dans <strong>en</strong> <strong>drama</strong>Belang van het vak<strong>Dans</strong> <strong>en</strong> <strong>drama</strong> op tv zijn hot, met name <strong>de</strong> programma’sdie e<strong>en</strong> selectief elem<strong>en</strong>t in zich drag<strong>en</strong>.Dat geldt overig<strong>en</strong>s ook <strong>voor</strong> muziek. Jonger<strong>en</strong>die uitverkor<strong>en</strong> will<strong>en</strong> word<strong>en</strong> <strong>voor</strong> e<strong>en</strong> rol in e<strong>en</strong>musical, e<strong>en</strong> Michael Jackson will<strong>en</strong> zijn of hunzang, dans <strong>en</strong> spel ter beoor<strong>de</strong>ling aan e<strong>en</strong> vakjury<strong>voor</strong>legg<strong>en</strong>. En laagdrempelig zijn die uiting<strong>en</strong> tebewon<strong>de</strong>r<strong>en</strong> op YouTube. Dat alles kan rek<strong>en</strong><strong>en</strong>op <strong>de</strong> interesse van e<strong>en</strong> groot <strong>en</strong> breed publiek.Die belangstelling moet te verklar<strong>en</strong> zijn uit hetgegev<strong>en</strong> dat <strong>de</strong>ze uitingsvorm<strong>en</strong> dicht bij <strong>de</strong> m<strong>en</strong>sstaan, bijdrag<strong>en</strong> aan het zelfbewustzijn <strong>en</strong> hetwez<strong>en</strong> van m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> rak<strong>en</strong>. M<strong>en</strong>s<strong>en</strong> dans<strong>en</strong> zelf <strong>en</strong>spel<strong>en</strong> roll<strong>en</strong>, maar <strong>voor</strong> <strong>de</strong> kunstvakk<strong>en</strong> dans <strong>en</strong><strong>drama</strong> gaat het uiteraard om meer. Jonger<strong>en</strong> gaanaan <strong>de</strong> slag met dans <strong>en</strong> <strong>drama</strong> binn<strong>en</strong> e<strong>en</strong> sociale<strong>en</strong> educatieve context. Bei<strong>de</strong> vakk<strong>en</strong> lever<strong>en</strong> e<strong>en</strong>bijdrage aan hun kunstzinnige <strong>en</strong> culturele ontwikkeling.De kunstzinnige <strong>en</strong> culturele ontwikkeling zoals diebinn<strong>en</strong> het on<strong>de</strong>rwijs vorm wordt gegev<strong>en</strong>, kan beschrev<strong>en</strong>word<strong>en</strong> vanuit drie invalshoek<strong>en</strong> <strong>en</strong> elk meteig<strong>en</strong> doelstelling<strong>en</strong>.1. Als cultuurgoedJonger<strong>en</strong> verwerv<strong>en</strong> k<strong>en</strong>nis, vaardighed<strong>en</strong> <strong>en</strong>techniek<strong>en</strong> om door mid<strong>de</strong>l van dans <strong>en</strong> <strong>drama</strong>vorm <strong>en</strong> betek<strong>en</strong>is te creër<strong>en</strong>. Ze ontwikkel<strong>en</strong>eig<strong>en</strong> vaardighed<strong>en</strong> als danser/choreograaf <strong>en</strong>speler/regisseur, ler<strong>en</strong> hierop te reflecter<strong>en</strong> <strong>en</strong>kunn<strong>en</strong> dit relater<strong>en</strong> aan professionele kunstvorm<strong>en</strong>.Ze krijg<strong>en</strong> inzicht in <strong>de</strong> maatschappelijkebetek<strong>en</strong>is van dans <strong>en</strong> <strong>drama</strong> in hed<strong>en</strong> <strong>en</strong> verled<strong>en</strong><strong>en</strong> ont<strong>de</strong>kk<strong>en</strong> hoe dans <strong>en</strong> <strong>drama</strong> e<strong>en</strong>verbind<strong>en</strong><strong>de</strong> rol kunn<strong>en</strong> spel<strong>en</strong> in onze maatschappij.Dit vormt <strong>de</strong> jonger<strong>en</strong> tot toekomstigeculturele burgers die k<strong>en</strong>nis hebb<strong>en</strong> van het verled<strong>en</strong>,actief <strong>de</strong>elnem<strong>en</strong> aan kunst <strong>en</strong> cultuur vannu <strong>en</strong> die <strong>de</strong> kunst van morg<strong>en</strong> me<strong>de</strong> vormgev<strong>en</strong>.2. Als didactisch mid<strong>de</strong>l<strong>Dans</strong> <strong>en</strong> <strong>drama</strong> word<strong>en</strong> ingezet als didactischmid<strong>de</strong>l <strong>voor</strong> an<strong>de</strong>re vakk<strong>en</strong> met gunstige effect<strong>en</strong>op <strong>de</strong> (blijv<strong>en</strong><strong>de</strong>) verwerving van leerstof.3. Als pedagogisch mid<strong>de</strong>l<strong>Dans</strong> <strong>en</strong> <strong>drama</strong> bevatt<strong>en</strong> rijke leercontext<strong>en</strong> diebij kunn<strong>en</strong> drag<strong>en</strong> aan <strong>de</strong> sociale, morele <strong>en</strong> intellectueleautonomie <strong>en</strong> <strong>voor</strong> belangrijke, vakoverstijg<strong>en</strong><strong>de</strong>compet<strong>en</strong>ties <strong>en</strong> kwalificaties alscreatief <strong>en</strong> kritisch d<strong>en</strong>k<strong>en</strong>, probleemoploss<strong>en</strong>dd<strong>en</strong>k<strong>en</strong> <strong>en</strong> werk<strong>en</strong>, <strong>en</strong> sociale vaardighed<strong>en</strong>.Structuur van het vakDe k<strong>en</strong>nisbasis ‘dans <strong>en</strong> <strong>drama</strong>’ maakt <strong>voor</strong> <strong>de</strong>beschrijving van zijn inhoud gebruik van het mo<strong>de</strong>lMVB, materie-vorm-betek<strong>en</strong>is. Voor <strong>de</strong> toepassingvan dit mo<strong>de</strong>l wordt e<strong>en</strong> thema of on<strong>de</strong>rwerp procesmatiguitgewerkt wat resulteert in e<strong>en</strong> productwaarbij <strong>de</strong> persoonlijke verbinding met e<strong>en</strong> themaof on<strong>de</strong>rwerp in e<strong>en</strong> pres<strong>en</strong>tatie zichtbaar moetword<strong>en</strong>. In term<strong>en</strong> van het mo<strong>de</strong>l: vanuit ‘materie’wordt geleerd binn<strong>en</strong> dans <strong>en</strong> <strong>drama</strong> zelf materiaalte mak<strong>en</strong>. Vervolg<strong>en</strong>s moet<strong>en</strong> reflectie <strong>en</strong> analyse op<strong>de</strong>ze ‘vorm’-geving <strong>de</strong> inhoud ‘betek<strong>en</strong>is’ verl<strong>en</strong><strong>en</strong>.Voor dans ziet het mo<strong>de</strong>l er als volgt uit:K<strong>en</strong>nisbasis dans <strong>en</strong> <strong>drama</strong> op <strong>de</strong> Pabo
