Inhoud - Limburgs Museum
Inhoud - Limburgs Museum
Inhoud - Limburgs Museum
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
<strong>Inhoud</strong><br />
Inleiding 2<br />
<strong>Museum</strong>les 3<br />
• Doelgroepen<br />
• Doelen<br />
• Opzet<br />
• Voorbereiding op school<br />
Op school 4<br />
• Begrippenlijst/Opdracht topografie<br />
• Lessuggestie – Gewoon of vreemd?<br />
• Lessuggestie – Vooroordeel of feit?<br />
• Lessuggestie – Tolerantietest<br />
• Lessuggestie – Jouw familieverhaal<br />
Achtergronden 7<br />
• <strong>Inhoud</strong> van de expositie<br />
• Vertellers<br />
• Aansluiting bij vakgebieden<br />
• Literatuur<br />
• Educatieve projecten<br />
• Websites<br />
Bijlagen 10<br />
Werkbladen 1 t/m 4<br />
1
Inleiding<br />
Migratie en integratie zijn de afgelopen jaren niet uit het nieuws geweest. Het wekt soms de indruk<br />
dat migratie iets van de laatste tijd is. Dat is natuurlijk niet zo. Limburg heeft vanwege zijn ligging en<br />
politieke positie al eeuwenlang te maken met de komst van mensen van elders. Vooral migranten uit<br />
buurlanden Duitsland en België komen en gaan in een continue stroom. Vanaf de tweede helft van de<br />
twintigste eeuw komen ook veel migranten uit Midden-, Oost- en Zuid-Europa, Turkije en Noord-<br />
Afrika naar Limburg. In het kader van het project ‘Kleur Bekennen’ heeft het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> de<br />
afgelopen jaren onderzoek gedaan naar <strong>Limburgs</strong>e migratiegeschiedenis, met de focus op de 20e<br />
en 21e eeuw, en bijbehorend erfgoed verzameld. Naast onder meer een uitgebreide website (www.<br />
kleurbekennen.nl) omvat het project ‘Kleur Bekennen’ ook de educatieve expositie ‘Een karavaan van<br />
komen en gaan’.<br />
In ‘Een karavaan van komen en gaan’ komen de gevolgen die migratie op Limburg heeft gehad, en nog<br />
steeds heeft, aan bod. Portretten van diverse migranten en hun kinderen geven inzicht in hoe migratie<br />
hun leven heeft beïnvloed en hoe ze zichzelf staande hebben gehouden. De bezoeker leert ook<br />
meer over de sociaal-economische en politieke factoren die een rol spelen bij het ontstaan van migratiestromen.<br />
Speciaal voor jongeren tussen 11 en 14 jaar is een museumles ontwikkeld. Op diverse<br />
plekken in de expositie zijn actieve, educatieve spellen geplaatst.<br />
Een sluitend antwoord op het migratie- en integratievraagstuk kan de museumles niet geven.<br />
Wél willen we leerlingen kritisch laten nadenken over dit vraagstuk en over hun eigen beeldvorming<br />
en houding ten opzichte van diverse groepen migranten. Uiteindelijk hopen we dat leerlingen zien dat<br />
migranten, net als zijzelf, dromen hebben, keuzes maken en hopen op een goede toekomst.<br />
Om dit te bereiken zien we graag dat de museumles een onderdeel vormt van een uitgebreider<br />
lesprogramma. Deze handleiding biedt leerkrachten lessuggesties, achtergronden en werkbladen die<br />
gebruikt kunnen worden als voorbereiding en/of afsluiting op school.<br />
Dit project is mogelijk gemaakt door financiële ondersteuning van de Steunstichting <strong>Limburgs</strong>e Allochtonen (SLA).<br />
De provincie Limburg financiert het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong>.<br />
2
<strong>Museum</strong>les<br />
Doelgroepen<br />
Primair onderwijs, groep 7/8<br />
Voortgezet onderwijs, 1e en 2e jaars VMBO/Havo/VWO<br />
De museumles zal worden aangepast aan de leeftijd en het niveau van de groep.<br />
Doelen<br />
De leerlingen<br />
• maken kennis met diverse migranten en met de migratiegeschiedenis van Limburg;<br />
• ervaren hoe het is om als nieuwkomer naar Limburg te komen en kunnen zich spelenderwijs<br />
verplaatsen in een ander door het maken van keuzes;<br />
• ontdekken dat een eerste indruk of een vooroordeel niet altijd klopt en worden geconfronteerd<br />
met hun eigen tolerantie.<br />
De inhoud van de museumles sluit tevens aan bij de kerndoelen voor het primair- en voortgezet<br />
onderwijs (oriëntatie op jezelf en de wereld; domein mens en maatschappij, kerndoel 38).<br />
Verder past het project zeer goed bij de opdracht die scholen hebben gekregen om aandacht te<br />
besteden aan actief burgerschap en sociale integratie.<br />
Opzet<br />
De klas wordt bij aankomst welkom geheten door een museumdocent. Deze verzorgt een korte<br />
inleiding over het thema. Vervolgens gaan de leerlingen zelfstandig aan de slag met een opdrachtenboekje.<br />
Door middel van een roulatiesysteem bezoeken ze verschillende onderdelen in de expositie<br />
