FEITEN OM TE DELEN DIGITALE CONTENTDISTRIBUTIE IN NEDERLANDverspreid naar topsi<strong>te</strong>s die geassocieerd zijn met derelease group (de affilia<strong>te</strong>d topsi<strong>te</strong>s en headquar<strong>te</strong>rservers). Vanaf de affilia<strong>te</strong>d topsi<strong>te</strong>s begint vervolgensde race <strong>om</strong> de kopie verder <strong>te</strong> verspreiden naar de nietaffilia<strong>te</strong>d topsi<strong>te</strong>s. Daarbij zij opgemerkt dat s<strong>om</strong>migescenegroepen juist niet willen dat de kopieën breedbeschikbaar k<strong>om</strong>en, <strong>om</strong>dat zij exclusivi<strong>te</strong>it binnende groep belangrijk vinden en bovendien vrezenvoor aandacht van rechthebbenden. Ook kijkt menvaak neer op andere groepen die niet zelf een releasekunnen maken en dan maar andermans release ondereigen naam uitbrengen.CouriersDe race <strong>om</strong> de kopie verder <strong>te</strong> verspreiden is het werkvan de koeriers (couriers). Couriers doen dit voor deeer <strong>om</strong> de bes<strong>te</strong> courier <strong>te</strong> zijn en daarnaast krijgen zij‘downloadcredits’ voor het uploaden van de con<strong>te</strong>ntnaar andere topsi<strong>te</strong>s die niet direct geaffilieerd zijnmet de release group. Op deze manier wordt de filmrazendsnel verspreid naar diverse topsi<strong>te</strong>s. De kwali<strong>te</strong>itvan de topsi<strong>te</strong> in <strong>te</strong>rmen van toegang en snelheidspeelt hierbij een rol. De bes<strong>te</strong> topsi<strong>te</strong>s hebben dehoogs<strong>te</strong> ranking.FTP-Si<strong>te</strong>s / Usenet / P2pVan de topsi<strong>te</strong>s druppelt de con<strong>te</strong>nt ui<strong>te</strong>indelijkdoor naar de unranked topsi<strong>te</strong>s en vanaf daar ui<strong>te</strong>indelijknaar FTP-si<strong>te</strong>s, Usenet en p2p netwerken. Opdit m<strong>om</strong>ent kunnen de gewone consumen<strong>te</strong>n (de‘leechers’) de con<strong>te</strong>nt downloaden.4.4.2 P2P AANBIEDERSDaar waar the Scene de top van de file sharing piramidevormt, vormen de aanbieders van p2p diens<strong>te</strong>n ennetwerken de brede basis van de piramide. P2p aanbiederszijn over het algemeen aanbieders van specifiekesi<strong>te</strong>s of platforms via welke bestanden kunnen wordengedownload, of die verwijzen naar de plek waar menau<strong>te</strong>ursrech<strong>te</strong>lijk beschermde werken kan vinden.4.4.3 HOSTING PROVIDERSOm verbinding <strong>te</strong> maken met het in<strong>te</strong>rnet en bestandenop <strong>te</strong> slaan moe<strong>te</strong>n Illegale verspreiders een <strong>te</strong>chnischeinfrastructuur hebben. Zij kunnen deze infrastructuurzelf aanleggen, maar vaak is het praktischer <strong>om</strong>gebruik <strong>te</strong> maken van hosting providers.4.4.4 ADVERTEERDERSOmdat veel file sharing si<strong>te</strong>s en download platformsdraaien op de ink<strong>om</strong>s<strong>te</strong>n uit adver<strong>te</strong>nties spelenadver<strong>te</strong>erders (vaak onwe<strong>te</strong>nd) een belangrijke rol inde markt voor het illegaal aanbod van con<strong>te</strong>nt. Viazogenaamde adver<strong>te</strong>ntie netwerken en ad exchangeskopen adver<strong>te</strong>erders reclameruim<strong>te</strong> in. Veelal hebbende adver<strong>te</strong>erders geen invloed op de si<strong>te</strong>s waar hunadver<strong>te</strong>nties getoond worden. Bij dergelijke ‘blindnetworks’ bestaat dus de kans dat de adver<strong>te</strong>ntiesvan topmerken ook worden getoond op file sharing endownload