Materie: gaat over het gebruik mak<strong>en</strong> vanbewegings- <strong>en</strong> uitdrukkingsmogelijkhed<strong>en</strong> vanhet lichaam zoals coördinatie, spierbeheersing,oriëntatie in <strong>de</strong> ruimte, verfijning <strong>en</strong> nuanceringvan eig<strong>en</strong> beweging<strong>en</strong>. On<strong>de</strong>r materie hor<strong>en</strong> begripp<strong>en</strong>als het lichaam als instrum<strong>en</strong>t, ord<strong>en</strong>ing <strong>en</strong>het gebruik <strong>de</strong> danselem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> als ruimte, tijd <strong>en</strong>kracht <strong>en</strong> <strong>de</strong> danskwaliteit<strong>en</strong> ( d.w.z. <strong>de</strong> dynamischekwaliteit van e<strong>en</strong> beweging, bij<strong>voor</strong>beeld zwev<strong>en</strong>glijd<strong>en</strong>, stot<strong>en</strong>).Vorm: verwijst naar vormgevingsprincipes zoalsherhaling, contrast, articulatie, frasering. Hierbijgaat het om <strong>de</strong> afstemming van vorm <strong>en</strong> inhoud.In vormgeving on<strong>de</strong>rscheid<strong>en</strong> we fysieke,beeld<strong>en</strong><strong>de</strong>, <strong>drama</strong>tische <strong>en</strong> muzikale dans.Ook dansante <strong>drama</strong>turgie (spanningsopbouw )is e<strong>en</strong> on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>el van vorm.Betek<strong>en</strong>is: richt zich op vormgev<strong>en</strong> in dans aan<strong>de</strong> persoonlijke verbinding met e<strong>en</strong> on<strong>de</strong>rwerpof thema waardoor zeggingskracht ontstaat.Voor <strong>drama</strong> ziet het mo<strong>de</strong>l er als volgt uit:C<strong>en</strong>traal in het MVB mo<strong>de</strong>l staat creativiteit. Datkomt tot uiting in verschill<strong>en</strong><strong>de</strong> waarneembarehan<strong>de</strong>ling<strong>en</strong>. Voor dans zijn <strong>de</strong>ze: dans<strong>en</strong>, beschouw<strong>en</strong>,ontwerp<strong>en</strong> <strong>en</strong> vormgev<strong>en</strong>, choreografer<strong>en</strong> <strong>en</strong>pres<strong>en</strong>ter<strong>en</strong>. Voor <strong>drama</strong>: spel<strong>en</strong>, beschouw<strong>en</strong>, ontwerp<strong>en</strong><strong>en</strong> vormgev<strong>en</strong>, regisser<strong>en</strong> <strong>en</strong> pres<strong>en</strong>ter<strong>en</strong>.Deze on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>l<strong>en</strong> wissel<strong>en</strong> elkaar af <strong>en</strong> vull<strong>en</strong> elkaaraan, <strong>en</strong> ge<strong>en</strong> ervan kan gemist word<strong>en</strong>. Hierdoor kangeleerd word<strong>en</strong> dat opvatting<strong>en</strong> oorspronkelijkkunn<strong>en</strong> zijn, verass<strong>en</strong>d <strong>en</strong> inspirer<strong>en</strong>d. Deze waarneembarehan<strong>de</strong>ling<strong>en</strong> word<strong>en</strong> gekoppeld aan vakinhou<strong>de</strong>lijkeindicator<strong>en</strong> waarbij zowel <strong>voor</strong> dansals <strong>voor</strong> <strong>drama</strong> e<strong>en</strong> on<strong>de</strong>rscheid wordt gemaakt invaardighed<strong>en</strong> <strong>en</strong> k<strong>en</strong>nis naar <strong>de</strong> volg<strong>en</strong><strong>de</strong> in<strong>de</strong>ling: eig<strong>en</strong> vaardighed<strong>en</strong> didactische vaardighed<strong>en</strong> dansk<strong>en</strong>nis <strong>en</strong> <strong>drama</strong>/theaterk<strong>en</strong>nis didactische k<strong>en</strong>nis.De basisstructuur van het Materie-Vorm-Betek<strong>en</strong>ismo<strong>de</strong>lbehoort tot <strong>de</strong> k<strong>en</strong>nis <strong>en</strong> vaardighed<strong>en</strong> vane<strong>en</strong> <strong>leraar</strong>. De