Onderzoeksrapport - Gemeente Leidschendam-Voorburg
Onderzoeksrapport - Gemeente Leidschendam-Voorburg
Onderzoeksrapport - Gemeente Leidschendam-Voorburg
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
apport<br />
Rapportage onderzoek<br />
minimabeleid<br />
Rekenkamercommissie <strong>Leidschendam</strong>-<br />
<strong>Voorburg</strong> en Rijswijk<br />
Utrecht, november 2011<br />
Hiemstra & De Vries B.V. is gevestigd te Utrecht en ingeschreven bij de Kamer van Koophandel aldaar<br />
onder nummer 301 945 81.
Inhoud<br />
Inleiding 4<br />
Achtergrond en aanleiding onderzoek 4<br />
Onderzoeksvragen en opzet rapportage 4<br />
1 Introductie van het minimabeleid en beschrijving van de doelgroep 6<br />
Introductie minimabeleid en afbakening onderzoek 6<br />
Beschrijving van de doelgroep van <strong>Leidschendam</strong>- <strong>Voorburg</strong> 6<br />
Beschrijving van de doelgroep van Rijswijk 8<br />
2 Wettelijke kaders en gemeentelijke vrijheden minimabeleid 10<br />
Wettelijke kaders minimabeleid op basis van de Wwb 10<br />
Wettelijke kaders voor kwijtschelding 12<br />
(Verwachte) veranderingen in het wettelijk kader 13<br />
Overige beleidswijzigingen die minima raken 14<br />
3 Het minimabeleid van <strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong> 16<br />
Het doel en de doelgroepen van het minimabeleid 16<br />
Totaal gemeentelijke voorzieningen voor minima 16<br />
Budget en besteding minimabeleid 19<br />
Betekenis minimabeleid voor vier concrete voorbeeldhuishoudens 20<br />
4 Ombuigingen in de voorjaarsnota van <strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong> 24<br />
Ombuigingsmaatregelen voorjaarsnota 2011 24<br />
Betekenis voorgenomen wijzigingen voor de voorbeeldhuishoudens 26<br />
5 Bereik minimabeleid <strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong> en mogelijkheden om<br />
dit te vergroten 28<br />
Gebruik van de verschillende minimaregelingen 28<br />
Bereik van de verschillende minimaregelingen 29<br />
Beoordeling gebruik en bereik 30<br />
Mogelijke maatregelen om het bereik te vergroten 32<br />
6 Kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad van<br />
<strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong> 33<br />
Bevindingen aangaande de rol van de raad 33<br />
Mogelijkheden om rol van de raad te verbeteren 34<br />
2
7 Beantwoording centrale onderzoeksvraag voor <strong>Leidschendam</strong>-<br />
<strong>Voorburg</strong> 35<br />
8 Het minimabeleid van Rijswijk 36<br />
Totaal gemeentelijke voorzieningen voor minima 36<br />
Budget en besteding minimabeleid 39<br />
Betekenis minimabeleid voor vier concrete voorbeeldhuishoudens 40<br />
Ombuigingen in het minimabeleid van Rijswijk 44<br />
9 Bereik minimabeleid van Rijswijk en mogelijkheden om dit te<br />
vergroten 45<br />
Gebruik en bereik van de verschillende minimaregelingen 45<br />
Beoordeling gebruik en bereik 46<br />
Mogelijke maatregelen om het bereik te vergroten 48<br />
10 Kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad van<br />
Rijswijk 49<br />
Bevindingen aangaande de rol van de raad 49<br />
Mogelijkheden voor verbetering 50<br />
11 Beantwoording centrale onderzoeksvraag voor Rijswijk 52<br />
A Selectie van vier voorbeeldhuishoudens 54<br />
<strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong>: 54<br />
Rijswijk 54<br />
B Landelijke voorzieningen waar minima recht op hebben 55<br />
C Overzicht inkomsten en uitgaven bij huidig beleid 56<br />
D Enquête Nieuwsbrief werk en bijstand 61<br />
E Overzicht behandelde stukken minimabeleid in de raad 62<br />
<strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong> 62<br />
Rijswijk 64<br />
3
Inleiding<br />
Achtergrond en aanleiding onderzoek<br />
Een laag inkomen gaat vaak samen met verschijnselen als een matige<br />
gezondheid, een slechte arbeidsmarktpositie, weinig sociale contacten of geringe<br />
toekomstperspectieven. Deze combinatie leidt bij een substantieel deel van de<br />
huishoudens met lage inkomens tot sociale uitsluiting. Daarnaast komen arme<br />
huishoudens soms voor noodzakelijke kosten te staan die ze niet kunnen betalen.<br />
Om sociale uitsluiting tegen te gaan en huishoudens te ondersteunen die door<br />
bijzondere omstandigheden voor bijzondere noodzakelijke kosten komen te staan<br />
voeren gemeenten minimabeleid uit. Ook de gemeenten <strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong><br />
en Rijswijk voeren minimabeleid uit.<br />
De ondersteunende regelingen waar minima beroep op kunnen doen (zowel<br />
landelijke regelingen als gemeentelijk minimabeleid) veranderen de komende<br />
jaren. Regelingen worden onder druk van bezuinigingen enerzijds en de<br />
toenemende vraag naar ondersteuning anderzijds ingeperkt en ook het<br />
perspectief verandert: participatie en de weg naar werk staan steeds meer<br />
centraal en ook het minimabeleid moet hieraan bijdragen.<br />
Ook in het minimabeleid van de gemeenten <strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong> en Rijswijk<br />
zullen waarschijnlijk ombuigingen noodzakelijk zijn. De rekenkamercommissie van<br />
<strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong> en Rijswijk heeft Hiemstra & De Vries opdracht gegeven<br />
onderzoek te doen naar de effecten van de (voorgenomen) bezuinigingen op het<br />
minimabeleid in beide gemeenten.<br />
Doel van dit onderzoek is de gemeenteraden van <strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong> en<br />
Rijswijk inzicht te bieden in de consequenties van ombuigingen in het<br />
minimabeleid. Op basis hiervan kan de raad de beleidsvoornemens toetsen op het<br />
(gewenste) effect om te kunnen beoordelen of er sprake is van verantwoorde<br />
besluitvorming.co<br />
Onderzoeksvragen en opzet rapportage<br />
Onderzoeksvragen<br />
De rekenkamercommissie heeft de volgende centrale onderzoeksvraag<br />
geformuleerd:<br />
Vindt de implementatie van ombuigingen in het minimabeleid in de gemeenten<br />
<strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong> en Rijswijk plaats op basis van een duidelijke rol van de<br />
raad en op basis van aan de raad beschikbaar gestelde documenten met<br />
informatie over het bereik en de effecten van dit beleid?<br />
De volgende deelvragen worden in dit onderzoek beantwoord:<br />
4
1. Wat is de mate van het bereik van het beleid voor de verschillende<br />
doelgroepen en typen huishoudens?<br />
2. Welke vrijheden of mogelijkheden heeft de gemeente(raad) bij het vormgeven<br />
van het minimabeleid?<br />
3. Welke maatregelen zijn mogelijk om het bereik waarnodig te vergroten?<br />
4. Wat is de doorwerking van de verschillende (mogelijke)<br />
ombuigingsmaatregelen binnen de verschillende nader af te spreken typen<br />
huishoudens? voor wat gemeentelijke ombuigingen betreft gaat het om de<br />
beoogde doorwerking van de beleidsvoornemens van het college en de<br />
effecten van feitelijke besluitvorming?<br />
5. Hoe is de kaderstellende en controlerende rol van de raad gestalte gegeven<br />
en welke actie is eventueel nodig tot verbetering daarvan?<br />
Opzet rapportage en leeswijzer<br />
De eerste twee hoofdstukken zijn voor beide gemeenten samen uitgewerkt. De<br />
andere hoofdstukken zijn voor beide gemeenten apart uitgewerkt.<br />
De opzet van de rapportage is als volgt:<br />
1. introductie op het minimabeleid en beschrijving van de doelgroep van beide<br />
gemeenten<br />
2. wettelijke kaders en gemeentelijke vrijheden in minimabeleid (deelvraag 2).<br />
<strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong>:<br />
3. huidige minimabeleid van de gemeente en de betekenis hiervan voor<br />
individuele huishoudens.<br />
4. ombuigingen in het minimabeleid en de betekenis hiervan voor individuele<br />
huishoudens. (deelvraag 4).<br />
5. bereik van de minimaregelingen en de mogelijke maatregelen om het bereik<br />
te vergroten (deelvraag 1 en 3).<br />
6. kaderstellende en controlerende rol van de raad en noodzakelijke acties om<br />
deze te verbeteren (deelvraag 5).<br />
7. beantwoording van de centrale onderzoeksvraag.<br />
Rijswijk:<br />
8. huidige minimabeleid van de gemeente, verwachte wijzigingen hierin en de<br />
betekenis hiervan voor individuele huishoudens (deelvraag 4).<br />
9. bereik van de minimaregelingen en de mogelijke maatregelen om het bereik<br />
te vergroten (deelvraag 1 en 3).<br />
10. kaderstellende en controlerende rol van de raad en noodzakelijke acties om<br />
deze te verbeteren (deelvraag 5).<br />
11. beantwoording van de centrale onderzoeksvraag.<br />
Onderdeel van deze rapportage is een digitaal rekenmodel. Dit wordt per mail aan<br />
de raadsleden verstrekt. Hiermee kan bekeken worden:<br />
• Op welke lokale minimaregelingen verschillende type individuele huishoudens<br />
nu (2011) aanspraak kunnen maken.<br />
• Wat de consequenties van mogelijke beleidswijzigingen zijn, op het niveau van<br />
individuele huishoudens en voor de totale besteding van de gemeente.<br />
5
1 Introductie van het minimabeleid en<br />
beschrijving van de doelgroep<br />
Introductie minimabeleid en afbakening onderzoek<br />
In dit onderzoek wordt de term minimabeleid gehanteerd voor alle voorzieningen<br />
waar inwoners aanspraak op kunnen maken op grond van een laag inkomen. De<br />
definitie van ‘laag inkomen’, wordt uitgedrukt in een percentage van het sociaal<br />
minimum (bijvoorbeeld tot 130%). Het sociaal minimum is het bedrag dat een<br />
huishouden, volgens het Rijk, ten minste nodig heeft om in het levensonderhoud<br />
te kunnen voorzien.<br />
Het sociaal minimum is afgeleid van het minimumloon en is ongeveer even hoog<br />
als een uitkering volgens de Wet werk en bijstand (Wwb). De precieze hoogte<br />
hangt af van de gezinssamenstelling: Voor een alleenstaande is dit bijvoorbeeld<br />
€ 920 per maand, voor een gezin (gehuwd of samenwonend) is dit € 1.314 1 .<br />
Regelingen specifiek bedoeld voor mensen met een laag besteedbaar inkomen<br />
(inkomen min vaste lasten) maken ook onderdeel uit van het minimabeleid van de<br />
gemeente. Schuldhulpverlening is hiervan een voorbeeld. Deze regelingen worden<br />
weergegeven, maar gaan niet in op de beleidsvrijheid ten aanzien van deze<br />
regeling(en) en de effecten voor individuele minima. Dit omdat de beleidskaders<br />
heel anders zijn dan die van het overige minimabeleid, en omdat de effecten (van<br />
wijzigingen) voor individuele minima moeilijk inzichtelijk te maken zijn.<br />
Minimabeleid staat niet op zichzelf, maar is ondersteunend en aanvullend aan<br />
andere terreinen zoals jeugdbeleid, (re)integratiebeleid en het WMO-beleid.<br />
Vanuit deze beleidsterreinen worden voorzieningen aangeboden waar minima<br />
gebruik van maken en zijn er kruisverbanden tussen deze onderwerpen. Deze<br />
beleidsvelden vallen buiten de reikwijdte van dit onderzoek. Het is echter in de<br />
