Bevers in het Zuidlaardermeergebied Het landschap als ...
Bevers in het Zuidlaardermeergebied Het landschap als ...
Bevers in het Zuidlaardermeergebied Het landschap als ...
- No tags were found...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Op padW<strong>in</strong>sumGroot Wets<strong>in</strong>ge4765Kle<strong>in</strong> Wets<strong>in</strong>ge3ReitdiepWets<strong>in</strong>gerzijlHekkumHoogpadstartpuntOude KerkstraatValgeweg2N361Weem en kosterij Groot Wets<strong>in</strong>ge1. OnstaborgOoit lag hier een groot kastelencomplex,genaamd Onstaborg, dat <strong>in</strong> 1765 is gesloopt.Deze borg beheerste eeuwenlang<strong>het</strong> dorpsbeeld van Sauwerd. De borgdateert van vóór de 13e eeuw. In de 14 eeeuw werd de borg versterkt met eendubbele gracht en vijf verdedig<strong>in</strong>gstorens.De muren waren meer dan drieënhalvemeter dik. <strong>Het</strong> grondbezit van deOnsta’s was zeer uitgebreid. Deze familiemaakte <strong>in</strong> Sauwerd en omstrekende dienst uit. In die tijd was de landadelverdeeld <strong>in</strong> twee partijen: de Schier<strong>in</strong>gersen de Vetkopers, waartoe de Onsta’sbehoorden. Snode plannen die deOnsta’s smeedden met hertog Albrechtzetten kwaad bloed bij de Schier<strong>in</strong>gersen de stad Gron<strong>in</strong>gen. In 1400Hekkumerweg, Hekkumtrokken de Gron<strong>in</strong>gers naar Sauwerd enbelegerden de borg. Een langdurig belegvolgde en de borg werd verwoest. Deborgheren zaten zeven jaar gevangen<strong>in</strong> de Boter<strong>in</strong>gepoort <strong>in</strong> Gron<strong>in</strong>gen. Destrijd tussen de Schier<strong>in</strong>gers en de Vetkoperslaaide daarna voortdurend weerop. Van de borg is we<strong>in</strong>ig meer over. <strong>Het</strong>enige dat nog te zien is, zijn de voormaligegrachten die <strong>als</strong> laagten <strong>in</strong> <strong>het</strong> landliggen. In <strong>het</strong> midden stond de kerk metvrijstaande toren.2. Valgen<strong>Het</strong> pad naar <strong>het</strong> noorden richt<strong>in</strong>gWets<strong>in</strong>ge heet de Valgeweg. Een valgeis een onbewoond deel van een wierdedat voor akkerbouw werd gebruikt. Opdeze plek bevonden zich vanouds de akkertjesvan Sauwerd en Wets<strong>in</strong>ge, waarveelal gerst en vlas werden verbouwd.De lagere delen richt<strong>in</strong>g de rivier warennatter en dienden <strong>als</strong> hooiland (meeden).Net <strong>als</strong> vroeger liggen er tegenwoordigvolkstu<strong>in</strong>en op de valgen.3. Kle<strong>in</strong> Wets<strong>in</strong>geDe naam Kle<strong>in</strong> Wets<strong>in</strong>ge is enigsz<strong>in</strong>sverwarrend. <strong>Het</strong> is namelijk groter danGroot Wets<strong>in</strong>ge, dat even verder op deroute ligt. Groot duidt op de hoogte,vanwege de hoge wierde waar <strong>het</strong> dorpGroot Wets<strong>in</strong>ge op ligt. Kle<strong>in</strong> Wets<strong>in</strong>geligt niet op een wierde. De beide dorpensamen worden ook wel Wets<strong>in</strong>gegenoemd. <strong>Het</strong> Wets<strong>in</strong>gersluisje en deWets<strong>in</strong>gerzijl, die we later deze wandel<strong>in</strong>gtegenkomen, zijn genoemd naarWets<strong>in</strong>ge. Dit duidt erop dat Wets<strong>in</strong>gevroeger een belangrijk dorp moet zijngeweest.De kerk van Kle<strong>in</strong> Wets<strong>in</strong>ge4. Groot Wets<strong>in</strong>geDoor een haag van fluitekruid wandelenwe naar Groot Wets<strong>in</strong>ge. Bovenop dewierde treffen we de oude kosterij. In ditfraai gerestaureerde huis – dat gedeeltelijkdateert uit de 16 e eeuw – gaf vroegerde koster (en