Wim Cox filmt Venlo en Maastricht - Limburgs Museum
Wim Cox filmt Venlo en Maastricht - Limburgs Museum
Wim Cox filmt Venlo en Maastricht - Limburgs Museum
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
1.<br />
<strong>Wim</strong> <strong>Cox</strong> <strong>filmt</strong> <strong>V<strong>en</strong>lo</strong> <strong>en</strong> <strong>Maastricht</strong><br />
Reclamefilms voor <strong>V<strong>en</strong>lo</strong>se <strong>en</strong> <strong>Maastricht</strong>se winkeliers, stadsfilm <strong>V<strong>en</strong>lo</strong>o <strong>en</strong> processiefilm<br />
<strong>V<strong>en</strong>lo</strong>o bidt te G<strong>en</strong>ooi<br />
1935-1936<br />
Films van <strong>Wim</strong> <strong>Cox</strong>, muziek o.a. van Wiel Con<strong>en</strong><br />
Tijdsduur: 50 min.<br />
Beschrijving:<br />
Dit programma bevat ludieke reclamespots voor de <strong>V<strong>en</strong>lo</strong>se firma’s Lang<strong>en</strong>-Driess<strong>en</strong>, Citax,<br />
Lunchroom de Kroon <strong>en</strong> Scho<strong>en</strong><strong>en</strong>zaak Moderne (1935-1936), verder de reportage <strong>V<strong>en</strong>lo</strong>o bidt te<br />
G<strong>en</strong>ooi over e<strong>en</strong> sacram<strong>en</strong>tsprocessie in september 1935, de prachtige stadsimpressie <strong>V<strong>en</strong>lo</strong>o<br />
(1936), <strong>en</strong> reclamefilms voor de <strong>Maastricht</strong>se bedrijv<strong>en</strong> Mol<strong>en</strong>aar-Panis (Gasfornuiz<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
Kinderwag<strong>en</strong>s), Woningverhuurbedrijf Claess<strong>en</strong>s, Sampermans autoband<strong>en</strong>, Muk<strong>en</strong>s likeur <strong>en</strong> gebak,<br />
Drogisterij <strong>en</strong> verfhandel H<strong>en</strong>fling <strong>en</strong> Kruid<strong>en</strong>ier Pieters Teuw<strong>en</strong> (1935).<br />
1
2.<br />
Zuiderboer<strong>en</strong><br />
E<strong>en</strong> docum<strong>en</strong>taire over agrarisch Limburg anno 1938<br />
Opnames Alex Roosdorp (1938), regie Guillaume Dohm<strong>en</strong> (1984), productie <strong>Limburgs</strong><br />
<strong>Museum</strong> (2003)<br />
Tijdsduur: 50 min.<br />
Beschrijving:<br />
De film die regisseur Guillaume Dohm<strong>en</strong> maakte in 1984 schetst e<strong>en</strong> beeld van het agrarisch lev<strong>en</strong> in<br />
Limburg aan de vooravond van de tweede wereldoorlog. Op het hoogtepunt van de economische<br />
wereldcrisis was de situatie van de <strong>Limburgs</strong>e boer<strong>en</strong> <strong>en</strong> tuinders niet bepaald rooskleurig. De<br />
<strong>Limburgs</strong>e Land <strong>en</strong> Tuinbouw Bond (LLTB) bood verlichting in de nod<strong>en</strong> door steunmaatregel<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
door belang<strong>en</strong>behartiging via de bondsafdeling<strong>en</strong>. Ondanks de barre economische omstandighed<strong>en</strong><br />
was er toch ruimte voor technische innovatie <strong>en</strong> verbetering van het landbouwonderwijs. Het was de<br />
periode waarin de eerste mechanisering zijn intrede deed, <strong>en</strong> ook werd<strong>en</strong> voortdur<strong>en</strong>d<br />
experim<strong>en</strong>t<strong>en</strong> gedaan om te kom<strong>en</strong> tot gewasverbetering. Het dagelijks lev<strong>en</strong> van de boer<strong>en</strong>- <strong>en</strong><br />
tuindersgezinn<strong>en</strong> had zijn eig<strong>en</strong> ritme <strong>en</strong> structuur, waarbij de katholieke kerk zijn invloed - ook via<br />
de LLTB - sterk deed geld<strong>en</strong>.<br />
Het <strong>Limburgs</strong>e platteland anno 1938 wordt op auth<strong>en</strong>tieke <strong>en</strong> lev<strong>en</strong>dige manier in herinnering<br />
geroep<strong>en</strong> door deze film, die vrijwel geheel is gebaseerd op het schitter<strong>en</strong>de archiefmateriaal dat<br />
Alex Roosdorp heeft vervaardigd. Deze cineast uit Dev<strong>en</strong>ter trok in de jar<strong>en</strong> 1938-1939 door Limburg<br />
<strong>en</strong> legde in opdracht van Landbouwbelang het dagelijks lev<strong>en</strong> <strong>en</strong> werk<strong>en</strong> van boer<strong>en</strong>gezinn<strong>en</strong> vast.<br />
De films van Roosdorp lat<strong>en</strong> ons e<strong>en</strong> uniek tijdsbeeld <strong>en</strong> e<strong>en</strong> gedetailleerde schets van de agrarische<br />
geme<strong>en</strong>schap zi<strong>en</strong>.<br />
Interessant is ook dat de film zich uitstrekt over de hele provincie. Zo zi<strong>en</strong> we opnames van de<br />
Hoosterhof in Beesel, e<strong>en</strong> roz<strong>en</strong>kwekerij in Steyl, de ontginning van de Peel, de<br />
Landbouwhuishoudschool in Posterholt, slachterij Limco in Weert, het Landbouwhuis in Roermond,<br />
de glastuinbouw bij <strong>V<strong>en</strong>lo</strong>, sacram<strong>en</strong>tsdag in Asselt, etc.<br />
2
3A<br />
Vastelaov<strong>en</strong>d in <strong>V<strong>en</strong>lo</strong>…<strong>en</strong> verder weg<br />
Deel 1: 1926 - 1959<br />
Compilatieprogramma<br />
Tijdsduur: 58 minut<strong>en</strong><br />
Uitgebreid tweedelig programma van films over vastelaov<strong>en</strong>d met veel rec<strong>en</strong>t (2011)<br />
verworv<strong>en</strong> materiaal <strong>en</strong> <strong>en</strong>kele klassiekers die al eerder in de collecties war<strong>en</strong> opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>.<br />
C<strong>en</strong>traal staat de viering in de geme<strong>en</strong>te <strong>V<strong>en</strong>lo</strong>, waarbij kortje uitstapjes naar hoogburcht<strong>en</strong><br />
van de vastelaov<strong>en</strong>d elders in de provincie. In dit deel de jar<strong>en</strong> 1926 – 1959.<br />
Toelichting op het programma:<br />
Grote inspiratiebron voor de <strong>Limburgs</strong>e carnavalsviering is altijd Keul<strong>en</strong> geweest Als eerbetoon<br />
start<strong>en</strong> we met beeld<strong>en</strong> uit 1926, vervaardigd door Werner Mantz. De oudst bek<strong>en</strong>de beeld<strong>en</strong><br />
van vastelaov<strong>en</strong>d in de huidige geme<strong>en</strong>te <strong>V<strong>en</strong>lo</strong> zijn afkomstig uit Tegel<strong>en</strong> <strong>en</strong> lat<strong>en</strong> de optocht<br />
zi<strong>en</strong> die op 20 februari 1928 door de strat<strong>en</strong> trok. De cameraman stond bij de Sint-<br />
Martinuskerk <strong>en</strong> filmde onder meer de Amerikaanse Worstkeuk<strong>en</strong>, de prijswinn<strong>en</strong>de wag<strong>en</strong><br />
van de Tegelse slagersver<strong>en</strong>iging. Prins Carnaval was Theo Thijss<strong>en</strong>. Tijd<strong>en</strong>s de vastelaov<strong>en</strong>d<br />
van 1930 trok e<strong>en</strong> historisch geïnspireerde optocht door <strong>V<strong>en</strong>lo</strong>. Het ev<strong>en</strong>em<strong>en</strong>t was niet<br />
georganiseerd door Jocus, maar door de plaatselijke VVV <strong>en</strong> midd<strong>en</strong>stand. Banketbakker Ger<br />
Lamers was amateurfilmer <strong>en</strong> heeft uitvoerig de vastelaov<strong>en</strong>d van 1939 in beeld gebracht. In de<br />
Tweede Wereldoorlog war<strong>en</strong> carnavalsactiviteit<strong>en</strong> verbod<strong>en</strong> maar in privésfeer werd het feest<br />
wel gevierd. Fotograaf-cineast Hub. Leufk<strong>en</strong>s uit Heerl<strong>en</strong> filmde zijn kinder<strong>en</strong> die zich met<br />
krant<strong>en</strong>papier hebb<strong>en</strong> uitgedost. Het carnaval in <strong>V<strong>en</strong>lo</strong> van 1947 is vereeuwigd door kapper<br />
Michel Sax. We zi<strong>en</strong> beeld<strong>en</strong> van de grote optocht die door de Lomstraat trekt. Ze word<strong>en</strong><br />
afgewisseld met beeld<strong>en</strong> van de Boerebroelof. De Jocusprins is Hans I Franss<strong>en</strong>, de eerste<br />
naoorlogse hoeëgheid. Verder zijn te zi<strong>en</strong> Bertus Hummel, Toeën Schrijn<strong>en</strong>, Jan Geeraedts <strong>en</strong><br />
Max Munnich. De huiz<strong>en</strong> aan de Lomstraat zijn gedeeltelijk verwoest t<strong>en</strong>gevolge van de<br />
bombardem<strong>en</strong>t<strong>en</strong>. Uit hetzelfde jaar 1947 komt het filmverslag uit het Zuid-<strong>Limburgs</strong>e<br />
Mechel<strong>en</strong>. Prins Johan I Botterweck wordt thuis afgehaald voor de optocht, die gevolgd wordt<br />
bij de kerk <strong>en</strong> op Schweiberg. Pie Pans filmde e<strong>en</strong> jaar later in <strong>Maastricht</strong> to<strong>en</strong> stadsprins<br />
Leonardus Kalbeskianus I de scepter zwaaide. We ton<strong>en</strong> beeld<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> bezoek aan e<strong>en</strong><br />
damp<strong>en</strong>d café De Blokhut. De beeld<strong>en</strong> van de optocht in 1949 in Stein zijn van Johannes<br />
Cleur<strong>en</strong>. De bek<strong>en</strong>de Tegelse fotograaf John Schweitzer maakte e<strong>en</strong> prachtige film over de<br />
carnavalsoptocht in 1955, door e<strong>en</strong> besneeuwde Grotestraat, Spoorstraat <strong>en</strong> Schoolstraat <strong>en</strong><br />
opnames van het Kaetelgerich. Harry van d<strong>en</strong> Kerkhoff was e<strong>en</strong> Limburger die naar Amsterdam<br />
was verhuisd. Maar met vastelaov<strong>en</strong>d was hij terug op zijn geboortegrond. In de jar<strong>en</strong> 1956 tot<br />
1960 filmde hij in <strong>V<strong>en</strong>lo</strong>, Tegel<strong>en</strong> <strong>en</strong> Blerick. Hub. Leufk<strong>en</strong>s was rond 1955 in Kerkrade. Enkele<br />
toeschouwers kijk<strong>en</strong> toe vanuit raamop<strong>en</strong>ing naast winkelpand van Leo Buck & Zn. Harmonie<br />
Bleyerheide zorgt voor de muzikale noot bij feestelijke <strong>en</strong> kleurrijke optocht. Aansluit<strong>en</strong>d zi<strong>en</strong><br />
we beeld<strong>en</strong> van de boerebroelof in <strong>V<strong>en</strong>lo</strong> van 1955 in kleur gefilmd door Dré Br<strong>en</strong>neker. In de<br />
carnavalsoptocht in Geulle van omstreeks 1959 trekt e<strong>en</strong> wag<strong>en</strong> mee die verwijst naar de<br />
onafhankelijkheidsstrijd in de Congo <strong>en</strong> de populaire leider Lumumba. Tot slot van het eerste<br />
programmaonderdeel word<strong>en</strong> opnames vertoond van de boerebroelof in <strong>V<strong>en</strong>lo</strong> van 1959<br />
georganiseerd door voetbalclub VVV. Gijs Nass is bruidegom, Tiny Dinness<strong>en</strong>-Schreurs is bruid.<br />