en maken hier schriftelijke vragen over. Ze bekijken korte filmpjes, originele objecten, foto’s en<br />
kaarten. Daarnaast voeren ze met behulp van interactieve spellen diverse opdrachten uit, waarbij ze<br />
hun mening toetsen of keuzes maken. De rol van de leerkracht en museumdocent richt zich vooral<br />
op enthousiasmeren en stimuleren.<br />
Meer informatie over de inhoud van de expositie staat onder het kopje ‘Achtergronden’.<br />
Duur: 75 minuten<br />
Na afloop van deze activiteit evalueert de museumdocent samen met de groep enkele onderdelen<br />
en vertelt hen over een migrant met een bijzonder verhaal. Welke vragen zouden ze deze persoon<br />
stellen? De museumdocent neemt de groep mee naar de educatieve ruimte elders in het museum,<br />
waar ze deze persoon écht ontmoeten. De museumdocent leidt een gesprek tussen de groep en de<br />
verteller. Naast het verhaal dat hij of zij vertelt, spelen eigen ervaringen en verhalen van de leerlingen<br />
ook een belangrijke rol tijdens dit gesprek. Gaandeweg komen de leerlingen er achter dat het verhaal<br />
eigenlijk óók over hen zelf gaat: over hun eigen dromen, normen, houding en gedrag.<br />
Meer informatie over deze vertellers staat onder het kopje ‘Achtergronden’.<br />
Duur: 45 minuten<br />
Voorbereiding op school<br />
De leerkracht verdeelt de groep in tweetallen. Bij een oneven aantal wordt een groepje van drie<br />
gevormd. Voor een goed verloop van de museumles maakt de leerkracht de leerlingen bekend<br />
met de betekenis van de begrippen op werkblad 1 en maken ze de bijbehorende topografische<br />
opdracht. Daarnaast is het wenselijk aan te sluiten bij diverse vakgebieden (zie ‘Achtergronden)<br />
en/of de overige lessuggesties en bijbehorende werkbladen in deze handleiding te gebruiken naar<br />
eigen inzicht en mogelijkheden. De lessuggesties bieden ruimte voor persoonlijke inbreng en individuele<br />
keuzes van de leerkracht.<br />
3
Op school<br />
Begrippenlijst/opdracht topografie (minimale voorbereiding)<br />
Duur: 30 minuten<br />
Benodigdheden:<br />
• Werkblad 1 voor alle leerlingen<br />
• Bosatlas<br />
• Kleurpotloden rood, blauw, geel, groen, paars, grijs en oranje.<br />
Omschrijving:<br />
Migratie bestaat al zolang de mens bestaat. Onze voorouders bewogen zich veertigduizend jaar<br />
geleden langzaam vanuit Afrika naar Europa, op zoek naar een beter leven. Ook nu nog zijn mensen<br />
op zoek naar meer geluk, veiligheid en welvaart. Maar inmiddels hebben we landen, grenzen, migratiebeleid,<br />
paspoorten etc.<br />
• Na een korte inleiding deelt de leerkracht kopieën van de begrippenlijst uit en neemt de<br />
begrippen door met de groep.<br />
• De leerlingen maken de topografie opdracht. Antwoorden: rood=Italië, Turkije, Marokko,<br />
Spanje; geel=Irak, Sierra Leone; blauw=Afrika; groen=Canada, de Verenigde Staten, Australië<br />
en Nieuw-Zeeland; paars=Polen; grijs=Duitsland, België; oranje=Suriname, Indonesië.<br />
• Nabespreking: Hoeveel nationaliteiten zitten er in deze klas? Waar komen de ouders/grootouders<br />
van leerlingen vandaan?<br />
Lessuggestie – Gewoon of vreemd? (voorbereiding of afsluiting)<br />
Duur: 20-30 minuten<br />
Benodigdheden:<br />
• Werkblad 2 voor alle leerlingen<br />
Omschrijving:<br />
Wat in de ene cultuur ‘gewoon’ is, vindt men in een andere cultuur ‘vreemd’. Dat is heel normaal. Het<br />
hoort bij mensen en groepen. Mensen behoren tot allerlei groepen die allemaal hun eigen groepskenmerken<br />
hebben. Wat je ‘gewoon’ vindt, hangt sterk van je opvoeding af.<br />
• De leerlingen maken werkblad 2 en vullen in of ze de bewering ‘gewoon’ of ‘vreemd’ vinden.<br />
De leerkracht maakt in de tussentijd een tabel op het schoolbord, waarin vervolgens geturfd<br />
wordt hoe de klas denkt over deze beweringen. Naar aanleiding van de uitslag kan een discussie<br />
plaatsvinden. Bijvoorbeeld: “Met mes en vork eten is voor veel mensen vreemd. Men<br />
eet met stokjes (China) of soms met de hand (Afrika).”; “In Nederland eet men rauwe vis<br />
(haring)”; “In Japan vinden mensen het vies om in bad te gaan, worden cadeaus nooit uitgepakt<br />
waar de gever bij is en vermijdt men lichamelijk contact bij een eerste ontmoeting.” Of:<br />
“In Saoedi-Arabië beschouwt men de linkerhand als onrein. Naar iets wijzen is onbeleefd.”<br />
En: “In moslimlanden dragen veel vrouwen een hoofddoek en eet men geen varkensvlees.”<br />
Gaandeweg zal de conclusie geformuleerd worden: Wat de één gek vindt, is voor een ander<br />
heel normaal. Dat komt omdat je de gewoonten van een ander niet kent.<br />
