rapport 'Vertrouwen in burgers' - Wetenschappelijke Raad voor het ...
rapport 'Vertrouwen in burgers' - Wetenschappelijke Raad voor het ...
rapport 'Vertrouwen in burgers' - Wetenschappelijke Raad voor het ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
de uitdag<strong>in</strong>g29<strong>het</strong> maatschappelijk middenveld dat – met dank aan de Vlaamse overheid (Vlaanderen.be2012) – kan worden gedef<strong>in</strong>ieerd als “de diversiteit aan <strong>in</strong>stell<strong>in</strong>gen,organisaties en sociale beweg<strong>in</strong>gen waarb<strong>in</strong>nen burgers maatschappijgerichteactiviteiten ondernemen. Het maatschappelijk middenveld houdt <strong>het</strong> middentussen <strong>het</strong> privéterre<strong>in</strong> van de burger en <strong>het</strong> publieke dome<strong>in</strong> van de overheid, alseen <strong>in</strong>termediaire sfeer tussen <strong>in</strong>dividu en collectiviteit. De betrokkenheid vanburgers aan dit maatschappelijke middenveld verloopt niet altijd via een formeellidmaatschap, maar kan ook betekenen dat zij met die organisaties sympathiseren,de acties ervan volgen en hun op<strong>in</strong>ies en gedrag erdoor laten beïnvloeden.”Het dichtst bij de overheidskolom staan de maatschappelijke <strong>in</strong>stell<strong>in</strong>gen die zichrichten op <strong>het</strong> verwerkelijken van gedeelde doelen die burgers <strong>in</strong>dividueel nietgoed kunnen klaren. Ze zijn vaak ooit begonnen als particulier <strong>in</strong>itiatief. Ondertoezicht van, en vaak gef<strong>in</strong>ancierd door de overheid vervullen ze specifieke takenop <strong>het</strong> gebied van bij<strong>voor</strong>beeld onderwijs, gezondheidszorg, volkshuisvest<strong>in</strong>g enmaatschappelijke dienstverlen<strong>in</strong>g. B<strong>in</strong>nen deze kolom behoren ook de maatschappijverheffende<strong>in</strong>stell<strong>in</strong>gen, gericht op <strong>het</strong> welbev<strong>in</strong>den van een brede achterban,waartoe met wat goede wil naast kerken ook deels ideëel gedreven belangenbehartigerszoals politieke partijen, vakbonden en werkgeversorganisaties kunnenworden gerekend. Vanuit <strong>het</strong> perspectief van de burgerbetrokkenheid spelen deze<strong>in</strong>stell<strong>in</strong>gen een grote rol. De tevredenheid van burgers met de verzorg<strong>in</strong>gsstaatwordt immers sterk bepaald door hun <strong>in</strong>breng <strong>in</strong> zowel de beleidsvorm<strong>in</strong>g opsociaaleconomisch terre<strong>in</strong>, als de uitvoer<strong>in</strong>g <strong>in</strong> de praktijk van alledag. Dezekolom is de laatste decennia ernstig ‘vervuild’ door de toetred<strong>in</strong>g van een grootaantal <strong>voor</strong>malige overheidsorganisaties die door privatiser<strong>in</strong>g of andersz<strong>in</strong>s ‘opafstand’ van de overheid zijn geplaatst (Dijstelbloem et al. 2010). Belangrijk <strong>in</strong> <strong>het</strong>kader van burgerbetrokkenheid is de opkomst van zelfstandige bestuursorganen(zbo’s), de privatiser<strong>in</strong>g van <strong>voor</strong>malige nutsbedrijven (bij<strong>voor</strong>beeld <strong>in</strong> de sectorenenergie, spoorwegen, post en telecom), en de uithuisplaats<strong>in</strong>g van beleidsafdel<strong>in</strong>gen(veelal <strong>in</strong> de vorm van kenniscentra). Veel van deze <strong>in</strong>stell<strong>in</strong>gen wordendoor burgers nog steeds als onderdeel van de overheid beschouwd, maar zijn ditformeel niet meer. Ze leveren echter nog wel publieke diensten en goederen.Op wat grotere afstand van de overheid staan de geformaliseerde samenwerk<strong>in</strong>gsverbandenvan burgers. Hiertoe behoren verenig<strong>in</strong>gen, bij<strong>voor</strong>beeld op <strong>het</strong> gebiedvan sport of buurtrecreatie, maar ook de vele vrijwilligersorganisaties die ons landnog altijd rijk is en de s<strong>in</strong>gle issue organisaties; niet geheel correct 1 zullen we zebenoemen als niet-gouvernementele organisaties (ngo’s). Ze behartigen op <strong>het</strong>middenveld namens hun achterban de vaak postmateriële belangen op een enkel,specifiek gebied (natuur en milieu, mensenrechten, emancipatie, ontwikkel<strong>in</strong>gssamenwerk<strong>in</strong>g).Met enige moeite kunnen hier ook twee economisch gedrevensamenwerk<strong>in</strong>gsverbanden worden geplaatst, te weten de ondernem<strong>in</strong>gen en demedia. Op grotere afstand van de overheid, maar onderwerp van een groot aantal