si<strong>te</strong>s.4.4.5 PAYMENT SERVICE PROVIDERSNaast de ink<strong>om</strong>s<strong>te</strong>n zijn uit adver<strong>te</strong>nties zijn ook demodellen waarbij betaald moet worden voor de downloads,bijvoorbeeld via een abonnement, relevant.Illegale verspreiders maken hierbij over het algemeengebruik van dezelfde betaalmechanismen als legitiemediens<strong>te</strong>n. De betaaldienstverleners hebben netals adver<strong>te</strong>erders zelden invloed op wie hun diens<strong>te</strong>nafneemt, zeker nu deze vaak via tussenpersonen ofwederverkopers (payment processors) aangebodenworden.4.4.6 OVERIGE ‘DIENSTVERLENERS’Naast de bovengenoemde partijen die direct of indirectbetrokken kunnen raken bij (grootschalige) au<strong>te</strong>ursrechtinbreukenzijn er nog diverse andere partijen dieeen rol kunnen spelen. Het gaat hierbij <strong>om</strong> professionelepartijen maar ook <strong>om</strong> vrijwilligers die allerhandediens<strong>te</strong>n verlenen. Hierbij kan gedacht worden aanhackers die beveiligingen doorbreken op zoek naarcon<strong>te</strong>nt, mensen die helpen met het in het juis<strong>te</strong>formaat encoderen van bestanden, partijen die hardware<strong>te</strong>r beschikking s<strong>te</strong>llen, mensen die zorg dragenvoor de <strong>te</strong>chnische infrastructuur en het beherenvan de si<strong>te</strong> (admins), en forumbeheerders die discussiesmet gebruikers modereren. Overigens moe<strong>te</strong>n demotieven van vrijwilligers die uit hobby, overtuiging46
4 DE MARKT VOOR ILLEGAAL AANBOD VAN DIGITALE CONTENTof onwe<strong>te</strong>ndheid zich bezighouden met het facili<strong>te</strong>renvan au<strong>te</strong>ursrechtinbreuken worden onderscheidenvan die van de professionele inbreukmakers die puurgericht zijn op persoonlijk gewin.4.5 MOTIEVENNaar de motieven van downloaders is uitgebreid onderzoekgedaan (zie hoofdstuk 5). Naar de motieven vande uploaders daaren<strong>te</strong>gen is weinig tot geen specifiekonderzoek gedaan. Het blijkt dan ook gissen wat deprimaire drijfveren zijn van de uploaders.Aan het illegaal <strong>te</strong>r beschikking s<strong>te</strong>llen van au<strong>te</strong>ursrech<strong>te</strong>lijkbeschermde werken lijken tal van redenen<strong>te</strong>n grondslag <strong>te</strong> liggen. Een deel van de uploadersheeft haar wor<strong>te</strong>ls in de ‘free culture’ beweging dievan mening is dat alle informatie vrij moet zijn. 104 Eenandere belangrijke drijfveer, zeker voor de Sceners,lijkt ego en c<strong>om</strong>petitie <strong>te</strong> zijn. De release groups beconcurrerenelkaar <strong>om</strong> de bes<strong>te</strong> releases <strong>te</strong> krijgen en decouriers beconcurreren elkaar daar waar het gaat <strong>om</strong>het verspreiden van de con<strong>te</strong>nt. In deze speelt ookde <strong>te</strong>chnische uitdaging een rol: hoe blijf je de anderegroepen, maar ook met name de en<strong>te</strong>rtainmentindustrieen in het verlengde daarvan de autori<strong>te</strong>i<strong>te</strong>n voor.Persoonlijk gewin is ook een zeer belangrijke drijfveervoor uploaders, voor de grootschalige inbreukmakerslijkt het zelfs de primaire beweegreden <strong>te</strong> zijn. Aangrootschalige inbreuk kan via onder andere adver<strong>te</strong>ntiesen abonnemen<strong>te</strong>n veel geld verdiend worden. Indit kader is het onderzoek van Cuevas et al. (2011)ook in<strong>te</strong>ressant. Cuevas et al. vonden dat het groots<strong>te</strong>deel van de beschikbare torrents op BitTorrent (zo’n67%) beschikbaar wordt ges<strong>te</strong>ld