• Eventueel kan de leerkracht de groep vervolgens de opdracht geven om zélf nog een voorbeeld<br />
te verzinnen van iets dat voor hem of haar gewoon is, maar voor een ander vreemd.<br />
Dit kan streekgebonden zijn, bepaalde familiegebruiken etc.<br />
• Ook kunnen ze iets bedenken dat opa en oma vroeger deden, maar dat tegenwoordig<br />
vreemd gevonden wordt.<br />
4
Lessuggestie – Vooroordeel of feit? (voorbereiding of afsluiting)<br />
Duur: 20 minuten<br />
Benodigdheden:<br />
• Werkblad 3 voor alle leerlingen<br />
Omschrijving:<br />
Sommige Nederlanders staan negatief tegenover de komst van immigranten. Voor een deel komt<br />
dit door de vooroordelen die ze koesteren. In het hoofd van ieder mens zitten vooroordelen. Ze<br />
zijn aangeleerd en dienen ter bescherming tegen het vreemde of onbekende. Je kunt immers niet<br />
iedereen zomaar vertrouwen. Maar vooroordelen kloppen vaak niet of zijn maar voor een deel waar.<br />
Als een eigenschap voor één mens geldt, wil dit nog niet zeggen dat het voor de hele groep geldt.<br />
Meestal hebben vooroordelen te maken met onbekendheid. Pas wanneer je iemand leert kennen, kun<br />
je over een vooroordeel heen stappen. Een feit is echter altijd waar.<br />
• De leerlingen vullen op werkblad 3 in of de bewering een vooroordeel of een feit is.<br />
• Na afloop bespreekt de leerkracht de beweringen. De leerlingen zullen merken dat het<br />
belangrijk is om de bewering goed te lezen: “Sommige Belgen kun je niet vertrouwen.” (feit)<br />
is anders geformuleerd dan: “Belgen kun je niet vertrouwen.” (vooroordeel)<br />
Antwoorden: 1 = vooroordeel, 2 = vooroordeel, 3= feit, 4=vooroordeel, 5=feit, 6=vooroordeel,<br />
7=feit, 8=feit, 9=vooroordeel, 10=feit.<br />
• De leerlingen bedenken vervolgens zelf een vooroordeel. Hebben ze ooit te maken gehad<br />
met vooroordelen? Hebben ze ooit iemand leren kennen waarover ze van tevoren een vooroordeel<br />
hadden? Klopte dit met de werkelijkheid?<br />
Lessuggestie – Tolerantietest (voorbereiding of afsluiting)<br />
Duur: 20-30 minuten<br />
Benodigdheden:<br />
• Werkblad 4 voor alle leerlingen<br />
Omschrijving:<br />
Soms zeggen of doen mensen iets waar je het niet mee eens bent. Wanneer je deze mensen toch<br />
respecteert noemen we dat tolerant. Dat hoeft dus niet te betekenen dat je het ook met hen eens<br />
bent! Tolerantie betekent verdraagzaamheid. Maar tolerantie heeft ook grenzen.<br />
Bijvoorbeeld: jouw buurman draait tot diep in de nacht keiharde muziek. Wanneer hij dit één keer<br />
per jaar doet, op zijn verjaardag, vind je dat geen probleem. Dan ben je tolerant. Maar wanneer hij dit<br />
elk weekend doet, kun je dat niet meer tolereren! Je gaat naar hem toe en zegt er wat van.<br />
• De leerlingen maken werkblad 4, de tolerantietest.<br />
• Na afloop bespreekt de leerkracht de uitslagen.<br />
Lessuggestie – Jouw familieverhaal (voorbereiding of afsluiting)<br />
Duur: 10 minuten klassikaal, 180-220 minuten zelfstandig (thuis), 30 minuten klassikaal.<br />
Benodigdheden:<br />
• Materialen voor het maken van een collage, zoals gekleurd papier, lijm, stiften, foto’s etc.<br />
Omschrijving:<br />
De leerlingen onderzoeken of er in hun eigen familie mensen te maken hebben gehad met migratie<br />
Ze maken hier een werkstuk over. In het werkstuk zit een stamboom, het familieverhaal rondom de<br />
migratie en een kaart van de wereld, waarin ze aangeven om welk land het gaat.<br />
5
Het werkstuk kan verder ingevuld worden met foto’s, tekeningen, documenten etc.<br />
Deze opdracht kan eventueel in groepsverband gemaakt worden, indien blijkt dat sommige kinderen<br />
geen familieleden hebben die ooit geëmigreerd zijn. Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> biedt scholen de<br />
mogelijkheid om, in overleg, de werkstukken tijdelijk te exposeren in het museum.<br />
• Stap 1: de leerlingen maken een stamboom van hun eigen familie (drie generaties). Ze schrijven<br />
bij iedere persoon zijn of haar geboorteland erbij. Zijn er familieleden verhuisd naar een<br />
ander land tijdens hun leven? Bij deze personen schrijven ze ook de naam van het nieuwe<br />
land.<br />
• Stap 2: de leerlingen bereiden een interview voor met één of meerdere personen.<br />
De antwoorden op de vragen verwerken ze tot een kort familieverhaal (ongeveer A4). De<br />
leerkracht stimuleert de leerlingen bij het bedenken van geschikte vragen voor een interview.<br />
Het is aan te raden om de onderdelen die aan bod komen in de expositie aan te houden als<br />
structuur:<br />