besluitvorming over eventuele aanpassingen van het minimabeleid wel van belang<br />
om de bredere consequenties te overzien.<br />
Beschrijving van de doelgroep van <strong>Leidschendam</strong>-<br />
<strong>Voorburg</strong><br />
Door middel van een eigen armoedemonitor wordt elke twee jaar onderzoek<br />
gedaan naar de minima in de gemeente. Op basis van de armoedemonitor 2010<br />
(cijfers uit 2009) en informatie van het CBS is hier de doelgroep beschreven.<br />
1 2011, netto inkomen inclusief vakantietoeslag<br />
6
Omvang van de totale doelgroep<br />
In <strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong> leven ruim 3000 huishoudens van een inkomen tot<br />
110% van het sociaal minimum. Dit is bijna 9% van de totale bevolking.<br />
Volgens de armoedemonitor verdienen 560 gezinnen tussen de 110% en 130%<br />
van het sociaal minimum. Dit cijfer verschilt sterk van de gegevens van het CBS.<br />
Daaruit blijkt dat deze groep minimaal 1300 huishoudens groot is 2 . Dit verschil is<br />
te verklaren omdat in de armoedemonitor alleen huishoudens zijn meegenomen<br />
waarmee de gemeente zelf contact heeft (gehad) in het kader van bijstand of<br />
minimabeleid. De cijfers van het CBS geven daarmee een realistischer beeld van<br />
de werkelijke doelgroep 3 .<br />
Het aantal minimahuishoudens is tussen 2007 en 2009 fors toegenomen<br />
(toename van 15%). Dit lijkt een direct gevolg van de economische crisis want<br />
ook landelijk is deze toename te zien. Cijfers over 2010 zijn lokaal noch landelijk<br />
bekend.<br />
Verdeling van de doelgroep naar type huishoudens en leeftijd<br />
In onderstaande twee figuren is de verdeling naar huishoudtype en de verdeling<br />
naar leeftijd onder minimahuishoudens weergegeven:<br />
<strong>Leidschendam</strong> <strong>Voorburg</strong>: Huishoudtype inkomens tot 110%<br />
<strong>Leidschendam</strong> <strong>Voorburg</strong>: leeftijdsverdeling inkomens tot 110%<br />
15%<br />
Alleenstaand<br />
23%<br />
5%<br />
18%<br />
19%<br />
51%<br />
Eenoudergezin<br />
Meerpersoons zonder<br />
kinderen<br />
Meerpersoons met kinderen<br />
18 - 27 jaar<br />
27 - 40 jaar<br />
40 - 65 jaar<br />
65 jaar en ouder<br />
15%<br />
54%<br />
Figuur 1 verdeling naar huishoudtype<br />
Figuur 2 verdeling naar leeftijdscategorie<br />
Zoals zichtbaar in figuur 1 bestaat de doelgroep voor het grootste deel (51%) uit<br />
alleenstaanden. De andere drie type huishoudens zijn ongeveer gelijk verdeeld. In<br />
vergelijking met de totale bevolking van <strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong> valt op dat het<br />
2 CBS-Statline, laatste beschikbare gegevens over 2008 op basis van maximale inkomen<br />
125% sociaal minimum<br />
3<br />
In de Benchmark WWB (van SGBO en Stimulans) staat dat de doelgroep tot 120% van het<br />
minimum zelfs ruim 10.000 huishoudens groot is. Uit navraag bij Stimulans blijkt dat dit<br />
cijfer niet klopt, omdat er een verkeerde definitie is gehanteerd (cijfer is niet de doelgroep<br />
tot 120% van het sociaal minimum)<br />
7
aantal eenoudergezinnen onder minima relatief groot is (15% van de<br />
minimahuishoudens ten opzichte van 4% van alle huishoudens in <strong>Leidschendam</strong>-<br />
<strong>Voorburg</strong>). Dit betekent dat 37% van alle eenoudergezinnen een inkomen heeft<br />
van minder dan 110% van het sociaal minimum. Het aantal<br />
meerpersoonshuishoudens zonder kinderen is relatief klein: 19% van de<br />
minimahuishoudens ten opzichte van 37% van de huishoudens in de totale<br />
bevolking) 4 .<br />
Zoals zichtbaar in figuur 2 is het grootste deel van de minima tussen de 40 en de<br />
65 jaar. Het percentage 65-plussers is met 23% relatief groot. Landelijk is dit<br />
percentage ongeveer 16%. De verklaring hiervoor is dat het totale aantal 65-<br />
plussers in de gemeente hoog is. Van de totale bevolking van <strong>Leidschendam</strong>-<br />
<strong>Voorburg</strong> is 32% ouder dan 65. Er zijn dus relatief veel ouderen en daarmee ook<br />
meer ouderen met een laag inkomen. De andere leeftijdscategorieën komen in<br />
omvang overeen met de totale populatie van de gemeente.<br />
Beschrijving van de doelgroep van Rijswijk<br />
De gemeente Rijswijk doet zelf geen onderzoek naar de samenstelling van de<br />
doelgroep. Op basis van openbaar beschikbare informatie van het CBS kan de<br />
doelgroep zoals die in 2008 was worden weergegeven.<br />
Omvang van de totale doelgroep<br />
In Rijswijk leefden volgens het CBS in 2008 ongeveer 2200 huishoudens van een<br />
inkomen tot 110% van het sociaal minimum. Dit is ongeveer 9,5% van de totale<br />
bevolking. Dit is ongeveer gelijk aan het landelijk gemiddelde. 3100 huishoudens<br />
hadden een inkomen tot 125% 5 . Dit is 13,7% van de totale bevolking 6 .<br />
Landelijk is de doelgroep van minima tussen 2008 en 2009 met ongeveer 8%<br />
toegenomen 7 . Het is aannemelijk dat deze groei ook in Rijswijk heeft<br />
plaatsgevonden. Op basis hiervan was de doelgroep in 2009 naar schatting<br />
respectievelijk 2380 (110% sociaal minimum) en 3350 (130% sociaal minimum)<br />
huishoudens groot. Cijfers over 2010 zijn lokaal nog landelijk bekend.<br />
4 Een verdere toelichting van de doelgroep en de verhouding tot de totale bevolking van<br />
<strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong> is weergegeven in de Armoedemonitor<br />
5 Naar de inkomenscategorie tot 130% is door CBS geen specifiek onderzoek gedaan<br />
6<br />
In de Benchmark WWB (van SGBO en Stimulans) staat dat de doelgroep tot 120% van het<br />
minimum zelfs bijna 7.000 huishoudens groot is. Uit navraag bij Stimulans blijkt dat dit<br />
cijfer niet klopt, omdat er een verkeerde definitie is gehanteerd (cijfer is niet de doelgroep<br />
tot 120% van het sociaal minimum)<br />
7 Op basis van de voorlopige cijfers 2009 CBS-statline<br />
8
Verdeling doelgroep naar type huishoudens en leeftijd<br />
In onderstaande twee figuren is de verdeling naar huishoudtype en de verdeling<br />
naar leeftijd onder minimahuishoudens weergegeven:<br />
huishoudtype inkomen tot 110%<br />
leeftijd hoofdkostw innaar<br />
5% alleenstaand<br />
5%<br />
5%<br />
18%<br />
14%<br />
58%<br />
meerpersoons<br />
zonder kinderen<br />
meerpersoons met<br />
kinderen<br />
eenoudergezin<br />
overig meerpersoons<br />
27%<br />
32%<br />
36%<br />
tot 25 jaar<br />
25 tot 45 jaar<br />
45 tot 65 jaar<br />
65 jaar of ouder<br />
Figuur 1 verdeling naar huishoudtype<br />
Figuur 2 verdeling naar leeftijdscategorie<br />
Zoals zichtbaar in figuur 1 bestaat de doelgroep voor het grootste deel (58%) uit<br />
alleenstaanden. Het aantal meerpersoonshuishoudens met kinderen is beperkt<br />
(slechts 5%). In vergelijking met de totale bevolking van Rijswijk valt op dat het<br />
percentage alleenstaanden onder minima relatief groot is. 58% van de minima is<br />
alleenstaand zonder kinderen, terwijl van alle huishoudens in Rijswijk slechts 48%<br />
alleenstaand is. Ook bij eenoudergezinnen zijn er relatief veel minima, 18% ten<br />
opzichte van 7% van alle huishoudens in Rijswijk. Het percentage<br />
meerpersoonshuishoudens, met en zonder kinderen, is in vergelijking met de<br />
totale bevolking van Rijswijk relatief klein. Zoals zichtbaar in figuur 2 is het<br />
grootste deel van de minima tussen de 25 en de 45 jaar (36%). De verdeling<br />
komt overeen met de verdeling van de totale populatie van Rijswijk.<br />
9
2 Wettelijke kaders en gemeentelijke<br />
vrijheden minimabeleid<br />
Dit hoofdstuk geeft antwoord op de volgende onderzoeksvraag: Welke vrijheden<br />
en mogelijkheden heeft de gemeente(raad) bij het vormgeven van het<br />
minimabeleid?<br />
Er is een onderscheid gemaakt tussen twee wetten: de Wet werk en bijstand<br />
(Wwb) en de Invorderingswet. De laatste paragraaf van dit hoofdstuk beschrijft<br />
de verwachte ontwikkelingen in het wettelijk kader, op basis van de voorgenomen<br />
wijzigingen in rijksbeleid.<br />
Wettelijke kaders minimabeleid op basis van de<br />
Wwb<br />
Verplichtingen en beperkingen gemeenten op basis van de Wwb<br />
De Wwb vormt het belangrijkste kader voor het gemeentelijk minimabeleid. In<br />
deze wet zijn de kaders voor de algemene en bijzondere bijstand vastgelegd.<br />
Uitgangspunt van de Wwb is dat het Rijk verantwoordelijk is voor het generieke<br />
inkomensbeleid en dat gemeenten maatwerk leveren om in unieke gevallen<br />
ondersteuning te bieden.<br />
Op basis van de Wwb heeft de gemeente twee verplichtingen:<br />
• <strong>Gemeente</strong>n zijn op basis van de Wwb verplicht personen met bijzondere<br />
bijstand te ondersteunen die “in zodanige omstandigheden verkeren of dreigen<br />
te geraken dat zij niet over de middelen beschikken om in de noodzakelijke<br />
kosten van het bestaan te voorzien”. Bijzondere bijstand is een uitkering voor<br />
specifieke noodzakelijke kosten die niet van het inkomen betaald kunnen<br />
worden. De bijstand is nooit hoger dan de kosten waarvoor bijzondere bijstand<br />
wordt aangevraagd 8 .<br />
• <strong>Gemeente</strong>n zijn op basis van de Wwb verplicht bijstand te verstrekken in de<br />
vorm van een langdurigheidtoeslag aan mensen die langdurig een laag<br />
inkomen hebben en geen zicht hebben op inkomensverbetering (door middel<br />
van betaald werk). De gemeenteraad mag zelf de hoogte van de<br />
langdurigheidstoeslag bepalen en zelf de begrippen ‘langdurig’ en ‘laag<br />
inkomen’ invullen.<br />
8 Vaak geldt een maximumvergoeding op basis van een richtprijs. Hiervoor wordt vaak de<br />
NIBUD-prijzengids voor de bijzondere bijstand gehanteerd. Hierin is bijvoorbeeld<br />
opgenomen dat een winterjas gemiddeld € 50 kost. Bijzondere bijstand kan ook in de vorm<br />
van goederen of diensten (bijstand in natura) of in de vorm van een lening (leenbijstand)<br />
worden verstrekt<br />
10
De Wwb stelt ook een aantal beperkingen:<br />
• De gemeente mag alleen bijzondere bijstand verlenen zolang voor de kosten<br />
geen zogenaamde voorliggende voorziening bestaat 9 . De bijzondere bijstand is<br />
bedoeld als vangnet voor unieke gevallen die niet door andere voorziening<br />
geholpen kunnen worden. Op grond van zeer dringende redenen mogen<br />
gemeenten van deze beperking afwijken.<br />
• De gemeente mag in principe geen categoriale (ongericht, voor grote groepen<br />
toegankelijk) inkomensondersteunende voorzieningen aanbieden. Anders<br />
omschreven: gemeenten mogen aan huishoudens geen bedrag toekennen<br />
alleen omdat ze een laag inkomen hebben. Dit omdat categoriale<br />
inkomensondersteuning bijdraagt aan de armoedeval en daardoor de uitstroom<br />
naar onder meer werk in de weg staat. Een armoedeval ontstaat als mensen<br />
door (gemeentelijke) minimavoorzieningen netto meer overhouden dan<br />
mensen met een hoger inkomen (boven de grenzen van het minimabeleid).<br />