later de schoolmeester)les aan de k<strong>in</strong>deren van Wets<strong>in</strong>ge. <strong>Het</strong>tweede gebouw <strong>in</strong> Wets<strong>in</strong>ge dat onzeaandacht trekt is de oude pastorieboerderij,<strong>in</strong> <strong>het</strong> Gron<strong>in</strong>gs: de Weem). Depas gerestaureerde pastorie dateert uitde 13e eeuw en is vermoedelijk één vande oudste gebouwen van Gron<strong>in</strong>gen.De wierde is niet meer compleet. Veelwierden, zo ook een deel van GrootWets<strong>in</strong>ge, zijn afgegraven. In <strong>het</strong> dorp isde steilwand van de afgrav<strong>in</strong>g nog goedte zien. De grond werd afgevoerd naarde Veenkoloniën ter verbeter<strong>in</strong>g van degrond aldaar.Graf bij verdwenen kerk Sauwerd5. Hoog van W<strong>in</strong>sumWe steken de Wets<strong>in</strong>germaar over. Evenstroomafwaarts <strong>in</strong> <strong>het</strong> noorden – daarwaar <strong>het</strong> water de weg van Sauwerd naarW<strong>in</strong>sum kruist – vonden archeologeneen paar jaar geleden door mensenbewerkt vuursteen en potscherven. <strong>Het</strong>zijn her<strong>in</strong>ner<strong>in</strong>gen aan mensen die hiertussen 3400 tot 2900 voor Christuskwamen. <strong>Het</strong> was de tijd van de hunebedbouwers,toen de mensen hunvoeten droog hielden op de Hondsrug.Een uitloper van de Hondsrug, <strong>het</strong> zoge<strong>het</strong>en‘Hoog van W<strong>in</strong>sum’, reikte totiets ten noorden van W<strong>in</strong>sum. <strong>Het</strong> stakdestijds <strong>als</strong> een keileemeiland boven dezee uit. Nu ligt <strong>het</strong> keileem op circa 1,6meter diepte.6. Oude DiepjeNa <strong>het</strong> bruggetje over de Wets<strong>in</strong>germaarzien we de meanders van <strong>het</strong> Oude Diepduidelijk liggen. Dit diepje bleef overtoen <strong>in</strong> 1640 hier de oude Hunzebedd<strong>in</strong>gwerd afgesneden. De bedd<strong>in</strong>gen lopennu <strong>als</strong> grote sierlijke bogen door <strong>het</strong><strong>landschap</strong>. Door <strong>in</strong>richt<strong>in</strong>g en beheerbevordert <strong>Het</strong> Gron<strong>in</strong>ger Landschaphier de weidevogelstand. Aan de horizonzien we de molen van Garnwerd liggen.7. Kle<strong>in</strong> GarnwerdTen noorden van <strong>het</strong> pad ligt aan de oevervan <strong>het</strong> Oude Diepje een boerderij.Deze boerderij, Kle<strong>in</strong> Garnwerd ge<strong>het</strong>en,is <strong>in</strong> bezit van <strong>Het</strong> Gron<strong>in</strong>ger Landschap.De buurtschap heet ook Kle<strong>in</strong>Garnwerd. Door <strong>het</strong> rechttrekken van<strong>het</strong> Reitdiep <strong>in</strong> 1638 is de buurtschapvan <strong>het</strong> dorp Garnwerd gescheiden geraakt.8. WeidevogelsLangs de oude dijk van <strong>het</strong> Reitdiepkomen we <strong>in</strong> <strong>het</strong> gehucht Hekkum. Dekronkel die <strong>het</strong> Reitdiep hier maakte,werd <strong>in</strong> 1661 afgesneden toen <strong>het</strong> Reitdiepter plaatse werd rechtgetrokken.Bij Hekkum houdt <strong>Het</strong> Gron<strong>in</strong>ger Landschapal enige jaren <strong>het</strong> water langervast met stuwen en dammen. Dezemaatregelen werpen hun vruchten af.Met name <strong>in</strong> <strong>het</strong> lagere en nattere deelneemt <strong>het</strong> aantal broedende grutto’slangzaam toe, net <strong>als</strong> de tureluurs en dekieviten.81Gron<strong>in</strong>genBloeiende slootranden aan <strong>het</strong> Hoogpad bij SauwerdSauwerd12 Golden Raand Lente 2009 <strong>Het</strong> Gron<strong>in</strong>ger Landschap 13