De droom - Waarom wilde deze persoon migreren? Wat was zijn of haar droom? Welk<br />
beeld had hij of zij van het migratieland?<br />
De reis - Hoe was het afscheid? Hoe verliep de reis?<br />
De werkelijkheid - Waar kwam de persoon terecht? Hoe vond hij of zij het leven in een<br />
ander land? Had hij of zij spijt van de migratie?<br />
• Stap 3: de leerlingen verzamelen foto’s, landkaarten, (kopieën van) documenten etc. die te<br />
maken hebben met dit verhaal. Ze kunnen eventueel ook zelf tekeningen maken.<br />
• Stap 4: de leerlingen stellen zelf een werkstuk samen, bijvoorbeeld een poster of een boekje<br />
met daarin alle onderdelen en verzamelde informatie.<br />
• Stap 5: De leerlingen presenteren hun familieverhaal aan de rest van de klas.<br />
6
Achtergronden<br />
<strong>Inhoud</strong> van de expositie<br />
‘Een karavaan van komen en gaan’ is een interactieve expositie. In de zaal komen drie onderdelen aan<br />
bod, die zich onderscheiden door een afwisselende, aantrekkelijke vormgeving. Bij ieder onderdeel<br />
horen drie korte filmpjes waarin migranten (of hun kinderen) hun ervaringen met de bezoeker delen.<br />
Deze verhalen worden ondersteund met objecten, foto’s en educatieve spellen.<br />
Onderdeel 1: De droom<br />
Vanwege zijn centrale ligging is Limburg van oudsher een migrantenprovincie. Er wonen relatief veel<br />
Belgen en Duitsers. In loop van de twintigste eeuw trekt Limburg ook migranten aan uit landen als<br />
Polen, Italië, Turkije en Marokko. Het gaat meestal om gastarbeiders die via officiële wervingsakkoorden<br />
in de mijnen of industrie gaan werken. Maar ook gelukszoekers, gezinshereniging en politieke<br />
omstandigheden liggen ten grondslag aan migratiestromen naar deze provincie. Er trekken ook mensen<br />
weg: vanaf de jaren vijftig van de vorige eeuw emigreren veel Limburgers naar Canada, Nieuw-<br />
Zeeland of Australië.<br />
Er zijn dus verschillende redenen waarom mensen naar Limburg komen of er juist vertrekken. Elke<br />
migrant heeft een eigen verhaal en verschillende verwachtingen van zijn of haar leven in het nieuwe<br />
land. Ze hebben allemaal dromen. Wat migranten bindt, is de hoop op een gelukkige toekomst voor<br />
zichzelf en eventuele (klein)kinderen.<br />
Onderdeel 2: De reis<br />
Op zoek naar een beter leven bewegen mensen zich over de hele wereld. Aziaten stappen in een<br />
vliegtuig en arriveren vaak nog dezelfde dag op Schiphol. Oost-Europeanen komen veelal bepakt en<br />
bezakt per auto vanuit hun herkomstland of nemen de bus. Afrikanen beproeven hun geluk in een<br />
gammele vissersboot richting ‘Fort Europa’.<br />
Voor ons is reizen inmiddels heel gewoon. We stappen in de auto, de trein of het vliegtuig en reizen<br />
comfortabel van de ene plek naar de andere. Vroeger was dat anders. De vervoersmogelijkheden<br />
waren beperkt. Reizen was niet voor iedereen vanzelfsprekend. Nederlanders vertrokken per boot<br />
richting Australië of Nieuw-Zeeland. Zo’n reis naar de andere kant van de wereld duurde vaak vele<br />
maanden.<br />
Onderdeel 3: De werkelijkheid<br />
Eenmaal aangekomen in Limburg, is de werkelijkheid voor veel immigranten vaak anders dan de<br />
verwachtingen. Ze worden geconfronteerd met migratiebeleid, strenge regels en vooroordelen. De<br />
term ‘inburgeren’ staat de laatste jaren hoog op de politieke agenda. Een paar decennia geleden was<br />
inburgeren echter géén ‘hot item’. Men ging er toen vanuit dat de meeste migranten, vaak gastarbeiders,<br />
weer terugkeerden naar hun herkomstland.<br />
De laatste jaren voert de overheid een strenger migratiebeleid, mede onder invloed van partijen als<br />
de LPF en de PVV. Immigranten uit moslimlanden en asielzoekers zijn onderwerp van felle discussies.<br />
Cijfers wijzen echter uit dat sinds 2004 de meeste immigranten uit Duitsland, het Verenigd Koninkrijk,<br />
België, de Nederlandse Antillen en Polen komen. De reden van migratie is vooral werk, gezinshereniging<br />
of gezinsvorming en studie. Slechts een klein gedeelte vraagt asiel aan. Ook de komende jaren<br />
zullen vooral onze eigen buurlanden de grootleveranciers van migranten zijn.<br />
7
Vertellers<br />
Het museum heeft een afwisselende poule van migranten en kinderen van migranten samengesteld<br />
die een belangrijke rol spelen tijdens de museumles. Samen vormen ze een afspiegeling van de diversiteit<br />
aan migranten in Limburg. De groep bestaat uit personen van uiteenlopende generaties, herkomst<br />
en (culturele) achtergronden. Ook de reden van migratie is voor veel personen verschillend. Bij de<br />