Van deze beperking mag de gemeente niet afwijken. Wel zijn er een aantal<br />
doelgroepen uitgesloten van deze beperking. Deze zijn in de volgende<br />
paragraaf toegelicht.<br />
• De gemeente mag geen langdurigheidstoeslag verstrekken aan personen<br />
jonger dan 21 jaar en ouder dan 65 jaar.<br />
<strong>Gemeente</strong>lijke vrijheden om minimabeleid vorm te geven op basis van de Wwb<br />
Binnen de grenzen van de Wwb heeft de gemeente een aantal vrijheden om<br />
minimabeleid vorm te geven. Onderstaand zijn de belangrijkste twee vrijheden en<br />
de mogelijke invulling daarvan weergegeven:<br />
Bepalen van de doelgroep: aan wie stelt de gemeente welke minimavoorzieningen<br />
beschikbaar. Zoals aangegeven mag een gemeente in principe geen categoriale<br />
inkomensondersteunende voorzieningen aanbieden. Voor een beperkt aantal<br />
doelgroepen is in de Wwb hierop een uitzondering gemaakt 10 :<br />
• personen van 65 jaar of ouder<br />
• chronisch zieken of gehandicapten<br />
• huishoudens met kinderen die onderwijs of een beroepsopleiding volgen, als de<br />
regeling gericht is op kosten voor maatschappelijke participatie, zoals<br />
schoolkosten, contributie voor sportverenigingen en kosten voor theaterbezoek<br />
Aan andere personen mag de gemeente categoriale regelingen beschikbaar stellen<br />
als deze nadrukkelijk gericht zijn op het bevorderen van maatschappelijke<br />
participatie en de gemeente hiermee binnen de grenzen van de Wwb blijft en dus<br />
geen inkomenspolitiek bedrijft. Dit type regelingen is daarom in principe altijd op<br />
9 Dit zijn voorziening buiten de Wwb, zoals voorzieningen waar vanuit de<br />
Zorgverzekeringswet (ZVW), de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) of de Wet<br />
Maatschappelijk Ondersteuning (WMO) een aanspraak op kan worden gedaan.<br />
10 De gemeente mag aan deze groepen alleen categoriale ondersteuning bieden als er geen<br />
sprake is van ongerichte inkomenssuppletie. Dit betekent dat het aannemelijk moet zijn dat<br />
de groep die de categoriale verstrekking krijgt de daarmee te dekken kosten maakt.<br />
11
asis van een kortings- of declaratieregeling (minima mogen niet ‘zomaar’ geld<br />
krijgen). Een voorbeeld hiervan is de Ooievaarspas. Daarnaast biedt de Wwb<br />
gemeenten de mogelijkheid tot het aanbieden van een gratis (aanvullende)<br />
collectieve ziektekostenverzekering aan de totale doelgroep.<br />
<strong>Gemeente</strong>n zijn daarbij voor alle voorzieningen in principe vrij om de voorziening<br />
breder of smaller beschikbaar te maken. De gemeente is bijvoorbeeld vrij om per<br />
voorziening de inkomensgrens (wat is ‘een laag inkomen’) te bepalen en de<br />
gemeente is bij de langdurigheidstoeslag vrij in het bepalen van de referteperiode<br />
(hoeveel jaar is ‘langdurig laag inkomen’).<br />
Bepalen van de invulling van de regelingen: wat stelt de gemeente beschikbaar en<br />
tot welke waarde. <strong>Gemeente</strong>n zijn ook gedeeltelijk vrij om de hoogte en vorm van<br />
de te verlenen bijstand te bepalen (zolang hiermee geen inkomenspolitiek wordt<br />
bedreven). Dit betekent dat de gemeente zelf de precieze hoogte van de<br />
individuele uitkeringen kan bepalen en zelf kan bepalen of dit een gift is of een<br />
lening.<br />
Wettelijke kaders voor kwijtschelding<br />
Het tweede wettelijke kader is de Invorderingswet 1990 en de daarbij horende<br />
uitvoeringsregelingen. Hierin is vastgelegd hoe landelijke en lokale belastingen<br />
(gemeenten, maar ook waterschappen) belasting moeten en mogen heffen. Op<br />
grond van de <strong>Gemeente</strong>wet (artikel 255) is deze ook van toepassing voor<br />
(kwijtschelding van) gemeentelijke belastingen.<br />
Op basis van deze wet is de gemeente niet verplicht om kwijtschelding te<br />
verlenen. <strong>Gemeente</strong>n kunnen zelf bepalen of en zo ja welke gemeentelijke<br />
belastingen onder het kwijtscheldingbeleid vallen, en of ze gehele of gedeeltelijke<br />
kwijtschelding mogelijk maken. Wel is vastgelegd hoe gemeenten moeten<br />
vaststellen of kwijtschelding kan worden verleend. Ook hierbij is het<br />
Rijksuitgangspunt dat inkomensbeleid een zaak is van het Rijk. Voor<br />
kwijtschelding komen daarom alleen personen in aanmerking die door het<br />
ontbreken van (voldoende) vermogen en betalingscapaciteit geen middelen<br />
hebben om een belastingaanslag te betalen.<br />
Voor de berekening van (onvoldoende) betalingscapaciteit mag de gemeente een<br />
percentage hanteren dat ligt tussen de 90% en 100% van de bijstandsnorm. Dit<br />
betekent dat een inwoner met een inkomen tot 100% van de bijstandsnorm kan<br />
worden aangemerkt als iemand met onvoldoende betalingscapaciteit. Verreweg de<br />
meeste gemeenten en het grootste deel van de waterschappen maken hiervan<br />
gebruik en stellen de kosten van bestaan vast op 100%. Voor het berekenen van<br />
de vermogensgrens zijn in de Invorderingswet vaste regels opgenomen waar de<br />
gemeente niet van mag afwijken. De berekening van de vermogensgrens is<br />
afhankelijk van verschillende individuele factoren, maar bedraagt ongeveer<br />
€ 2.269. Onder vermogen wordt bijvoorbeeld ook overwaarde op het huis en een<br />
inboedel of auto duurder dan € 2.269 gerekend.<br />
12
(Verwachte) veranderingen in het wettelijk kader<br />
Bij de beschrijving van de veranderingen in het wettelijk kader is uitgegaan van<br />
de uitgewerkte of al voorgenomen besluiten. Aangekondigde wijzigingen of<br />
maatregelen zoals bijvoorbeeld in het regeerakkoord zijn opgenomen zijn dus niet<br />
allemaal verwerkt. Hierbij is het namelijk vaak nog onduidelijk hoe de regeling er<br />
precies uit gaat zien en wanneer dit in zal gaan.<br />
Aanpassing en aanscherping van de Wwb<br />
De ministerraad heeft op voorstel van staatsecretaris De Krom van Sociale Zaken<br />
en Werkgelegenheid ingestemd met aanscherping van de Wwb. Daarmee wordt<br />
uitvoering gegeven aan de afspraken uit het regeer- en gedoogakkoord. Het<br />
wetsvoorstel voor aanpassing van de Wwb is 17 juni ingediend bij de tweede<br />
kamer 11 . Het streven van de regering is om de aanscherping van de Wwb per 1<br />
januari 2012 door te voeren. Het definitieve wetsvoorstel is 13 oktober<br />
aangenomen door de tweede kamer.<br />
Hieronder zijn de belangrijkste wijzigingen weergegeven die direct consequenties<br />
hebben voor de beleidsvrijheid van gemeenten om minimabeleid te voeren.<br />
Scherpere inkomensnorm voor gezinsbijstand: De bijstand voor gezinnen wordt<br />
aangepast. Ouders en inwonende kinderen moeten straks gezamenlijk één<br />
uitkering aanvragen. Er wordt dan niet meer alleen gekeken naar de inkomsten<br />
van de ouders onderling, maar ook naar die van inwonende kinderen. Het totale<br />
huishoudinkomen dus.<br />
Consequentie hiervan is dat huishoudens met werkende kinderen minder of geen<br />
uitkering zullen krijgen. Voor gemeenten zullen de uitvoeringskosten naar<br />
verwachting omhoog gaan, omdat de aanvraagprocedure complexer wordt.<br />
<strong>Gemeente</strong>n zullen ook in hun minimabeleid (bijzondere bijstand) deze<br />
aangescherpte inkomensnorm moeten hanteren. Dit betekent dat de doelgroep<br />
die in aanmerking komt voor minimabeleid zal gaan krimpen. Hoe groot deze<br />
krimp precies is, is niet bekend.<br />
Normering inkomensgrens gemeentelijk minimabeleid: In veel gemeenten is een<br />
deel van het minimabeleid beschikbaar gemaakt voor inwoners met een inkomen<br />
tot boven het sociaal minimum. In <strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong> en Rijswijk zijn<br />
momenteel ook een aantal regelingen beschikbaar tot 125% en 130% van het<br />
sociaal minimum. Het kabinet stelt één landelijke inkomensgrens van 110% van<br />
het wettelijk minimumloon voor gemeentelijke categoriale bijstand. Alleen aan de<br />
hand van individuele omstandigheden hebben gemeenten de mogelijkheid om<br />
maatwerk te leveren en extra inkomensondersteuning te geven. Door deze<br />
maatregel zal de doelgroep die in aanmerking komt voor gemeentelijk<br />
11 Wetsvoorstel tot wijziging van de Wwb en samenvoeging met de Wet investeren in<br />
jongeren, 17-6-2011<br />
13
minimabeleid krimpen. De potentiële groep gebruikers (met een inkomen tussen<br />
de 110% en 130% van het sociaal minimum) is in beide gemeente fors (ongeveer<br />
1/3 van de totale doelgroep). De consequentie van deze maatregel is echter<br />
beperkt, omdat slechts een klein deel van deze huishoudens daadwerkelijk<br />
gebruik maken van de beschikbare voorzieningen. Alleen de Ooievaarspas wordt<br />
ook door deze doelgroep goed gebruikt (zie hoofdstuk 5 <strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong><br />
en hoofdstuk 4 Rijswijk).<br />
Verruiming bevoegdheden om kwijtschelding van belastingen te verlenen<br />
Naast bovenstaande voorgenomen wijzigingen in de Wwb, heeft de Tweede<br />
Kamer op 29 maart 2011 een wetsvoorstel aangenomen dat provincies,<br />
gemeenten en waterschappen meer ruimte biedt om belastingen en heffingen<br />
geheel of gedeeltelijk kwijt te schelden. Wanneer dit voorstel precies in gaat is<br />
nog niet bekend.<br />
<strong>Gemeente</strong>n kunnen hierdoor straks (naast eigen regels voor de inkomenstoets)<br />
ook eigen regels vaststellen over de wijze waarop het vermogen wordt getoetst,<br />
tot een maximaal bedrag van de vermogensnorm in de Wwb. Verder staat in dit<br />
wetsvoorstel dat de regels voor het verlenen van kwijtschelding ook zullen kunnen<br />
gelden voor ondernemers. Het mag daarbij alleen gaan om decentrale belastingen<br />
die géén relatie hebben met de onderneming, om oneerlijke concurrentie te<br />
voorkomen. Dit laatste voorstel is per 1 april 2011 ingegaan.<br />
Overige beleidswijzigingen die minima raken<br />
Naast deze regelingen die minimabeleid van gemeenten direct raken spelen er<br />
nog een aantal wetswijzigingen die de situatie van minima de komende jaren<br />
zullen beïnvloeden. De belangrijkste zijn:<br />
• Overige wijzigingen Wwb:<br />
− Beperking stijging Minimumloon: De bijstandsuitkering stijgt momenteel<br />
harder dan het netto minimumloon. Om dit te compenseren wordt de<br />
dubbele heffingskorting voor bijstandsgerechtigden afgeschaft.<br />
− bijstandsnorm in 20 jaar tijd geleidelijk met ongeveer 2000 euro op<br />
jaarbasis te verlagen.<br />
− Baanzoekplicht voor jongeren: Jongeren tot 27 jaar moeten eerst vier<br />
weken zelf actief op zoek gaan naar werk en een opleiding voordat een<br />
uitkering of ondersteuning kan worden aangevraagd.<br />
− Tegenprestatie voor een uitkering: <strong>Gemeente</strong>n krijgen ruimere<br />
mogelijkheden om van mensen die een uitkering ontvangen een<br />
tegenprestatie te vragen. De tegenprestatie mag kansen op werk niet in<br />
de weg staan.<br />
• Nieuwe Wet Werken naar Vermogen (WWNV): Deze nieuwe wet komt<br />
