FEITEN OM TE DELEN DIGITALE CONTENTDISTRIBUTIE IN NEDERLANDx miljoenen euro'sx miljoenen stuks2009 2010 % 2009 2010 %DVD 292,9 258,5 -11,7% 28,7 24,6 -14,5%Blu-Ray 19,0 28,7 50,8% 0,9 1,5 77,0%Overig 0,1 0,0 -84,1% 0,0 0,0 -82,6%Totaal Video 312,0 287,2 -8% 26,2 26,1 -11,9%Figuur 2.3Naast de consumen<strong>te</strong>nbes<strong>te</strong>dingen zijn er de ink<strong>om</strong>s<strong>te</strong>ndie voortvloeien uit bijvoorbeeld naburige rech<strong>te</strong>nen opbrengs<strong>te</strong>n uit licenties. Met name deze laats<strong>te</strong>ca<strong>te</strong>gorie is in<strong>te</strong>ressant <strong>om</strong> <strong>te</strong> noemen, <strong>om</strong>dat hier deink<strong>om</strong>s<strong>te</strong>n uit gratis streaming diens<strong>te</strong>n zoals YouTubeen Spotify onder vallen. Nu consumen<strong>te</strong>n s<strong>te</strong>eds meergebruik maken van dergelijke streamingdiens<strong>te</strong>n ishet in<strong>te</strong>ressant <strong>om</strong> <strong>te</strong> kijken hoeveel geld door dezeaanbieders aan de muziekindustrie wordt betaald. InNederland leverde de licentie ink<strong>om</strong>s<strong>te</strong>n uit streamingdiens<strong>te</strong>nde muziekindustrie in 2010 zo’n 2,67 miljoeneuro op. 18 Ook de ink<strong>om</strong>s<strong>te</strong>n uit de licentiëring vanmuziek aan streamingdiens<strong>te</strong>n zoals YouTube enSpotify c<strong>om</strong>penseren dus niet de <strong>om</strong>zetdaling in hetfysieke segment.2.2.2 FILM EN VIDEODe markt voor beeldproduc<strong>te</strong>n in Nederland valtgrofweg ui<strong>te</strong>en in de segmen<strong>te</strong>n bioscoop, h<strong>om</strong>een<strong>te</strong>rtainment (de verkoop van fysieke dragers endigitale downloads) en verhuur (klassieke verhuur enVideo on Demand).Het bioscoopbezoek in Nederland floreert. In 2009haalden de bioscopen in Nederland gezamenlijke eenbruto recet<strong>te</strong> van 201 miljoen euro, een recordwins<strong>te</strong>n een stijging van 21,7% <strong>te</strong>n opzich<strong>te</strong> van het jaardaarvoor. 19 In 2010 waren de resulta<strong>te</strong>n zelfs nogbe<strong>te</strong>r: De totale box office s<strong>te</strong>eg naar een recordhoog<strong>te</strong>van 219 miljoen euro, een stijging van 9% <strong>te</strong>n opzich<strong>te</strong>van 2009.De h<strong>om</strong>e en<strong>te</strong>rtainment markt laat ech<strong>te</strong>r een minderpositief beeld zien de laats<strong>te</strong> jaren. De verkoop vanbeelddragers (DVD en Blu-ray) in Nederland daaldein 2009 <strong>te</strong>n opzich<strong>te</strong> van 2008 met 9,4% naar 29,6miljoen stuks. In 2010 daalde het aantal verkoch<strong>te</strong>beelddragers verder naar een totaal van 26,1 miljoenstuks. De totale <strong>om</strong>zet van de h<strong>om</strong>e en<strong>te</strong>rtainmentmarkt daalde in 2009 <strong>te</strong>n opzich<strong>te</strong> van 2008 met 7,9%naar 312 miljoen euro. In 2010 daalde de <strong>om</strong>zet verdermet 8% van 312 miljoen euro naar 287,2 miljoen euro.De <strong>om</strong>zetdaling wordt met name veroorzaakt doorda<strong>te</strong>r minder films en <strong>te</strong>levisieseries worden verkocht opDVD. Het aantal verkoch<strong>te</strong> Blu-ray discs s<strong>te</strong>eg weliswaarmet 77%, maar deze stijging kon de <strong>om</strong>zetdalingin het DVD segment niet c<strong>om</strong>penseren. 20De markt voor digitale downloads is nog heel klein inNederland. In Nederland bedroeg deze <strong>om</strong>zet in 2009zo’n 3 miljoen euro volgens PWC (2010). 21 De <strong>om</strong>zet uitdigitale downloads wordt voor 2010 geschat op slechts5 miljoen euro, nog geen 2% van de totale markt. 22De traditionele verhuurmarkt laat al jaren een s<strong>te</strong>rkdalende trend zien met zo’n 15% per jaar. In 2009was de daling minder groot dan de voorgaande jaren,maar met 6,2% nog s<strong>te</strong>eds aanzienlijk. Sinds 2005 isde fysieke verhuurmarkt gekr<strong>om</strong>pen van 108 miljoeneuro tot 61 miljoen euro in 2009. De verwachtingis dat de <strong>om</strong>zet in 2010 op zo’n 57 miljoen euro uitis gek<strong>om</strong>en. Mede door de moeilijke markt voor defysieke verhuur ging in 2010 het moederbedrijf van18Bron: NVPI.19NVB (2011), Presentatie Jaarcijfers Nederlandse Vereniging van Bioscoop Exploitan<strong>te</strong>n 2010, via: http://www.nvbinfocentrum.nl/?id=2243(geraadpleegd 12 maart 2011).20NVPI (2011), Marktinformatie Video 2010.21PWC (2010), En<strong>te</strong>rtainment & Media Outlook Netherlands 2010 – 2014, p. 30.22PWC (2010), En<strong>te</strong>rtainment & Media Outlook Netherlands 2010 – 2014, p. 30.20