selectie is daarnaast gekeken naar de inhoud van hun verhaal en de kwaliteiten van de verteller om<br />
een groep leerlingen te boeien. Tijdens de eerste twee maanden van 2010 stuurt het museum alle<br />
deelnemende scholen een lijst met daarop de informatie over deze poule van vertellers. U kunt op<br />
deze lijst zien welke persoon is ingedeeld bij de museumles van uw klas(sen). Het is uiterlijk twee<br />
weken van tevoren mogelijk om in overleg met het museum een andere dag te kiezen, om zo een<br />
verteller te treffen die beter aansluit bij de samenstelling van uw groep of de inhoud van het lesprogramma<br />
op school.<br />
Aansluiting bij vakgebieden<br />
Voor het primair onderwijs kan de inhoud van de museumles aansluiten bij de vakgebieden Aardrijkskunde<br />
(wonen, migratie, landen, bevolking, culturele gebruiken), Levensbeschouwing (normen en<br />
waarden, omgaan met elkaar), Mens en Samenleving (burgerschap) en Geschiedenis (tijdvak televisie<br />
en computer, vanaf 1950).<br />
Voor het voortgezet onderwijs is vooral aansluiting bij het vakgebied Maatschappijleer.<br />
Methoden/thema’s:<br />
• Actua, methode maatschappijleer, leerjaar 1; thema’s vmbo: ‘opvoeding en cultuur’, ‘beeldvorming<br />
en vooroordelen’; thema havo/vwo: ‘pluriforme samenleving’;<br />
• Mundo, mens en maatschappij voor de basisvorming, leerjaar 1 en 2; thema’s ‘waar kom je<br />
vandaan?’ en ‘migratie’.<br />
Educatieve projecten<br />
Lesmateriaal dat eventueel gecombineerd kan worden met deze museumles:<br />
• Gaan! Of niet gaan?; educatieve modules over migratie in Europa (Paradox, 2008)<br />
Meer informatie: www.go-no-go.nl;<br />
• Diverse producten van Stichting Vredeseducatie, zoals Cd-rom ‘Tolerantietest’ en het praktijkboek<br />
‘Respect’. Meer informatie: www.vredeseducatie.nl;<br />
• Mundial in de klas; diverse lespakketten over andere culturen. Meer informatie: www.mundial<br />
productions.nl.<br />
Literatuur<br />
Ter verdieping kunnen leerkrachten onderstaande boeken raadplegen in het informatiecentrum van<br />
het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong>. Kijk voor openingstijden op www.limburgsmuseum.nl.<br />
• Nieuwkomers, nakomelingen, Nederlanders. Immigranten in Nederland 1550-1993; Jan Lucas<br />
sen, Rinus Penninx (Het Spinhuis, 1994);<br />
• Van over de grens. Gids voor lokaal historisch onderzoek naar immigratie in Nederland;<br />
Annemarie Cottaar, Jan Lucassen en Leo Lucassen (Cahiers voor regionale geschiedenis en<br />
volkscultuur, Utrecht, 1998);<br />
• Molukkers in Nederland; Henk Smeets (Moluks Historisch <strong>Museum</strong>, 1992);<br />
• Dari laut Maluku naar de Maas. 55 jaar Molukkers in Venlo-Blerick; Sjeng Ewalds (2008);<br />
• Voor brood en vrijheid. Honderd jaar Polen in Zuid-Limburg 1900-2000; Frans Wojciechow<br />
ski (Historische Reeks Parkstad Limburg 2, 2000);<br />
• Mijnwerkers. Verhalen om te onthouden; Wim Nijsten, Jos Bours en Marlies Hautvast (Link/<br />
Nijmegen, 1990);<br />
• Met de buik het brood achterna. Mijn Sloveense geschiedenis; Milena Mulders (Aksant, 2009).<br />
8
Websites<br />
• www.kleurbekennen.nl Website van het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong>, met onder meer informatie over<br />
migrantengeschiedenis in Limburg;<br />
• www.kennislink.nl Bevat een dossier over ‘migratie’;<br />
• www.anno.nl Het zoekwoord ‘migranten’ levert diverse resultaten op van artikelen over dit<br />
thema, vooral geschikt voor leerlingen;<br />
• www.schooltv.nl Diverse filmpjes over migranten, vooral geschikt voor leerlingen (zoekwoord<br />
‘migranten’);<br />
• www.hetgeheugenvannederland.nl De zoekwoorden ‘migranten’ en ‘migratie’ leveren diverse<br />
bronnen (beelden) op over dit thema.<br />
9
Bijlagen<br />
10
Migrant Iemand die tijdelijk of voor altijd in een ander land wil gaan wonen.<br />
Werkblad 1<br />
Begrippenlijst<br />
Immigrant Iemand die vanuit het buitenland in Nederland komt wonen. De meeste immigranten in Limburg<br />
zijn Duitsers en Belgen.<br />
Emigrant Iemand die een land verlaat om in een ander land te gaan wonen. In de tweede helft van de twintigste<br />
eeuw vertrokken veel Nederlanders naar Canada, de Verenigde Staten, Nieuw-Zeeland en Australië.<br />
Migratie Emigratie (verlaten) en immigratie (binnengaan) van personen tussen verschillende landen.<br />
Arbeidsmigrant Iemand die naar een ander land verhuist om daar te werken.<br />
Kennismigrant Iemand die naar een ander land verhuist om daar zijn of haar kennis in te zetten. Hiermee<br />
worden vaak migranten met een hoge opleiding bedoeld.<br />