(gedeeltelijk) in de plaats van bestaande wetgeving zoals de Wwb, de Wet op<br />
sociale werkvoorziening en de Wet arbeidsongeschiktheid voor<br />
jonggehandicapten (Wajong). Het uitgangspunt van de WWNV is: werk gaat<br />
boven inkomen. Iedereen die kan werken valt onder dezelfde regels, namelijk<br />
de regels die gelden in de bijstand. Mensen kunnen een beroep doen op hun<br />
14
gemeente voor ondersteuning en/of begeleiding naar werk. <strong>Gemeente</strong>n<br />
worden verantwoordelijk voor de hulp en ondersteuning van mensen met een<br />
arbeidsbeperking. Er komt daarvoor één ongedeeld re-integratiebudget.<br />
<strong>Gemeente</strong>n krijgen daardoor meer vrijheid om het re-integratiebudget naar<br />
eigen inzicht te besteden. Het totaal beschikbare budget neemt echter af. De<br />
verwachting is daarom dat de beschikbare voorzieningen voor minima af zullen<br />
nemen.<br />
15
3 Het minimabeleid van<br />
<strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong><br />
Dit hoofdstuk geeft een beschrijving van het huidige minimabeleid en de totale<br />
beschikbare gemeentelijke voorzieningen in 2011. Vervolgens wordt de betekenis<br />
van het minimabeleid voor vier concrete voorbeeldhuishoudens uitgewerkt. Dit<br />
hoofdstuk is de opmaat voor hoofdstuk vier waarin de (consequenties van)<br />
recente aanpassingen in het minimabeleid zijn uitgewerkt.<br />
Het doel en de doelgroepen van het minimabeleid<br />
Het minimabeleid van de gemeente <strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong> is uitgewerkt in de<br />
Beleidsnota 'Mee blijven doen!: minimabeleid gemeente <strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong><br />
2007 – 2010’. Dit beleid is verlengd tot en met 2011, in afwachting van de<br />
kerntakendiscussie die dit jaar wordt gevoerd.<br />
Het minimabeleid is gericht op het “bevorderen van maatschappelijke participatie<br />
door het stimuleren van een actieve deelname aan de maatschappelijke<br />
activiteiten voor inwoners tot 110% van de toepasselijke bijstandsnorm”. Een<br />
aantal regelingen is ook beschikbaar voor inwoners met een inkomen tot<br />
maximaal 130% van het sociaal minimum.<br />
<strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong> werkt daarbij vanuit een doelgroepenbenadering, waarbij<br />
het minimabeleid gespecificeerd is uitgewerkt voor de volgende doelgroepen:<br />
• jeugd<br />
• volwassenen onder de 65 jaar<br />
• 65+ huishoudens<br />
• chronisch zieken en gehandicapten<br />
Per doelgroep zijn specifieke maatregelen, voorzieningen en (bereik)doelstellingen<br />
vastgesteld. Naast het minimabeleid is er de ‘Kwijtscheldingsregeling<br />
gemeentelijke belastingen’ (1-1-2010), waarin het kwijtscheldingsbeleid van de<br />
gemeente is uitgewerkt.<br />
Totaal gemeentelijke voorzieningen voor minima<br />
Onderstaande tabellen bevatten een overzicht van de voorzieningen waar<br />
inwoners met een laag inkomen gebruik van kunnen maken. Een aantal<br />
voorzieningen wordt aangeboden door externe partners met subsidie van de<br />
gemeente. Deze zijn apart weergegeven.<br />
Voor alle regelingen geldt (tenzij anders aangegeven) dat de maximale<br />
vermogensgrens gelijk is aan de vermogensgrens van de Wwb: In 2011 is dit €<br />
5.550 voor alleenstaanden en € 11.110 voor meerpersoonshuishoudens. Alle<br />
regelingen zijn een gift (en dus geen lening), tenzij anders aangegeven.<br />
16
Naam regeling<br />
Omschrijving en doelstelling van de<br />
regeling<br />
Algemene regelingen: voor alle huishoudens<br />
Ooievaarspas<br />
Korting op culturele, sportieve en<br />
educatieve activiteiten om participatie te<br />
bevorderen<br />
Collectieve<br />
ziektekosten<br />
verzekering<br />
Chronisch zieken en<br />
gehandicapten<br />
Kwijtschelding<br />
Individuele<br />
bijzondere bijstand<br />
Korting op basis- en aanvullende<br />
verzekering (av) en gemeentelijke<br />
aanvullende verzekering voor ruimere<br />
dekking van zorgkosten (extra dekking)<br />
Compensatie voor kosten die chronisch<br />
zieken en gehandicapten maken<br />
Kwijtschelding voor de riool- en<br />
afvalstoffenheffing<br />
Vergoeding voor noodzakelijke en<br />
onvermijdelijke kosten die niet op een<br />
andere manier worden vergoed<br />
Regelingen voor aanvragers jonger dan 65 jaar<br />
Langdurigheids<br />
Tegemoetkoming voor mensen die lange<br />
toeslag<br />
tijd tot op 110% van het sociaal minimum<br />
moeten leven<br />
Schoolkosten<br />
basisonderwijs<br />
Schoolkosten<br />
voortgezet onderwijs<br />
Internetkosten<br />
Compensatie voor extra schoolkosten voor<br />
kinderen op de basisschool<br />
Compensatie voor extra schoolkosten voor<br />
kinderen op de middelbare school<br />
Compensatie voor internetkosten voor<br />
kinderen<br />
Inkomen- en<br />
vermogensgrens<br />
Persoonscriteria<br />
Bedrag en vorm uitkering<br />
130% van het sociaal minimum Geen • Korting op culturele en sportieve activiteiten<br />
• Waarde Ooievaarspas was in 2010 gemiddeld € 44 12 per<br />
persoon<br />
110% van het sociaal minimum Voor iedereen die bij zorg en<br />
zekerheid een aanvullende<br />
verzekering heeft (av-top of avstandaard)<br />
110% van het sociaal minimum Criteria of iemand chronisch ziek of<br />
100% van het sociaal minimum<br />
De vermogensgrens voor<br />
kwijtschelding is lager dan wwb,<br />
maar is afhankelijk van de<br />
specifieke situatie van het<br />
huishouden<br />
• € 274 per persoon<br />
Er vindt een automatische<br />
kwijtschelding plaats als de<br />
rechthebbende twee jaar gebruik<br />
heeft gemaakt van kwijtschelding en<br />
aan de criteria voldoet<br />
110% van het sociaal minimum Verdere criteria zijn:<br />
• Kosten zijn noodzakelijk en<br />
onvermijdelijk<br />
• Kosten worden nergens anders<br />
vergoed (geen voorliggende<br />
voorziening)<br />
110% van het sociaal minimum • 21-65 jaar<br />
• Minimaal 3 jaar een laag<br />
inkomen<br />
• Geen uitzicht op<br />
inkomensverbetering<br />
130% van het sociaal minimum Voor ouders jonger dan 65 met<br />
kinderen op de basisschool<br />
130% van het sociaal minimum Voor ouders jonger dan 65 met<br />
kinderen op voortgezet onderwijs<br />
130% van het sociaal minimum Voor ouders jonger dan 65 met<br />
kinderen in groep 7/8 van de<br />
basisschool en de middelbare school<br />
met maximumleeftijd van 18 jaar<br />
Computer regeling Compensatie voor een computer 130% van het sociaal minimum Voor ouders jonger dan 65 met<br />
kinderen in groep 7 en 8 van de<br />
basisschool en op de middelbare<br />
• Waarde av-gemeente is ongeveer € 23 per verzekerde per<br />
maand<br />
• Kinderen zijn automatisch meeverzekerd<br />
Volledige kwijtschelding van deze belastingen, het<br />
kwijtgescholden bedrag wordt met de aanslag verrekend<br />
• Afval: 1-persoonshuishouden: € 244,90.<br />
Meerpersoonshuishouden: € 296,76<br />
• Riool: € 100,08 per huishouden<br />
• Gift op basis inventarislijst (eigen richtbedragen van de<br />
gemeente) er is geen maximum<br />
• Duurzame gebruiksgoederen worden in principe alleen als<br />
lening verstrekt<br />
• € 349 voor alleenstaande<br />
• € 447 voor alleenstaande ouder<br />
• € 498 voor gehuwden<br />
• Tot 100% sociaal minimum: maximaal € 110 per kind<br />
• Tussen 110% en 130% het sociaal minimum: maximaal € 77<br />
per kind<br />
• Op basis van declaratie (nota van kosten)<br />
• Tot 100% van het sociaal minimum: maximaal € 300 per kind<br />
• Tussen 110% en 130% van het sociaal minimum: maximaal<br />
€210 per kind<br />
• Op basis van declaratie (nota van kosten)<br />
• Tot 110% van het sociaal minimum: maximaal € 25 per<br />
maand per huishouden<br />
• Tussen 110% en 130% van het sociaal minimum: maximaal €<br />
18 per maand per huishouden<br />
• Op basis van declaratie (nota van kosten)<br />
• Lening van maximaal €750 per gezin, 1 maal in de 5 jaar<br />
verstrekt<br />
• Bij goede terugbetaling wordt €210 kwijtgescholden (gift)<br />
12 Deze waarde is de totaal gegeven korting gedeeld door het totaal aantal gebruikers.<br />
13 Langer dan 1 jaar (een indicatie voor) thuiszorg; een PGB (via AWBZ); een arbeidsongeschiktheidsuitkering; een periodieke WMO-voorziening; een<br />
gehandicaptenkaart. Niet in een inrichting verblijvend<br />
17
Naam regeling<br />
Sport- of culturele<br />
activiteiten jeugd<br />
Omschrijving en doelstelling van de<br />
regeling<br />
Vergoeding van (lidmaatschap)kosten om<br />
participatie te bevorderen<br />
Inkomen- en<br />
Persoonscriteria<br />
vermogensgrens<br />
school. Voor de kinderen geldt een<br />
maximumleeftijd van 18 jaar<br />
130% van het sociaal minimum Voor ouders met kinderen vanaf<br />
basisschool tot 18 jaar<br />
Regelingen voor aanvragers van 65 jaar en ouder<br />
Categoriale<br />
bijzondere bijstand<br />
duurzame<br />
gebruiksgoederen en<br />
abonnementen<br />
Ondersteuning voor kosten van bestaan 110% van het sociaal minimum De regeling geldt voor personen van<br />
65 jaar of ouder<br />
Categoriale<br />
bijzondere bijstand<br />
voor sport- of<br />
culturele activiteiten<br />
Vergoeding voor<br />
vrijwilligerswerk<br />
Vergoeding van (lidmaatschap)kosten om<br />
participatie te bevorderen<br />
Tegemoetkoming in de<br />
onkostenvergoeding voor mensen die<br />
vrijwilligerswerk doen<br />
Tabel 1 voorzieningen minimabeleid vanuit de gemeente<br />
110% van het sociaal minimum De regeling geldt voor personen van<br />
65 jaar of ouder<br />
110% van het sociaal minimum • De regeling geldt voor personen<br />
van 65 jaar of ouder<br />
• Minimaal 4 uur p/m<br />
vrijwilligerswerk doen<br />
Bedrag en vorm uitkering<br />
• Tot 100% van het sociaal minimum: maximaal €100 per kind<br />
• Tussen 110% en 130% van het sociaal minimum: maximaal €<br />
70 per kind<br />
• € 530 per huishouden voor duurzame gebruiksgoederen<br />
• € 170 per huishouden voor abonnementen<br />
• € 100 per persoon op basis van declaratie (nota van kosten)<br />
• De vergoeding bedraagt maximaal €63,66 per maand (gift)<br />
Naam regeling<br />
Overige voorzieningen (externe partners) en subsidies<br />
Omschrijving en doelstelling van de<br />
regeling<br />
Inkomen- en<br />
vermogensgrens<br />
Sociaal Fonds Extra bijdragen voor noodsituaties Geen specifieke grens.<br />
Aanvrager moet buiten zijn<br />
schuld in een problematische<br />
situatie komen waar geen<br />
voorliggende voorziening meer<br />
voor bestaat (eigen controle<br />
door organisatie)<br />
Schuldhulpverlening<br />
Plangroep voert deze<br />
voorziening uit<br />
Bieden van ondersteuning bij<br />
problematische schulden<br />
Geen, toets op besteedbaar<br />
inkomen<br />
Persoonscriteria<br />
Geen recht op een andere<br />
voorziening<br />
Bedrag en vorm uitkering<br />
De gemeente geeft een subsidie van ruim 10.000 euro. Een gelijk<br />
bedrag wordt betaald door de kerk<br />
Maximaal €500. Hogere bedragen worden uitgekeerd na<br />
