrengsten te bepalen neemt u de huidige vrije geldstroom als uitgangspunt.Vervolgens moet u per jaar een schatting maken van de verwachte geldstromen. In demeeste gevallen zal de <strong>waard</strong>ering plaatsvinden op bas<strong>is</strong> van veronderstelde continuïteit. Datbetekent dat uitgegaan wordt van de veronderstelling dat de onderneming geldstromen blijftgenereren. Natuurlijk zijn hierop afwijkingen mogelijk. Zo zal een tijdelijk samenwerkingsverbandniet op bas<strong>is</strong> van continuïteit worden ge<strong>waard</strong>eerd maar voor de verwachte looptijd vande samenwerking. Dat geldt ook voor ondernemingen die sterk afhankelijk zijn van agentuur offranch<strong>is</strong>eovereenkomsten.Voor het bepalen van <strong>uw</strong> verwachte vrije geldstromen zijn prognoses over afzet, prijs en kostenontwikkelingnodig. Verder moet u rekening houden met mogelijke groei. U zal dergelijkeprognoses vaak in samenwerking met <strong>uw</strong> adv<strong>is</strong>eur samenstellen. Tot slot <strong>is</strong> van belang welkeinvesteringen u gepland heeft. In de praktijk worden vaak verschillende scenario’s doorgerekend.Op die manier krijgt u inzicht in verwachte ontwikkelingen. Verder kunt u bij het berekenenrekening houden met de kans dat bepaalde ontwikkelingen zich voordoen.Stap 3: d<strong>is</strong>conteringsvoetTot slot moeten de toekomstige geldstromen worden vertaald naar de <strong>waard</strong>e die deze op hetmoment van <strong>waard</strong>eren vertegenwoordigen. Dit gebeurt met de zogenaamde d<strong>is</strong>conteringsvoet.Bij deze vertaalslag zijn twee zaken van belang: de tijd<strong>waard</strong>e van geld (rente) en r<strong>is</strong>ico.Tijd<strong>waard</strong>eOndernemingen zijn meestal gefinancierd met zowel eigen- als vreemd vermogen. Mensendie dat vermogen ter beschikking stellen doen dat op grond van de verwachting dat een zekerrendement kan worden gehaald. De rechtvaardiging daarvan ligt in het feit dat het ter beschikkinggestelde vermogen ook op een andere wijze had kunnen worden aangewend. Indien hetdirect wordt geconsumeerd ontstaat onmiddellijke bevrediging van behoeften. Nu wordt als hetware indirect geconsumeerd <strong>waard</strong>oor vertraging in de bevrediging van behoeften ontstaat. Hetverwachte rendement <strong>is</strong> de vergoeding voor die vertraging en het r<strong>is</strong>ico dat daarmee gepaardgaat. Uitstel van genot levert groter genot; dit <strong>is</strong> de tijd<strong>waard</strong>e van geld. Bijvoorbeeld: een rentevan 5% geeft aan dat € 1,05 over een jaar u net zoveel <strong>waard</strong> <strong>is</strong> als € 1 nu. Zekerheid over de- 4 -
<strong>Wat</strong> <strong>is</strong> <strong>uw</strong> <strong>bedrijf</strong> <strong>waard</strong>?daadwerkelijke ontvangst heeft u meestal niet. Daarom moet u deze rente verhogen met eenopslag voor het r<strong>is</strong>ico.R<strong>is</strong>icoHoe zeker <strong>is</strong> het dat het verwachte rendement wordt gehaald en na afloop van de looptijd geïncasseerdkan worden? U kunt bijvoorbeeld vrijwel r<strong>is</strong>icoloos beleggen in staatsleningen of bankdeposito’s,maar wanneer u met meer r<strong>is</strong>ico belegt moet hiervoor een opslag worden berekend.Voor r<strong>is</strong>icovolle ondernemingen geldt een hoge opslag, voor bedrijven die hun bestaansrechthebben bewezen een lage opslag. Stel, u bent DGA van een onderneming in een r<strong>is</strong>icovolle sector.De koper van <strong>uw</strong> onderneming zal een hogere d<strong>is</strong>conteringsvoet hanteren, wat leidt tot eenlagere <strong>waard</strong>e. Echter, wanneer u hem ervan kunt overtuigen dat u een solide onderneming benten het