3
3A<br />
Vastelaov<strong>en</strong>d in <strong>V<strong>en</strong>lo</strong>…<strong>en</strong> verder weg<br />
Deel 2: 1960 - 1980<br />
Compilatieprogramma<br />
Tijdsduur: 67 minut<strong>en</strong><br />
Uitgebreid tweedelig programma van films over vastelaov<strong>en</strong>d met veel rec<strong>en</strong>t (2011)<br />
verworv<strong>en</strong> materiaal <strong>en</strong> <strong>en</strong>kele klassiekers die al eerder in de collecties war<strong>en</strong> opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>.<br />
C<strong>en</strong>traal staat de viering in de geme<strong>en</strong>te <strong>V<strong>en</strong>lo</strong>, waarbij kortje uitstapjes naar hoogburcht<strong>en</strong><br />
van de vastelaov<strong>en</strong>d elders in de provincie. In dit deel de jar<strong>en</strong> 1960 – 1980..<br />
Toelichting op het programma:<br />
Het tweede filmluik start met carnaval in Heerl<strong>en</strong> begin jar<strong>en</strong> zestig door de og<strong>en</strong> van de uit<br />
Slov<strong>en</strong>ië afkomstige ondernemer <strong>en</strong> amateurfilmer Joseph Kurnig. E<strong>en</strong> aparte plaats in het<br />
totaal van de <strong>Limburgs</strong>e vastelaov<strong>en</strong>d neemt Veld<strong>en</strong> in met zijn Gekke Maondaag. We zi<strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
verslag van amateurfilmer Thei Rieter uit 1962. Het damestrommelkorps uit het buurdorp<br />
Lomm op<strong>en</strong>t de optocht. De onderwerp<strong>en</strong> in de optocht hebb<strong>en</strong> betrekking op de plann<strong>en</strong> voor<br />
geme<strong>en</strong>telijke herindeling (met het dorp Arc<strong>en</strong>), de crematie in 1961 van de stoffelijke rest<strong>en</strong><br />
van Sovjetleider Josef Stalin, de heers<strong>en</strong>de mond- <strong>en</strong> klauwzeerepidemie <strong>en</strong> de kwestie Nieuw<br />
Guinea. Over het Oelesrieék in Tegel<strong>en</strong> heerste in 1962 <strong>Wim</strong> I, <strong>Wim</strong> Cup. De optocht <strong>en</strong><br />
boerebroelof zijn gefilmd door Wiel v/d Hoop <strong>en</strong> Mieke v. Tuën. Omstreeks 1960 filmde de uit<br />
Leid<strong>en</strong> afkomstige ing<strong>en</strong>ieur van Rijkswaterstaat Limburg, Hans Zuurdeeg in <strong>Maastricht</strong>. Het<br />
jaar 1969 is leg<strong>en</strong>darisch vanwege de sneeuwval. In <strong>V<strong>en</strong>lo</strong> werd de optocht uitgesteld tot<br />
halfvast<strong>en</strong>. In <strong>Maastricht</strong> ploeterd<strong>en</strong> de carnavallist<strong>en</strong> door de sneeuw. De opnames zijn van<br />
respectievelijk J. Schrev<strong>en</strong> <strong>en</strong> – opnieuw - Werner Mantz. Vervolgd wordt met de dorpsjeugd<br />
van Itter<strong>en</strong> die zich vermaakt tijd<strong>en</strong>s het carnaval van omstreeks 1970 <strong>en</strong> die gefilmd werd door<br />
Jeu Scheepers. Op de lagere school Pius X in Blerick mak<strong>en</strong> leerling<strong>en</strong> carnavalsmaskers <strong>en</strong><br />
versiering<strong>en</strong>. De opnames uit 1973 zijn van lerares Veronie Nijholt-Geurts. In Meerlo wordt e<strong>en</strong><br />
potje gem<strong>en</strong>gd <strong>en</strong> verkleed voetbal gespeeld tijd<strong>en</strong>s carnaval 1972 door led<strong>en</strong> van<br />
jonger<strong>en</strong>soos Merlin, de film is opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> door Merlin-oprichter <strong>en</strong> latere journalist R<strong>en</strong>é<br />
Poels. In Beringe is het bouw<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> carnavalswag<strong>en</strong> gefilmd <strong>en</strong> zi<strong>en</strong> we flits<strong>en</strong> van de<br />
optocht in 1977, met verwijzing<strong>en</strong> naar de zaak M<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> de Lockheed-affaire. De opnames<br />
zijn van Sjraar van Hor<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> van de meest opmerkelijke zak<strong>en</strong> in de <strong>V<strong>en</strong>lo</strong>se vastelaov<strong>en</strong>d is<br />
de verandering van karakter van de boerebroelòf. Op de beeld<strong>en</strong> uit de jar<strong>en</strong> vijftig is het nog<br />
e<strong>en</strong> spontaan, nauwelijks georganiseerd volksfeest. De dames zijn nog heel e<strong>en</strong>voudig gekleed,<br />
de meeste her<strong>en</strong> zijn gestok<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> blauwe kiel met daarop e<strong>en</strong> rode zakdoek<br />
bije<strong>en</strong>gehoud<strong>en</strong> met het hulsje van e<strong>en</strong> lucifersdoosje. Als Huub Mans in 1977 voor Van<br />
Gewest tot Gewest in <strong>V<strong>en</strong>lo</strong> staat, is de boerebroelof al het chique <strong>en</strong> strak geregisseerde feest<br />
zoals we dat nog steeds k<strong>en</strong>n<strong>en</strong>. Tot slot van de filmmiddag gaan we nog e<strong>en</strong>maal naar Beringe,<br />
waar in 1980 de kinderboerebroelof wordt gevierd. Bruid is Inge van Hor<strong>en</strong>, dochter van de<br />
filmmaker Sjraar van Hor<strong>en</strong>. De finale beeld<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> weer uit <strong>V<strong>en</strong>lo</strong> <strong>en</strong> lat<strong>en</strong> de optocht van<br />
1980 zi<strong>en</strong>, gefilmd door J. Geeraedts<br />
4
4.<br />
Jonger<strong>en</strong> in Limburg 1969 & 1979<br />
Twee docum<strong>en</strong>taires waarin jonger<strong>en</strong> de hoofdrol spel<strong>en</strong>.<br />
Tijdsduur: 60 min.<br />
Beschrijving<br />
E<strong>en</strong> tevred<strong>en</strong> roker is ge<strong>en</strong> onruststoker<br />
Johan Ri<strong>en</strong>stra / 1969 / zwartwit / 30 minut<strong>en</strong><br />
Docum<strong>en</strong>taire annex voorlichtingsfilm over softdrugsgebruik in Nederland, die vijf<strong>en</strong>dertig jaar na<br />
dato e<strong>en</strong> frappant tijdsbeeld geeft van het lev<strong>en</strong> in woongeme<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>. De film bevat e<strong>en</strong><br />
opname in e<strong>en</strong> woongeme<strong>en</strong>schap in Het St<strong>en</strong><strong>en</strong> Huis in St. Geertruid, waar Noud van d<strong>en</strong><br />
Eer<strong>en</strong>beemd uitleg geeft over hun leefwijze<br />
Bitterzoet<br />
Theo van Enckevort, Jef de Rooij / 1979 / kleur / 30 minut<strong>en</strong><br />
Speelfilm over het dagelijks reil<strong>en</strong> <strong>en</strong> zeil<strong>en</strong> in jonger<strong>en</strong>c<strong>en</strong>trum Walhalla in het Noordlimburgse<br />
Sev<strong>en</strong>um.<br />
5
5.<br />
Koninginn<strong>en</strong> in Limburg<br />
Compilatieprogramma met officiële <strong>en</strong> niet-officiële film- <strong>en</strong> tv-reportages van koninklijke<br />
bezoek<strong>en</strong> aan Limburg uit de periode 1927 tot <strong>en</strong> met 1995. In dit feestelijke programma<br />
reiz<strong>en</strong> we met de koninklijke familie zowel door de tijd als door de gehele provincie.<br />
Tijdsduur: 60 min.<br />
Bevat de volg<strong>en</strong>de opnames:<br />
- Tweedaags bezoek koningin Juliana <strong>en</strong> prins Bernhard aan Limburg, april 1950<br />
(Polygoonreportage)<br />
- Bezoek prinses Juliana aan de mijn Maurits in Gele<strong>en</strong>, 1948 (Polygoon)<br />
- Tweedaags bezoek koningin Juliana mijnstreek 1966 (NTS Journaal)<br />
Fragm<strong>en</strong>t<strong>en</strong>: Franciscusoord Houthem, C<strong>en</strong>trum vakopleiding oud mijnwerkers, DAF fabriek;<br />
Provinciehuis <strong>Maastricht</strong> met optred<strong>en</strong> <strong>Maastricht</strong>er Staar<br />
- Bezoek Prins Bernhard aan proefboerderij Hoosterhof in Beesel, 1938 (Alex Roosdorp)<br />
- Op<strong>en</strong>ing Julianakanaal, koningin Wilhelmina <strong>en</strong> prinses Juliana, in 1935 (Profilti)<br />
- Bezoek koningin Juliana aan LLTB afd.Posterholt, waar haar <strong>Limburgs</strong>e product<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />
aangebod<strong>en</strong>, 1952 (Pie Pans)<br />
- Vijftigjarig jubileum staatsmijn<strong>en</strong> met bezoek prins Bernhard aan Heerl<strong>en</strong>, 1952 (Polygoon,<br />
Hub. Leufk<strong>en</strong>s)<br />
- Kranslegging op Memorial Day 1946 <strong>en</strong> 1947 op het oorlogskerkhof van Margrat<strong>en</strong>, prins<br />
Bernhard, koningin Wilhelmina, ambassadeur Baruch, g<strong>en</strong>eraal McNarney (Hub. Leufk<strong>en</strong>s,<br />
Johannes Cleur<strong>en</strong>)<br />
- Onthulling verzetsmonum<strong>en</strong>t op Zwartbroekplein in Roermond door prins Bernhard, in<br />
bijzijn van Mgr. Lemm<strong>en</strong>s <strong>en</strong> Mgr. Hanss<strong>en</strong>, 1951.(Louis Bär)<br />
- Onthulling standbeeld Petrus Regout voor Sphinx aardewerkfabriek op Boschstraat in<br />
<strong>Maastricht</strong>, door prins Bernhard, 1965 (Polygoon)<br />
- Op<strong>en</strong>ing nieuwe raadhuis Heerl<strong>en</strong> van architect Frits Peutz door prinses Juliana in 1948<br />
(Hub. Leufk<strong>en</strong>s)<br />
- Koningin Wilhelmina bezoekt voor het eerst bevrijd <strong>V<strong>en</strong>lo</strong>, 23 maart 1945 (John Fernhout)<br />
- Bezoek Wilhelmina aan de staatsmijn Maurits in Gele<strong>en</strong>, 1927 (Otto van Neij<strong>en</strong>hoff?)<br />
- Op<strong>en</strong>ing nieuwe hav<strong>en</strong> <strong>V<strong>en</strong>lo</strong> door Prins H<strong>en</strong>drik, 1930 (Polygoon)<br />
- Koningin Beatrix op<strong>en</strong>t nieuwe ziek<strong>en</strong>huis (Sint Maart<strong>en</strong>sgasthuis) in <strong>V<strong>en</strong>lo</strong>, 1984 (<strong>V<strong>en</strong>lo</strong>se<br />
Smalfilmclub)<br />
- Koninginnedag 1995 in Eijsd<strong>en</strong> <strong>en</strong> Sittard (NOS)<br />
Aankomst koningin Beatrix in Eijsd<strong>en</strong> <strong>en</strong> Sittard, pres<strong>en</strong>taties van Bielemann<strong>en</strong>, de<br />
schutterij,diverse historische groep<strong>en</strong>, e<strong>en</strong> boerderijproject.<br />
6
6.<br />
Bevrijding<br />
Themaprogramma waarin auth<strong>en</strong>tieke propagandafilms van na de bevrijding van Noord-<br />
Limburg zijn te zi<strong>en</strong> in combinatie met e<strong>en</strong> terugblikk<strong>en</strong>de docum<strong>en</strong>taire over dit<br />
onderwerp.<br />
Tijdsduur: 65 minut<strong>en</strong><br />
Beschrijving:<br />