individuele beoordeling<br />
Basisscholen kunnen tot maximaal €250 aanvragen voor extra<br />
kosten voor kinderen die hulp nodig hebben.<br />
Kosten voor de gemeente <strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong> bedragen<br />
€250.000<br />
Instituut Sociaal<br />
Raadslieden/<br />
Formulierenbrigade<br />
de gemeente Den Haag<br />
voert deze voorziening<br />
uit<br />
Stichting Leergeld<br />
uitgevoerd door de<br />
stichting zelf<br />
Gratis advies en hulp bij juridische<br />
vraagstukken en het invullen van<br />
formulieren<br />
Ondersteuning voor kinderen in het<br />
onderwijs<br />
Tabel 2 overige voorzieningen en subsidies<br />
Kosten voor de gemeente <strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong> bedragen<br />
€144.000<br />
110% van het sociaal minimum Schoolgaande kinderen van 4-18 jaar <strong>Gemeente</strong> heeft voor €10.000 bijgedragen aan fietsen voor<br />
kinderen vanaf groep 7<br />
18
Budget en besteding minimabeleid<br />
Het minimabeleid wordt in <strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong> grotendeels gefinancierd uit<br />
één budget voor bijzondere bijstand. Hieruit worden zowel de individuele<br />
bijzondere bijstand als de categoriale regelingen gefinancierd. Daarnaast is er een<br />
specifiek budget voor de collectieve ziektekosten verzekering, de<br />
langdurigheidstoeslag en voor kwijtschelding van gemeentelijke heffingen.<br />
In totaal is er in 2010 € 2,21 miljoen begroot en is er € 2,19 miljoen besteed aan<br />
minimabeleid. Onderstaande grafiek geeft het budget en de besteding 2010 weer,<br />
waar mogelijk uitgesplitst naar de verschillende regelingen.<br />
€ 1.400.000<br />
€ 1.200.000<br />
€ 1.000.000<br />
€ 800.000<br />
€ 600.000<br />
€ 400.000<br />
€ 200.000<br />
€ 0<br />
Aanvullende Verzekering Langdurigheidstoeslag Kw ijtschelding Bijzondere bijstand<br />
(exclusief leenbijstand)<br />
Besteed 2010<br />
Begroot 2010<br />
Figuur 3 budget en bestedingen 2010<br />
In besteding is er wel een onderscheid gemaakt tussen de verschillende uitgaven<br />
aan categoriale bijzondere bijstand en individuele bijzondere bijstand. Dit is<br />
weergegeven in onderstaande tabel.<br />
Regeling<br />
besteding<br />
Ooievaarspas € 321.000<br />
Chronisch zieken en gehandicapten verborgen kosten € 82.000<br />
Individuele Bijzondere Bijstand, exclusief leenbijstand € 210.000<br />
Schoolkosten basisonderwijs € 49.000<br />
Schoolkosten voortgezet onderwijs € 97.000<br />
Internetkosten schoolgaande kinderen € 42.000<br />
Computer schoolgaande kinderen € 27.000<br />
Bijdrage sport/culturele activiteiten (JEUGD EN 65+) € 23.000<br />
Categoriale bijzondere bijstand 65+ € 208.000<br />
Totaalkosten bijzondere bijstand € 1.060.000<br />
Tabel 3 overzicht besteding bijzondere bijstand 2010<br />
Naast bovenstaande bestedingen werd in 2010 € 385.000 aan leenbijstand<br />
verstrekt vanuit de individuele bijzondere bijstand, voornamelijk aan duurzame<br />
gebruiksgoederen (onder andere witgoed).<br />
19
Betekenis minimabeleid voor vier concrete<br />
voorbeeldhuishoudens<br />
De werking van bovenstaande voorzieningen hangt af van de individuele<br />
kenmerken van huishoudens. De belangrijkste bepalende kenmerken zijn de<br />
gezinssamenstelling, de leeftijd en de hoogte van het inkomen. Om dit te<br />
illustreren is voor vier voorbeeldhuishoudens uitgewerkt wat het minimabeleid<br />
voor hen betekent.<br />
Het betreft de volgende vier voorbeeldhuishoudens:<br />
• alleenstaande onder de 65 jaar<br />
• eenoudergezin (onder de 65 jaar) met een klein kind (3 jaar) en een<br />
schoolgaand kind (5 jaar)<br />
• echtpaar (onder de 65 jaar) met twee schoolgaande kinderen (14-16 jaar);<br />
• echtpaar boven de 65 jaar met AOW<br />
De rekenkamercommissie heeft voor deze huishoudens gekozen op basis van de<br />
gemiddelde gezinssamenstellingen in de doelgroep. In bijlage A is een nadere<br />
toelichting op de selectie van deze huishoudens opgenomen.<br />
Totale rechten uit minimabeleid gemeente voor vier voorbeeldhuishoudens<br />
In onderstaande tabel zijn de totale rechten vanuit het minimabeleid voor vier<br />
voorbeeldhuishoudens weergegeven. Om de maximale rechten inzichtelijk te<br />
maken is uitgegaan van een inkomen van 100% van het sociaal minimum. De<br />
huishoudens hebben drie jaar dit lage inkomen, een lage huur (€ 350 per maand),<br />
geen vermogen en zijn niet chronisch ziek.<br />
De voorzieningen zijn waar mogelijk vertaald in geld (per maand). Uitgangspunt is<br />
dat minima alle voorzieningen gebruiken waar ze recht op hebben.<br />
20
<strong>Gemeente</strong>lijke regelingen<br />
Alleenstaand<br />
100%<br />
Eenouder<br />
2 kind<br />
100%<br />
2 volw. 2<br />
kind<br />
100%<br />
Echtpaar<br />
AOW<br />
100%<br />
Ooievaarspas € 4 € 11 € 15 € 7<br />
Collectieve aanvullende<br />
zorgverzekering<br />
€ 23 € 23 € 46 € 46<br />
Chronisch zieken en gehandicapten<br />
verborgen kosten<br />
€ 0 € 0 € 0 € 0<br />
Kwijtschelding gemeentelijke<br />
heffingen<br />
€ 29 € 33 € 33 € 33<br />
Langdurigheidstoeslag € 29 € 37 € 42 € 0<br />
Regeling Schoolkosten PO € 0 € 9 € 0 € 0<br />
Regeling Schoolkosten VO € 0 € 0 € 50 € 0<br />
Regeling internetkosten<br />
schoolgaande kinderen<br />
€ 0 € 0 € 25 € 0<br />
Regeling computer schoolgaande<br />
kinderen 14 Nee Nee Ja Nee<br />
Bijdrage sport/culturele activiteiten<br />
jeugd<br />
€ 0 € 8 € 17 € 0<br />
Categoriale bijstand duurzame<br />
gebruiksgoederen en<br />
€ 0 € 0 € 0 € 58<br />
abonnementen 65+<br />
Bijdrage sport/culturele activiteiten<br />
65+<br />
€ 0 € 0 € 0 € 17<br />
Totaal per maand € 85 € 122 € 227 € 161<br />
Totaal per jaar 15 € 1.014 € 1.462 € 2.723 € 1.937<br />
Tabel 4 overzicht rechten uit minimabeleid van de vier voorbeeldhuishoudens<br />
In bovenstaand overzicht is de individuele bijzondere bijstand niet meegenomen,<br />
omdat het recht hierop afhankelijk is van een individuele toets op noodzaak van<br />
een huishouden.<br />
Het echtpaar boven de 65 met AOW kan, indien zij minimaal vier uur per week<br />
vrijwilligerswerk doen, nog een beroep doen op de vergoeding voor<br />
vrijwilligerswerk (€ 64 per maand). Dit is ook niet meegenomen in dit overzicht.<br />
Invloed minimabeleid op totale inkomsten en uitgaven van minima<br />
Hoeveel geld een huishouden te besteden heeft, wordt bepaald door de optelsom<br />
van inkomsten en ‘vaste’ uitgaven. Naast de voorzieningen uit het gemeentelijk<br />
minimabeleid kunnen burgers met een laag inkomen gebruik maken van<br />
landelijke inkomensondersteunende voorzieningen. De effecten van gemeentelijk<br />
14 Computerregeling: Het gaat hier om een lening 1x per 5 jaar, waarvan uiteindelijk een<br />
klein deel van wordt kwijtgescholden. Dit is niet in geld vertaald.<br />
15 Verschillen tussen het maandbedrag x 12 en het jaartotaal ontstaan door afronding van<br />
de maandbedragen<br />
21
minimabeleid worden dus mede bepaald door de beschikbaarheid van landelijke<br />
voorzieningen. In bijlage B zijn deze landelijke voorzieningen verder uitgewerkt.<br />
In tabel 6 (volgende pagina) is weergegeven hoe het minimabeleid het totale<br />
inkomen en het vrij besteedbaar inkomen van de vier specifieke huishoudens<br />
beïnvloedt. Dit is per huishoudtype uitgewerkt voor een inkomen van 100% van<br />
het sociaal minimum en een inkomen van 130% van het sociaal minimum. Bij de<br />
uitwerking zijn de voorbeeldbegrotingen uit de Minima Effect Rapportage (MER)<br />
van <strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong> 16 gebruikt. Bijlage C bevat een toelichting op de<br />
gebruikte begrotingen en een verdere uitwerking van de voorbeeldbegrotingen.<br />
Uit tabel 6 blijkt dat het huishouden bestaand uit twee volwassenen, met twee<br />
oudere kinderen (met een inkomen op 100% sociaal minimum) zonder<br />
gemeentelijk minimabeleid op een negatief vrij besteedbaar inkomen uitkomt. Dit<br />
betekent dat niet alle ‘vaste’ uitgaven gedaan kunnen worden. Ook bij de andere<br />
huishoudens is de impact van het gemeentelijk minimabeleid op het vrij<br />
besteedbaar inkomen groot. Bij de huishoudens met een inkomen op 130%<br />
sociaal minimum is alleen bij het huishouden bestaand uit twee volwassenen en<br />
twee oudere kinderen de bijdrage van gemeentelijk minimabeleid aan het vrij<br />
besteedbaar inkomen groot.<br />
16 Minima-effectrapportage gemeente <strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong> 2010, NIBUD<br />
22
100%<br />
sociaal<br />
minimum<br />
130%<br />
sociaal<br />
minimum<br />
Inkomsten en uitgaven<br />
Alleenstaand<br />
2 kind kind AOW<br />
staand 2 kind 2 kind AOW<br />
Eenouder 2 volw. 2 Echtpaar Alleen-<br />
Eenouder 2 volw. Echtpaar<br />
INKOMEN 100% 100% 100% 100% 130% 130% 130% 130%<br />
Minimuminkomen € 914 € 1.174 € 1.304 € 1.387 € 1.188 € 1.526 € 1.695 € 1.804<br />
Overige inkomsten landelijk* € 200 € 519 € 619 € 271 € 121 € 683 € 471 € 154<br />
Inkomsten minimabeleid gemeente € 85 € 122 € 227 € 161 € 4 € 23 € 86 € 7<br />
Totale inkomsten € 1.199 € 1.815 € 2.150 € 1.819 € 1.313 € 2.232 € 2.252 € 1.965<br />
VASTE UITGAVEN<br />
VRIJ BESTEEDBAAR INKOMEN<br />
Vrij besteedbaar inkomen exclusief<br />
minimabeleid <strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong><br />
Vrij besteedbaar inkomen inclusief<br />
minimabeleid <strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong><br />
Totale vaste uitgaven** € 1.035 € 1.429 € 1.958 € 1.455 € 1.075 € 1.415 € 1.990 € 1.434<br />
€ 79 € 264 -€ 35 € 203 € 234 € 794 € 176 € 524<br />
€ 164 € 386 € 192 € 364 € 238 € 817 € 262 € 531<br />
toename totale inkomsten door<br />
0% 1% 4% 0%<br />
minimabeleid gemeente *** 8% 7% 12% 10%<br />
absolute<br />
toename vrij besteedbaar inkomen door<br />
toename<br />
2% 3% 49% 1%<br />
minimabeleid gemeente ***<br />
107% 46% €227**** 80%<br />
Tabel 5 totale inkomsten en uitgaven van minima bij het huidige beleid voor de vier type huishoudens<br />
*dit betreft onder meer kinderbijslag, zorgtoeslag en tegemoetkoming schoolkosten;<br />
** deze uitgaven is inclusief korting via de Collectieve aanvullende verzekering. Zonder deze korting zou dit bedrag iets hoger zijn.<br />
*** bij deze berekening is het bedrag dat de huishoudens per maand beschikbaar hebben als 100% beschouwd en is berekend<br />
hoeveel extra ruimte zij krijgen dankzij het minimabeleid van <strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong>.<br />
**** omdat het vrij besteedbaar inkomen zonder minimabeleid negatief is, is hier geen duidelijk percentage aan te verbinden.<br />
23
4 Ombuigingen in de voorjaarsnota<br />
van <strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong><br />
Dit hoofdstuk geeft antwoord op de volgende onderzoeksvraag: Wat is de<br />
doorwerking van de verschillende (mogelijke) ombuigingsmaatregelen binnen de<br />
