rapport 'Vertrouwen in burgers' - Wetenschappelijke Raad voor het ...
rapport 'Vertrouwen in burgers' - Wetenschappelijke Raad voor het ...
rapport 'Vertrouwen in burgers' - Wetenschappelijke Raad voor het ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
30 vertrouwen <strong>in</strong> burgersspelregels en veelkleurig toezicht streven ondernem<strong>in</strong>gen, ondersteund doornauwe belangen, oftewel common <strong>in</strong>terest organisaties (‘lobbyisten’), op <strong>het</strong>middenveld naar <strong>het</strong> materialistische eigenbelang van hun belanghebbenden,uiteenlopend van f<strong>in</strong>anciers en medewerkers tot hun klanten, toeleveranciers en‘buren’. Ondernem<strong>in</strong>gen hebben weliswaar een w<strong>in</strong>stoogmerk, maar vervullenook een belangrijke <strong>in</strong>termediaire rol tussen <strong>het</strong> <strong>in</strong>dividu en de maatschappij. Inde sfeer van <strong>het</strong> maatschappelijk verantwoord ondernemen (mvo) is aanmerkelijkemaatschappelijke ‘w<strong>in</strong>st’ te behalen door een passende wisselwerk<strong>in</strong>g op <strong>het</strong>middenveld. Een speciale plaats is weggelegd <strong>voor</strong> de media en de wetenschappelijke<strong>in</strong>stell<strong>in</strong>gen. In navolg<strong>in</strong>g van De Tocqueville wordt de toezichtfunctie vande ‘vrije’ media breed beleden: ze zien erop toe dat machthebbers hun macht nietmisbruiken (Fishk<strong>in</strong> 1995: 154-161; Van der Donk et al. 2005). Vanuit hun onderzoeks<strong>in</strong>stitutiesvervullen ook onafhankelijke wetenschappers als deskundige,kritische waarnemers een wezenlijke rol <strong>in</strong> <strong>het</strong> scherp houden van beleidsmakersen –uitvoerders (In ’t Veld 2010, 2011).Uiterst rechts op <strong>het</strong> speelveld krijgt burgerbetrokkenheid vorm door de rechtstreekse<strong>in</strong>zet van <strong>in</strong>dividuele burgers. “Initiatieven van burgers die zelf verantwoordelijkheidnemen <strong>voor</strong> d<strong>in</strong>gen die zij belangrijk v<strong>in</strong>den <strong>in</strong> de maatschappij;dat niet overlaten aan anderen, zoals overheden of <strong>het</strong> bedrijfsleven” aldus TjeenkWill<strong>in</strong>k (2002: 34). Het gaat volgens hem om de bereidheid “zich <strong>in</strong> te zetten <strong>voor</strong><strong>het</strong> ‘gemeen’” (2002: 36), om de wens een eigen bestaan vorm te geven en daar<strong>in</strong>eigenbelang en algemeen belang te <strong>in</strong>tegreren. Dan hebben we <strong>het</strong> over de “echtecivil society <strong>in</strong> die z<strong>in</strong> dat burgers daar<strong>in</strong> de leidende rol spelen” (2002: 34). Deze<strong>in</strong>itiatieven zijn zichtbaar <strong>in</strong> vrijwel alle sectoren en kunnen op termijn overgaan<strong>in</strong> een (non-profit) ondernem<strong>in</strong>g, actiegroep of ophouden te bestaan. Onderdeelvan deze groep zijn de ad-hocverbanden van burgers; <strong>in</strong>formele, nauwelijksgestructureerde organisatievormen die oplaaien en – na al dan niet gebleken succes– weer verdwijnen. Denk bij<strong>voor</strong>beeld aan <strong>het</strong> scholierenprotest tegen de 1040uren-norm. Ze staan als uit<strong>in</strong>g van een toenemende <strong>in</strong>dividualiser<strong>in</strong>g en begunstigddoor ict-<strong>in</strong>frastructuur op grote afstand van de overheidskolom en geldendoor hun onverwachte en onorthodoxe samenbundel<strong>in</strong>g als ‘ontregelend’. Datverleent hun, met ondersteun<strong>in</strong>g van de media, soms grote slagkracht, ook <strong>in</strong>ternationaal,waar de traditionele <strong>in</strong>stell<strong>in</strong>gen en organisaties kwetsbaar zijn door devaak moeizame overkoepel<strong>in</strong>g. Ze richten zich daarom niet <strong>in</strong> de eerste plaats opbeleidsmakers, maar meestal direct op ‘tegenstanders’, zoals mult<strong>in</strong>ationaleondernemers.1.1.2 <strong>voor</strong>tdurend <strong>in</strong> beweg<strong>in</strong>gVooral aan de niet-geformaliseerde kant van <strong>het</strong> speelveld is sprake van <strong>voor</strong>tdurendebeweg<strong>in</strong>g. Zo verschijnen er telkens nieuwe spelers op <strong>het</strong> maatschappelijkmiddenveld en alle spelers moeten zich <strong>voor</strong>tdurend ontwikkelen om een basis-