verworv<strong>en</strong> k<strong>en</strong>nis <strong>en</strong> vaardighed<strong>en</strong>kan hij zowel productief, receptief als reflectief toepass<strong>en</strong>.Ver<strong>de</strong>r heeft <strong>de</strong> <strong>leraar</strong> zich <strong>de</strong> vakinhou<strong>de</strong>lijkeindicator<strong>en</strong> eig<strong>en</strong> gemaakt om <strong>de</strong>ze vervolg<strong>en</strong>sa<strong>de</strong>quaat te kunn<strong>en</strong> toepass<strong>en</strong> bij <strong>de</strong> ontwikkelingin dans <strong>en</strong> <strong>drama</strong> van kin<strong>de</strong>r<strong>en</strong>.Materie: gaat over <strong>de</strong> uitdrukkingsmogelijkhed<strong>en</strong>van het lichaam, zoals houding, beweging, mimiek,stem <strong>en</strong> het verk<strong>en</strong>n<strong>en</strong> van <strong>de</strong> basis spelelem<strong>en</strong>t<strong>en</strong>:wie, wat, waarom, waar <strong>en</strong> wanneer.Vorm: verwijst naar <strong>de</strong> <strong>drama</strong>tische lijn (spanningsopbouw)<strong>en</strong> uitdrukkingsvorm<strong>en</strong> zoals speltechniek<strong>en</strong><strong>en</strong> spelstijl<strong>en</strong> om kleur te gev<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong>boodschap.Betek<strong>en</strong>is: richt zich op vormgev<strong>en</strong> in <strong>drama</strong> aan<strong>de</strong> persoonlijke verbinding met e<strong>en</strong> on<strong>de</strong>rwerp ofthema waardoor zeggingskracht ontstaat.Het vak <strong>en</strong> <strong>de</strong> leerling<strong>en</strong>Spel <strong>en</strong> beweging zijn <strong>voor</strong> het kind weliswaar vanlev<strong>en</strong>sbelang, maar het gaat om het plezier. Diecombinatie maakt het moeilijk spel <strong>en</strong> beweging inéén theoretisch ka<strong>de</strong>r te vang<strong>en</strong> (Kohnstamm, 1998).Het spel<strong>en</strong> van kin<strong>de</strong>r<strong>en</strong> staat <strong>voor</strong>al in di<strong>en</strong>st van <strong>de</strong>verstan<strong>de</strong>lijke ontwikkeling (Piaget, 1972). Door tespel<strong>en</strong> met ding<strong>en</strong> leert het kind <strong>voor</strong>al assimiler<strong>en</strong>,<strong>de</strong> ding<strong>en</strong> naar <strong>de</strong> hand te zett<strong>en</strong>. In het spel<strong>en</strong>dimiter<strong>en</strong> van an<strong>de</strong>re m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> leert het echter ookaccommo<strong>de</strong>r<strong>en</strong>: helemaal zijn als <strong>de</strong> an<strong>de</strong>r. In hetspeels bezig zijn heeft assimilatie <strong>de</strong> overhand.Vygotsky (1978) daar<strong>en</strong>teg<strong>en</strong> stelt dat spel e<strong>en</strong>leid<strong>en</strong><strong>de</strong> activiteit is <strong>voor</strong> kin<strong>de</strong>r<strong>en</strong>, e<strong>en</strong> door <strong>de</strong>volwass<strong>en</strong><strong>en</strong> gestuurd leerproces. Bruner sluithierbij aan <strong>en</strong> ziet het belang van het spel in hetbevor<strong>de</strong>r<strong>en</strong> van <strong>de</strong> sociale omgang. E<strong>en</strong> veiligerelatie, compet<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> autonomie zijn drie <strong>voor</strong>-K<strong>en</strong>nisbasis dans <strong>en</strong> <strong>drama</strong> op <strong>de</strong> Pabo