door slechts 100 aanbieders.105 Deze con<strong>te</strong>nt is goed voor zo’n 75% vanhet totale downloadverkeer. Deze aanbieders voldoenaan grofweg drie profielen: uploaders die nep con<strong>te</strong>ntuploaden <strong>om</strong> zo de index <strong>te</strong> vervuilen, uploaders die(nep)con<strong>te</strong>nt uploaden <strong>om</strong> virussen en malware <strong>te</strong>verspreiden (cybercriminelen) en uploaders die daadwerkelijkillegaal au<strong>te</strong>ursrech<strong>te</strong>lijk beschermde werkenverspreiden. Deze laats<strong>te</strong> ca<strong>te</strong>gorie is verantwoordelijkvoor zo’n 37% van het totale aanbod van nietvalse torrents op bitTorrent con<strong>te</strong>nt en rond de helftvan het totale downloadverkeer op bitTorrent. Watmet name in<strong>te</strong>ressant is, is dat deze groep zelf nagenoeggeen bestanden downloadt. Deze consta<strong>te</strong>ringroept vragen op met betrekking tot de motieven vandeze laats<strong>te</strong> ca<strong>te</strong>gorie uploaders. Gegeven het feit datdeze illegale verspreiders aanzienlijke inves<strong>te</strong>ringenmoe<strong>te</strong>n doen in bandbreed<strong>te</strong> en hosting en zij alsuploaders het risico lopen <strong>om</strong> aansprakelijk <strong>te</strong> wordenges<strong>te</strong>ld c.q. vervolgd <strong>te</strong> worden voor de schending vanhet au<strong>te</strong>ursrecht, is het opmerkelijk dat zij weinig totniet downloaden. Cuevas et al. (2011) s<strong>te</strong>llen dat eendeel van deze illegale verspreiders weliswaar altruïstischemotieven lijkt <strong>te</strong> hebben, maar dat het groots<strong>te</strong>deel van deze grootschalige inbreukmakers geld alsprimaire drijfveer heeft. 106 De torrents gaan namelijkveelal vergezeld van links naar specifieke si<strong>te</strong>s.Het illegaal aanbieden van torrents is in deze dus eenvorm van reclame. Naast ink<strong>om</strong>s<strong>te</strong>n uit adver<strong>te</strong>ntiesen abonnemen<strong>te</strong>n via deze si<strong>te</strong> kunnen uploaders ookgeld krijgen via rewards programma’s van cyberlockerszoals Megaupload. 107 Ook de ‘quid pro quod’ cultuur inde Scene is gericht op persoonlijk gewin: zonder goedeuploads krijg je geen downloadcredits.4.6 TUSSENCONCLUSIEHet downloaden uit illegale bron is een wijdverbreidfen<strong>om</strong>een op In<strong>te</strong>rnet. Volgens schattingen bestaa<strong>te</strong>en kwart van het wereldwijde in<strong>te</strong>rnetverkeer uithet uitwisselen van illegaal aangeboden bestanden.Bijna driekwart van het downloadverkeer via cyberlockersen bijna twee derden van het verkeer via BitTorrentbestaat uit illegaal aangeboden au<strong>te</strong>ursrech<strong>te</strong>lijkbeschermde werken.104Zie bijvoorbeeld: Davidson, A. (2010), Wikileaks, Karl Marx and You, via: http://www.libertyandsolidarity.org/node/104 (geraadpleegd12 maart 2011). Leiders van de free culture beweging benadrukken ech<strong>te</strong>r dat zij inbreuk op au<strong>te</strong>ursrech<strong>te</strong>n afkeuren en streven naarwetshervorming of vrijwillige deelname (zie onder meer: Lessig, L. (2004), Free Culture, New York: Penguin Books).105Cuevas, R., Kryczka, M., Cuevas, A., Kaune, S., Guerrero, C., Rejaie, R. (2011), Is con<strong>te</strong>nt publishing in bitTorrent altruistic or prot driven?106Cuevas, R., Kryczka, M., Cuevas, A., Kaune, S., Guerrero, C., Rejaie, R. (2011), Is con<strong>te</strong>nt publishing in bitTorrent altruistic or prot driven?107Zie: http://www.megaupload.c<strong>om</strong>/?c=rewards (geraadpleegd 12 maart 2011).47