verschillende nader af te spreken typen huishoudens?<br />
De eerste paragraag beschrijft de voorgenomen wijzigingen in de voorjaarsnota<br />
en de besluitvorming daarover door de raad. De tweede paragraaf beschrijft de<br />
consequenties van maatregelen voor individuele huishoudens.<br />
Ombuigingsmaatregelen voorjaarsnota 2011<br />
Het college heeft in de voorjaarsnota een aantal ombuigingen aangekondigd in het<br />
minimabeleid van de gemeente. Op 28 juni heeft de gemeenteraad de<br />
Voorjaarsnota 2011 vastgesteld. Hieronder zijn de definitieve<br />
ombuigingsmaatregelen weergegeven. Per regeling zijn de daarmee te realiseren<br />
besparing en de consequentie voor de totale doelgroep weergegeven.<br />
Maatregelen Besparing Consequenties voor de doelgroep<br />
Wijzigingen in voorzieningen voor minima<br />
De voorzieningen uit het minimabeleid<br />
worden uitsluitend nog verstrekt aan<br />
mensen met een inkomen tot 110% van<br />
het sociaal minimum. Voor de volgende<br />
voorzieningen is deze grens nu 130%:<br />
Ooievaarspas: structurele<br />
besparing van ongeveer<br />
€ 45.000 programmakosten 17<br />
en € 7.900 uitvoeringskosten<br />
De doelgroep van huishoudens met een<br />
inkomen tussen de 110% en 130%<br />
sociaal minimum is: 1300 huishoudens<br />
Het aantal gebruikers in deze<br />
• Ooievaarspas<br />
Overige voorzieningen: totale doelgroep was in 2010 als volgt:<br />
• Schoolkosten primair onderwijs en besparing van in totaal €8.200 • Ooievaarspas: 1020<br />
voortgezet onderwijs<br />
(programmakosten en<br />
• Schoolkostenregelingen: 14<br />
• Sport- of culturele activiteiten<br />
uitvoeringskosten)<br />
• Sport- of culturele activiteiten: 11<br />
• Computerregelingen<br />
• Regeling internetkosten en<br />
computerregeling: 0<br />
De de computerregeling wordt aangepast.<br />
Het maximale bedrag gaat terug van € 750<br />
naar € 540. Dit bedrag moet volledig<br />
worden terugbetaald (leenbijstand), er<br />
wordt niets meer kwijtgescholden.<br />
Langdurigheidstoeslag wordt uitsluitend<br />
nog toegekend aan mensen die langer dan<br />
vijf jaar een laag inkomen hebben. Dit is nu<br />
drie jaar<br />
De hiermee te realiseren<br />
besparing loopt volgens de<br />
voorjaarsnota op van € 8.333<br />
in 2013 tot € 25.000 in<br />
21015. Dit laatste bedrag is<br />
op basis van het huidige<br />
gebruik (39 huishoudens) niet<br />
te verklaren<br />
Structurele besparing van €<br />
99.000 vanaf 2012<br />
(programmakosten en<br />
uitvoeringskosten)<br />
De doelgroep voor deze regeling is<br />
ongeveer 550 huishoudens groot<br />
(armoedemonitor)<br />
De computerregeling werd in 2010<br />
gebruikt door 39 huishoudens.<br />
De doelgroep van huishoudens met 3<br />
of 4 jaar een laag inkomen is ongeveer<br />
780 huishoudens groot.<br />
In 2010 waren er ongeveer 180<br />
huishoudens met 3 of 4 jaar een laag<br />
inkomen die gebruik maakten van de<br />
17 Op basis van waarde €44 per pas. Deze besparing is in de voorjaarsnota niet<br />
meegenomen, omdat de huidige besteding deels wordt onttrokken aan de reserve<br />
24
Maatregelen Besparing Consequenties voor de doelgroep<br />
langdurigheidstoeslag. Deze zullen<br />
geen langdurigheidstoeslag meer<br />
krijgen<br />
Ondersteuning en voorlichting voor minima<br />
De sociaal raadslieden en de<br />
formulierenbrigade verdwijnen<br />
€ 139.000 structureel vanaf<br />
2012 voor het beëindigen van<br />
de sociaal raadslieden.<br />
Het college geeft aan dat mensen zich<br />
voor juridische ondersteuning kunnen<br />
wenden tot het juridisch loket<br />
De voorlichting over het minimabeleid zal<br />
alleen nog maar digitaal plaatsvinden. Er<br />
worden geen printuitgaven meer gedaan<br />
Overige maatregelen<br />
Minder vaak onderzoek naar de doelgroep<br />
van het minimabeleid en de effecten van<br />
beleid op deze groep (eens in de vier jaar<br />
i.p.v. eens in de twee jaar)<br />
Samengaan in één regionale<br />
uitvoeringsorganisatie met de gemeentes<br />
Wassenaar en Voorschoten. Hiermee<br />
worden besparingen gerealiseerd op de<br />
uitvoeringskosten<br />
€ 5.000 structureel vanaf<br />
2012 voor het beëindigen van<br />
de formulierenbrigade<br />
€ 5.600 in 2011, oplopend tot<br />
€ 13.800 structureel vanaf<br />
2012<br />
Eenmalig € 36.700 in 2012<br />
€ 234.000 structureel vanaf<br />
2012<br />
Tabel 6 ombuigingsmaatregelingen uit de voorjaarsnota<br />
Voor ondersteuning bij het invullen van<br />
formulieren moeten zij waar mogelijk<br />
naar andere organisaties<br />
Uit een interne enquête 18 naar het<br />
gebruik van de Nieuwsbrief werk en<br />
bijstand blijkt dat deze door de<br />
doelgroep zeer goed gelezen wordt en<br />
nuttig wordt bevonden. Minder dan<br />
25% van de respondenten wil de<br />
nieuwsbrief digitaal ontvangen<br />
Dit heeft in principe geen directe<br />
invloed op de minima<br />
Dit heeft in principe geen directe<br />
invloed op de minima. (Het beleid van)<br />
<strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong> is in principe<br />
leidend in deze fusie<br />
De raad heeft in de raadsvergadering van 28 juni aan het college gevraagd om te<br />
onderzoeken of de Ooievaarspas voorlopig nog toegekend kan worden aan<br />
mensen met een maximaal inkomen ter hoogte van 130% van het sociaal<br />
minimum. Of deze maatregel doorgaat is dus nog niet zeker. Gezien de landelijke<br />
wijzigingen in de Wwb (landelijk maximum van 110% voor categoriale regelingen)<br />
zal deze maatregel op termijn hoogst waarschijnlijk noodzakelijk zijn. Deze<br />
maatregel is daarom meegenomen in de volgende paragraaf in de berekening van<br />
de betekenis van wijzigingen voor individuele huishoudens.<br />
Naast bovenstaande maatregelen stond in de voorgestelde voorjaarsnota van het<br />
college ook een maatregel om de gemeentelijke bijdrage aan het Sociaal Fonds te<br />
korten met € 5.000 vanaf 2012. Dit voorstel gaat niet door. De gemeenteraad<br />
heeft besloten om de voorgestelde korting op het Sociaal Fonds ongedaan te<br />
maken en daarvoor in de plaats een efficiencykorting te bewerkstelligen op het<br />
vluchtelingenwerk.<br />
18 zie bijlage D: Enquête Nieuwsbrief werk en bijstand<br />
25
Betekenis voorgenomen wijzigingen voor de<br />
voorbeeldhuishoudens<br />
In tabel 8 (volgende pagina) is weergegeven wat de consequentie zijn van<br />
bovenstaande maatregelen voor het totale (besteedbaar) inkomen van de<br />
voorbeeldhuishoudens. Hiervoor is het huidige en het toekomstige inkomen met<br />
elkaar vergeleken. Alleen het minimabeleid is aangepast 19 . Er is dus geen<br />
rekening gehouden met de toekomstige ontwikkeling van bijvoorbeeld<br />
bijstandinkomen, landelijke voorzieningen en kosten, omdat deze op dit moment<br />
nog niet concreet zijn.<br />
Als bovenstaande wijzigingen worden doorgevoerd, betekent dit het volgende<br />
voor de inkomsten uit minimabeleid van de vier voorbeeldhuishoudens:<br />
• Bij een inkomen tot 110% sociaal minimum:<br />
− Alleenstaande en eenoudergezin met 2 jonge kinderen:<br />
langdurigheidstoeslag valt weg (deze gaat van 3 naar 5 jaar). Dit<br />
betekent per maand respectievelijk € 29 en € 34 minder inkomen uit<br />
minimabeleid.<br />
− 2 volwassenen met 2 oudere kinderen: langdurigheidstoeslag (3 naar 5<br />
jaar) en bijdrage internetkosten vallen weg. Dit betekent per maand €<br />
67 minder inkomen uit minimabeleid.<br />
− Voor het echtpaar van boven de 65 verandert er niets.<br />
• Bij een inkomen tussen 110% en 130% sociaal minimum: alle regelingen voor<br />
inkomens boven de 110% sociaal minimum verdwijnen.<br />
Uit tabel 8 blijkt dat de inkomsten uit minimabeleid procentueel het meest<br />
afnemen bij de alleenstaande met een inkomen op 100% van het sociaal<br />
minimum (naast de huishoudens met een inkomen op 130% sociaal minimum<br />
waarvoor al het minimabeleid wegvalt).<br />
Voor het huishouden van 2 volwassenen en 2 oudere kinderen neemt het vrij<br />
besteedbaar inkomen het meest af, zowel procentueel (35% op 100% sociaal<br />
minimum, 33% op 130% sociaal minimum) als uitgedrukt in geld (€ 67 op 100%<br />
sociaal minimum en € 86 op 130% sociaal minimum).<br />
Voor het eenoudergezin op 100% sociaal minimum en voor de andere gezinnen<br />
op 130% sociaal minimum zijn de financiële consequenties beperkt.<br />
19 Het vrij besteedbaar inkomen in de toekomstige situatie is uitgewerkt op basis van de<br />
huidige inkomsten en uitgaven, zoals ook weergegeven in tabel 6 in hoofdstuk 3.<br />
26
100%<br />
sociaal<br />
minimum<br />
130%<br />
sociaal<br />
minimum<br />
Inkomsten en uitgaven<br />
Alleenstaand<br />
100%<br />
Eenouder<br />
2 kind<br />
100%<br />
2 volw. 2<br />
kind<br />
100%<br />
Echtpaar<br />
AOW<br />
100%<br />
Alleenstaand<br />
130%<br />
Eenouder<br />
2 kind<br />
130%<br />
2 volw. 2<br />
kind<br />
130%<br />
Echtpaar<br />
AOW<br />
130%<br />
Inkomsten minimabeleid<br />
<strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong> NU € 85 € 122 € 227 € 161<br />
€ 4 € 23 € 86 € 7<br />
Inkomsten minimabeleid<br />
<strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong> TOEKOMST € 55 € 88 € 160 € 161<br />
€ 0 € 0 € 0 € 0<br />
Afname inkomsten minimabeleid<br />
door voorgenomen maatregelen<br />
-34% -28% -29% 0% -100% -100% -100% -100%<br />
Vrij besteedbaar inkomen inclusief<br />
minimabeleid <strong>Leidschendam</strong>-<br />
<strong>Voorburg</strong> NU<br />
Vrij besteedbaar inkomen inclusief<br />
minimabeleid <strong>Leidschendam</strong>-<br />
<strong>Voorburg</strong> TOEKOMST<br />
Afname vrij besteedbaar<br />
inkomen door voorgenomen<br />
maatregelen<br />
€ 164 € 386 € 192 € 364 € 238 € 817 € 262 € 531<br />
€ 135 € 352 € 125 € 203 € 234 € 794 € 176 € 524<br />
-18% -9% -35% -44% -2% -3% -33% -1%<br />
Tabel 7 consequenties ombuigingsmaatregelingen uit de voorjaarsnota voor individuele huishoudens<br />
27
5 Bereik minimabeleid <strong>Leidschendam</strong>-<br />
<strong>Voorburg</strong> en mogelijkheden om dit te<br />
vergroten<br />
Dit hoofdstuk geeft antwoord op de volgende onderzoeksvragen:<br />
• Wat is de mate van het bereik van het beleid voor de verschillende<br />
doelgroepen en typen huishoudens?<br />
• Welke maatregelen zijn mogelijk om het bereik waarnodig te vergroten?<br />
De eerste twee paragrafen beschrijven het gebruik en het bereik van de<br />
minimaregelingen. De laatste paragraaf beschrijft de mogelijke maatregelen om<br />
het bereik te vergroten.<br />
Gebruik van de verschillende minimaregelingen<br />
Het aantal gebruikers van de verschillende individuele voorzieningen verschilt<br />
sterk. Dit is weergegeven in onderstaande figuur. Als een regeling niet<br />
beschikbaar is voor een bepaalde inkomenscategorie is dit weergegeven met<br />
n.v.t. (niet van toepassing).<br />
Regeling<br />
Huishoudens Huishoudens Huishoudens Totaal<br />