<strong>V<strong>en</strong>lo</strong> 1945 (De Puinfilm)<br />
Baer Thiery, Dré Br<strong>en</strong>neker / 1945 / zwartwit / 21 minut<strong>en</strong><br />
Docum<strong>en</strong>taire over het door geallieerde <strong>en</strong> Duitse bombardem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> in het najaar van 1944 zwaar<br />
getroff<strong>en</strong> <strong>V<strong>en</strong>lo</strong>.<br />
Noord helpt Zuid<br />
produc<strong>en</strong>t onbek<strong>en</strong>d / 1945 / zwartwit / 5 minut<strong>en</strong><br />
Film waarin e<strong>en</strong> oproep wordt gedaan om de wederopbouw van het door de oorlog zwaar getroff<strong>en</strong><br />
Noord-Limburg met geld <strong>en</strong> goeder<strong>en</strong> te ondersteun<strong>en</strong>, of door zelf mee te help<strong>en</strong> met het ruim<strong>en</strong><br />
van puin <strong>en</strong> de herstelwerkzaamhed<strong>en</strong>.<br />
Limburg bevrijd 50 jaar<br />
Herman Ha<strong>en</strong><strong>en</strong> / Video Limburg / 1994 / 40 minut<strong>en</strong><br />
Docum<strong>en</strong>taire over de bevrijding van Limburg na de Tweede Wereldoorlog, gemaakt in opdracht van<br />
het provinciebestuur. Veelal uniek historisch filmmateriaal uit diverse bronn<strong>en</strong> uit de periode<br />
september 1944 tot mei 1945 wordt afgewisseld met interviews in 1994, waarin ooggetuig<strong>en</strong><br />
herinnering<strong>en</strong> ophal<strong>en</strong>. Het auth<strong>en</strong>tieke beeldmateriaal is opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> in onder meer <strong>Maastricht</strong>,<br />
Heerl<strong>en</strong>, Sittard, Roermond, Montfort, V<strong>en</strong>ray, <strong>V<strong>en</strong>lo</strong> <strong>en</strong> Mook.<br />
Met comm<strong>en</strong>taar van Huub Mans.<br />
7
7.<br />
Leve de koning (= <strong>V<strong>en</strong>lo</strong>se Reuz<strong>en</strong>)<br />
Over het Akkermansgilde <strong>en</strong> de geschied<strong>en</strong>is van het gild<strong>en</strong>wez<strong>en</strong> in <strong>V<strong>en</strong>lo</strong>.<br />
Tijdsduur: 45 minut<strong>en</strong><br />
Beschrijving:<br />
Docum<strong>en</strong>taire uit 1974 gemaakt in opdracht van het Akkermansgilde in <strong>V<strong>en</strong>lo</strong> over de betek<strong>en</strong>is van<br />
dit gilde teg<strong>en</strong> de achtergrond van de geschied<strong>en</strong>is van <strong>V<strong>en</strong>lo</strong>. In het eerste deel kom<strong>en</strong> aan bod de<br />
relaties van het gilde met de kerk, de betek<strong>en</strong>is voor de handel <strong>en</strong> de functie van het Akkermansgilde<br />
als schuttersgilde voor de Franse tijd. Het tweede deel gaat over het Akkermansgilde in de twintigste<br />
eeuw, <strong>en</strong> de deelname aan het Oud <strong>Limburgs</strong> Schuttersfeest. Met comm<strong>en</strong>taar van de <strong>V<strong>en</strong>lo</strong>se<br />
journalist Cor D<strong>en</strong>eer.<br />
8
8.<br />
Pinkpop: the first quintet (1970-1974)<br />
Prachtige compilatie van amateuropnames uit de beginjar<strong>en</strong> van dit festival.<br />
Tijdsduur: 60 minut<strong>en</strong><br />
Beschrijving:<br />
Super 8 filmbeeld<strong>en</strong> die Ruud van Wersch <strong>en</strong> <strong>en</strong>kele filmvri<strong>en</strong>d<strong>en</strong> maakt<strong>en</strong> van de eerste edities van<br />
het Pinkpopfestival in Gele<strong>en</strong>. Het deels auth<strong>en</strong>tiek opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> geluid is anno 2004 opnieuw onder<br />
de beeld<strong>en</strong> gezet. Naast sfeeropnames op het terrein veel optred<strong>en</strong>de bands: Gold<strong>en</strong> Earring (1970).<br />
CCC Inc., Supersister <strong>en</strong> Fleetwood Mac (1971), Focus <strong>en</strong> Mungo Jerry (1972), Sjef van Oekel,<br />
Wishbone Ash, Alquin, Collin Bluntstone, Fairport Conv<strong>en</strong>tion, Jeff Beck <strong>en</strong> Stealers Wheel (1973),<br />
Rory Galagher, Cockney Rebel, Steeleye Span, Fungus <strong>en</strong> Status Quo (1974). In dat laatste jaar stond<br />
ook de leg<strong>en</strong>darische Captain Beefheart op het podium. Het optred<strong>en</strong> van dit absolute cultfiguur <strong>en</strong><br />
e<strong>en</strong> van de echte leg<strong>en</strong>d<strong>en</strong> van de popmuziek is het <strong>en</strong>ige dat ooit live op beeld is vastgelegd.<br />
9
9.<br />
Schutters<br />
Themaprogramma met twee docum<strong>en</strong>taires, die op geheel verschill<strong>en</strong>de wijze het<br />
schuttersfeest in beeld br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>.<br />
Tijdsduur: 75 minut<strong>en</strong><br />
Beschrijving:<br />
De rode leeuw van Limburg<br />
Hay Janss<strong>en</strong>. Geert Tomlow / 1977 / kleur / 60 minut<strong>en</strong><br />
Docum<strong>en</strong>taire over het Oud <strong>Limburgs</strong> Schuttersfeest in het Belgische Niel-bij-As <strong>en</strong> in Schaesberg. De<br />
schutters word<strong>en</strong> in hun dagelijkse omgeving geïnterviewd over hun drijfver<strong>en</strong>. Verder vertelt de film<br />
over de voorbereiding<strong>en</strong> van het OLS, <strong>en</strong> is er aandacht voor rituel<strong>en</strong> <strong>en</strong> geschied<strong>en</strong>is rondom dit<br />
festijn.<br />
Gronsveld: drie eeuw<strong>en</strong> traditie<br />
productie NFI / ca. 1949 / zwartwit / 15 minut<strong>en</strong><br />
Prachtige reportage over het schuttersfeest in Gronsveld. Al eeuw<strong>en</strong>lang wordt dit festijn door<br />
Schutterij Sint Sebastiaan in stand gehoud<strong>en</strong>. De Jonkheid speelt e<strong>en</strong> belangrijke rol in de<br />
voorbereiding<strong>en</strong> van het feest, maar de kerk is minst<strong>en</strong>s zo aanwezig. Het hele dorp trekt er<br />
uiteindelijk <strong>en</strong>thousiast op uit om mee te gaan in de processie. We zi<strong>en</strong> in uiterst auth<strong>en</strong>tieke<br />
beeld<strong>en</strong> e<strong>en</strong> aantal aspect<strong>en</strong> van deze lange traditie, vlak voordat de jar<strong>en</strong> zestig dergelijke<br />
gebruik<strong>en</strong> e<strong>en</strong> heel ander karakter gev<strong>en</strong>.<br />
10
10.<br />
S<strong>en</strong>tim<strong>en</strong>tal Journey (=Vakantie in de jar<strong>en</strong> dertig)<br />
Sfeervol programma waarin het vakantiegevoel van de jar<strong>en</strong> 1930 c<strong>en</strong>traal staat, maar<br />
waarin ook de dreig<strong>en</strong>de oorlog op de achtergrond aanwezig is.<br />
Archiefopnames Ghiel Meul<strong>en</strong>berg (1932-1940) / muziek Robert Weirauch (2000) /<br />
productie <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong>.<br />
Tijdsduur: 30 minut<strong>en</strong>.<br />
Beschrijving:<br />
Compilatie van oude vakantiefilms uit het filmarchief <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong>, aan elkaar gesmeed door<br />
nieuw gecomponeerde muziek van Robert Weirauch. De toeschouwer kijkt dertig minut<strong>en</strong> lang mee<br />
over de schouder van de Heerl<strong>en</strong>se ondernemer <strong>en</strong> amateurcineast Ghiel Meul<strong>en</strong>berg. De beeld<strong>en</strong><br />
lat<strong>en</strong> ons op bijzondere wijze e<strong>en</strong> tijdsbeeld van de periode 1932-1940 zi<strong>en</strong>: we kom<strong>en</strong> bijvoorbeeld<br />
te wet<strong>en</strong> hoe de familie van de filmer de vrije tijd doorbracht, op welke manier zij reisde, welke<br />
kleding meeging, hoe ze over straat flaneerde <strong>en</strong> door de natuur wandelde, <strong>en</strong> natuurlijk: waar de<br />
reis naar toe ging. Vaak war<strong>en</strong> dat de Alp<strong>en</strong>, maar hun eerste op film vastgelegde buit<strong>en</strong>landse<br />
vakantie was naar Berlijn <strong>en</strong> Potsdam. Dat was in 1932, vlak voor de brand in de Rijksdag. Enkele<br />
jar<strong>en</strong> later mak<strong>en</strong> ze e<strong>en</strong> trip naar Münch<strong>en</strong>, waar de filmer <strong>en</strong> zijn broer pardoes getuige zijn van<br />
e<strong>en</strong> naziparade. Maar er zijn ook prachtige opnames uit Vol<strong>en</strong>dam <strong>en</strong> winterse beeld<strong>en</strong> van e<strong>en</strong><br />
dagje Vaals. En passant zi<strong>en</strong> we hoe het gezin zijn blik richt op taferel<strong>en</strong> die to<strong>en</strong> grote exotische<br />
waarde lek<strong>en</strong> te hebb<strong>en</strong>: de pinguin in Artis net zo goed als het kleutertje in klederdracht op e<strong>en</strong><br />
Vol<strong>en</strong>damse klinkerweg. De nazi-parade maar ook e<strong>en</strong> sacram<strong>en</strong>tsprocessie in W<strong>en</strong><strong>en</strong>. Dan zijn deze<br />
voor het familie-album bedoelde films ine<strong>en</strong>s de getuig<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> ander verhaal, de opmaat tot<br />
dramatische historische gebeurt<strong>en</strong>iss<strong>en</strong> bijvoorbeeld. Aan het eind van de rit - het is dan januari<br />
1940 - zit de familie warm <strong>en</strong> droog in de Heerl<strong>en</strong>se huiskamer <strong>en</strong> observeert het vertrouwde<br />
straatlev<strong>en</strong> in sfeervolle winterbeeld<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> opname die nu voor ons haast exotisch is. S<strong>en</strong>tim<strong>en</strong>tal<br />
Journey is e<strong>en</strong> muzikale <strong>en</strong> filmische reis met wissel<strong>en</strong>de gemoedsstemming<strong>en</strong>. Met elk nieuw<br />
reisdoel krijgt het muzikale thema e<strong>en</strong> andere gedaante.<br />
11
12.<br />
Licht uit de mijn<br />
Themaprogramma met drie films uit het <strong>Limburgs</strong>e mijnbouwverled<strong>en</strong>. Bewerking van het<br />
gelijknamige programma dat het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> in 2002 sam<strong>en</strong>stelde voor de 100-jarige<br />
jubileumviering van DSM.<br />
Tijdsduur: 90 minut<strong>en</strong><br />
Beschrijving:<br />
La Houille<br />
Indrukwekk<strong>en</strong>de bedrijfsfilm uit 1925 van de mijn Willem Sophia in Spekholzerheide. De film gaat<br />
van bov<strong>en</strong>gronds naar ondergronds, volgt het productieproces <strong>en</strong> laat de kijker aan het einde weer<br />
daglicht zi<strong>en</strong>. De mijnbouwterrein<strong>en</strong> <strong>en</strong> installaties word<strong>en</strong> imposant in beeld gebracht, <strong>en</strong> er is veel<br />