r<strong>is</strong>ico minder groot <strong>is</strong> dan het lijkt, zal de koper bereid zijn een lagere d<strong>is</strong>conteringsvoet tehanteren. De koper neemt dan genoegen met een lager rendement, hetgeen de <strong>waard</strong>e van <strong>uw</strong>onderneming verhoogt.RekenvoorbeeldIn het volgende voorbeeld wordt uitgegaan van de verwachting dat in de toekomst (ee<strong>uw</strong>igdurend) eenvrije geldstroom van € 600.000 zal ontstaan. Het gewenste rendement voor het ter beschikking stellen vaneigen vermogen <strong>is</strong> in dit voorbeeld 12 procent. De omvang van het vreemd vermogen wordt bepaald opbas<strong>is</strong> van de veronderstelling dat veertig procent van de operationele <strong>waard</strong>e kan worden geleend.• Als eerste wordt de econom<strong>is</strong>che <strong>waard</strong>e van de operationele activiteiten bepaald.Deze bedraagt: € 600.000/0,12 = € 5.000.000.• Daarvan wordt veertig procent geleend, de omvang van het vreemd vermogen bedraagt dan0,40 x € 5.000.000 = € 2.000.000.• Daarop wordt per jaar zes procent rente vergoed. De jaarlijkse rentelast bedraagt dan0,06 x € 2.000.000 = € 120.000.• Bij een tarief van de vennootschapsbelasting van dertig procent betekent dit een jaarlijksbelastingvoordeel (rente <strong>is</strong> een f<strong>is</strong>cale kostenpost) van 0,30 x € 120.000 = € 36.000.• Indien de lening steeds wordt verlengd bedraagt de totale <strong>waard</strong>e van dit belastingvoordeel€ 36.000/0,12 = € 300.000.• De <strong>waard</strong>e van de onderneming komt dan uit op € 5.300.000.- 5 -
<strong>Wat</strong> <strong>is</strong> <strong>uw</strong> <strong>bedrijf</strong> <strong>waard</strong>?Waarde en prijsPrijs en <strong>waard</strong>e zijn niet identiek. Ons econom<strong>is</strong>ch handelen <strong>is</strong> gebaseerd op de verwachtingdat een bepaalde handeling <strong>waard</strong>e zal toevoegen. Een onderneming heeft alleen econom<strong>is</strong>chbestaansrecht indien toegevoegde <strong>waard</strong>e ontstaat. Als u een onderneming koopt moet u dusscherp opletten dat u niet teveel betaalt. Ondernemingen worden meestal gekocht door hetovernemen van alle aandelen. In het voorgaande voorbeeld wordt de econom<strong>is</strong>che <strong>waard</strong>e vande onderneming vastgesteld op € 5,3 miljoen. Aangezien ook nog een lening uitstaat ter hoogtevan € 2 miljoen, <strong>is</strong> de <strong>waard</strong>e van de aandelen € 3,3 miljoen. Indien de koper geen veranderingenkan aanbrengen die leiden tot een vergroting van de vrije geldstroom kan maximaal € 3,3miljoen worden betaald. Dat betekent wel dat de koper geen <strong>waard</strong>e toevoegt. De uiteindelijkeprijs komt tot stand na loven en bieden.Verkooprijp makenHet <strong>is</strong> duidelijk dat het voor u als ondernemer van belang <strong>is</strong> om <strong>uw</strong> onderneming zo <strong>waard</strong>evolmogelijk te maken. Dit <strong>is</strong> de grondslag voor het ondernemen. Bedrijven die econom<strong>is</strong>che <strong>waard</strong>eals richtlijn voor hun handelen aanvaarden houden zich bezig met ‘value based management’.Een goede gids voor het dagelijks handelen. Indien een transactie in het verschiet ligt klemt ditdes te meer. Het <strong>is</strong> verstandig om voor het verkooprijp maken ruim tijd te nemen. Wellicht moetu structuren aanpassen of bezittingen, denk aan onroerend goed, naar een andere vennootschapoverbrengen. Onrendabele activiteiten moet u afstoten en achterstallig onderhoud uitvoeren.Een goed georgan<strong>is</strong>eerd <strong>bedrijf</strong> verkoopt nu eenmaal gemakkelijker. Dit kan soms wel vijf totzes jaar in beslag nemen. Praat daarover met <strong>uw</strong> adv<strong>is</strong>eur.Wanneer <strong>is</strong> <strong>waard</strong>eren relevant?Als <strong>waard</strong>e de leidraad van het dagelijks handelen vormt, moet <strong>waard</strong>e een dagelijks gespreksonderwerpzijn. Toch zijn er verschillende momenten aan te wijzen waarop <strong>waard</strong>eren extra in debelangstelling staat. Hieronder volgt een greep uit de vele mogelijke <strong>waard</strong>eringsmomenten:• Overname/fusie: concentratie, schaalvergroting en special<strong>is</strong>atie zorgen voor voortdurendew<strong>is</strong>selingen die met veel transacties gemoeid gaan.• Financiering/groei: onderhandelen met banken of nie<strong>uw</strong>e aandeelhouders.• Verkoop: binnen of buiten de familiekring, in alle gevallen staat het woord <strong>waard</strong>e centraal.• ‘Buy in/ buy out’: aantrekken van nie<strong>uw</strong>e partners en het vormen van nie<strong>uw</strong>e allianties.• Verplaatsing: global<strong>is</strong>ering, sourcing, emerging markets. Ontwikkelingen die tot anderevestigingsplaatsen nopen.• Stagnatie: verzadigde markten vergen heroriëntatie en het zoeken naar nie<strong>uw</strong>emogelijkheden.• Insolventie: verouderde structuren en tegenzittende markten vragen om ingrijpendeoplossingen.• Beëindiging: ook afbo<strong>uw</strong>en vere<strong>is</strong>t v<strong>is</strong>ie, kracht en kenn<strong>is</strong>. Financiële belangen moeten inkaart worden gebracht.• Onrechtmatige daad/ wanprestatie: overeenkomsten die stuklopen bieden soms demogelijkheid de ontstane schade te verhalen. De econom<strong>is</strong>che schade kan aanzienlijk zijn.• Scheiding: partners gaan uit elkaar, wie heeft recht op welke <strong>waard</strong>e?• Beloningen: prestaties worden beloond op grond van toegevoegde <strong>waard</strong>e.• Opties: soms vormen toegekende opties een deel van de arbeidsbeloning, wie kent de<strong>waard</strong>e?• ‘Arbitrage/ second opinion’: u wordt geconfronteerd met door anderen berekende <strong>waard</strong>e.De vraag <strong>is</strong>: Wie beoordeelt die berekening?- 6 -
<strong>Wat</strong> <strong>is</strong> <strong>uw</strong> <strong>bedrijf</strong> <strong>waard</strong>?Tot slotDit boekje laat in kort bestek zien wanneer het berekenen van econom<strong>is</strong>che <strong>waard</strong>e van belang<strong>is</strong>. Tevens geeft het inzicht hoe die <strong>waard</strong>e berekend kan worden. Het zal duidelijk zijn dat ditboekje geen recht kan doen aan de vele, vaak complexe, situaties die bij het <strong>waard</strong>eren voorkomen.Ook <strong>is</strong> niet ingegaan op andere special<strong>is</strong>men die naast het <strong>waard</strong>eren van belang zijn. Tedenken valt aan f<strong>is</strong>caliteit, recht en accountancy. De menselijke aspecten mag u uiteraard ookniet uit het oog verliezen; na de transactie ontstaat een ander leven. Waarderen <strong>is</strong> veelomvattend.Uw <strong>Foederer</strong><strong>DFK</strong>-Accountant <strong>is</strong> u graag behulpzaam bij het uitzetten van de koers naartoegevoegde <strong>waard</strong>e.- 7 -
<strong>Wat</strong> <strong>is</strong> <strong>uw</strong> <strong>bedrijf</strong> <strong>waard</strong>?ColofonAuteur: T. Notenboom RA RV<strong>Foederer</strong><strong>DFK</strong>www.foederer<strong>DFK</strong>.com2008, <strong>Foederer</strong><strong>DFK</strong>Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd of gekopieerd zonder uitdrukkelijke toestemmingvan de uitgever. De uitgever heeft bij de samenstelling naar uiterste betro<strong>uw</strong>baarheiden zorgvuldigheid gestreefd, maar kan niet aansprakelijk worden gesteld voor eventuele onju<strong>is</strong>thedenen de gevolgen hiervan.- 8 -