tot 100% 100 - 110% 110 - 130%<br />
Ooievaarspas 3.515 1.800 1.020 6335<br />
Collectieve aanvullende<br />
zorgverzekering<br />
1.096 102 n.v.t. 1198<br />
Chronisch zieken en<br />
gehandicapten<br />
92 187 n.v.t. 279<br />
verborgen kosten<br />
Kwijtschelding<br />
gemeentelijke heffingen<br />
1967 n.v.t. n.v.t. 1967<br />
Individuele Bijzondere<br />
Bijstand<br />
556 138 n.v.t. 694<br />
Langdurigheidstoeslag 680 95 n.v.t. 775<br />
Schoolkosten<br />
basisonderwijs<br />
235 53 14 302<br />
Schoolkosten voortgezet<br />
onderwijs<br />
196 36 11 243<br />
Regeling Internetkosten<br />
schoolgaande kinderen<br />
230 73 0 303<br />
Regeling computer<br />
schoolgaande kinderen<br />
30 9 0 39<br />
Bijdrage sport/culturele<br />
activiteiten jeugd en 65+<br />
139 31 11 181<br />
Categoriale bijzondere<br />
bijstand 65+ duurzame 257 39 n.v.t. 296<br />
gebruiksgoed<br />
Tabel 8 overzicht gebruik per regeling 2010<br />
28
Veruit de meeste voorzieningen worden gebruikt door huishoudens met een<br />
inkomen van maximaal 100% sociaal minimum. Huishoudens met een inkomen<br />
tot 130% van het sociaal minimum maken, behalve van de Ooievaarspas,<br />
nauwelijks gebruik van de voor hen beschikbare regelingen. Dit is niet specifiek<br />
voor <strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong>, ook bij andere gemeenten is dit het geval.<br />
Bereik van de verschillende minimaregelingen<br />
Het bereik van de minimaregelingen is niet precies vast te stellen omdat de<br />
precieze doelgroep per regeling verschilt en de omvang van die verschillende<br />
doelgroepen niet precies bekend is. In de armoedemonitor van 2010 is hier op<br />
basis van de bij de gemeente bekende gegevens wel specifiek onderzoek naar<br />
gedaan (data gebruik en de doelgroep uit 2009).<br />
90%<br />
80%<br />
70%<br />
60%<br />
50%<br />
40%<br />
30%<br />
20%<br />
10%<br />
0%<br />
Sport- en cultuurkosten<br />
Internetkosten<br />
Schoolkosten<br />
Cat. chronisch ziek en gehandicapt<br />
Cat. bijzondere bijstand 65+<br />
aanvullende zorgverzekering<br />
Langdurigheidstoeslag<br />
individuele bijzondere bijstand<br />
Ooievaarspas<br />
Kwijtschelding<br />
Figuur 4 percentage huishoudens in de doelgroep dat gebruik maakt van voorzieningen 20<br />
De Ooievaarspas wordt door zeer veel minima aangevraagd. Het werkelijke<br />
gebruik van deze pas is echter beperkt. Het gebruik (werkelijke waarde) per<br />
pashouder was in 2010 gemiddeld slechts 44 euro. Voor minimahuishoudens met<br />
kinderen is een korting mogelijk tot boven de € 800 per jaar.<br />
Van de overige regelingen ligt alleen bij de langdurigheidstoeslag het gebruik<br />
boven de 50% van de doelgroep. Voor de volgende regelingen is het bereik niet<br />
uitgewerkt in de armoedemonitor:<br />
20 Aangezien niet van elke regeling de doelgroep is vast te stellen is hier in de<br />
armoedemonitor een aantal aannames voor gemaakt. Deze zijn terug te vinden in de<br />
armoedemonitor.<br />
29
• computerregeling (lening wordt maximaal een keer in de vijf jaar verstrekt,<br />
bereik is daarom niet te bepalen)<br />
• vergoeding vrijwilligerswerk (niet meegenomen: omvang van de doelgroep<br />
onbekend)<br />
• bijdrage sport culturele activiteiten 65+ (niet apart meegenomen)<br />
Het totaal aantal regelingen waar minima gebruik van maken is als volgt<br />
verdeeld:<br />
17%<br />
14%<br />
16%<br />
33%<br />
geen<br />
één<br />
twee<br />
drie<br />
vier of meer<br />
20%<br />
Figuur 5 percentage huishoudens in de doelgroep dat gebruik maakt van voorzieningen<br />
Slechtst 14% van de huishoudens maakt van geen enkele regeling gebruik, maar<br />
dit lijkt vooral te komen door het grote bereik van de Ooievaarspas. Opvallend is<br />
dat minder dan 50% van de doelgroep van meer dan twee regelingen gebruik<br />
maakt. Oorzaak hiervan zou kunnen zijn dat alle regelingen individueel moeten<br />
worden aangevraagd.<br />
Beoordeling gebruik en bereik<br />
Om een oordeel te vellen over het bereik zijn drie criteria gehanteerd:<br />
• worden de eigen doelstellingen van de gemeente gerealiseerd<br />
• is het bereik goed in vergelijking met andere vergelijkbare gemeenten<br />
• neemt het gebruik en het bereik toe<br />
In onderstaande tabel zijn de doelstellingen en de realisatie voor 2009<br />
weergegeven (doelstellingen beleidsnota minimabeleid 2007-2010).<br />
Regeling<br />
Beoogd<br />
2009<br />
Realisatie<br />
2009<br />
Beoogd<br />
2010<br />
Realisatie<br />
2010<br />
Schoolkostenregeling: % doelgroep 45% 53% 50% 55%-60%<br />
Computerregeling: aantal gezinnen 8 67 8 39<br />
Ooievaarspas: aantal passen<br />
• jongeren (tot 21 jaar)<br />
• jonger dan 65 jaar<br />
• 1440<br />
• 2647<br />
• 1630<br />
• 2664<br />
• 1536<br />
• 2824<br />
30
• 65+ • 518<br />
= 4605<br />
Tabel 9 overzicht doelstellingen en realisatie<br />
• 1142<br />
= 5436<br />
• 552<br />
= 5436 = 6335<br />
deelnemers collectieve ziektekostenverz. 1749 1457 1514 1198<br />
gebruik regeling sport/culturele<br />
activiteiten jeugd<br />
• WWB met kinderen<br />
• Overige minima<br />
• 50%<br />
• 20 %<br />
• 27%<br />
• 10%<br />
• 55%<br />
• 25%<br />
Bij de schoolkostenregeling, de computerregelling en de Ooievaarspas worden de<br />
doelstellingen (ruimschoots) gehaald. Het gebruik van de collectieve<br />
ziektenkostenverzekering en de regeling sport/culturele activiteiten jeugd blijft<br />
achter bij de doelstelling.<br />
Uit de armoedemonitor blijkt dat Alkmaar, Leeuwarden en Almelo in 2009<br />
gemiddeld wat beter presteren. Dit is weergegeven in onderstaande tabel 21 :<br />
<strong>Leidschendam</strong>- Alkmaar Leeuward Almelo Rijswijk<br />
Regeling<br />
<strong>Voorburg</strong><br />
en<br />
***<br />
Kwijtschelding 48% 66% 60% 63% 45%<br />
Bijzondere bijstand 11% 20% 22% 31% 18%<br />
Langdurigheidstoeslag 62% 58% 70% 48% 44%<br />
Collectieve<br />
34% 44% 37% 42% 31%<br />
ziektenkostenverz.<br />
Stadspas 83% 87%** * * 76%<br />
Tabel 10 overzicht doelstellingen en realisatie<br />
* Geen regeling in deze gemeente<br />
** Resultaat van een directe aanschrijving<br />
*** Deze cijfers komen niet uit de armoedemonitor maar zijn een schatting van<br />
de onderzoekers, op basis van de gebruikscijfers 2010 en een schatting van de<br />
doelgroep.<br />
onbekend<br />
Opvallend is wel dat bij bijna alle regelingen het bereik de afgelopen jaren is<br />
toegenomen. Tussen 2007 en 2009 is bijvoorbeeld het bereik van kwijtschelding<br />
gestegen van 27% naar 48% en van de langdurigheidstoeslag van 52% naar<br />
62%. In 2010 neemt het gebruik van de meeste regelingen verder toe. Het<br />
precieze bereik hiervan is echter niet bekend omdat de precieze doelgroep 2010<br />
niet bekend is. Inschatting is dat ook de doelgroep is toegenomen 22 , maar minder<br />
sterk dan het gebruik. Dit betekent dat het bereik van de regelingen in 2010<br />
verder is verbeterd.<br />
21 de regelingen zijn mogelijk niet precies hetzelfde ingericht. Een directe beoordeling van<br />
het bereik op basis van deze cijfers is dus niet mogelijk<br />
22 op basis van landelijke cijfers CBS, bijvoorbeeld toename van het aantal uitkeringen in<br />
2010 met ongeveer 10%<br />
31
Mogelijke maatregelen om het bereik te vergroten<br />
Het beleid van <strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong> is er op gericht het bereik van het<br />
minimabeleid te vergroten. Hiervoor ondernemen zij onder andere de volgende<br />
acties:<br />
• voorlichting via de website, folders en huis-aan-huisbladen<br />
• actief benaderen van bekende doelgroep (bijvoorbeeld eerdere gebruikers)<br />
• gerichte benadering van doelgroepen door bestandskoppeling<br />
• informeren van- en samenwerken met externe partijen uit het maatschappelijk<br />
middenveld.<br />
<strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong> doet dus al een aantal zaken om het bereik van<br />
maatregelen te vergroten.<br />
Zoals hierboven weergegeven verbetert het bereik de afgelopen jaren maar<br />
worden veel maatregelen toch nog niet gebruikt door een groot deel van de<br />
doelgroep. Om het bereik te vergroten zou de gemeente gebruik kunnen maken<br />
van de volgende maatregelen:<br />
• Samenvoegen van beschikkingen in een integrale beschikking met alle<br />
regelingen waar een huishouden recht op heeft. De rechthebbende hoeft<br />
daardoor niet meerdere losse aanvragen te doen.<br />
• Automatisch toesturen brief met integrale beschikking aan bekende doelgroep.<br />
Die hoeven dan alleen en maar één keer te tekenen.<br />
32
6 Kaderstellende en controlerende rol<br />
van de gemeenteraad van<br />
<strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong><br />
Dit hoofdstuk geeft antwoord op de volgende onderzoeksvraag: Hoe is de<br />
kaderstellende en controlerende rol van de raad gestalte gegeven en welke actie<br />
is eventueel nodig tot verbetering daarvan?<br />
Onderstaand is uitgewerkt hoe de kaderstellende en controlerende rol van de<br />
gemeenteraad in <strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong> is vormgegeven. Hiervoor is een<br />
analyse gemaakt van hoe het beleid tot stand is gekomen en de mate waarin<br />
minimabeleid onderwerp van gesprek is in de raad.<br />
Bevindingen aangaande de rol van de raad<br />
De gemeenteraad is verantwoordelijk voor het vaststellen van de hoofdlijnen van<br />
beleid en het toezien op de uitvoering daarvan. Of dit naar behoren gebeurt, is<br />
getoetst aan de hand van de volgende vragen:<br />
• Is de raad actief betrokken geweest bij de totstandkoming en de eventuele<br />
wijziging van beleid?<br />
• Is het beleid zodanig geformuleerd, dat het kwalitatief en/of kwantitatief<br />
toetsbaar is? Wordt er onderzoek gedaan naar de gerealiseerde resultaten 23 ?<br />
• Is toezicht gehouden op de uitvoering van het beleid door het volgen van de<br />
planning- en controlecyclus?<br />
<strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong> heeft de afgelopen jaren een relatief ruimhartig<br />
minimabeleid gevoerd (in vergelijk met andere gemeenten), wat brede steun had<br />
in de raad. De raad is ook actief betrokken geweest bij de totstandkoming van het<br />
beleid. De raadsperiode werd in 2002 en 2006 gestart met een brede Sociale<br />
Conferentie. Het initiatief hiervoor lag bij de raad. Voorbereiding van de<br />
conferentie gebeurde door een werkgroep met politieke vertegenwoordiging van<br />
de coalitie en de oppositie, de wethouder en met de inhoudelijk betrokken<br />
ambtenaren. Op basis van de uitkomsten van deze sociale conferentie zijn door de<br />
commissie Maatschappelijke Activiteiten de kaders voor het nieuwe minimabeleid<br />
opgesteld (voorstel 5 september 2006), welke zijn vastgesteld door de raad<br />
(besluit 14 november 2006). Op basis daarvan is de huidige beleidsnota<br />