aandacht voor het handwerk <strong>en</strong> de rol van paard<strong>en</strong> ondergronds.<br />
De zwarte stroom<br />
“Zuid-Limburg. Overvloedig is er de oogst, want vruchtbaar is er de grond.” Met deze woord<strong>en</strong><br />
begint de docum<strong>en</strong>taire De Zwarte Stroom over het <strong>Limburgs</strong> Staatsmijn<strong>en</strong>bedrijf uit 1952. We zi<strong>en</strong><br />
beeld<strong>en</strong> van wuiv<strong>en</strong>d kor<strong>en</strong>, e<strong>en</strong> mol<strong>en</strong>, e<strong>en</strong> boerin die de was afhaalt <strong>en</strong> e<strong>en</strong> jong<strong>en</strong> <strong>en</strong> meisje die<br />
elkaar liefkoz<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> het kor<strong>en</strong>. Daarbij klinkt het geluid van e<strong>en</strong> tuba die e<strong>en</strong> mars oef<strong>en</strong>t. Het<br />
platteland t<strong>en</strong> voet<strong>en</strong> uit, in krachtige beeld<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>gevat. Maar de “vruchtbare grond” uit het<br />
comm<strong>en</strong>taar is ook de bodem ónder de akker. Die bevat immers delfstoff<strong>en</strong> die zo overvloedig<br />
oogst<strong>en</strong>, dat e<strong>en</strong> omschakeling heeft plaatsgevond<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> zuiver agrarische naar e<strong>en</strong> steeds<br />
meer industriële sam<strong>en</strong>leving in Limburg. Maar nog steeds lev<strong>en</strong> boer<strong>en</strong> <strong>en</strong> mijnwerkers in harmonie<br />
naast elkaar, zo gaat het comm<strong>en</strong>taar verder. Pas na zes minut<strong>en</strong> komt de eerste mijn in beeld. Dan<br />
kijk<strong>en</strong> we naar e<strong>en</strong> typische mijnkolonie, <strong>en</strong> vervolg<strong>en</strong>s zi<strong>en</strong> we hoe mijnwerkers afdal<strong>en</strong> de diepte<br />
in. In de zestig minut<strong>en</strong> die volg<strong>en</strong> wordt het productieproces getoond, maar ook gaan we regelmatig<br />
weer bov<strong>en</strong>gronds om het dagelijkse lev<strong>en</strong> te volg<strong>en</strong>. De door regisseur Umberto Bolzi in opdracht<br />
van Staatsmijn<strong>en</strong> gemaakte docum<strong>en</strong>taire ter geleg<strong>en</strong>heid van het vijftigjarig bestaan is e<strong>en</strong> perfecte<br />
combinatie van propagandafilm, productiefilm <strong>en</strong> cultuurhistorisch docum<strong>en</strong>t. Boei<strong>en</strong>d is de<br />
maatschappelijke <strong>en</strong> religieuze context rondom het mijnwerkerslev<strong>en</strong>, die uit deze film spreekt.<br />
Vijftig jaar Staatsmijn<strong>en</strong><br />
De officiële (Polygoon-)reportage van de feestelijke viering van het jubileum in mei 1952. Prins<br />
Bernhard is eregast bij e<strong>en</strong> receptie in het stadhuis van Heerl<strong>en</strong>. Verder onder andere e<strong>en</strong><br />
wielerwedstrijd in Ho<strong>en</strong>sbroek <strong>en</strong> e<strong>en</strong> vliegfeest op de luchthav<strong>en</strong> van Beek.<br />
12
13.<br />
Zuid-Limburg, land van orchidee <strong>en</strong> nachtegaal<br />
(= Hub. Leufk<strong>en</strong>s <strong>filmt</strong> Zuid-Limburg)<br />
De laatste docum<strong>en</strong>taire van fotograaf, cineast <strong>en</strong> uitgever Hub. Leufk<strong>en</strong>s (1894-1962).<br />
Tijdsduur: 40 minut<strong>en</strong><br />
Beschrijving<br />
“It’s a wonderful world” zou het motto kunn<strong>en</strong> zijn van deze voorstelling. Niet alle<strong>en</strong> met verwijzing<br />
naar de klassieke kerst-smartlap-film van Frank Capra, maar ook omdat het Limburg van Leufk<strong>en</strong>s<br />
zo’n idylle is, e<strong>en</strong> wondere wereld, het paradijs bijna.<br />
De opnames zijn gemaakt tuss<strong>en</strong> 1938 <strong>en</strong> 1962, <strong>en</strong> ton<strong>en</strong> – in kleur - het Zuid-<strong>Limburgs</strong>e heuvelland<br />
<strong>en</strong> zijn bevolking in volle pracht <strong>en</strong> eig<strong>en</strong>heid. We zi<strong>en</strong> e<strong>en</strong> wereld die wordt bevolkt door<br />
e<strong>en</strong>voudige m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> in lange tradities geworteld gedachtegoed. M<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die van feest<strong>en</strong><br />
houd<strong>en</strong> maar die ook diep religieus zijn. De film volgt het lev<strong>en</strong> in Limburg gedur<strong>en</strong>de de seizo<strong>en</strong><strong>en</strong>.<br />
Opnames van landschapp<strong>en</strong> <strong>en</strong> boer<strong>en</strong>hoeves, kastel<strong>en</strong> <strong>en</strong> zonovergot<strong>en</strong> dorpjes word<strong>en</strong><br />
afgewisseld door beeld<strong>en</strong> van terugker<strong>en</strong>de tradities als de Mariaprocessie <strong>en</strong> de Heiligdomsvaart in<br />
<strong>Maastricht</strong>, de oogsttijd met zijn eig<strong>en</strong> feest<strong>en</strong> <strong>en</strong> processies, het ambachtelijk bakk<strong>en</strong> van vlaai<strong>en</strong><br />
tijd<strong>en</strong>s de najaarskermis, het Oud-<strong>Limburgs</strong> Schuttersfeest <strong>en</strong> e<strong>en</strong> processie door de veld<strong>en</strong>. De<br />
actualiteit krijgt ook ev<strong>en</strong> e<strong>en</strong> plaats, met beeld<strong>en</strong> van het bezoek van koningin Juliana aan Heerl<strong>en</strong><br />
in 1948.<br />
Verder straalt de film door de beeldkeuze, de muziek <strong>en</strong> het comm<strong>en</strong>taar precies datg<strong>en</strong>e uit wat<br />
Limburg voor Leufk<strong>en</strong>s tot zo’n goed, mooi land maakte. We moet<strong>en</strong> Leufk<strong>en</strong>s’ film ook zi<strong>en</strong> in de<br />
tijdgeest van de jar<strong>en</strong> vijftig: met de oorlog net achter de rug was e<strong>en</strong> film als deze dé uiting van het<br />
pastorale <strong>en</strong> het harmonieuze waar misschi<strong>en</strong> wel veel behoefte aan was. Zoals het<br />
Polygoonjournaal in die jar<strong>en</strong> het reclamemiddel bij uitstek was voor de wederopbouw, zo<br />
verkondigde de film Zuid-Limburg. Land van orchidee <strong>en</strong> nachtegaal e<strong>en</strong> meer terughoud<strong>en</strong>de<br />
m<strong>en</strong>ing.<br />
Leufk<strong>en</strong>s, die autodidact fotograaf <strong>en</strong> filmer was, zag het medium film als directe uiting van zijn<br />
romantische geest. Met veel gevoel voor filmpoëzie <strong>en</strong> symboliek laat hij in Zuid-Limburg de<br />
seizo<strong>en</strong><strong>en</strong> in elkaar overvloei<strong>en</strong>. Het comm<strong>en</strong>taar –gesprok<strong>en</strong> door Jan Borkus– mag dan gedateerd<br />
klink<strong>en</strong>, de opvatting die de film weergeeft mag voor de huidige g<strong>en</strong>eratie misschi<strong>en</strong> ouderwets<br />
overkom<strong>en</strong>, maar de film als geheel straalt e<strong>en</strong> grote schoonheid uit.<br />
13
14.<br />
Lev<strong>en</strong>sgang<br />
Propagandafilm voor de RK Bond voor Groote Gezinn<strong>en</strong>.<br />
Productie: Zuiderfilm, 1938<br />
Tijdsduur: 37 minut<strong>en</strong><br />
Beschrijving<br />
Propagandafilm in opdracht van de R.K. Bond voor Groote Gezinn<strong>en</strong>. Deze organisatie behartigde de<br />
belang<strong>en</strong> van het grote katholieke gezin in Nederland <strong>en</strong> exploïteerde voor dat doel onder andere<br />
e<strong>en</strong> steunfonds voor uitkering<strong>en</strong> bij noodgevall<strong>en</strong>. De beeldtaal van de film verwijst expliciet naar de<br />
katholieke norm<strong>en</strong> <strong>en</strong> waard<strong>en</strong> t<strong>en</strong> aanzi<strong>en</strong> van kinderrijkdom. Zo word<strong>en</strong> moeders van grote<br />
katholieke gezinn<strong>en</strong> vergelek<strong>en</strong> met moeders van gezinn<strong>en</strong>, waarin door geboorteregeling minder<br />
kinder<strong>en</strong> voorkom<strong>en</strong>. De film is grot<strong>en</strong>deels opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> in <strong>V<strong>en</strong>lo</strong> <strong>en</strong> directe omgeving.<br />
14
16.<br />
Boerinn<strong>en</strong>lev<strong>en</strong><br />
Opnames Alex Roosdorp (1938-1939) / muziek Ton Verhiel (2004) / tekst<strong>en</strong> Frits Cri<strong>en</strong>s<br />
(2004), gezong<strong>en</strong> door Anja Bov<strong>en</strong>deaard<br />
50 minut<strong>en</strong><br />
Beschrijving:<br />
Schitter<strong>en</strong>de, geconserveerde filmbeeld<strong>en</strong> van cineast Alex Roosdorp uit de jar<strong>en</strong> vlak voor de<br />
tweede wereldoorlog vorm<strong>en</strong> de basis voor deze voorstelling. Roosdorp trok in de jar<strong>en</strong> 1938-1939<br />
door Limburg <strong>en</strong> legde in opdracht van de <strong>Limburgs</strong>e Land <strong>en</strong> Tuinbouwbond het dagelijks bestaan<br />
van boer<strong>en</strong>gezinn<strong>en</strong> vast. Ook lev<strong>en</strong> <strong>en</strong> werk<strong>en</strong> van agrarische vrouw<strong>en</strong> in heel Limburg zijn<br />
vastgelegd in schitter<strong>en</strong>de zwartwit- <strong>en</strong> kleur<strong>en</strong>opnames. Zo zi<strong>en</strong> we opnames van de<br />
Landbouwhuishoudschool in Posterholt, augurk<strong>en</strong>teelt in Baarlo, vlaaibakk<strong>en</strong> in Sl<strong>en</strong>ak<strong>en</strong>, de<br />
C<strong>en</strong>trale Boerinn<strong>en</strong>dag in Roermond, e<strong>en</strong> afdelingsvergadering van de boerinn<strong>en</strong>bond in Heythuyz<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> de sacram<strong>en</strong>tsprocessie in Asselt aan de Maas. Maar ook beeld<strong>en</strong> uit de privésfeer van<br />
boer<strong>en</strong>gezinn<strong>en</strong> in Melick <strong>en</strong> Weert, het werk op de boerderij <strong>en</strong> e<strong>en</strong> bezoek aan het<br />
consultatiebureau.<br />
De beeld<strong>en</strong> zijn teruggebracht tot e<strong>en</strong> programma van 50 minut<strong>en</strong>, <strong>en</strong> voorzi<strong>en</strong> van aanstekelijke<br />
filmmuziek <strong>en</strong> lieder<strong>en</strong> van componist Ton Verhiel uit Landgraaf <strong>en</strong> auteur Frits Cri<strong>en</strong>s uit Hael<strong>en</strong>. In<br />
die lieder<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> de positie van de boerin <strong>en</strong> het spanningsveld waarmee ze in haar gezin <strong>en</strong><br />