Economische migrant Iemand die naar een ander land vertrekt om daar een beter inkomen, en hopelijk,<br />
een beter leven te krijgen. Vaak sturen economische migranten geld dat zij verdienen naar familie thuis. Deze<br />
migranten komen tegenwoordig vooral uit arme, Afrikaanse landen. In de jaren zestig waren het vooral gastarbeiders<br />
uit Italë, Turkije en Marokko die als economische migrant naar Nederland kwamen.<br />
Seizoensmigrant Iemand die tijdelijk verhuist naar een ander land om daar te werken. Zij doen vaak werk<br />
dat alleen in een bepaald seizoen gedaan kan worden, zoals asperges steken of het plukken van fruit. In Limburg<br />
doen veel Polen dit werk.<br />
Legale migrant Iemand die met toestemming van de regering mag komen wonen en werken in een land.<br />
Legaal betekent ‘met toestemming’.<br />
Illegale migrant Iemand die zonder toestemming aan te vragen in een land gaat wonen. Deze mensen worden<br />
ook wel ‘illegalen’ genoemd.<br />
Mensensmokkelaar Iemand die mensen tegen betaling helpt om illegaal van het ene naar het andere land te<br />
gaan.<br />
Herkomstland Het land waar een migrant oorspronkelijk vandaan komt.<br />
Remigrant Iemand die terugkeert naar zijn of haar herkomstland.<br />
Asielzoeker Asiel betekent letterlijk ‘veilige plaats’. Wie asiel krijgt, heeft bescherming van de regering. Je krijgt<br />
asiel of je kunt het aanvragen als het gevaarlijk is om in je eigen land te blijven. Het duurt vaak een hele tijd<br />
voordat je officieel asiel krijgt. Tot die tijd ben je een asielzoeker en mag je wonen in een asielzoekerscentrum.<br />
Vluchteling Iemand die huis en haard verlaat omdat het leven daar onmogelijk is geworden. In 2009 kwamen<br />
veel vluchtelingen uit oorlogsgebieden, zoals Irak of Sierra Leone. De persoon verhuist, migreert, naar een plek<br />
waar zijn leven niet bedreigd wordt. Vaak worden de begrippen ‘asielzoeker’ en ‘vluchteling’ door elkaar gehaald.<br />
Iemand is pas officieel een ‘vluchteling’ als zijn of haar verhaal beoordeeld is als ‘vluchtverhaal’. Ze krijgen dan<br />
asiel en mogen dus zeker blijven.<br />
Uitgeprocedeerd Een asielzoeker die een asielprocedure heeft doorlopen, maar waarvan de aanvraag is afgewezen.<br />
Hij of zij krijgt dan geen asiel. Er is geen mogelijkheid om opnieuw een aanvraag in te dienen.<br />
Vreemdelingenwet Wet die voorschrijft hoe met asielzoekers en illegale migranten moet worden omgegaan<br />
in een land. Ook is hierin vastgelegd welke rechten deze personen wel of niet krijgen.<br />
(z.o.z.)<br />
Kopieerblad bij de expositie ‘Een karavaan van komen en gaan’ - <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong>
Integratie Daarmee wordt bedoeld ‘het opnemen in een geheel’. In de samenleving wordt het woord vaak<br />
gebruikt als het gaat om het laten samensmelten van verschillende bevolkingsgroepen (culturen) in een land,<br />
bijvoorbeeld door ze dezelfde taal te laten spreken of dezelfde normen en waarden te laten hanteren.<br />
Gastarbeider In de tweede helft van de twintigste eeuw hadden West-Europese landen een tekort aan arbeiders.<br />
Zij vroegen daarom aan werkelozen uit andere landen om te komen werken. Ze kwamen op uitnodiging<br />
werken, zij waren te gast. Gastarbeiders kwamen uit armere landen zoals Italië, Spanje, Turkije en Marokko.<br />
Men dacht toen dat de gastarbeiders na een paar jaar weer terug zouden keren naar hun eigen land. Maar veel<br />
gastarbeiders bleven hier en lieten hun familie overkomen.<br />
Gezinshereniging Het laten overkomen van een echtgenote of echtgenoot en eventueel kinderen uit het land<br />
van herkomst. Het doel is om het gezin weer bij elkaar te brengen.<br />
Gezinsvorming Het laten overkomen van een (toekomstige) echtgenote of echtgenoot uit het buitenland of<br />
uit het land van herkomst. Het doel is een nieuw gezin te vormen.<br />
Kolonie Een land of gebied dat onderdeel of eigendom is van een Europees land. Kolonisering vond plaats tussen<br />
de 16e en 20e eeuw. Nederlandse koloniën waren bijvoorbeeld Indonesië en Suriname. De meeste koloniën<br />
zijn inmiddels zelfstandig geworden.<br />
Opdracht topografie<br />
Kleur de juiste landen in met de bijbehorende kleur.<br />
Rood = in de tweede helft van de twintigste eeuw kwamen veel gastarbeiders uit deze landen<br />
Geel= de meeste vluchtelingen van nu komen uit deze landen<br />
Blauw = veel economische migranten van nu komen uit dit continent<br />
Groen=veel Nederlanders emigreerden vroeger naar deze landen<br />
Paars=veel seizoensarbeiders komen uit dit land<br />