minimabeleid ’Mee blijven doen!: minimabeleid gemeente <strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong><br />
2007 – 2010’ opgesteld. Dit beleidskader is verlengd tot 2011 (een formeel besluit<br />
23 Om de controlerende rol van de gemeenteraad te ondersteunen heeft het ministerie van<br />
Sociale Zaken en Werkgelegenheid de Kernkaart Werk en Bijstand ontwikkelt. Hierin zou per<br />
gemeente een overzicht moeten staan van de bereikte resultaten. Dit instrument<br />
functioneert echter niet, omdat er geen actuele gegevens zijn/worden ingevuld.<br />
Ondersteuning moet dus uit de gemeentelijke organisatie komen.<br />
33
hiervan is niet terug te vinden in de raadstukken). In 2010 is er, met het oog op<br />
de te voeren kerntakendiscussie, geen Sociale Conferentie geweest.<br />
Inhoudelijk is in 2008 besloten structureel extra budget beschikbaar te stellen<br />
voor armoedebestrijding en schuldhulpverlening. Dit heeft geleid tot één motie tot<br />
een verdere verruiming van het minimabeleid, welke is aangehouden. In 2009 en<br />
2010 is het minimabeleid in totaal acht keer aangekaart of besproken in de raad<br />
of commissie Maatschappelijke Activiteiten. Dit waren grotendeels raadsbrieven<br />
en informatiestukken. Daarnaast zijn er geregeld werkbezoeken en<br />
informatiebijeenkomsten. In 2009 is een raadsvoorstel uitgevoerd om een<br />
energiebox voor mensen met een inkomen tot 110% te verstrekken. Zie ook<br />
bijlage E voor meer details over de behandelde onderwerpen.<br />
Ten aanzien van haar controlerende rol heeft de raad in 2007 zelf om een<br />
armoedemonitor en minima-effectrapportages gevraagd. Deze worden sindsdien<br />
elke twee jaar opgesteld. Hierdoor wordt de raad veelvuldig en diepgaand<br />
geïnformeerd over effecten van het minimabeleid. Nota bene, naar aanleiding van<br />
de aangekondigde bezuinigingen in de voorjaarsnota 2011 zal de frequentie van<br />
deze rapportages worden verlaagd naar eens in de vier jaar.<br />
In de planning en control cyclus wordt de realisatie van het minimabeleid gevolgd.<br />
Er is een duidelijke relatie tussen de programmabegroting en het beleidsplan. Er<br />
zijn duidelijke doelstellingen en indicatoren vastgesteld, de doelstellingen en<br />
indicatoren sluiten op elkaar aan en in de programmabegroting is ook de realisatie<br />
van het voorafgaande jaar terug te vinden.<br />
Mogelijkheden om rol van de raad te verbeteren<br />
Op basis van de bovengenoemde stukken en gesprekken hierover is te<br />
concluderen dat het minimabeleid de afgelopen jaren geregeld onderwerp van<br />
gesprek geweest in de raad en dat de kaderstellende rol goed is ingevuld. Punt<br />
van aandacht hierbij is dat niet duidelijk is of de verlenging van het huidige<br />
beleidskader ook is vastgesteld door de raad. Ook met betrekking tot haar<br />
controlerende rol is de raad regelmatig geïnformeerd en met behulp van externe<br />
onderzoeken ook in staat geweest om de effecten van het beleid te beoordelen.<br />
Op voorstellen en voortgangsbrieven wordt alert gereageerd en de oppositie krijgt<br />
ruimte voor discussie. De discussie is te kenmerken als ‘zakelijk en constructief’.<br />
Mogelijke verbeteringen liggen in het tussentijds bespreken en bijstellen van de<br />
kaders en hoofdlijnen. Dit gebeurt nu vierjaarlijks, maar gegeven de snelheid<br />
waarmee dit beleidsterrein verandert is het wenselijk om ook tussentijds te<br />
bespreken welke kaders en uitgangspunten gewenst en noodzakelijk zijn.<br />
34
7 Beantwoording centrale<br />
onderzoeksvraag voor<br />
<strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong><br />
De rekenkamercommissie heeft de volgende centrale onderzoeksvraag<br />
geformuleerd:<br />
Vindt de implementatie van ombuigingen in het minimabeleid plaats op basis van<br />
een duidelijke rol van de raad en op basis van aan de raad beschikbaar gestelde<br />
documenten met informatie over het bereik en de effecten van dit beleid?<br />
Voor de beantwoording van de centrale onderzoeksvraag zijn de ombuigingen<br />
geanalyseerd die sinds 2009 zijn doorgevoerd. In <strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong> heeft in<br />
deze periode slechts één kleine ombuiging plaatsgevonden, de invoering van de<br />
energiebox. Daarnaast zijn er de wijzigingen voor 2012 en verder, zoals besloten<br />
in de voorjaarsnota 2011.<br />
De centrale onderzoeksvraag bestaat uit twee delen die hieronder apart worden<br />
beantwoord.<br />
Vindt de implementatie van ombuigingen in het minimabeleid plaats op basis van<br />
een duidelijke rol van de raad?<br />
De introductie van de energiebox is op verzoek van de raad gebeurd. De<br />
ombuigingen zoals vastgesteld met de voorjaarsnota zijn voorgesteld door het<br />
college maar zijn uitgebreid besproken in de raad. De raad heeft de kans<br />
gekregen en ook genomen om hierin wijzigingen aan te brengen. Er is dus sprake<br />
van een duidelijke rol van de raad. Een punt van aandacht is zoals aangegeven<br />
dat de verlenging van het huidige beleidskader niet formeel is vastgesteld door de<br />
raad.<br />
Breder gezien speelt ook de vraag of de raad actief en structureel betrokken is bij<br />
het minimabeleid. Dit is in <strong>Leidschendam</strong>-<strong>Voorburg</strong> het geval. De raad is actief<br />
betrokken bij de totstandkoming van het minimabeleid en minimabeleid is<br />
veelvuldig onderwerp van gesprek. De raad heeft daarmee een duidelijke rol.<br />
Vindt de implementatie van ombuigingen in het minimabeleid plaats op basis van<br />
aan de raad beschikbaar gestelde documenten met informatie over het bereik en<br />
de effecten van dit beleid?<br />
Sinds 2007 wordt op verzoek van de raad een armoedemonitor en minimaeffectrapportages<br />
opgesteld met veel informatie over het bereik en de effecten<br />
van het beleid. Hoewel het aantal ombuigingen beperkt is, lijkt er voor de raad<br />
voldoende informatie beschikbaar om goed onderbouwde keuzes te maken.<br />
35
8 Het minimabeleid van Rijswijk<br />
Dit hoofdstuk geeft een beschrijving van het huidige minimabeleid en de totale<br />
beschikbare gemeentelijke voorzieningen in 2011. Vervolgens wordt de betekenis<br />
van het minimabeleid voor vier concrete voorbeeldhuishoudens uitgewerkt.<br />
In tegenstelling tot de verwachting bij de start van dit onderzoek zijn er geen<br />
wijzigingen in het minimabeleid voorgesteld of besloten tijdens de behandeling<br />
van de Voorjaarsnota 2011. Wel zijn er landelijke wetswijzigingen die worden<br />
beschreven. Hiermee wordt antwoord gegeven op de volgende onderzoeksvraag:<br />
Wat is de doorwerking van de verschillende (mogelijke) ombuigingsmaatregelen<br />
binnen de verschillende nader af te spreken typen huishoudens?<br />
Totaal gemeentelijke voorzieningen voor minima<br />
Het minimabeleid van de gemeente Rijswijk is uitgewerkt in de Beleidsnota<br />
'Minimabeleid vanaf 2009’. Hierin zijn de individuele voorzieningen uitgewerkt. In<br />
dit document is geen overkoepelende visie op minimabeleid uitgewerkt. In de<br />
‘notitie minimabeleid’ (2008) is de volgende doelstelling weergegeven: “Algemene<br />
doelstelling is om een bijdrage te leveren aan het voorkomen van<br />
achterstandssituaties en sociaal isolement en het bevorderen van deelname aan<br />
het maatschappelijk verkeer.”<br />
Naar aanleiding van de collegeonderhandeling van 2010 is de regeling collectieve<br />
zorgverzekering per 1 januari 2011 aangepast. De aanvullende verzekering top<br />
(AV-top) wordt in 2011 niet meer vergoed door de gemeente. In plaats hiervan<br />
wordt de AV-standaard aangeboden (beperktere verzekering).<br />
Onderstaande tabellen bevatten een overzicht van de voorzieningen waar<br />
inwoners met een laag inkomen in 2011 gebruik van kunnen maken. Een aantal<br />
voorzieningen maken geen direct onderdeel uit van het minimabeleid of worden<br />
aangeboden door externe partners met subsidie van de gemeente. Deze zijn apart<br />
weergegeven.<br />
Voor alle regelingen geldt (tenzij anders aangegeven) dat de maximale<br />
vermogensgrens gelijk is aan de vermogensgrens van de Wwb: In 2011 is dit €<br />
5.550 voor alleenstaanden en € 11.110 voor meerpersoonshuishoudens. Alle<br />
regelingen zijn een gift (en dus geen lening), tenzij anders aangegeven.<br />
36
Naam regeling<br />
Omschrijving en doelstelli<br />
Algemene regelingen: voor alle huishoudens<br />
Ooievaarspas<br />
Korting op culturele sportieve<br />
educatieve activiteiten om pa<br />
bevorderen. Elk jaar wordt e<br />
uitgegeven met het volledige<br />
Kwijtschelding<br />
Kwijtschelding wordt verleen<br />
met een inkomen op bijstand<br />
• Rioolrecht<br />
• Afvalstoffenrecht
Naam regeling<br />
Sociaal Fonds<br />
Omschrijving en doe<br />
Samenwerkingsverban<br />
maatschappelijk werk<br />
noodsituaties<br />
Schuldhulpverlening<br />
‘Íedereen doet mee!’<br />
Bieden van ondersteun<br />
Onderdeel cursusaanbo<br />
educatie- en beroepson
Budget en<br />
Het minimabeleid<br />
Minima (totaal €<br />
(programmakost
Naast bovenstaa<br />
verstrekt vanuit<br />
gebruiksgoedere<br />
Betekenis
<strong>Gemeente</strong>lijke r<br />
Categoriale bijsta<br />
en gehandicapten<br />
Categoriale bijsta<br />
Totaal per maand
Invloed minimab<br />
Hoeveel geld een<br />
van inkomsten e<br />
minimabeleid ku
Ombuiging<br />
Tegen de verwac<br />
Voorjaarsnota ge<br />
onderzoeksvraag
9 Bereik m<br />
mogelijk<br />
Dit hoofdstuk ge
80%<br />
70%<br />
60%<br />
50%
ijzondere bijsta<br />
de ooievaarspas<br />
Regeling<br />
individuele bijzon
Mogelijke<br />
Rijswijk onderne<br />
vergroten. Doels<br />
Rijswijk door bijv<br />
bijstand chronisc
10 Kade<br />
rol van d<br />
Dit hoofdstuk ge
verzekering bepe<br />
discussies die re<br />
bijzondere bijsta<br />
Ten aanzien van<br />
instrument beno
Mogelijke verbet<br />
van de raad zijn:<br />
• Opnemen van<br />
evalueren en<br />
• In programma<br />
doelstellingen
11 Bean<br />
onder<br />
De rekenkamerc
Breder gezien he<br />
jaarrekening na,<br />
beschikbaar gest<br />
minimabeleid en<br />
het daarom niet<br />
deze informatie.
voorbe<br />
De betekenis van<br />
A Select
B Landel<br />
recht o<br />
Als het inkomen
Hiervoor is gebru<br />
C Overzi<br />
huidig
In de tabellen in<br />
inkomsten en uit<br />
als tot 130% Ww<br />
De uitgaven die<br />
besteedbaar inko
Gas en andere brandstoffen<br />
Elektriciteit<br />
Water<br />
Heffingen rioolrecht en afval<br />
Telefoon, kabel en internet<br />
1
Inkomen op 13<br />
INKOMEN<br />
Netto inkomen
Contributies, lidmaatschappe<br />
abbonnementen<br />
Vervoerskosten (abonnemen<br />
Reserveringsuitgaven<br />
Kleding
D Enquê<br />
De nieuwsbrief w<br />
Door de ambtelij
Onderstaand een<br />
E Overzich<br />
minimab
Datum<br />
voorstel<br />
Proce<br />
11-11-<br />
2008<br />
Infost<br />
uitker<br />
2008.
Raad 29 januari 2<br />
Rijswijk<br />
Datum behande