werksfeer te mak<strong>en</strong> heeft, duidelijk naar vor<strong>en</strong>. Daarbij speelt het rooms-katholicisme op de<br />
achtergrond voortdur<strong>en</strong>d e<strong>en</strong> rol. De toeschouwer ziet de beeld<strong>en</strong> op het doek, <strong>en</strong> op de<br />
geluidsband klinkt de stem van zangeres Anja Bov<strong>en</strong>deaard die wordt begeleid door e<strong>en</strong><br />
muziek<strong>en</strong>semble (accordeon, saxofoon, dwarsfluit, slagwerk <strong>en</strong> keyboard). Zij br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> de voor de<br />
beeld<strong>en</strong> geschrev<strong>en</strong> lieder<strong>en</strong> t<strong>en</strong> gehore. De combinatie film, muziek <strong>en</strong> liedtekst<strong>en</strong> leidt tot<br />
verrass<strong>en</strong>de, ontroer<strong>en</strong>de, ludieke <strong>en</strong> nostalgische mom<strong>en</strong>t<strong>en</strong>.<br />
15
18.<br />
Propagandafilms voor mijnwerkers <strong>en</strong> agrariërs<br />
Twee docum<strong>en</strong>taires die staan voor de fundam<strong>en</strong>t<strong>en</strong> van het economisch lev<strong>en</strong> in Limburg<br />
rond 1960, de ste<strong>en</strong>kol<strong>en</strong>mijnbouw <strong>en</strong> de agrarische sector. De docum<strong>en</strong>taire M<strong>en</strong>s <strong>en</strong> Mijn<br />
<strong>en</strong> Wie sjo<strong>en</strong> oos Limburg mot bliev<strong>en</strong>.<br />
Tijdsduur: 75 minut<strong>en</strong><br />
Beschrijving:<br />
M<strong>en</strong>s <strong>en</strong> mijn<br />
Oskar Film / 1963 / camera: Bert van Munster / regie: Max Fischer / 34 minut<strong>en</strong> / zw <strong>en</strong> kleur /<br />
comm<strong>en</strong>taar: Fred Emmer<br />
De verzorging van de mijnwerker van wieg tot graf, daarom draait het in de indrukwekk<strong>en</strong>de<br />
propagandafilm M<strong>en</strong>s <strong>en</strong> Mijn uit 1963. Dat klinkt heel anders dan het inkop<strong>en</strong> van zorg <strong>en</strong> het<br />
belegg<strong>en</strong> in je lev<strong>en</strong>sloop. De docum<strong>en</strong>taire, gemaakt in opdracht van de Nederlandse Katholieke<br />
Mijnwerkersbond, geeft e<strong>en</strong> beeld van het werk <strong>en</strong> sociaal lev<strong>en</strong> van de mijnwerker <strong>en</strong> de wijze<br />
waarop zijn belang<strong>en</strong> <strong>en</strong> die van zijn gezin behartigd word<strong>en</strong> door deze bond. Na e<strong>en</strong> introductie<br />
over de zetel van de bond in Heerl<strong>en</strong> wordt aandacht besteed aan de verschill<strong>en</strong>de functies die de<br />
bond voor mijnwerkers vervult: juridische bijstand, p<strong>en</strong>sio<strong>en</strong> <strong>en</strong> huisvesting voor oud-mijnwerkers,<br />
<strong>en</strong> sociaal-economische zorg bijvoorbeeld door woningbouw <strong>en</strong> uitkering<strong>en</strong>. De religieuze grondslag<br />
van de bond verbindt de mijnwerkers binn<strong>en</strong> de rooms-katholieke geloofsgeme<strong>en</strong>schap. Door<br />
opleiding, verbeterde arbeidsvoorwaard<strong>en</strong> <strong>en</strong> goede lev<strong>en</strong>somstandighed<strong>en</strong> wordt de mijnwerker<br />
geëmancipeerd. M<strong>en</strong>s <strong>en</strong> Mijn was in vormgeving <strong>en</strong> muziek (Jurriaan Andriess<strong>en</strong>) e<strong>en</strong> waagstuk: e<strong>en</strong><br />
moderne verbeelding van de met tradities vervlocht<strong>en</strong> mijnwerkerscultuur. E<strong>en</strong> waagstuk ook,<br />
omdat slechts twee jaar later de mijnsluiting<strong>en</strong> in gang werd<strong>en</strong> gezet.<br />
Wie sjo<strong>en</strong> oos Limburg mot bliev<strong>en</strong><br />
1957 / camera: Pie Pans / regie: Piet van der Ham / 40 minut<strong>en</strong> / kleur / comm<strong>en</strong>taar: <strong>Wim</strong> Povel<br />
De Onderlinge Verzekerings Maatschappij (OVM) was gelieerd aan de <strong>Limburgs</strong>e Land- <strong>en</strong> Tuinbouw<br />
Bond (LLTB). In de zog<strong>en</strong>aamde OVM-film wordt aan agrariërs uitgelegd waarom het zo belangrijk is<br />
zich teg<strong>en</strong> natuurschade in te dekk<strong>en</strong>. De informatie over de voordel<strong>en</strong> van de OVM wordt echter<br />
schitter<strong>en</strong>d ingekaderd in het vertrouwde Limburgbeeld van akkers, weiland<strong>en</strong>, carréboerderij<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
gezellig sam<strong>en</strong>zijn op de hof. Zich bewust van de doelgroep, hebb<strong>en</strong> de makers zich ge<strong>en</strong> moderne<br />
filmische vormgeving veroorloofd. Wel is in de verhaalopbouw <strong>en</strong> het gebruik van bijvoorbeeld closeups<br />
duidelijk gekek<strong>en</strong> naar de mijnbouwfilms uit de jar<strong>en</strong> vijftig.<br />
16
19.<br />
<strong>Maastricht</strong> <strong>en</strong> Zuid-Limburg 1946-1975<br />
E<strong>en</strong> verzamelprogramma met zeld<strong>en</strong> vertoonde films <strong>en</strong> filmfragm<strong>en</strong>t<strong>en</strong> uit het <strong>Limburgs</strong><br />
Film <strong>en</strong> Video Archief. E<strong>en</strong> uur lang van de <strong>en</strong>e verrassing in de andere.<br />
Tijdsduur: 55 minut<strong>en</strong><br />
Rondrit door bevrijd Mergelland<br />
maker onbek<strong>en</strong>d / ca. 1946 / 5’00 / kleur / ge<strong>en</strong> geluid<br />
Uit particulier bezit komt deze curieuze reportage die e<strong>en</strong> Amerikaans militair maakte van e<strong>en</strong><br />
autorondrit door Luxemburg, Eup<strong>en</strong>-Malmédy <strong>en</strong> het Zuid-<strong>Limburgs</strong>e heuvelland. Wilde hij met deze<br />
film het thuisfront lat<strong>en</strong> zi<strong>en</strong> in welke contrei<strong>en</strong> hij zijn plicht vervuld had in het laatste oorlogsjaar?<br />
In dat geval was het goed oplett<strong>en</strong> voor de kijker, want ofwel door e<strong>en</strong> camerastoring ofwel door e<strong>en</strong><br />
vluchtige, toeristische blik, slaagt de film erin het beeld niet langer dan drie second<strong>en</strong> stil te houd<strong>en</strong>.<br />
Ook voor de moderne toeschouwer e<strong>en</strong> duizelingwekk<strong>en</strong>de ervaring, mede doordat de film in e<strong>en</strong><br />
beroerde staat verkeert (losgelat<strong>en</strong> emulsie <strong>en</strong> cracquelée). Vandaar dat de keuze voor dit<br />
programma is beperkt tot shots uit de hele film.<br />
Reclamefilm Bauduin Macaroni, <strong>Maastricht</strong><br />
maker onbek<strong>en</strong>d / ca. 1950 / 7’30 / zwartwit / geluid<br />
Het aanzett<strong>en</strong> tot het et<strong>en</strong> van deze niet-traditioneel <strong>Limburgs</strong>e deegwar<strong>en</strong> gaat in deze film gepaard<br />
met e<strong>en</strong> kijkje in de fabriek.<br />
Wandeling<strong>en</strong> in <strong>Maastricht</strong><br />
Edmond Hustinx / 1960 / 4’45 / kleur / toegevoegde muziek<br />
De <strong>Maastricht</strong>se industrieel Hustinx was in zijn filmhobby vooral fotograaf. Uit deze film zijn scènes<br />
gekoz<strong>en</strong> waarin Hustinx de <strong>Maastricht</strong><strong>en</strong>ar<strong>en</strong> in het dagelijkse (straat-)lev<strong>en</strong> observeert. Film <strong>en</strong><br />
fotografie lop<strong>en</strong> hier door elkaar.<br />
Ceylon Fietsband<strong>en</strong>, <strong>Maastricht</strong><br />
maker onbek<strong>en</strong>d / ca. 1950 / 9’10 / zwartwit / geluid<br />
Reclamefilm van deze ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s in <strong>Maastricht</strong> gevestigde fabriek.<br />
Bezoek aan Charles Eyck in Schimmert<br />
Edmond Hustinx / 1968 / 5’00 / zwartwit / ge<strong>en</strong> geluid<br />
Hustinx <strong>en</strong> Eyck war<strong>en</strong> bevri<strong>en</strong>d, <strong>en</strong> dat is te zi<strong>en</strong> in deze familiaire reportage gemaakt op huis<br />
Rav<strong>en</strong>sbos in Schimmert.<br />
Limburg e<strong>en</strong> ander gezicht<br />
Joop van Ess<strong>en</strong> / Cefima Film / 1969 / 22’00 / kleur / geluid<br />
Promotiefilm voor Limburg, gemaakt in opdracht van het provinciebestuur. Voornaamste doel van<br />
deze sterk op Europa gerichte film is het werv<strong>en</strong> van industrieën voor vestiging in Limburg. De film<br />
geeft <strong>en</strong>erzijds e<strong>en</strong> beeld van economische facett<strong>en</strong> van de provincie, met de chemische industrie,<br />
de glas- <strong>en</strong> papierindustrie, het veilingwez<strong>en</strong>, verkeersweg<strong>en</strong>, scheepvaart, handel <strong>en</strong> luchtvaart.<br />
Anderzijds is er globale aandacht voor sted<strong>en</strong> <strong>en</strong> landschapp<strong>en</strong>, tradities als carnaval <strong>en</strong> het Oud<br />
<strong>Limburgs</strong> Schuttersfeest, ev<strong>en</strong>em<strong>en</strong>t<strong>en</strong> als het Wereld Muziek Concours, het kunstonderwijs, cultuur<br />
<strong>en</strong> gezondheidszorg.<br />
Portret van kunst<strong>en</strong>aar Hans Truij<strong>en</strong><br />
Fred van Aubel / 1975 / 6’00’ / kleur / geluid<br />
Filmcollage van flard<strong>en</strong> privéfilms, werkopnames in het atelier in Klimm<strong>en</strong>, voorzi<strong>en</strong> van e<strong>en</strong><br />
psychedelische muziekband.<br />
17
20.<br />
Bronsgro<strong>en</strong> <strong>en</strong> anders zwart. Limburg in films van Hub. Leufk<strong>en</strong>s <strong>en</strong><br />
tijdg<strong>en</strong>ot<strong>en</strong><br />
productie <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> (2006) ism Jan Besselink <strong>en</strong> Wiel Kusters / muziek Marc<br />
Perrone, Appelation Controlée, Robert Weirauch<br />
Tijdsduur: 52 minut<strong>en</strong><br />
Beschrijving:<br />
De schitter<strong>en</strong>de kleur<strong>en</strong>films van de Heerl<strong>en</strong>se fotograaf <strong>en</strong> cineast Hub. Leufk<strong>en</strong>s uit de jar<strong>en</strong> 1938-<br />
1948 vorm<strong>en</strong> de basis voor deze docum<strong>en</strong>taire. Kleur<strong>en</strong> die in zestig jaar nauwelijks verschot<strong>en</strong> zijn,<br />
<strong>en</strong> na rec<strong>en</strong>te conservering nog meer pracht verton<strong>en</strong>. Deze opnames lat<strong>en</strong> e<strong>en</strong> Limburg zi<strong>en</strong> zoals<br />
Leufk<strong>en</strong>s het graag zag: als e<strong>en</strong> pastoraal landschap bevolkt door e<strong>en</strong>voudige m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>. We zi<strong>en</strong> onder<br />
meer sfeerbeeld<strong>en</strong> op <strong>en</strong> rond e<strong>en</strong> boer<strong>en</strong>hoeve in zomer <strong>en</strong> winter, e<strong>en</strong> schuttersfeest in Wessem,<br />
de Sterre-der-Zee-processie <strong>en</strong> de Heiligdomsvaart in <strong>Maastricht</strong>. De makers van Bronsgro<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
anders zwart hebb<strong>en</strong> hier andere beeld<strong>en</strong> van Limburg naast, of soms teg<strong>en</strong>over, geplaatst. De<br />
actualiteit, het stads- <strong>en</strong> dorpslev<strong>en</strong> in Noord-Limburg, voorlichtings- <strong>en</strong> journaalfilms maar ook het<br />
zware werk honderd<strong>en</strong> meters onder de (Zuid-<strong>Limburgs</strong>e) bodem kom<strong>en</strong> we in Leufk<strong>en</strong>s’ films niet of<br />
nauwelijks teg<strong>en</strong>. Door de wisselwerking met zwartwitfilms van dit “andere” <strong>en</strong> het<br />
“(ste<strong>en</strong>kool)zwarte” Limburg, blijft “het bronsgro<strong>en</strong>” bescheid<strong>en</strong>. Hoewel de film ook laat zi<strong>en</strong> dat er<br />
auth<strong>en</strong>ticiteit <strong>en</strong> kracht schuil<strong>en</strong> in de stereotype kleur<strong>en</strong>beeld<strong>en</strong> van het boer<strong>en</strong>lev<strong>en</strong>: Limburgers<br />
aan de koffietafel in de boomgaard, uit de hand e<strong>en</strong> stuk vla et<strong>en</strong>d, één grote familie. E<strong>en</strong> Limburg<br />
dat doet d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> aan Italië. E<strong>en</strong> Limburg dat voorgoed voorbij is.<br />
De drie lag<strong>en</strong> in de film hebb<strong>en</strong> elk hun eig<strong>en</strong> waard<strong>en</strong> <strong>en</strong> betek<strong>en</strong>iss<strong>en</strong>. En het is de dichter Wiel<br />
Kusters die als verteller dit Limburg, met zijn vertrouwde én zijn exotische kant<strong>en</strong>, voor de<br />
hed<strong>en</strong>daagse kijker inzichtelijk <strong>en</strong> voelbaar maakt. Enerzijds geeft hij heldere interpreter<strong>en</strong>de<br />
comm<strong>en</strong>tar<strong>en</strong>, met nu <strong>en</strong> dan e<strong>en</strong> kwinkslag, anderzijds biedt hij nuttige historische informatie<br />
wanneer beeld<strong>en</strong> daarom vrag<strong>en</strong>. Het gebruik van ondersteun<strong>en</strong>de muziek <strong>en</strong> andere klank<strong>en</strong> geeft<br />
extra duiding <strong>en</strong> sam<strong>en</strong>hang.<br />
Bronsgro<strong>en</strong> <strong>en</strong> anders zwart is e<strong>en</strong> film met (Limburg-)gevoel die de toeschouwer ruimte geeft om<br />
mee te kijk<strong>en</strong> naar Limburg <strong>en</strong> de Limburgers in de jar<strong>en</strong> 1920 tot 1960.<br />
18
21.<br />
Weerzi<strong>en</strong> in 2007: k<strong>en</strong>nismaking met onbek<strong>en</strong>de <strong>Limburgs</strong>e filmbeeld<strong>en</strong><br />
E<strong>en</strong> beknopte selectie van films uit de collecties van het <strong>Limburgs</strong> Film <strong>en</strong> Video Archief die<br />
het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> in 2007 toegankelijk heeft gemaakt. Voorzet voor e<strong>en</strong> jaarlijks<br />
terugker<strong>en</strong>d programma waarmee we het publiek e<strong>en</strong> kijkje gunn<strong>en</strong> in collecties die<br />
voorhe<strong>en</strong> verborg<strong>en</strong> war<strong>en</strong>.<br />
Tijdsduur: 60 minut<strong>en</strong><br />
Beschrijving:<br />
Valkvreugde<br />
Toeristische wervingsfilm uit de jar<strong>en</strong> 1950, gemaakt in opdracht van Autotouringcarbedrijf De Valk.<br />
De film volgt e<strong>en</strong> koppel dat elkaar in de bus leert k<strong>en</strong>n<strong>en</strong> onderweg van Zuid-Limburg naar andere<br />
mooie oord<strong>en</strong> in de Belgische Ard<strong>en</strong>n<strong>en</strong>. Op ludieke wijze is verbeeld hoe de inspirer<strong>en</strong>de omgeving<br />
het gesprek <strong>en</strong> het vlammetje tuss<strong>en</strong> de twee aanwakkert. E<strong>en</strong> heer biedt het tweetal <strong>en</strong>kele mal<strong>en</strong><br />
e<strong>en</strong> snoepje aan waar zij natuurlijk steeds minder belangstelling voor hebb<strong>en</strong>. De film zonder geluid<br />
vertelt zijn verhaal via de beeldmontage. Door dergelijke grappige intermezzo’s blijft de aandacht<br />
gevang<strong>en</strong>.<br />
Mark<strong>en</strong> in kleur in 1939<br />
Prachtige opnames uit 1939 in kleur van e<strong>en</strong> ijsfeest op het eiland Mark<strong>en</strong>, gefilmd door Heerl<strong>en</strong>aar<br />
Hub. Leufk<strong>en</strong>s aan wi<strong>en</strong>s lev<strong>en</strong> <strong>en</strong> werk het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> in 2006 ruim aandacht besteedde. We<br />
kunn<strong>en</strong> ons vergap<strong>en</strong> aan beeld<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> auto op de bevror<strong>en</strong> Zuiderzee (IJsselmeer). Verder<br />
dans<strong>en</strong>de <strong>en</strong> musicer<strong>en</strong>de inwoners in klederdracht <strong>en</strong> jong<strong>en</strong>s <strong>en</strong> meisjes die hun schaatskunst<strong>en</strong><br />
verton<strong>en</strong> in poëtische panorama-opnames.<br />
Schuttersfeest Grubb<strong>en</strong>vorst<br />
Reportage van Hay Janss<strong>en</strong> <strong>en</strong> Geert Tomlow over het Sint-Jansschiet<strong>en</strong> in Grubb<strong>en</strong>vorst op 28<br />
augustus 1978, gedraaid in de klassieke Van Gewest tot Gewest-stijl. Het dorp telde to<strong>en</strong> 4500<br />
inwoners <strong>en</strong> 45 ver<strong>en</strong>iging<strong>en</strong>. We zi<strong>en</strong> de harmonie Sint-Joseph in optocht, het inzeg<strong>en</strong><strong>en</strong> van de<br />
feestdag <strong>en</strong> het eerste schot door burgemeester Steegmans. De titel schutterskoning van 1978 wordt<br />
behaald door schutter Sjraar Baltuss<strong>en</strong>.<br />
Opblaz<strong>en</strong> Lange Jan <strong>en</strong> Lange Lies in Heerl<strong>en</strong><br />
E<strong>en</strong> indrukwekk<strong>en</strong>de amateur-reportage van het opblaz<strong>en</strong> van de Lange Jan <strong>en</strong> de Lange Lies in 1976,<br />
de twee hoge schoorst<strong>en</strong><strong>en</strong> van de in 1971 geslot<strong>en</strong> ste<strong>en</strong>kol<strong>en</strong>mijn Oranje Nassau I. Op 16 augustus<br />
1976 werd eerst de Lange Lies opgeblaz<strong>en</strong>. Vijf dag<strong>en</strong> later volgde de Lange Jan met zijn 135 meter,<br />
maar dat verliep niet volg<strong>en</strong>s plan. De schoorste<strong>en</strong> raakte e<strong>en</strong> hoogspanningsleiding <strong>en</strong> kwam op e<strong>en</strong><br />
leegstaand kantoorgebouw terecht. De film laat onder meer de <strong>en</strong>orme toeloop van nieuwsgierig<strong>en</strong><br />
zi<strong>en</strong>, al dan niet met film- of fotocamera. Ook valt de geringe beveiliging <strong>en</strong> de chaos op het<br />
kaalgeslag<strong>en</strong> terrein op. Iedere<strong>en</strong> begeeft zich op de puinhop<strong>en</strong>, het terrein is ge<strong>en</strong> geslot<strong>en</strong> gebied.<br />
Op e<strong>en</strong> gegev<strong>en</strong> mom<strong>en</strong>t zi<strong>en</strong> we NOS-programmamaker Hub Mans die <strong>en</strong>kele omstanders<br />
interviewt voor zijn programma Van Gewest tot Gewest.<br />
Trajecta 1985<br />
De productie Kijk Limburg, e<strong>en</strong> leidraad voor visuele vormgeving, gemaakt in het kader van de grote<br />
kunstmanifestatie Trajecta 1985 in <strong>Maastricht</strong>. E<strong>en</strong> educatief opgezette rondgang langs de vele<br />
disciplines van t<strong>en</strong>toongestelde kunst van diverse makers. De film is gemaakt in opdracht van<br />
stichting Trajecta door Studio 80 <strong>en</strong> Herman Ha<strong>en</strong><strong>en</strong>, die beide aan de wieg stond<strong>en</strong> van de<br />
audiovisuele industrie in Limburg <strong>en</strong> die met hun producties ver vooruit liep<strong>en</strong> op de regionale<br />
19
televisiestations in onze provincie. Kijk Limburg is afkomstig uit het omvangrijke beeldarchief van<br />
Herman Ha<strong>en</strong><strong>en</strong> dat in bezit is van het <strong>Limburgs</strong> Film <strong>en</strong> Video Archief.<br />
20
22.<br />
De tor<strong>en</strong>s zull<strong>en</strong> zing<strong>en</strong><br />
Docum<strong>en</strong>taire van Hub. Leufk<strong>en</strong>s uit 1941 over de instelling<strong>en</strong> voor arm<strong>en</strong>-, ziek<strong>en</strong>- <strong>en</strong><br />
zwakzinnig<strong>en</strong>zorg, opgericht vanuit het gedachtegoed van priester Jozef Savelberg. Met<br />
reportages uit heel Nederland. In Limburg is onder meer gefilmd in Heel, Koningslust <strong>en</strong><br />
Heerl<strong>en</strong>.<br />
Tijdsduur: 47 minut<strong>en</strong><br />
Beschrijving:<br />
De Heerl<strong>en</strong>se kunst<strong>en</strong>aar Hub. Leufk<strong>en</strong>s (1894-1962) werkte als fotograaf veelal in opdracht van<br />
organisaties, bedrijv<strong>en</strong> <strong>en</strong> particulier<strong>en</strong>, maar films maakte hij meestal op eig<strong>en</strong> initiatief. De kost<strong>en</strong><br />
voor het mak<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> film kond<strong>en</strong> erg hoog oplop<strong>en</strong>, toch wachtte hij niet totdat iemand hem de<br />
opdracht gaf om de camera ter hand te nem<strong>en</strong>. Aan het eind van de jar<strong>en</strong> dertig bijvoorbeeld, to<strong>en</strong><br />
er sprake was van de zaligverklaring van pater Jozef Savelberg (1827-1907), besloot Leufk<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> film<br />
te wijd<strong>en</strong> aan de goede werk<strong>en</strong> van deze Heerl<strong>en</strong>aar. De tor<strong>en</strong>s zull<strong>en</strong> zing<strong>en</strong>, e<strong>en</strong> zev<strong>en</strong><strong>en</strong>veertig<br />
minut<strong>en</strong> dur<strong>en</strong>de zwart-witfilm met geluid, was e<strong>en</strong> eerbetoon aan Jozef Savelberg <strong>en</strong> zijn<br />
volgeling<strong>en</strong>, de Kleine Zusters <strong>en</strong> Broeders van de Heilige Jozef. Leufk<strong>en</strong>s wilde e<strong>en</strong> breder publiek<br />
k<strong>en</strong>nis lat<strong>en</strong> mak<strong>en</strong> met de kernactiviteit<strong>en</strong> van de congregaties: verpleging, onderwijs,<br />
bejaard<strong>en</strong>zorg, de zorg voor m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> verstandelijke handicap <strong>en</strong> huishoudelijk werk. Hij<br />
maakte de film op eig<strong>en</strong> initiatief, maar vroeg de stichting<strong>en</strong> die voorkom<strong>en</strong> in de film naderhand per<br />
brief om financiële steun. Met <strong>en</strong>ige moeite kon hij de overst<strong>en</strong> van de Kleine Zusters <strong>en</strong> Broeders<br />
van de Heilige Jozef overtuig<strong>en</strong> van de waarde van het filmisch docum<strong>en</strong>t; hij haalde h<strong>en</strong> over zijn<br />
werk financieel te ondersteun<strong>en</strong>.<br />
Op 1 oktober 1941 stelde hij, in Huize St. Franciscus bij de Looiersstraat in Heerl<strong>en</strong>, het resultaat voor<br />
aan e<strong>en</strong> publiek van g<strong>en</strong>odigd<strong>en</strong>.<br />
De tor<strong>en</strong>s zull<strong>en</strong> zing<strong>en</strong> is e<strong>en</strong> bijzonder auth<strong>en</strong>tiek docum<strong>en</strong>t dat schokk<strong>en</strong>d het verschil duidelijk<br />
maakt tuss<strong>en</strong> to<strong>en</strong> <strong>en</strong> nu. De zorg die teg<strong>en</strong>woordig ingekocht wordt met persoonsgebond<strong>en</strong><br />
budgett<strong>en</strong>, was destijds e<strong>en</strong> vanzelfsprek<strong>en</strong>de taak die de geestelijkheid voor zichzelf zag weggelegd.<br />
Wat de film verder zo boei<strong>en</strong>d maakt is om te zi<strong>en</strong> hoe liefdevol de vele bewoners van allerlei<br />
soort<strong>en</strong> tehuiz<strong>en</strong> word<strong>en</strong> verzorgd door de congregatiezusters. Dit onderwerp komt nauwelijks voor<br />
in de <strong>Limburgs</strong>e filmcollecties over die periode. Het hoofdthema van de film wordt ingeleid door de<br />
van Leufk<strong>en</strong>s bek<strong>en</strong>de pastorale verbeelding van het <strong>Limburgs</strong>e landschap <strong>en</strong> de bevolking.<br />
De geheel door muziek begeleide docum<strong>en</strong>taire bevat op <strong>en</strong>kele scènes na ge<strong>en</strong> gesprok<strong>en</strong> woord,<br />
de informatie wordt in beeld toegelicht. Vanwege het feit dat de originele geluidsband van de film<br />
slijtage vertoonde, zijn sommige muziekpassages in 2007 opnieuw aan de film toegevoegd.<br />
21
23.<br />
De kleine midd<strong>en</strong>stand in het dorp<br />
Filmprogramma over e<strong>en</strong> bijna verdw<strong>en</strong><strong>en</strong> f<strong>en</strong>ome<strong>en</strong>: de kleine midd<strong>en</strong>stand in het dorp.<br />
Tijdsduur: 45 minut<strong>en</strong><br />
Beschrijving:<br />
De DORPSWINKEL VAN TRUUS EN PIET THIESSEN in Meerlo sloot op 1 juli 1979 zijn deur<strong>en</strong>. Honderd<br />
jaar lang had de zaak e<strong>en</strong> belangrijke sociale functie vervuld voor de lokale geme<strong>en</strong>schap. Journalist<br />
R<strong>en</strong>é Poels maakte e<strong>en</strong> pakk<strong>en</strong>de filmreportage van dit voor Meerlo trieste mom<strong>en</strong>t. Met de<br />
beperkte middel<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> super 8 camera, ingemonteerd historisch fotomateriaal, wat<br />
interviewtjes, sobere muziek <strong>en</strong> eig<strong>en</strong>handig ingesprok<strong>en</strong> comm<strong>en</strong>taar weet hij de sfeer goed te<br />
treff<strong>en</strong>.<br />
De tweede film op het programma is de reclamefilm ZO WERKT DE SPAR uit 1954, gemaakt door de<br />
Amsterdamse firma Mirror Film, onder regie van Joop van Ess<strong>en</strong>. De film markeert de overgang van<br />
het kleinschalige, particuliere <strong>en</strong> lokale winkelbedrijf naar de zelfbedi<strong>en</strong>ingswinkel of buurtsuper,<br />
waarvan de eerste al in 1932 werd opgericht. De boodschap van deze voorlichtingsfilm met<br />
gespeelde scènes was om winkeliers die nog zelfstandig inkocht<strong>en</strong> te winn<strong>en</strong> voor de Inkoopc<strong>en</strong>trale<br />
De Spar.<br />
T<strong>en</strong>slotte de bijzondere animatiefilm UITVERKOCHT van animatiefilmers Marie-José van der Lind<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> Gerrit van Dijk. UITVERKOCHT is e<strong>en</strong> ode aan de grot<strong>en</strong>deels verdw<strong>en</strong><strong>en</strong> kleine midd<strong>en</strong>stand. Aan<br />
de hand van één dag zi<strong>en</strong> we het lev<strong>en</strong> voorbijtrekk<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> midd<strong>en</strong>standsgezin in het katholieke<br />
Brabant. E<strong>en</strong> dorpswinkel stond voor sociale contact<strong>en</strong>, lange werktijd<strong>en</strong>, minimale<br />
inkomst<strong>en</strong> <strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijke verantwoording: het hele gezin werkte mee in de winkel. De film br<strong>en</strong>gt<br />
in e<strong>en</strong> originele <strong>en</strong> auth<strong>en</strong>tieke vorm het thema voor het voetlicht. Filmbeeld<strong>en</strong> uit de collectie van<br />
het <strong>Limburgs</strong> Film <strong>en</strong> Video Archief di<strong>en</strong>d<strong>en</strong> mede als inspiratie voor <strong>en</strong>kele van de tek<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>. Sinds<br />
de première van UITVERKOCHT in 2006 reist de film wereldwijd langs festivals <strong>en</strong> culturele c<strong>en</strong>tra <strong>en</strong><br />
werd hij meermaals bekroond.<br />
22
24.<br />
Themafilms ‘Dit Dorp’<br />
1. Verander<strong>en</strong>d landschap<br />
Van Peelontginning tot de aanleg van de snelweg A73: e<strong>en</strong> impressie van de vele<br />
gedaanteverandering<strong>en</strong> van het Noord- <strong>en</strong> Midd<strong>en</strong>-<strong>Limburgs</strong>e platteland in de twintigste eeuw.<br />
L<strong>en</strong>gte film: 6’00’’<br />
2. Dorpslev<strong>en</strong><br />
De dorpssam<strong>en</strong>leving werd dec<strong>en</strong>nialang verbond<strong>en</strong> door de rooms-katholieke kerk.<br />
Welvaartsto<strong>en</strong>ame in de jar<strong>en</strong> zestig van de vorige eeuw zorgde ook in de dorp<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> versnelde<br />
modernisering waardoor de verschill<strong>en</strong> met de stad langzaam kleiner werd<strong>en</strong>. Daarmee gepaard ging<br />
de ontkerkelijking waardoor het geloof meer <strong>en</strong> meer op de achtergrond raakte.<br />
L<strong>en</strong>gte film: 6’00’’<br />
3. De vrouw<strong>en</strong> van het dorp<br />
De traditionele rolverdeling in plattelandsgezinn<strong>en</strong> betek<strong>en</strong>de voor vrouw<strong>en</strong> int<strong>en</strong>sieve arbeid, dag<br />
in dag uit.<br />
L<strong>en</strong>gte film: 5’30’’<br />
4. De komst van het geld<br />
Het sam<strong>en</strong>br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> van financiële middel<strong>en</strong> als investering voor de gezam<strong>en</strong>lijke welvaart in dorp<strong>en</strong><br />
kreeg vorm in de coöperatieve boer<strong>en</strong>le<strong>en</strong>bank<strong>en</strong>. Dit filmpje laat de ontwikkeling zi<strong>en</strong> van de bank<br />
bij de kassier aan huis tot de Rabobank<strong>en</strong> die in nieuwe kantor<strong>en</strong> werd<strong>en</strong> gevestigd.<br />
L<strong>en</strong>gte film: 6’00’’<br />
5. Jeugdcultuur<br />
In navolging van hun leeftijdg<strong>en</strong>ot<strong>en</strong> in de stad, onttrokk<strong>en</strong> ook jonger<strong>en</strong> op het platteland zich aan<br />
de bevoogd<strong>en</strong>de rol van de kerk. Deze vrijheidsdrang leidde bijvoorbeeld tot de oprichting van<br />
zelfbestuurde jonger<strong>en</strong>c<strong>en</strong>tra <strong>en</strong> popfestivals zoals in het Noord-<strong>Limburgs</strong>e Meerlo.<br />
>> Iets over parallel met liedje van Sonneveld?<br />
L<strong>en</strong>gte film: 3’00’’<br />
6. Populariteit van dialectmuziek<br />
Terugblik op het landelijke doorbraakmom<strong>en</strong>t van de dialectband Roww<strong>en</strong> Hèze in 1992. Dit tv-item<br />
uit de serie Van Gewest tot Gewest laat zi<strong>en</strong> hoe deze band geworteld is in de sam<strong>en</strong>leving van het<br />
Noord-<strong>Limburgs</strong>e dorp America.<br />
L<strong>en</strong>gte film: 3’00’’<br />
23
25.<br />
Weerzi<strong>en</strong> in 2008: k<strong>en</strong>nismaking met onbek<strong>en</strong>de <strong>Limburgs</strong>e filmbeeld<strong>en</strong><br />
E<strong>en</strong> beknopte selectie van films uit de collecties van het <strong>Limburgs</strong> Film <strong>en</strong> Video Archief die<br />
het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> in 2008 toegankelijk heeft gemaakt.<br />
Tijdsduur: 60 minut<strong>en</strong><br />
Beschrijving:<br />
1. De beste weg<br />
Voorlichtingsfilm van Eddy Poncin gemaakt omstreeks 1947, bedoeld om jonger<strong>en</strong> op het rechte pad<br />
te houd<strong>en</strong>. De film, met medewerking van het Voogdijgesticht St. Joseph in de <strong>Maastricht</strong>se wijk<br />
Heer, bevat e<strong>en</strong> gespeelde verhaallijn over e<strong>en</strong> jong<strong>en</strong> die in de na-oorlogse maatschappij dreigt te<br />
ontspor<strong>en</strong>. De <strong>filmt</strong>itel komt terug in e<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong>tekst: ‘De jeugd is e<strong>en</strong> probleem <strong>en</strong> na de oorlog is<br />
dit probleem zeker niet dichter bij e<strong>en</strong> oplossing gekom<strong>en</strong>, daarom is het moeilijk de gederailleerde<br />
jeugd de beste weg te wijz<strong>en</strong>.’ De opnames zijn gemaakt in <strong>Maastricht</strong>, onder meer van Huize St.<br />
Joseph <strong>en</strong> e<strong>en</strong> kermis.<br />
Film verworv<strong>en</strong> uit particulier bezit.<br />
2. Introductie voor 14-jarig<strong>en</strong> bij Philips Heerl<strong>en</strong><br />
Werving van 14-jarige meisjes voor assemblagewerkzaamhed<strong>en</strong> in de Philipsfabriek in Heerl<strong>en</strong> in<br />
1969 <strong>en</strong> 1970. De meisjes hadd<strong>en</strong> net de huishoudschool afgeslot<strong>en</strong> <strong>en</strong> kreg<strong>en</strong> de kans op e<strong>en</strong> baan<br />
in dit bedrijf, dat zich to<strong>en</strong> vooral richtte op de productie van versterkerbuiz<strong>en</strong> voor radio- <strong>en</strong><br />
televisietoepassing<strong>en</strong>. Behalve de rondgang door het bedrijf <strong>en</strong> tests in vingervlugheid <strong>en</strong> motoriek<br />
ton<strong>en</strong> deze bijzondere reportages ook beeld<strong>en</strong> uit de ‘lev<strong>en</strong>sschool’ bij de Philipsdep<strong>en</strong>dance in de<br />
wijk Heer in <strong>Maastricht</strong>. De meisjes zijn daar bezig met handvaardigheid <strong>en</strong> oef<strong>en</strong><strong>en</strong> in huishoudelijk<br />
werk. De films werd<strong>en</strong> gebruikt tijd<strong>en</strong>s voorlichtingsavond<strong>en</strong> in het bedrijf waar ouders ervan<br />
werd<strong>en</strong> overtuigd dat Philips de juiste werkgever voor hun dochters was. Saillant k<strong>en</strong>merk van deze<br />
opnames, bezi<strong>en</strong> vanuit het perspectief van 2008, is het rookgedrag.<br />
Film verworv<strong>en</strong> van de Philipsvestiging Heerl<strong>en</strong>.<br />
3. Familiefilm van het gezin Gooss<strong>en</strong>s in <strong>V<strong>en</strong>lo</strong><br />
Soms ligg<strong>en</strong> e<strong>en</strong>maal verworv<strong>en</strong> films lange tijd in depot, om pas veel later ontdekt te word<strong>en</strong>. Zo<br />
ook met deze korte opname die ooit moet zijn meegekom<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> filmreportage van het bezoek<br />
van koningin Wilhelmina aan <strong>V<strong>en</strong>lo</strong> op 22 oktober 1925. De beeld<strong>en</strong> van hare majesteit hebb<strong>en</strong> lange<br />
tijd dit kleine familiefilmpje overschaduwd. In 2008 hebb<strong>en</strong> we het originele brandbare (nitraat)<br />
materiaal afgevoerd voor beheer elders, <strong>en</strong> is van e<strong>en</strong> ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s aanwezig duplicaat e<strong>en</strong> digitale<br />
kopie gemaakt. De kwaliteit van het origineel was nog voortreffelijk. Daardoor kunn<strong>en</strong> we nu lat<strong>en</strong><br />
zi<strong>en</strong> hoe Maurice Gooss<strong>en</strong>s, directeur van de <strong>en</strong>velopp<strong>en</strong>fabriek Bontamps <strong>en</strong><br />
brandweercommandant in <strong>V<strong>en</strong>lo</strong>, zichzelf <strong>en</strong> zijn gezin voor de camera zet op die heuglijke dag in<br />
oktober 1925. Ze poser<strong>en</strong> voor hun woning <strong>en</strong> in de tuin aan de Kald<strong>en</strong>kerkerweg. Wie precies de<br />
camera bedi<strong>en</strong>de, is onbek<strong>en</strong>d. Mogelijk is de opname in opdracht gemaakt van het <strong>V<strong>en</strong>lo</strong>se<br />
Pollaktheater waar ook de reportage van Wilhelmina moet zijn vertoond..<br />
4. Verkeer op de St. Servaasbrug in <strong>Maastricht</strong><br />
Ook de oorsprong van deze korte shots is onbek<strong>en</strong>d. We zi<strong>en</strong> wandelaars <strong>en</strong> paard-<strong>en</strong>-wag<strong>en</strong>s op de<br />
St. Servaasbrug in <strong>Maastricht</strong>, erg<strong>en</strong>s tuss<strong>en</strong> 1910 <strong>en</strong> 1920. De beeld<strong>en</strong> zijn gevond<strong>en</strong> in het archief<br />
van Rijkswaterstaat <strong>en</strong> aan het LiFVA overgedrag<strong>en</strong>. Het nitraatmateriaal is vervolg<strong>en</strong>s gedupliceerd<br />
<strong>en</strong> gedigitaliseerd.<br />
5. Kunstschilder Frans van d<strong>en</strong> Berg in Thorn<br />
24
De film was al bek<strong>en</strong>d maar is onlangs uit particulier bezit verworv<strong>en</strong>. Frans van d<strong>en</strong> Berg schildert in<br />
1974 in zijn woning in Thorn e<strong>en</strong> portret van Ingrid, dochter van e<strong>en</strong> bevri<strong>en</strong>d echtpaar. Cineast Jef<br />
de Rooij was erbij <strong>en</strong> legde het tafereel vast. Van De Rooij vertoonde het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> eerder<br />
ook andere films.<br />
6. Voetbalwedstrijd tuss<strong>en</strong> SV Maurits <strong>en</strong> RKSV Heer<br />
Sport in oorlogstijd, deze wedstrijd tuss<strong>en</strong> landskampio<strong>en</strong> SV Maurits uit Gele<strong>en</strong> <strong>en</strong> de <strong>Maastricht</strong>se<br />
ploeg uit de wijk Heer in 1942. De wedstrijd werd gespeeld in het oude stadion van Maurits aan de<br />
Ringov<strong>en</strong>straat in Gele<strong>en</strong>. De speeldatum van deze wedstrijd is vooralsnog niet bek<strong>en</strong>d. De beeld<strong>en</strong><br />
kom<strong>en</strong> uit e<strong>en</strong> reportage van de bouw van het nieuwe Mauritsstadion aan de H<strong>en</strong>ri Hermanslaan,<br />
dat in 1949 zijn poort<strong>en</strong> op<strong>en</strong>de.<br />
Opnames afkomstig uit particulier bezit,<br />
7. Flits<strong>en</strong> van het Wereld Muziek Concours Kerkrade<br />
Ongemonteerde opnames van optred<strong>en</strong>s van marching- <strong>en</strong> showbands tijd<strong>en</strong>s het WMC van 1966, in<br />
prachtige kleur<strong>en</strong>. De beeld<strong>en</strong> lag<strong>en</strong> om onbek<strong>en</strong>de red<strong>en</strong> altijd in de historische bedrijfsfilmcollectie<br />
van DSM.<br />
25
26.<br />
Werner Mantz: fotograaf … <strong>en</strong> filmer<br />
De filmbeeld<strong>en</strong> van fotograaf Werner Mantz (Keul<strong>en</strong> 1901 – Eijsd<strong>en</strong> 1983) war<strong>en</strong> nooit<br />
buit<strong>en</strong> zijn gezin vertoond, totdat ze in 2008 werd<strong>en</strong> overgedrag<strong>en</strong> aan het <strong>Limburgs</strong> Film <strong>en</strong><br />
Video Archief. Het komt maar zeld<strong>en</strong> voor dat in e<strong>en</strong> klap zoveel visueel bronn<strong>en</strong>materiaal<br />
van e<strong>en</strong> kunst<strong>en</strong>aar wordt aangetroff<strong>en</strong>, waarbij in dit geval zowel het gezinslev<strong>en</strong> als de<br />
omgeving in beeld gebracht zijn. E<strong>en</strong> selectie uit in totaal 200 films die de fotograaf naliet,<br />
was in 2009 te zi<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> t<strong>en</strong>toonstelling van het <strong>Limburgs</strong>e fotowerk van Mantz.<br />
Dit programma bevat e<strong>en</strong> korte docum<strong>en</strong>taire over Mantz <strong>en</strong> twee bijzondere voorbeeld<strong>en</strong><br />
van zijn eig<strong>en</strong> films.<br />
Tijdsduur: 46 minut<strong>en</strong><br />
Beschrijving:<br />
1. Sonne und wolk<strong>en</strong> mach<strong>en</strong> oft mehr an einem Bild als ich. Portrait des<br />
Architekturfotograf<strong>en</strong> Werner Mantz<br />
Docum<strong>en</strong>taire uit 1982 over lev<strong>en</strong> <strong>en</strong> werk van Werner Mantz, met name over di<strong>en</strong>s werk<br />
voor Keulse architect<strong>en</strong>. Ook wordt aandacht besteed aan de periode na zijn definitieve<br />
vestiging in <strong>Maastricht</strong> in 1938. De docum<strong>en</strong>tairemakers Per Schnell <strong>en</strong> Erika Fehse<br />
bezoek<strong>en</strong> Werner <strong>en</strong> Grete Mantz in Eijsd<strong>en</strong>.<br />
2. Enkele dag<strong>en</strong> na de bevrijding van <strong>Maastricht</strong><br />
Op <strong>en</strong> rond 18 september 1944 <strong>filmt</strong> Werner Mantz Amerikaanse militaire activiteit<strong>en</strong> rond<br />
de Meerss<strong>en</strong>erweg in <strong>Maastricht</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong> bezoek van prins Bernhard aan <strong>Maastricht</strong>. Ook<br />
beeld<strong>en</strong> van opgeblaz<strong>en</strong> brugg<strong>en</strong>, de zinkwitfabriek, e<strong>en</strong> Amerikaans kamp bij villa<br />
Mariënwaard aan de Meerss<strong>en</strong>erweg <strong>en</strong> feest<strong>en</strong>de <strong>Maastricht</strong><strong>en</strong>ar<strong>en</strong>.<br />
3. Reis naar Texel<br />
Charmante reportage van e<strong>en</strong> reisje vanuit <strong>Maastricht</strong> naar Texel in 1948. We volg<strong>en</strong><br />
Werner, Grete <strong>en</strong> hun kinder<strong>en</strong> Paul <strong>en</strong> Charlotte in de trein, in Amsterdam, tijd<strong>en</strong>d de<br />
overtocht vanuit D<strong>en</strong> Helder <strong>en</strong> op Texel, waar Mantz behalve het gezin ook het landschap<br />
<strong>en</strong> dagelijks lev<strong>en</strong> van de lokale bevolking in beeld br<strong>en</strong>gt. Koningin Juliana <strong>en</strong> Prins<br />
Bernhard bezoek<strong>en</strong> het eiland ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s. De van oorsprong zwijg<strong>en</strong>de film is in 2009<br />
voorzi<strong>en</strong> van omgevingsgeluid<strong>en</strong>.<br />
Productie: <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> (2009)<br />
Beeldmateriaal: <strong>Limburgs</strong> Film <strong>en</strong> Video Archief; Per Schnell Filmproduktion<br />
Tijdsduur: 46 minut<strong>en</strong><br />
26
27.<br />
Samurai in Space: Shinkichi Tajiri<br />
film van Paul <strong>Cox</strong> (2011)<br />
Kunst<strong>en</strong>aar <strong>en</strong> filmer ontmoett<strong>en</strong> elkaar voor het eerst in Berlijn. Shinkichi Tajiri k<strong>en</strong>de de<br />
films van Paul <strong>Cox</strong> <strong>en</strong> sprak hem erover aan. Uit de ontmoeting in Berlijn groeide e<strong>en</strong><br />
vri<strong>en</strong>dschap <strong>en</strong> die resulteerde in e<strong>en</strong> prachtige, verstilde docum<strong>en</strong>taire.<br />
Tajiri kijkt terug op zijn lange lev<strong>en</strong> <strong>en</strong> vertelt er op<strong>en</strong>hartig over. We volg<strong>en</strong> Shinkichi Tajiri<br />
op zijn lev<strong>en</strong>spad. Van het kind dat in 1923 werd gebor<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> Japans-Amerikaans gezin<br />
tot de kasteelheer, wereldburger <strong>en</strong> bevlog<strong>en</strong> kunst<strong>en</strong>aar op leeftijd.<br />
Tijdsduur: 50 minut<strong>en</strong><br />
Engelstalige versie<br />
27
28.<br />
De wereld van Tajiri:<br />
film van B<strong>en</strong> Verbong (1971)<br />
Docum<strong>en</strong>taire over Tajiri, zijn werk <strong>en</strong> omgeving op kasteel Scheres in Baarlo.<br />
Voorfilm bij ‘Samurai in Space’ van Paul <strong>Cox</strong>.<br />
Tijdsduur: 14 minut<strong>en</strong><br />
28