Grijs=de meeste ‘buitenlanders’ in Limburg komen uit deze landen<br />
Oranje=voormalige koloniën van Nederland<br />
Zet een pijltje bij het land (of de landen) waar je ouders geboren zijn.<br />
Vergelijk de resultaten met de rest van de klas.<br />
Wie heeft migranten in de familie?<br />
Kopieerblad bij de expositie ‘Een karavaan van komen en gaan’ - <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong>
Werkblad 2<br />
Gewoon of vreemd?<br />
Wat in de ene cultuur ‘gewoon’ is, vindt men in een andere cultuur ‘vreemd’. Dat is heel<br />
normaal. Het hoort bij mensen en groepen. Mensen behoren tot allerlei groepen die allemaal<br />
hun eigen groepskenmerken hebben. Wat je ‘gewoon’ vindt, hangt sterk van je opvoeding af.<br />
Wat vind je van onderstaande beweringen?<br />
Schrijf er achter: gewoon of vreemd.<br />
Met mes en vork eten.<br />
Geen varkensvlees eten.<br />
In bad gaan.<br />
Aan kinderen vertellen dat er een paard op het dak loopt.<br />
Opa of oma woont in een bejaardentehuis.<br />
Vijf keer per dag bidden.<br />
Een cadeau uitpakken waar de gever bij is.<br />
Een hand geven tijdens een eerste ontmoeting.<br />
Rauwe vis eten.<br />
Naar iets wijzen met de linkerhand.<br />
Een stel dat niet getrouwd is krijgt een kind.<br />
Een hoofddoek dragen.<br />
Een Chinees jongentje ontmoet Sinterklaas.<br />
Roermond, 1975<br />
Kopieerblad bij de expositie ‘Een karavaan van komen en gaan’ - <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong>
Werkblad 3<br />
Vooroordeel of feit?<br />
Nederlanders zijn gierig, vluchtelingen zijn profiteurs en Surinamers kunnen goed voetballen.<br />
Deze beweringen noemen we vooroordelen. In het hoofd van ieder mens zitten vooroordelen.<br />
Ze zijn aangeleerd en dienen ter bescherming tegen het vreemde of onbekende. Je kunt<br />
immers niet iedereen zomaar vertrouwen. Maar vooroordelen kloppen vaak niet of zijn maar<br />
voor een klein deel waar. Als een eigenschap voor één mens geldt, wil dit nog niet zeggen dat<br />
het voor de hele groep geldt. Meestal hebben vooroordelen te maken met onbekendheid.<br />
Pas wanneer je iemand leert kennen, kun je over een vooroordeel heen stappen.<br />
Een feit is echter altijd waar.<br />
Zet achter iedere bewering: vooroordeel of feit.<br />
1 Vrouwen kunnen niet autorijden.<br />
2 Wie gepest wordt, lokt het zelf uit.<br />
3 Sommige werkelozen willen liever niet werken.<br />
4 Wat in de krant staat is altijd waar.<br />
5 De meester heeft niet altijd gelijk.<br />
6 Limburgers houden van vlaai.<br />
7 Oude mensen zijn soms slecht ter been.<br />
8 Er zijn Belgen die je niet kunt vertrouwen.<br />
9 In een huwelijk bij moslims zijn mannen de baas.<br />
10 Iemand die veel sport heeft meestal een goede conditie.<br />
Kopieerblad bij de expositie ‘Een karavaan van komen en gaan’ - <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong>
Werkblad 4<br />
Tolerantietest<br />
In jouw stad of dorp wonen veel verschillende mensen. Mensen van diverse leeftijden of uit<br />
verschillende culturen. Mensen die een andere mening hebben of die anders doen dan jij.<br />
Soms ben je het niet met hen eens. Wanneer je deze mensen tóch respecteert, noemen we<br />
dat tolerant.<br />
Tolerantie betekent dus verdraagzaamheid. Maar iedereen heeft grenzen aan wat hij of zij<br />
kan verdragen. Bijvoorbeeld: jouw buurman draait tot diep in de nacht keiharde muziek.<br />
Wanneer hij dat één keer per jaar doet, tijdens zijn verjaardag, vind je dat geen probleem.<br />
Dan ben je tolerant. Wil hij elk weekend op die manier van muziek geniet, dan kun je dat niet<br />
meer tolereren. Je gaat naar hem toe en zegt er wat van.<br />
Hoe tolerant ben jij? Vul de test eerlijk in.<br />
Je staat op de roltrap in een warenhuis. Voor je staan twee oudere dames stil. Eigenlijk zou je snel<br />
willen passeren. Wat doe je?<br />
A (2) Ik probeer me er langs te wurmen.<br />
B (6) Ik wacht rustig tot ze bovenaan de trap zijn. Haastige spoed is zelden goed!<br />
C (3) Ik erger me en al zuchtend wacht ik tot ze bovenaan de trap zijn.<br />
Jouw leraar vertelt dat hij homoseksueel is en samenwoont met een vriend. Wat vind je daarvan?<br />
A (6) Ik vind het goed dat hij dat gewoon zegt.<br />
B (4) Ik doe gewoon tegen hem, maar na school roddel ik erover met vrienden.<br />
C (1) Ik heb liever geen les meer van hem.<br />
Je trakteert je vriendin Fatima met een grote doos bonbons. Ze bedankt je, maar zegt dat ze de<br />
bonbons niet wil hebben, omdat er alcohol in zit. Dit is verboden volgens haar geloof. Wat doe je?<br />