2 DE MARKT VOOR ENTERTAINMENT PRODUCTEN IN NEDERLANDx miljoenen euro'sx miljoenen stuks2009 2010 % 2009 2010 %PC games 40,2 37,5 -6,7% 2,5 2,2 -11,6%Console games 273,5 246,6 -9,8% 7,9 7,1 -10,0%Totaal Games 313,7 284,1 -9,4% 10,4 9,3 -10,4%Figuur 2.4de groots<strong>te</strong> videotheken ke<strong>te</strong>ns in Nederland (MovieMax en Videoland) failliet. 23 De digitale verhuurmarktlaat juist een stijgende trend zien. In 2009bedroeg de <strong>om</strong>zet in het VOD segment 91 miljoeneuro aldus PWC (2010). PWC schat dat de <strong>om</strong>zet in2010 op 115 miljoen euro is uitgek<strong>om</strong>en en verwachtdat de bes<strong>te</strong>dingen voor VOD de k<strong>om</strong>ende jaren zullenblijven groeien. 242.2.3 GAMESVolgens TNS NIPO/Newzoo (2009) spelen 9,3 miljoenNederlanders wel eens games. Dit is zeventig procentvan de Nederlandse online bevolking. Onder jongerenbehoort het spelen van games, naast in<strong>te</strong>rnetgebruiken tv-kijken tot de top drie als het gaat <strong>om</strong> de tijd dieper week hieraan bes<strong>te</strong>ed wordt. 25In 2009 werden in Nederland 7,9 miljoen consolegamesverkocht in Nederland. Dat is 2,6% minder dan hetjaar ervoor, waardoor de <strong>om</strong>zet daalde tot 273 miljoeneuro. Het aantal verkoch<strong>te</strong> games voor de PC daaldemet 18,6% tot 2,5 miljoen. Hierdoor daalde de <strong>om</strong>zetmet 17% tot ruim 40 miljoen euro. 26 In 2010 daaldetotale <strong>om</strong>zet verder en werd de daling s<strong>te</strong>rker: 6,7%voor de PC markt en 9,8% voor de consolemarkt.2.2.4 EBOOKSVolgens GfK (2010) werden er in de eers<strong>te</strong> viermaanden van 2010 in Nederland bijna 100.000ebooks verkocht in <strong>te</strong>gens<strong>te</strong>lling tot 14,5 miljoenpapieren boeken. Een gemiddeld ebook kost 11 euro,zo’n 2 euro lager dan de prijs van een papieren boek.De vooruitzich<strong>te</strong>n voor ebooks in Nederland lijkengoed. In 2009 werden in het geheel maar 110.000ebooks verkocht. Gfk verwacht dat de verkoop vanebooks in 2010 rond de half miljoen stuks is uitgek<strong>om</strong>en.272.3 RELEVANTE MARKT- ENOMGEVINGS-FACTORENDe markt voor digitale en<strong>te</strong>rtainmentproduc<strong>te</strong>n wordtbeïnvloed door een aantal markt- en <strong>om</strong>gevingsfactoren.De bes<strong>te</strong>dingsruim<strong>te</strong> van de gemiddelde consument,de beschikbaarheid van breedband, beschikbareafspeelappara<strong>te</strong>n, betaalmethoden, het in<strong>te</strong>rnetgebruiken het juridische klimaat zijn alle factoren dieinvloed hebben op het klimaat voor digitale con<strong>te</strong>ntdistributiein Nederland.2.3.1 DEMOGRAFIEIn 2009 <strong>te</strong>lde Nederland 16.515.057 inwoners. Debevolkingspiramide laat zien dat de groep tussen de35 en 65 relatief het grootst is, met een piek rond de65 (de generatie baby bo<strong>om</strong>ers). Met het oog op deconsumptie van digitale con<strong>te</strong>nt is het relevant datdit relatief de meest kapitaalkrachtige groep is, maardat dit ook de groep is die relatief gezien waarschijnlijkhet mins<strong>te</strong> gebruik maakt van de mogelijkheden vandigitale con<strong>te</strong>nt. 28Met 16,5 miljoen inwoners vormt Nederland eenrelatief kleine markt. Deze kleine thuismarkt maakt23Nu.nl (2010), Eigenaar videotheken failliet, via: http://www.nu.nl/econ<strong>om</strong>ie/2381944/eigenaar-videotheken-failliet.html(geraadpleegd 12 maart 2011).24PWC (2010), En<strong>te</strong>rtainment & Media Outlook Netherlands 2010-2014, p. 30.25TNS NIPO, Newzoo (2009), Nationaal Gaming Onderzoek 2009.26NVPI (2011), Marktinformatie In<strong>te</strong>ractief 2010.27Emerce (2010), Nederlanders kopen 350.000 ereaders en tablets, via: http://www.emerce.nl/nieuws/nederlanders-kopen-350-000-ereadersen-tablets(geraadpleegd 12 maart 2011).28Centraal bureau voor de Statistiek (2011).21