A (4) Je blijft vriendelijk glimlachen, maar van binnen ben je gekwetst.<br />
B (3) Je wordt kwaad en zegt: “Nou, geef ze dan maar terug, ik eet ze zelf wel op!”<br />
C (6) Je snapt dat sommige mensen hun geloof en bijbehorende regels heel strikt<br />
nemen en accepteert dit.<br />
Je neef heeft zich een lelijk, rood punkkapsel laten aanmeten. Wat vind je daarvan?<br />
A (5) Ik vind het niet mooi, maar wel stoer dat hij zich durft te onderscheiden.<br />
B (3) Ik vind het dom. Het is toch geen gezicht?<br />
C (4) Ik lieg en zeg dat ik het mooi vind.<br />
Op televisie hoor je een imam van een moskee zeggen dat een man onder bepaalde omstandigheden<br />
zijn vrouw mag slaan. Wat vind je daarvan?<br />
A (2) Belachelijk, wat is de islam toch een achterlijke cultuur.<br />
B (5) Hij roept op tot geweld en dat mag niet. Gelukkig denken veel moslims<br />
er niet zo over.<br />
C (8) De imam komt uit een andere cultuur waar mensen anders over dingen<br />
denken. Dat moeten we respecteren.<br />
Kopieerblad bij de expositie ‘Een karavaan van komen en gaan’ - <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong>
Je vrienden roepen racistische opmerkingen over Joden tijdens PSV-Ajax. Wat doe je?<br />
A (3) Niets, dit hoort toch gewoon bij voetbal?<br />
B (6) Ik laat merken dat ik het niet leuk vind en spreek ze erop aan.<br />
C (4) Niets, maar ik schaam me rot.<br />
Het is een hete zomerdag. Je zus van vijftien gaat zwemmen met haar vriendinnen. Ze draagt een<br />
heel kort rokje en een naveltruitje. Hoe reageer je?<br />
A (4) Je zegt: “Is dit niet wat te bloot?” Verder doe je niks.<br />
B (3) Je wordt kwaad en vertelt het aan je ouders. Zij moeten het verbieden!<br />
C (6) Je doet niks. Dit soort kleding is toch normaal met deze hitte?<br />
Je krijgt nieuwe buren. Het is een gezin uit Somalië. Wat vind je daarvan?<br />
A (5) Geen idee, ik zal eerst moeten kennismaken om te kijken of het leuke<br />
mensen zijn.<br />
B (7) Ik vind het fantastisch! Het is toch interessant om met andere culturen in<br />
aanraking te komen?<br />
C (3) Ik zou liever zien dat ze in een andere buurt gingen wonen.<br />
Je gaat voor het eerst eten bij de familie van je Chinese buurjongen. Er liggen geen mes en vork,<br />
maar stokjes. Hier kun je niet mee eten! Wat doe je?<br />
A (8) Je laat niets merken en stuntelt gewoon door. Je had toch niet zo’n honger!<br />
B (5) Je vraagt vriendelijk of ze ook mes en vork hebben.<br />
C (2) Je ergert je. Waarom liggen er geen mes en vork? We zijn toch in Nederland?<br />
Je beste vriendin besluit om een hoofddoekje te gaan dragen vanwege haar geloof. Wat doe jij?<br />
A (1) Ik verbreek de vriendschap. Ik schaam me om met haar gezien te worden.<br />
B (4) Ik vind het belachelijk dat ze dit doet en spreek haar daarop aan.<br />
C (5) Ik maak me er niet druk om. Dat moet ze toch zelf weten?<br />
Sommige buitenlanders krijgen asiel. Dat betekent dat ze hier mogen wonen. Wat vind je daarvan?<br />
A (5) Mensen die gevaar lopen in hun eigen land moeten we helpen.<br />
B (8) Iedereen moet kunnen wonen in het land dat hij of zij zelf wil.<br />
C (2) Nederland is van de Nederlanders.<br />
Uitslag<br />
Tussen 63 en 73 punten?<br />
Jij bent super tolerant! Jij komt op voor mensen die gediscrimineerd worden en bent erg geïnteresseerd in andere<br />
culturen. Het is natuurlijk heel goed dat je veel respect hebt voor anderen. Maar ook aan tolerantie zitten<br />
soms grenzen. Probeer af en toe te bedenken waar jouw grenzen liggen. Moet je eigenlijk alles pikken?<br />
Tussen 52 en 62 punten?<br />
Jij bent tolerant. Jij respecteert mensen voldoende en laat ze in hun waarde. Maar je vindt ook dat je in sommige<br />
situaties kritisch moet zijn. Aan tolerantie zitten ook grenzen en soms vind dat je voor jezélf moet opkomen.<br />
Tussen 41 en 51 punten?<br />
Jij bent soms tolerant. In sommige situaties kun jij zeker respect opbrengen voor anderen. Maar soms ook niet!<br />
Dit hangt af van de situatie en de bevolkingsgroep (bijvoorbeeld homo’s, ouderen of buitenlanders). Bedenk hoe<br />
dit komt. Spelen vooroordelen misschien een rol?<br />
40 of minder punten?<br />
Jij bent niet erg tolerant. Jij komt vooral op voor jezelf en dat is in sommige situaties natuurlijk prima. Maar vaak<br />
gaat dit ten koste van anderen. Probeer jezelf eens wat vaker te verplaatsen in een ander persoon. Want als je<br />
geen respect hebt voor anderen, verwacht dan ook geen respect terug.<br />
Kopieerblad bij de expositie ‘Een karavaan van komen en gaan’ - <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong>