Beleidsplan 2013-2016 - Limburgs Museum
Beleidsplan 2013-2016 - Limburgs Museum
Beleidsplan 2013-2016 - Limburgs Museum
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Verbeteren in een<br />
veranderende omgeving<br />
<strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong><br />
Bedrijfsplan <strong>2013</strong>-<strong>2016</strong><br />
5 december 2012
Inhoudsopgave<br />
Inhoudsopgave ...................................................................................................................................2<br />
Lijst met afkortingen ...........................................................................................................................4<br />
Management summary .......................................................................................................................5<br />
Historie <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> .................................................................................................................8<br />
Ontstaan .........................................................................................................................................8<br />
Nieuwbouw ....................................................................................................................................8<br />
Bedrijfsplannen ...............................................................................................................................8<br />
Uitbreiding ......................................................................................................................................9<br />
Reorganisatie ................................................................................................................................ 10<br />
Strategie ........................................................................................................................................... 11<br />
Visie .............................................................................................................................................. 11<br />
Missie ........................................................................................................................................... 11<br />
Pay off: ......................................................................................................................................... 11<br />
Doelgroep (focus) ......................................................................................................................... 11<br />
Doelstellingen ............................................................................................................................... 11<br />
Interne analyse ................................................................................................................................. 12<br />
Bezoekers ..................................................................................................................................... 12<br />
Marktonderzoek ........................................................................................................................... 12<br />
De marketingmix ........................................................................................................................... 13<br />
Prijs ........................................................................................................................................... 13<br />
Producten ................................................................................................................................. 13<br />
Personeel .................................................................................................................................. 16<br />
Plaats ........................................................................................................................................ 19<br />
Presentatie................................................................................................................................ 19<br />
Promotie ................................................................................................................................... 20<br />
Automatisering ............................................................................................................................. 20<br />
Duurzaamheid .............................................................................................................................. 20<br />
Financiële kengetallen................................................................................................................... 21<br />
Externe omstandigheden .................................................................................................................. 22<br />
Babyboomers met pensioen.......................................................................................................... 22<br />
Minder subsidie ............................................................................................................................ 23<br />
Gedigitaliseerde samenleving........................................................................................................ 23<br />
2
Meer invloed Europa..................................................................................................................... 23<br />
Branche ........................................................................................................................................ 23<br />
Trends in de branche ................................................................................................................. 24<br />
<strong>Museum</strong>kaart............................................................................................................................ 24<br />
Top 55 ....................................................................................................................................... 25<br />
Maatschappelijk verantwoord ondernemen .............................................................................. 25<br />
SWOT ............................................................................................................................................... 26<br />
De sterktes .................................................................................................................................... 26<br />
De zwaktes.................................................................................................................................... 26<br />
De kansen ..................................................................................................................................... 27<br />
Bedreigingen ................................................................................................................................. 27<br />
Confrontatie ..................................................................................................................................... 29<br />
Inleiding ........................................................................................................................................ 29<br />
1. Publiek ...................................................................................................................................... 29<br />
2. Zakelijkere focus ....................................................................................................................... 29<br />
3. Collectie .................................................................................................................................... 30<br />
4. Presentaties en tentoonstellingen ............................................................................................. 30<br />
5. Omgeving en gebouw ................................................................................................................ 31<br />
Plannen en doelstellingen <strong>2013</strong>-2014-2015-<strong>2016</strong>.............................................................................. 32<br />
1. Publiek ...................................................................................................................................... 32<br />
2. Zakelijkere focus ....................................................................................................................... 32<br />
3. Collectie .................................................................................................................................... 32<br />
4. Presentaties en tentoonstellingen ............................................................................................. 33<br />
5. Omgeving en gebouw ................................................................................................................ 33<br />
Financiële onderbouwing .................................................................................................................. 34<br />
Bijlagen ............................................................................................................................................. 36<br />
3
Lijst met afkortingen<br />
IC<br />
LM<br />
MBO<br />
MT<br />
MVO<br />
NMV<br />
OC & W<br />
PVT<br />
RvT<br />
WAR<br />
WLM<br />
WOR<br />
Informatiecentrum<br />
<strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong><br />
Maatschappelijk Bewust Ondernemen<br />
Managementteam<br />
Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen<br />
Nederlandse <strong>Museum</strong>vereniging<br />
Onderwijs, Cultuur & Wetenschap<br />
Personeelsvertegenwoordiging<br />
Raad van Toezicht<br />
Wetenschappelijke Advies Raad<br />
Werknemersvertegenwoordiging <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong><br />
Wet op Ondernemingsraden<br />
4
Management summary<br />
In 1990 besloten Provinciale Staten van Limburg, in samenwerking met het gemeentebestuur van<br />
Venlo, in overleg met Stichting <strong>Limburgs</strong> Volkskundig Centrum (Limbricht) en het gemeentelijk<br />
Goltziusmuseum (Venlo), om beide musea te laten samengaan in één nieuw museum van, voor en<br />
over Limburg. In 1992 werd het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> formeel opgericht en in september 2000 werd de<br />
nieuwe accommodatie van het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> geopend in het Julianapark in Venlo.<br />
Visie<br />
De wereld om ons heen verandert in een steeds rapper tempo. Grenzen vervagen, communicatie<br />
verdigitaliseert en waardes en normen veranderen. Er ontstaat steeds meer behoefte aan zinvolle en<br />
betaalbare vrijetijdsbesteding. Het museale landschap van Nederland zal daar meer op moeten<br />
worden afgestemd.<br />
Missie<br />
Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> geeft op een herkenbare en verrassende wijze betekenis en beleving aan de<br />
geschiedenis en cultuur van Limburg.<br />
Doelstellingen<br />
We willen groeien van 40.000-45.000 bezoekers in de afgelopen jaren naar een plek in de top 55 van<br />
de NMV van meest bezochte musea in uiterlijk <strong>2016</strong> (= ongeveer 75.000 bezoekers). De eigen<br />
inkomsten zullen hierbij groeien van 17% in 2011 naar 20-25 % (afhankelijk van te verwerven<br />
fondsen) in <strong>2016</strong>.<br />
Om zakelijker en commerciëler te kunnen opereren, met behoud van aandacht voor kwaliteit, visie<br />
en missie van het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong>, werd in 2012 een nieuwe organisatiestructuur ingericht met<br />
een aparte afdeling marketing & communicatie. Deze nieuwe organisatie zal leiden tot een meer<br />
klantgericht denken en werken van de hele organisatie.<br />
Vijf aandachtsgebieden<br />
In dit bedrijfsplan wordt voor de komende vier jaar een focus gelegd op een vijftal<br />
aandachtsgebieden.<br />
1. Publiek<br />
De bezoekers waarderen het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> met een hoog cijfer. Ook heeft het LM een hoog<br />
percentage herhalingsbezoeken. Uit recent verricht marktonderzoek blijkt echter dat slechts 11% van<br />
de respondenten uit de provincies Limburg, Noord-Brabant en Gelderland het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong><br />
kent. In alleen Limburg is de naamsbekendheid 31%. We gaan werken aan een hogere<br />
naamsbekendheid, die naar verwachting zal leiden tot hogere bezoekersaantallen. Daarnaast gaan<br />
we werken aan een verbetering van het complete pakket van het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong><br />
(collecties/tentoonstellingen, parkeergelegenheid, openingstijden, entreeprijs, arrangementen,<br />
evenementen, Grand-Café, museumwinkel, Businessclub, Vriendenstichting) en ook dat zal leiden tot<br />
meer bezoekers.<br />
5
2. Zakelijkere focus<br />
Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> zal een meer klantgerichte focus ontwikkelen en de organisatie zal meer eigen<br />
inkomsten gaan genereren. Zo zullen het Grand-Café en de museumwinkel meer winst moeten<br />
maken. Ook zal er strategisch moeten worden samengewerkt met het bedrijfsleven (MBO) of<br />
instellingen. De Businessclub en Vriendenstichting worden verder uitgebouwd. Ook zullen er meer<br />
inkomsten gaan komen uit (terugkerende) evenementen, (dag)arrangementen en de verhuur van<br />
ruimtes. De balans tussen prijs en kwaliteit moet in evenwicht zijn. Zo kan er een meerwaarde aan de<br />
entreeprijs worden gekoppeld (gratis consumptie in Grand-Café), waardoor de entreeprijs kan<br />
worden verhoogd en de bezoeker wordt uitgenodigd om het Grand-Café te bezoeken. Ook wordt<br />
onderzocht of een wijziging van de openingstijden tot meer inkomsten zou kunnen leiden. Er wordt<br />
tevens kritisch gekeken naar alle uitgaven en waar mogelijk worden kosten bespaard.<br />
3. Collectie<br />
Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> bewaart het <strong>Limburgs</strong> culturele erfgoed voor de volgende generaties. Het<br />
grootste gedeelte (94%) van de collectie is echter niet permanent te zien. Er zal onderzocht worden<br />
of een groter deel van de collectie zichtbaar kan worden gemaakt, bijvoorbeeld digitaal. We streven<br />
naar een zichtbaarheid van 10% in <strong>2016</strong>.Tegelijkertijd wordt onderzocht welk gedeelte van de<br />
collectie kan worden afgestoten met in achtneming de LAMO-richtlijnen voor bulk- en individuele<br />
afstoting.<br />
4. Presentaties en tentoonstellingen<br />
In <strong>2013</strong> worden de zes zalen op de begane grond, vernieuwd. Daarmee wordt een belangrijke<br />
archeologische vondst uit Limburg; het Joodse mikwe, in de vaste presentaties geïntegreerd. De<br />
routing door het museum wordt daarmee voor de bezoeker weer een reis door de tijd. Naast het<br />
vernieuwen van de vaste presentaties, worden er elk jaar tussen de zeven en negen kleine en grotere<br />
wisseltentoonstellingen gemaakt. Twintig procent van onze bezoekers komt al tien jaar op rij voor<br />
een evenement: Het pakhuis van Sinterklaas. We gaan onderzoeken, hoe we op meerdere<br />
momenten in het jaar een dergelijk evenement kunnen organiseren.<br />
5. Omgeving en gebouw<br />
Het gebouw en de omgeving van het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> nodigen niet voldoende uit tot een bezoek.<br />
Dit gaan we verbeteren met een plan waarbij ook alle andere communicatiemiddelen van het<br />
<strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> in lijn worden gebracht met een herkenbare, aantrekkelijke en eigen huisstijl. Uit<br />
recent verricht onderzoek geeft maar liefst 81% van de respondenten aan, behoefte te hebben aan<br />
parkeergelegenheid in de directe nabijheid van het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong>. We gaan onderzoeken wat de<br />
mogelijkheden zijn. Verder worden de mogelijkheden voor samenwerking met het nabij gelegen<br />
<strong>Museum</strong> Van Bommel-Van Dam en de mogelijkheden rond de ambtswoning naast het museum<br />
onderzocht. Het kan kansen bieden en leiden tot een beter verdienmodel. In 2011 is begonnen met<br />
het doorvoeren van energiebesparende maatregelen. In <strong>2013</strong> worden deze samen met het daaraan<br />
gekoppelde groot onderhoud afgerond. De verwachting is dat deze maatregelen een behoorlijke<br />
energiebesparing opleveren.<br />
Dit bedrijfsplan is geschreven door de directie en het managementteam in goed overleg met alle<br />
medewerkers en vervolgens afgestemd met en goedgekeurd door de RvT. Hierbij zijn zowel de<br />
6
strategie, de SWOT, de conclusies én de actiepunten stap voor stap bepaald door het MT, in<br />
samenspraak met alle medewerkers van het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong>.<br />
Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> heeft een maatschappelijke regionale functie, biedt een provinciale culturele<br />
infrastructuur en bewaart het cultureel historisch erfgoed van Limburg. Hierbij zal het provinciaal<br />
<strong>Limburgs</strong> uitvoeringsprogramma ‘Cultuur een betekenisvolle ontmoeting’ (Maastricht 2012) altijd het<br />
uitgangspunt zijn én zal verantwoord met mensen en middelen om worden gegaan. Dit zullen we<br />
consistent uitvoeren en uitstralen op alle niveaus van ons functioneren.<br />
7
Historie <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong><br />
Ontstaan<br />
In 1990 besloten Provinciale Staten van Limburg, in samenwerking met het gemeentebestuur van<br />
Venlo in overleg met Stichting <strong>Limburgs</strong> Volkskundig Centrum (Limbricht) en het gemeentelijk<br />
Goltziusmuseum (Venlo) om beide musea te laten samengaan in één nieuw museum van, voor en<br />
over Limburg. Door het nieuw provinciaal museum in de regio Noord- en Midden-Limburg te<br />
vestigen, ontstonden drie provinciale musea met verschillende aandachtsgebieden, verspreid over de<br />
hele provincie.<br />
In 1992 werd Stichting <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> formeel opgericht. Twee jaar later werden beide<br />
organisaties fysiek samengevoegd in het kantoorgebouw van het voormalige Goltziusmuseum in<br />
Venlo. Na de verzelfstandiging van het gemeentelijk Goltziusmuseum, de vaststelling van een sociaal<br />
statuut en de aanbieding van passende functies aan alle vaste medewerkers van beide instellingen,<br />
werd in 1996 het samenvoegingsproces arbeidsrechtelijk afgesloten.<br />
Nieuwbouw<br />
Parallel aan de arbeidsrechtelijke veranderingen, werden ook voorstellen voor een nieuw<br />
museumgebouw uitgewerkt. Het <strong>Limburgs</strong><br />
<strong>Museum</strong> zou een nieuwe accommodatie met<br />
architectonische uitstraling krijgen in het<br />
Julianapark te Venlo. Het nieuwe gebouw moest<br />
een attractief en publieksvriendelijk<br />
cultuurhistorisch museum kunnen bergen. Het<br />
museum zou niet alleen een 'showroom', maar ook<br />
een 'ontmoetingsplek' moeten zijn. Naar aanleiding<br />
van een meervoudige opdracht werd in 1995<br />
geconcludeerd dat het schetsontwerp van Jeanne<br />
Dekkers het best voldeed aan het programma van eisen. In september 2000 werd de nieuwe<br />
accommodatie in het Julianapark in Venlo geopend. Het monument: oudste benzinetankstation van<br />
Nederland (1933) werd in het nieuwe gebouw geïntegreerd.<br />
Bedrijfsplannen<br />
In het eerste bedrijfsplan van het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> Op weg naar het <strong>Limburgs</strong>T <strong>Museum</strong>(1999-<br />
2002) stonden vooral de publieksgerelateerde taken als de bouw, de inrichting en de realisatie van<br />
de elf vaste presentaties centraal. In het tweede plan Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> in balans (2003-2006)<br />
concentreerde het museum zich meer op de taken rondom het beheer en behoud van de collecties.<br />
Zo werd een collectieplan opgesteld, werden aanvullende depotvoorzieningen gerealiseerd en werd<br />
er meer tijd beschikbaar gemaakt voor collectieontsluiting. De opgebouwde band met het publiek<br />
mocht daaronder echter niet in het gedrang komen.<br />
Teneinde de museale planvorming af te stemmen met de periodisering van de provinciale<br />
cultuurplannen, werd aan de drie provinciale musea gevraagd om een tweetal plannen te maken<br />
voor de periode 2005-2008. Deze plannen moesten betrekking hebben op enerzijds het provinciale<br />
museumbeleid en anderzijds was er de opdracht om mogelijkheden te onderzoeken om via het<br />
8
ministerie van OC&W aanvullende projectgelden te verkrijgen. Het plan dat door het <strong>Limburgs</strong><br />
<strong>Museum</strong> bij OC&W werd ingediend, werd niet gehonoreerd omdat de <strong>Limburgs</strong>e taakstelling niet<br />
paste in het Rijksbeleid. Een aantal van de innovatieve extramurale plannen werd echter toch<br />
gerealiseerd met behulp van andere externe financieringsbronnen. Na een jaar bleek dat deze<br />
plannen een zeer grote druk op de kerntaken legden van het museum. Toen in 2007 duidelijk werd<br />
dat de continuïteit van deze extramurale taken niet gegarandeerd kon worden, werd mede door het<br />
grote personeelsverloop, besloten deze taken versneld af te bouwen.<br />
In 2007 werd aan de provinciale musea gevraagd deel te nemen aan een pilotproject van de<br />
Rijksgesubsidieerde Musea. Met behulp van een zogenaamde zelfevaluatie beoordeelde een<br />
visitatiecommissie het beleid en de strategische plannen van onder andere het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong>.<br />
De uitkomsten van de zelfevaluatie, de bevindingen van de visitatiecommissie en het nieuwe<br />
cultuurplan van de provincie Limburg (2009-2012) vormden het fundament van het bedrijfsplan<br />
<strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> 2009-2012: Succes verzekerd?. De visitatiecommissie onderschreef de strategische<br />
plannen van het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> die in het bedrijfsplan waren verwoord. De commissie stelde dat<br />
de realisatie van de plannen afhankelijk was van randvoorwaarden die vooral door overheden<br />
moesten worden gecreëerd. Mede om die reden werd intensief deelgenomen aan de discussie over<br />
de ontwikkeling van het <strong>Museum</strong>kwartier in Venlo.<br />
Uitbreiding<br />
In 2009 ontstonden plannen voor een<br />
<strong>Museum</strong>kwartier Venlo. In dit nieuwe culturele<br />
centrum zouden <strong>Museum</strong> Van Bommel-Van Dam,<br />
een nog op te richten Tajirimuseum en het<br />
<strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> hun krachten bundelen en door<br />
samenwerking en schaalvergroting een culturele<br />
stimulans laten ontstaan in Venlo en de regio<br />
Noord-Limburg.<br />
In mei 2010 werd duidelijk dat het gemeentebestuur de plannen voor het totale <strong>Museum</strong>kwartier in<br />
de ‘hold’ zetten. Er werd daarbij al snel uitsluitend over een uitbreiding van het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong><br />
gesproken. De uitbreidingsplannen hingen nauw samen met de plaatsing van het in 2005 aan de<br />
Maaskade opgegraven Joods ritueel badhuis (mikwe). Dit mikwe bleek het oudste Joodse monument<br />
van Nederland te zijn (ca. 1280). De wettelijke eigenaar was de Provincie Limburg c.q. het Provinciaal<br />
Depot voor Bodemvondsten. Zij zagen voor dit bijzondere stuk religieus erfgoed al snel een plaats in<br />
het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong>. Omdat het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> snel kon anticiperen, kon de uitbreiding<br />
doorgang vinden, ondanks dat de plannen van het <strong>Museum</strong>kwartier in de ijskast werden gezet. Op<br />
23 juni 2011 werd gestart met de uitbreiding. In februari 2012 werd de aanbouw opgeleverd.<br />
In 2009 besloot de provincie haar provinciale gebouwen klimaatneutraler te maken. In 2011 werden<br />
deze plannen, zoveel mogelijk in samenhang met de uitbreiding uitgevoerd. Zo werden diverse<br />
installaties aangepast, werd er een koude-warmte-pomp geplaatst en werden nagenoeg alle lampen<br />
in de tentoonstellingen vervangen door led-lampen. Momenteel wordt samen met de provincie<br />
onderzocht welke energiebesparende maatregelen nog meer kunnen worden gerealiseerd en bekijkt<br />
het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> hoe de bewustwording op het gebied van duurzaamheid ook bij de<br />
medewerkers kan worden verhoogd.<br />
9
Reorganisatie<br />
Tegelijkertijd met de plannen rond de uitbreiding werd duidelijk dat de financiële crisis en de<br />
daarmee samenhangende veranderde externe omstandigheden de wereld om ons heen erg<br />
veranderden. Voor het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> betekende dit dat de jaarlijkse indexering van de subsidie<br />
wordt stopgezet van <strong>2013</strong>-2015. Om klaar te zijn voor de toekomst moet er meer ruimte komen voor<br />
cultureel ondernemerschap en er moet meer focus komen te liggen op het verhogen van de eigen<br />
inkomsten. Om dat te kunnen realiseren besloot het MT van het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> eind 2011 de<br />
organisatie anders in te richten, om zo te komen tot een meer klantgerichte en zakelijkere<br />
(commerciële) manier van werken.<br />
10
Strategie<br />
Als basis voor het nieuwe bedrijfsplan is in september 2012 een nieuwe strategie bepaald en<br />
vastgelegd. In goed overleg met alle medewerkers zijn de visie, de missie, de pay off, de doelgroep<br />
en de doelstellingen voor de komende vier jaar bepaald.<br />
Visie<br />
De wereld om ons heen verandert in een steeds rapper tempo. Grenzen vervagen, communicatie<br />
verdigitaliseert en waardes en normen veranderen. Er ontstaat steeds meer behoefte aan zinvolle en<br />
betaalbare vrijetijdsbesteding. Het museale landschap van Nederland zal daar meer op moeten<br />
worden afgestemd.<br />
Missie<br />
Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> geeft op een herkenbare en verrassende wijze betekenis en beleving aan de<br />
geschiedenis en cultuur van Limburg.<br />
Kernwaardes:<br />
1. Herkenning<br />
2. Betekenis geven<br />
3. Beleving<br />
Pay off:<br />
Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> is het museum van, voor en over Limburg.<br />
Doelgroep (focus)<br />
Primair: families<br />
Secundair: senioren (55+)<br />
Tertiair: onderwijs (basis/voortgezet/speciaal)<br />
Doelstellingen<br />
<br />
<br />
We willen groeien van 40.000-45.000 bezoekers in de afgelopen jaren naar een plek in de top<br />
55 van de NMV van meest bezochte musea in uiterlijk <strong>2016</strong> (= ongeveer 75.000 bezoekers).<br />
De eigen inkomsten zullen hierbij groeien van 17% in 2011 naar 20-25 % (afhankelijk van te<br />
verwerven projectsubsidies) in <strong>2016</strong>.<br />
De nieuwe organisatie zal moeten leiden tot een meer klantgericht, zakelijker en<br />
commerciëler denken en werken van de hele organisatie met behoud van kwaliteit, visie en<br />
missie van het LM.<br />
We verzamelen en bewaren wat er toe doet (voor volgende generaties).<br />
11
Interne analyse<br />
In de interne analyse komen de volgende onderwerpen aan bod:<br />
1. Bezoekers<br />
2. Marktonderzoek<br />
3. De marketingmix (prijs, producten, personeel, plaats, presentatie en promotie)<br />
4. Automatisering<br />
5. Duurzaamheid<br />
6. Financiële kengetallen<br />
Bezoekers<br />
Als we naar de bezoekersaantallen van de<br />
afgelopen jaren kijken dan valt meteen een<br />
duidelijke uitschieter naar boven op in 2002.<br />
Toen bezochten meer dan 70.000 bezoekers het<br />
<strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong>. Dit was mede te danken aan<br />
de tentoonstelling Asterix & Europa die van<br />
maart t/m oktober te zien was. In 2005 trok het<br />
LM nog geen 40.000 bezoekers. Dit is<br />
waarschijnlijk te wijten aan het feit dat er dat<br />
jaar geen echte grote familietentoonstelling<br />
geprogrammeerd was. Vanaf 2006 zien we redelijk stabiele bezoekersaantallen van rond de 50.000<br />
per jaar. In 2011 was dit iets minder door de verbouwing van het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> en de<br />
aanpassingen aan de infrastructuur in de directe omgeving van het museum. In 2012 verwachten we<br />
wederom lager uit te komen dan verwacht (40.000/45.000 in plaats van de beoogde 60.000). Dit<br />
heeft enerzijds te maken met de vertraging van de bouw en de overlast rond de verbouwing van het<br />
<strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> en het daarmee samenhangend groot onderhoud. De eerste vier maanden van<br />
2012 was het museum slecht toegankelijk. Anderzijds heeft dit ook te maken met de invloed van de<br />
Floriade. De Floriade heeft meer bezoekers uit de regio getrokken en in feite dus geconcurreerd met<br />
het LM terwijl de verwachting was dat de Floriade meer bezoekers naar de stad Venlo zouden<br />
trekken die vervolgens het museum zouden bezoeken.<br />
De helft van de bezoekers is tussen de 18-55 jaar oud, iets meer dan 10% is ouder dan 55 jaar.<br />
Afhankelijke van de wisseltentoonstelling komt zo’n 20% in schoolverband. De laatste jaren loopt het<br />
aantal leerlingen iets terug. Voor een volledig overzicht van de bezoekersaantallen: zie bijlage 1 en 2.<br />
Marktonderzoek<br />
In oktober 2012 is er door het bureau Branches & Trends uit Maastricht in opdracht van het <strong>Limburgs</strong><br />
<strong>Museum</strong> een marktonderzoek (zie bijlage 3) uitgevoerd. Dit online-onderzoek benaderde twee<br />
doelgroepen: individuele bezoekers en het onderwijs (met name basisonderwijs). De individuele<br />
bezoekers bestonden uit een groep 18-plussers die representatief was voor de bevolking van<br />
Limburg, Noord-Brabant en Gelderland. Daarnaast werden de vragen voorgelegd aan personen die<br />
de nieuwsbrief van het LM (abonnees) ontvangen, veelal bezoekers van het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong>.<br />
Een belangrijke uitkomst van het onderzoek is dat bezoekers die het LM hebben bezocht tevreden<br />
zijn en dat meer dan de helft het museum nogmaals wil bezoeken. Uit het marktonderzoek blijkt dat<br />
12
slechts 11% van de respondenten uit de provincies Limburg, Noord-Brabant en Gelderland het<br />
<strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> kent. In alleen Limburg is de naamsbekendheid 31%. Als deze naamsbekendheid<br />
wordt verhoogd dan zal dat waarschijnlijk al op korte termijn leiden tot meer bezoekers.<br />
De marketingmix<br />
Prijs<br />
Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> kent verschillende tarieven (zie bijlage 4) tot maximaal acht euro per persoon.<br />
Gezinnen/families kunnen voordeliger naar binnen met een gezinskaart, maar ook jeugd en groepen<br />
kunnen met korting het museum bezoeken. Naast deze entreeprijzen zijn er tarieven voor extra<br />
producten als museumlessen, rondleidingen of inleidingen. Deze variëren in prijs en worden vaak<br />
bovenop de entreeprijs berekend.<br />
Voor een aantal producten wordt naast de entree nog een toeslag gevraagd of geldt juist een<br />
gereduceerde entreeprijs. Bijvoorbeeld een toeslag voor een workshop voor kinderen of een<br />
gereduceerd tarief voor een filmvoorstelling zonder museumbezoek.<br />
Naast deze entreeprijzen zijn er tarieven voor diverse diensten van het museum. Bijvoorbeeld voor<br />
onderzoek voor derden, digitaliseringswerkzaamheden voor derden of kosten in verband met<br />
bruiklenen. Maar ook voor het beschikbaar stellen van afbeeldingen uit/van de collectie aan derden<br />
of voor het gebruik van filmmateriaal uit de collectie zijn vastgestelde tarieven.<br />
Producten<br />
Het museum kent een grote verscheidenheid aan producten. Producten worden ontwikkeld voor<br />
diverse doelgroepen: voor het bedrijfsleven, het onderwijs, individuele bezoekers, groepen die het<br />
museum bezoeken, de wetenschap en zelfs toekomstige generaties. Onderstaand zijn de producten<br />
van het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> onder verdeeld in een aantal groepen:<br />
1. Collecties<br />
Naast de presentaties is ook de collectie een product van het<br />
<strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong>. De collectie is het complete pakket aan<br />
museumvoorwerpen en onder te verdelen in drie<br />
verzamelgebieden:<br />
A. De museumcollectie bestaat uit ruim 45.000<br />
(cultuur)historische voorwerpen.<br />
B. De filmcollectie bestaat uit zo’n 1.700 films.<br />
C. De boekencollectie bestaat uit ruim 15.000 boeken en<br />
honderden tijdschriften en artikelen.<br />
Van de gehele collectie is zo’n 6 % in het LM of elders zichtbaar<br />
voor publiek. De boeken en filmcollectie zijn nauwelijks zichtbaar<br />
voor het publiek. Het deel dat niet zichtbaar is wordt in depots bewaard voor toekomstige<br />
generaties. Afbeeldingen van objecten en film(fragmenten) uit de collecties worden regelmatig tegen<br />
een vergoeding beschikbaar gesteld aan derden. Inkomsten 2012: € 3.000.<br />
13
2. Vaste presentaties<br />
Het LM kent sinds de opening een aantal vaste presentaties. Op dit moment gaat het om tien vaste<br />
presentaties. Deze presentaties (zie bijlage 5) vertellen de geschiedenis van Limburg vanaf de eerste<br />
mensen tot nu. Ze worden door het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> ontwikkeld en door een extern bedrijf<br />
vormgegeven en gebouwd. Er wordt naar gestreefd om vaste presentaties om de tien jaar te<br />
vernieuwen.<br />
3. Tijdelijke tentoonstellingen<br />
Elk jaar worden er een aantal tijdelijke<br />
tentoonstellingen gemaakt. Dit zijn<br />
tentoonstellingen die een korte tijd te zien zijn,<br />
variërend van een paar weken tot een jaar. Ze<br />
vinden meestal plaats in de<br />
wisseltentoonstellingsruimte op de tweede<br />
verdieping en in de galerij op de onderste<br />
verdieping. Daarnaast zijn er regelmatig wisseltentoonstellingen in de foyer of het kabinetje (kleine<br />
presentatieruimte). Tijdelijke tentoonstellingen kunnen door het LM zelf worden ontwikkeld of ze<br />
worden ingekocht bij een ander museum. Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> kan wisseltentoonstellingen ook<br />
verkopen of samen met andere partijen ontwikkelen. Wisseltentoonstellingen hebben een<br />
publieksdoel (bezoekers, herhaalbezoek) of een collectiedoel (verwerving, restauratie).<br />
4. Rondleidingen, inleidingen, filmvoorstellingen, kinderfeestjes etc. (groepsbezoek)<br />
Voor groepen kunnen extra activiteiten worden geboekt. Bijvoorbeeld een rondleiding of inleiding.<br />
Vaak worden deze activiteiten verzorgd door vrijwilligers van het museum. De extra activiteiten<br />
worden vaak via arrangementen gereserveerd. Totaal inkomsten 2012: € 11.030 (inclusief<br />
museumlessen).<br />
5. <strong>Museum</strong>lessen<br />
Voor het onderwijs heeft het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> verschillende museumlessen ontwikkeld. Zowel voor<br />
het basis- en voortgezet onderwijs als voor het speciaal onderwijs zijn er museumlessen ontwikkeld<br />
die aansluiten bij het curriculum van school en de beleefwereld van de jeugd.<br />
6. Publieksactiviteiten (individueel bezoek)<br />
Voor individuele bezoekers worden met name bij wisseltentoonstellingen, maar ook bij diverse<br />
landelijke en regionale evenementen, extra activiteiten georganiseerd. Dit kunnen workshops of<br />
theatervoorstellingen voor kinderen zijn, maar ook studiedagen, lezingen of cursussen voor<br />
volwassenen. Meestal wordt er voor deze extra activiteiten geen toeslag op de entree berekend.<br />
7. Wetenschappelijk onderzoek<br />
Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> doet uitsluitend onderzoek naar de collectie met een duidelijk zakelijk doel,<br />
bijvoorbeeld de ontwikkeling van een tentoonstelling, een publicatie of een studiedag.<br />
8. Gebouw<br />
Het gebouw op zich is ook een product van het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong>. De bijzondere architectuur van<br />
het gebouw maakt dat het regelmatig gebruikt wordt als locatie voor bijvoorbeeld het maken van<br />
14
uidsfoto’s of familiefoto’s. Aan het gebouw zit een gebouwtje uit 1933 vast. Bij het grote publiek is<br />
dit niet bekend, maar het betreft een monument: het oudste benzinetankstation van Nederland.<br />
Naast deze twee gebouwen beschikt het museum over een extern depot in Belfeld. Een nietgeklimatiseerde<br />
loods waar tentoonstellingsmaterialen wordt opgeslagen en niet-klimaatgevoelige<br />
collectie wordt bewaard.<br />
9. Vergaderzalen, museumtheater en andere publieksruimten<br />
In het museum zijn verschillende publieksruimten. Zo is er een museumtheater, een educatieve<br />
ruimte, er zijn vergaderzalen en er is een grote open foyer. De verschillende ruimtes worden<br />
regelmatig door het publiek gehuurd of ingezet bij eigen activiteiten van het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong>. In de<br />
theaterzaal zijn max 100 zitplaatsen en in de foyer zijn max 200 staanplaatsen. Totaal inkomsten<br />
2012: € 5.000.<br />
10. <strong>Museum</strong>winkel<br />
De museumwinkel verkoopt producten die raakvlakken hebben bij de geschiedenis van Limburg of<br />
met de onderwerpen van de wisseltentoonstellingen. Bezoekers kunnen fysiek in het museum<br />
producten kopen, maar een gedeelte van de producten is ook via de webshop van het <strong>Limburgs</strong><br />
<strong>Museum</strong> verkrijgbaar. Totale omzet 2012 is € 75.000 en de totale marge in 2012 is € 34.000.<br />
11. Grand-café Het Gouvernement<br />
Het museumrestaurant van het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong><br />
wordt verhuurd (à € 12.000) aan derden, een BV<br />
die het eigendom is van een stichting, waarin het<br />
LM is vertegenwoordigd door de directeur. Het<br />
bestuur van de stichting heeft een bedrijfsleider<br />
aangesteld die Grand-café Het Gouvernement<br />
exploiteert. Het museumrestaurant verzorgt met<br />
name de horeca voor de bezoekers van het<br />
<strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong>. Ondanks vele inspanningen van<br />
de bedrijfsleider en medewerkers en directie van het LM blijven omzet en winst onder de maat en de<br />
personeelskosten te hoog.<br />
De omzet van het Grand-café loopt terug van € 178.000 in 2007 naar € 161.000 in 2011. Voor 2012<br />
wordt een omzet van € 175.000 verwacht. De winst is structureel negatief variërend tussen de<br />
€5.000 en de € 15.000.<br />
12. Informatiecentrum<br />
Het Informatiecentrum (IC) was tot begin 2012 ondergebracht in het voormalig tankstation. Het IC<br />
was dinsdag-, woensdag- en donderdagmiddag open voor publiek. Iedereen kon in het<br />
Informatiecentrum terecht met vragen over het <strong>Limburgs</strong> cultureel erfgoed. In het IC was een<br />
uitgebreide boeken- en tijdschriftencollectie beschikbaar voor onderzoek. Begin 2012 was in het IC<br />
door een calamiteit veel waterschade en was het tijdelijk niet mogelijk in het gebouw te verblijven.<br />
Al langere tijd twijfelde het management over de toegevoegde waarde van het Informatiecentrum.<br />
Het trok te weinig bezoekers, met name door de komst van internet kan veel informatie digitaal<br />
worden gevonden. In de tweede helft van 2012 is het Informatiecentrum omgebouwd tot<br />
15
kantoorruimte. In <strong>2013</strong> zal bekeken moeten worden hoe we in de toekomst precies om moeten gaan<br />
met de boeken uit de bibliotheekcollectie .<br />
13. Businessclub<br />
Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> heeft in 2008 voor zijn sponsoren een Businessclub opgericht. Sponsoren van<br />
het LM worden deelnemer van de Businessclub van het museum. In 2012 telt de Businessclub twintig<br />
leden en zijn de extra inkomsten van de Businessclub € 75.500. De Businessclub komt twee keer per<br />
jaar voor een bijeenkomst naar het museum. Dit is een exclusief bezoek waarbij bijvoorbeeld een<br />
uniek kijkje achter de schermen wordt gegeven of de groep als eerste een tentoonstelling bezoekt.<br />
De avond nodigt ook uitdrukkelijk uit tot het onderling netwerken. Zie bijlage 6 voor meer<br />
informatie.<br />
14. Vrienden van het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong><br />
Particulieren kunnen ‘vriend’ of ‘vriendin’ worden van het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong>. Ze worden dan lid van<br />
de Stichting Vrienden van het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> (in 1986 opgericht door het Goltziusmuseum). Ze<br />
betalen jaarlijks contributie en profiteren als Vriend van een aantal voordelen, bijvoorbeeld gratis<br />
entree, uitnodigingen voor openingen en uitnodigingen voor exclusieve Vriendenbijeenkomsten. Het<br />
geld dat de Vriendenstichting bijeenbrengt, wordt vooral ingezet om de verzamelingen van het<br />
<strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> uit te breiden en de activiteiten van het museum te bevorderen. Eind 2012 had<br />
het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> 345 vrienden. Vrienden zorgen niet zozeer voor extra inkomsten maar zijn de<br />
ambassadeurs van het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong>.<br />
15. Nevenproducten<br />
Bij een aantal presentaties zijn aanvullende<br />
producten ontwikkeld. Zo is bij de vaste<br />
presentatie een audiotour en een puzzeltocht<br />
voor volwassenen verkrijgbaar en voor kinderen<br />
diverse speurtochten. Met name bij<br />
wisselpresentaties worden regelmatig populairwetenschappelijke<br />
publicaties ontwikkeld door<br />
het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> of door partners van het<br />
museum.<br />
Personeel<br />
In 2012 is de structuur van de organisatie aangepast aan de veranderde externe omstandigheden.<br />
Culturele instellingen worden geacht meer ondernemerschap te tonen en een zakelijk en<br />
commercieel verdienmodel te hanteren.<br />
In 2011 kende het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> vier afdelingen: Stafgroep, Beheer en Behoud, Publiekszaken<br />
en Projecten. De vier afdelingshoofden vormden samen met de directeur/bestuurder het<br />
managementteam. In 2012 werd de organisatiestructuur aangepast zodat er o.a. meer aandacht kon<br />
komen voor marketing en communicatie. Tot die tijd was de marketing en communicatie van het<br />
museum geïntegreerd in de afdeling Publiekszaken. Om budgetten vrij te maken en ook te komen tot<br />
een gerichtere en plattere organisatie werd het MT terug gebracht van vijf naar vier personen. De<br />
organisatie werd opnieuw ingedeeld in drie afdelingen in plaats van vier. Daarnaast werd er een<br />
16
aparte afdeling marketing & communicatie opgericht om de zakelijke focus in de organisatie, maar<br />
ook daarbuiten veilig te stellen.<br />
Voor een tijdelijke periode van anderhalf jaar is een projectdirecteur aangesteld. Een<br />
verandermanager die de organisatie bijstaat in het gehele veranderproces. Daarbij ondersteunt de<br />
projectdirecteur het management bij het opzetten van de nieuwe afdeling marketing &<br />
communicatie.<br />
Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> werkt conform de code ‘Cultural Governance’. In deze code zijn richtlijnen<br />
voor een goed, adequaat en transparant bestuur vastgelegd. De directeur is tevens bestuurder en de<br />
bevoegdheden zijn vastgelegd in de statuten van het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> en het directiereglement. De<br />
directeur/bestuurder legt verantwoording af aan de Raad van Toezicht. De bevoegdheden van de<br />
Raad van Toezicht zijn vastgelegd in de statuten en reglement van het LM.<br />
De organisatie kent drie afdelingen die weer ingedeeld zijn in teams. Elke afdeling wordt geleid door<br />
een manager. De leidinggevende managers zitten samen met directeur/bestuurder in het<br />
managementteam. Zie organogram in bijlage 7.<br />
Raad van Toezicht<br />
De huidige Raad van Toezicht bestaat uit zes leden (afkomstig uit de wetenschap en politiek). De<br />
leden komen vier keer per jaar bijeen. De directeur stelt voor het overleg een agenda samen en<br />
informeert de Raad van Toezicht over de algemene gang van zaken in het museum. De zaken<br />
waarvoor de directeur goedkeuring moet vragen aan de Raad van Toezicht en de bevoegdheden van<br />
de Raad van Toezicht zijn vastgelegd in de statuten van het LM en de reglementen voor directie en<br />
Raad van Toezicht.<br />
De Raad van Toezicht hanteert een benoemingsperiode van vier jaar, met een eenmalige<br />
mogelijkheid tot herbenoeming. De maximale zittingsperiode is dus acht jaar. De voorzitter van de<br />
Raad van Toezicht wordt, na voordracht door de Raad van Toezicht, door het College van<br />
Gedeputeerde Staten van Limburg, in functie benoemd. De voorzitter is verantwoordelijk voor het<br />
adequaat functioneren van de Raad van Toezicht en is het primaire aanspreekpunt voor de overige<br />
toezichthouders en de directeur.<br />
Managementteam<br />
Het managementteam bestaat uit de leidinggevende managers van de drie afdelingen en de<br />
directeur. De tijdelijk aangestelde projectdirecteur neemt voorlopig de taken in het MT van de<br />
manager marketing & communicatie waar. Op termijn zal de manager marketing & communicatie<br />
ook plaatsnemen in het MT.<br />
Het managementteam vergadert een keer per twee weken en bespreekt in het overleg onderwerpen<br />
met een strategisch karakter. De gemaakte afspraken worden vastgelegd en er wordt een actielijst<br />
bijgehouden. Naast de gezamenlijk vergadering hebben de leden van het managementteam<br />
regelmatig bilateraal overleg met de directeur. Tijdens dit overleg worden met name operationele<br />
zaken besproken.<br />
17
Personeelsvertegenwoordiging<br />
Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> kent een<br />
personeelsvertegenwoordiging, de WLM<br />
(werknemersvertegenwoordiging <strong>Limburgs</strong><br />
<strong>Museum</strong>). De WLM vergadert twee keer per jaar<br />
met een afvaardiging van directie/MT. De WLM<br />
behartigt de arbeid gerelateerde belangen van de<br />
medewerkers als collectief (minimaal 25% van de<br />
werknemers). De rechten en plichten van de WLM<br />
zijn wettelijk vastgelegd in de WOR en de cao.<br />
De WLM bestaat uit drie vertegenwoordigers gekozen door de medewerkers. In hun midden wordt<br />
een voorzitter en secretaris gekozen.<br />
Wetenschappelijke Adviesraad<br />
De Wetenschappelijke Advies Raad (WAR) buigt zich over de wetenschappelijke werking van het<br />
<strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong>. Er wordt bijvoorbeeld bekeken of onderzoekstages kunnen worden uitgevoerd en<br />
of we voldoende mogelijkheden hebben om ‘aan wetenschap te doen’. Het gaat er dan hoofdzakelijk<br />
om of voldoende ruimte vrijgemaakt kan worden voor onderzoek naar collecties en aan<br />
tentoonstellingen gerelateerd onderzoek. De Wetenschappelijke Advies Raad heeft dus een heel<br />
specifieke functie en draagt ertoe bij dat wij op wetenschappelijk gebied de nodige contacten<br />
hebben met universiteiten. Omdat in het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> verschillende wetenschapsgebieden aan<br />
bod komen, is bij de samenstelling goed gekeken of experten op al deze terreinen vertegenwoordigd<br />
zijn en of er bij de keuze een spreiding over diverse universiteiten is. De WAR vergadert tweemaal<br />
per jaar. De voorzitter is lid van de Raad van Toezicht.<br />
Medewerkers en vrijwilligers<br />
Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> heeft eind 2012 in de nieuwe organisatie 24,36 betaalde fte’s (dus exclusief<br />
vrijwilligers). Veel medewerkers werken parttime. In absolute aantallen gaat het om 38 medewerkers<br />
en 42 vrijwilligers. Het HR-beleid, zowel van de vrijwilligers als van de medewerkers, ligt bij de<br />
manager Bedrijfsbureau. Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> volgt op een groot aantal punten de cao-welzijn,<br />
maar heeft een eigen salarissystematiek. Zoals het er nu naar uitziet zal begin <strong>2013</strong> de nieuwe cao<br />
worden vastgesteld. Naar verwachting zal dit een verhoging in de loonkosten van 2,5% betekenen.<br />
Opleiding en training<br />
Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> kende tot 2011 een vrij statische organisatie. Medewerkers bleven lang bij het<br />
museum werken, dienstverbanden van meer dan 25 jaar waren gebruikelijk. Een gevolg hiervan was<br />
dat de organisatie vergrijsde. Ook was er onvoldoende beweging, er werd te weinig aan scholing<br />
gedaan, mede omdat medewerkers niet actief zochten naar scholingsmogelijkheden. In de nieuwe<br />
organisatie (vanaf 2012) is er veel aandacht voor de ontwikkeling en groei van medewerkers. Ook zal<br />
het MT terughoudend zijn met het toekennen van vaste aanstellingen, de organisatie moet in<br />
beweging blijven. Jong talent krijgt de kans zich te ontwikkelen bij het LM en daarna vliegen ze<br />
wellicht uit naar andere instellingen/bedrijven. Op deze manier neemt het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> ook<br />
een maatschappelijke verantwoordelijkheid.<br />
18
Handboek<br />
De ‘huisregels’ van het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> zijn<br />
vastgelegd in het Handboek LM. Er wordt verwacht<br />
dat iedere medewerker de inhoud kent en er naar<br />
handelt. In <strong>2013</strong> zal het huidige handboek worden<br />
geactualiseerd.<br />
Plaats<br />
Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> is gevestigd in het centrum<br />
van de stad Venlo, tegenover het stationsplein<br />
waaraan het station en de opstapplaats voor lijnbussen is gevestigd. Pal naast het museum ligt het<br />
Koninginneplein. Het Koninginneplein is het belangrijkste verkeersknooppunt in Venlo. Dagelijks<br />
passeren er zo’n 50.000 auto’s. Gecombineerd met drukke stromen voetgangers en fietsers zorgde<br />
dit regelmatig voor zulke onveilige situaties dat het plein en de omgeving de afgelopen jaren werden<br />
aangepast. Het ontwerp van zo’n vijftig jaar gelden was niet meer berekend op de enorme<br />
verkeersdrukte van tegenwoordig. Daarom is er een tunnel voor snelverkeer onder het plein<br />
gerealiseerd. In 2011 zijn de tunnel en de nieuwe rotonde geopend voor alle verkeer. Door de<br />
nieuwe situatie is de Keulsepoort nog meer de entree tot de binnenstad vanaf het station. Het geeft<br />
voetgangers en fietsers meer ruimte. In het midden van de Keulsepoort ligt een waterpartij, die de<br />
voetgangers als het ware de stad intrekt. De waterpartij is een verwijzing naar de Middeleeuwse<br />
straten, waarbij de afwatering altijd via het midden van de straat liep.<br />
De aanpassingen aan de directe omgeving hebben geleid tot een prachtig open museumplein waar<br />
van het museum gebruik maakt bij evenementen. Ook is er voor Grand-café Het Gouvernement een<br />
terras gecreëerd tijdens de herinrichting van het museumplein. Het museumrestaurant heeft nu<br />
zowel aan de parkzijde als aan de zijde van de rotonde een prachtig terras.<br />
De ontwikkeling van het terras heeft er toe geleid dat het LM veel minder fietsstallingen heeft dan in<br />
de oorspronkelijke situatie. Ook heeft de nieuwe situatie niet geleid tot eigen parkeerplaatsen.<br />
terwijl uit onderzoek is gebleken dat hier wel behoefte aan is (zie bijlage 8).<br />
Presentatie<br />
Bezoekers komen het museum binnen via een betonnen, uitwaaierende, licht stijgende trap en<br />
betreden zo het transparante publieksgedeelte van het gebouw. Er is veel glas en staal is gebruikt, als<br />
verwijzing naar de moderne tijd en de toekomst. In dit gedeelte liggen naast het entreegebied, de<br />
educatieve ruimten voor het onderwijs, de theaterzaal, de open foyer, het museumrestaurant, de<br />
kantoren en de museumwinkel. Vanuit het entreegebied lopen de bezoekers via wederom een<br />
betonnen trap naar beneden, naar het gesloten gedeelte van het gebouw.<br />
Beneden, beschermd achter de stenen gebogen muur bevindt zich de museumgang. Aan deze gang<br />
liggen, achter de houten kastenwand, de museumzalen en depots. Op de onderste verdieping<br />
bevinden zich de zalen met de oudste geschiedenis, zoals ook bij opgravingen het oudste materiaal<br />
het diepst in de grond ligt.<br />
De eerste zaal is de Historoscoop. Deze zaal geeft de bezoeker middels een 360-graden film een<br />
introductie op het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong>. Na deze zaal loopt de bezoeker door de glazen pui naar de<br />
andere zalen, prehistorie, Romeinse tijd en hoge middeleeuwen.<br />
19
Door de aanbouw in 2012 is het gebouw verlengd. Op de onderste verdieping is in de laatste zaal het<br />
mikwe uit de dertiende eeuw geplaatst. Hierdoor is de routing niet langer logisch. De reis door de tijd<br />
is niet langer juist. De herinrichting van de vaste presentaties (excl. Historoscoop) van de onderste<br />
verdieping maakt het mogelijk de inhoud van de zalen aan te passen waardoor de routing weer een<br />
reis door de tijd wordt. Hiervoor moeten in <strong>2013</strong> wel een aantal interne verhuizingen van<br />
tentoonstellingen plaatsvinden en zijn meerdere vaste presentaties voor publiek tijdelijk gesloten.<br />
Eind <strong>2013</strong>/begin 2014 kan de bezoeker weer een logische reis door de tijd maken.<br />
Promotie<br />
In 2012 is er een begin gemaakt met het opzetten van de nieuwe afdeling marketing & communicatie<br />
en vanaf <strong>2013</strong> wordt een nieuw marketing & communicatiebeleid geformuleerd.<br />
Tot 2012 is er:<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
voor wat betreft de mediamix incidenteel geadverteerd in de provinciale dagbladen: Dagblad<br />
De Limburger (DDL) en <strong>Limburgs</strong> Dagblad (LD);<br />
een voorzichtige eerste opstart gemaakt met het inzetten van social media (Facebook, Hyves,<br />
Twitter);<br />
de website is vernieuwd (maar nog niet interactief);<br />
regelmatig promotiemateriaal (met name folders) verspreid;<br />
een digitale nieuwsbrief, die enkele malen per jaar wordt verzonden naar 2000 adressen.<br />
Verder wordt er promotioneel nog weinig tot niets gedaan op het gebied van:<br />
overige media (radio/tv/lokale bladen etc.) en digitale media;<br />
<br />
<br />
<br />
sales promotions intern en extern;<br />
externe beurzen en evenementen;<br />
direct marketing.<br />
Er is een eerste opstart gemaakt voor wat betreft het wekelijks PR-matig onder de aandacht brengen<br />
van het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> bij de verschillende media.<br />
Automatisering<br />
In 2011 is de volledige ICT-omgeving vernieuwd. Hierbij was een plan uit 2010 leidend. Door de<br />
steeds vernieuwende ontwikkelingen zijn de ideeën inmiddels achterhaald. De gemaakte<br />
inschattingen voor bijvoorbeeld dataopslag, benodigde software en internetgebruik zijn door de<br />
snelle innovatie inmiddels achterhaald. De techniek ontwikkelt zich sneller dan gedacht en de<br />
behoeftes van medewerkers en publiek zijn anders dan gedacht. Daarom zal er in <strong>2013</strong> een ICTbeleid<br />
moeten worden geformuleerd waarbij rekening is gehouden met de behoeftes en wensen van<br />
zowel de bezoekers en medewerkers en ook rekening wordt gehouden met de huidige ICT-omgeving.<br />
Duurzaamheid<br />
De provincie Limburg is in 2011 gestart met het aanpassen van met name de technische installaties<br />
in het gebouw om zo het energieverbruik te reduceren. Zo is er onder meer een warmte-koude<br />
pomp geplaatst. Daarnaast zijn er veel lampen vervangen door led-lampen of andere<br />
energiezuinigere varianten. In 2012 is er naast het verduurzamen van het gebouw veel uitgesteld<br />
20
groot onderhoud gedaan. Denk daarbij aan schilderwerk, revisie liften etc. In <strong>2013</strong> worden er nog<br />
meer onderhoudswerkzaamheden verricht. Bij alle werkzaamheden, vervangingen en aanschaffingen<br />
wordt rekening gehouden met energiebesparingen en duurzaamheid.<br />
Financiële kengetallen<br />
Om een goed beeld te krijgen van onze eigen financiële kengetallen is er een eenvoudig<br />
benchmarkonderzoek (zie bijlage 9) gedaan. De kengetallen van het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> zijn<br />
vergeleken met vier andere musea: het Bonnefantenmuseum in Maastricht, Discovery Center<br />
Continium in Kerkrade, het Drents <strong>Museum</strong> in Assen en het Groninger <strong>Museum</strong> in Groningen. Deze<br />
cijfers zijn vervolgens ook vergeleken met het landelijk gemiddelde van de gehele branche. Deze<br />
keuze helpt in de aanscherping en verbetering van het eigen beleid.<br />
De grootste verschillen zitten in het percentage eigen inkomsten. Hier scoort het LM het laagst.<br />
Gemiddeld is het percentage eigen inkomsten van musea zo’n 30%. In 2011 had het <strong>Limburgs</strong><br />
<strong>Museum</strong> 17% aan eigen inkomsten. De musea waarmee vergeleken werd, hadden een percentage<br />
eigen inkomsten tussen de 21,5% en 47,8%. Er kan niet duidelijk worden aangegeven waarom het<br />
percentage eigen inkomsten van het LM laag is. Het lijkt niet te liggen aan de overige inkomsten uit<br />
subsidies en fondsen maar meer aan de achterblijvende inkomsten uit entree, museumwinkel,<br />
sponsoren en horeca.<br />
De huisvestingskosten van het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> zijn aanzienlijk hoger in vergelijking met de andere<br />
musea en het landelijke gemiddelde. De overige kosten waaronder de personeelskosten zijn<br />
vergelijkbaar met de andere musea.<br />
21
Externe omstandigheden<br />
Om de kansen en bedreigingen voor de komende jaren te kunnen aangeven is het noodzakelijk een<br />
analyse te maken van de externe omstandigheden. Bij het maken van de analyse is onder andere<br />
uitgegaan van de in 2010 door de NMV uitgegeven Agenda 2026. Agenda 2026 is de<br />
toekomstverkenning voor de Nederlandse museumsector. Er werd in Agenda 2026 geconcludeerd<br />
dat er zes belangrijke trends zijn voor de sector:<br />
1. Babyboomers met pensioen<br />
2. Minder subsidie<br />
3. Gedigitaliseerde samenleving<br />
4. Meer invloed Europa<br />
5. Ontwikkeling van de Randstad-metropool<br />
6. Groei internationaal cultuurtoerisme<br />
Van deze zes trends zijn met name de eerste vier genoemde trends van toepassing op het <strong>Limburgs</strong><br />
<strong>Museum</strong>. Deze worden hier verder beschreven.<br />
Babyboomers met pensioen<br />
De komende twintig jaar zal er op demografisch gebied een omslag plaatsvinden. Momenteel telt<br />
Nederland veel meer jongeren dan ouderen, maar dit wordt de komende jaren langzaam<br />
omgedraaid. Zo was in 2010 ongeveer 15% van de bevolking 65-plus. In 2020 zal meer dan 20% 65-<br />
plusser zijn en dit percentage zal steeds verder oplopen.<br />
De babyboomers, die tussen 2010-2030 met pensioen gaan, zijn over het algemeen lange tijd<br />
gezond, hebben een hoge levensverwachting, zijn relatief goed geschoold en zijn tot op hoge leeftijd<br />
mobiel (dankzij eigen auto, elektrische fiets en openbaar vervoer).<br />
Door hun goede gezondheid zullen deze senioren langer deel blijven nemen aan het arbeidsproces.<br />
Daarentegen zijn ze ook langer in staat om als vrijwilliger maatschappelijke taken uit te voeren. Dit<br />
biedt kansen voor musea: meer potentiele bezoekers, meer potentiële vrijwilligers, maar ook meer<br />
potentiële donateurs of leden voor de vriendenstichting.<br />
De senioren kunnen ook langer genieten van ‘de geneugten van het leven’. Tot de ‘geneugten van<br />
het leven’ rekent deze groep onder andere culturele ontwikkeling in de brede zin des woord.<br />
<strong>Museum</strong>bezoek is echter door de overige aantrekkelijke vormen van vrijetijdsbesteding niet meteen<br />
vanzelfsprekend. Er is in toenemende mate sprake<br />
van een verdringingsmarkt waarbij musea hun<br />
concurrentiepositie ten opzichte van andere<br />
aanbieders van informatie, kennis, beleving en<br />
ontspanning blijvend moeten bevechten. Een<br />
aantrekkelijk inhoudelijk aanbod is voor de<br />
senioren minstens even belangrijk als<br />
bereikbaarheid, parkeergelegenheid, museumcafé<br />
en winkel.<br />
22
Minder subsidie<br />
Door de kredietcrisis is de staatsschuld enorm opgelopen en het ontstane begrotingstekort dwingt de<br />
overheid tot ongekende structurele bezuinigingen. Naar verwachting zullen, na de rijksoverheid en<br />
gemeentelijke overheid, ook de provincies (vanaf <strong>2013</strong>) keuzes moeten maken.<br />
In 2010 concludeerde de NMV dat ‘er geen reden is om aan te nemen dat de cultuur- of<br />
erfgoedsector ontzien wordt’. Publieksonderzoek bewijst dat de gemiddelde Nederlander inderdaad<br />
vindt dat ook op musea en erfgoed bezuinigd kan worden. Mede daarom moeten de Nederlandse<br />
musea (in tegenstelling tot vergelijkbare instellingen in Duitsland en België) rekening houden met<br />
een korting op de subsidies en de noodzaak om zelf meer middelen te genereren. Musea kunnen<br />
meer middelen genereren door actief cultureel ondernemerschap, iets waar de overheid ook voor<br />
openstaat en waarvoor kaders worden aangepast.<br />
Gedigitaliseerde samenleving<br />
Jongere generaties zijn opgegroeid met digitale media. Zij bewegen zich als vanzelfsprekend door de<br />
gedigitaliseerde kennis- en informatiewereld. In 2010 ontvingen musea 3,8 keer zo veel bezoeken op<br />
de website als in de musea. Als je in de toekomst als museum zichtbaar wilt blijven, moet je je ook<br />
digitaal en virtueel positioneren.<br />
Waar nieuwe media door musea tot nu toe vooral flankerend werden ingezet, zullen nieuwe media<br />
in de toekomst steeds belangrijker worden. Musea zullen zich enerzijds op een nieuw terrein moeten<br />
bevinden, een terrein van nieuwe virtuele producties en exposities, met nieuwe<br />
eigendomsverhoudingen, auteursrecht, authenticiteitsvraagstukken, publieksbereik en<br />
verdienmodellen. Anderzijds nemen musea in die gedigitaliseerde samenleving een interessante plek<br />
in. Een museum maakt traditioneel gebruik van authentieke unieke objecten, een content die<br />
wellicht juist door toekomstige generaties als bijzonder ervaren kan worden.<br />
Deze nieuwe digitale mogelijkheden leiden tot nieuwe technische processen die ontwikkeld en<br />
geïmplementeerd moeten worden in de van oudsher analoge museale organisaties. Dit vereist een<br />
duidelijk digitaal beleid en kennis van de bijbehorende competenties.<br />
Meer invloed Europa<br />
Door de Europese samenwerking zal ‘Brussel’ de komende jaren steeds belangrijker worden. De<br />
nationale staten zullen daarbij aan invloed verminderen. Binnen de echelons van de lagere<br />
overheden zijn ook verschuivingen te verwachten. Gemeenten zullen de komende jaren verder<br />
samenwerken waarbij fusiegemeenten ontstaan. Eenzelfde ontwikkeling is er bij provincies, waarbij<br />
enerzijds taken opnieuw worden geformuleerd (Cultuur is provinciale taakstelling volgens commissie<br />
Lodder) en anderzijds regelmatig samenwerkingsverbanden/fusies op de politieke agenda worden<br />
geplaatst. Grenzen veranderen en verschuiven, waardoor het van groot belang is dat een goed<br />
netwerk van stakeholders beschikbaar is om te kunnen communiceren.<br />
Branche<br />
Het International Council of <strong>Museum</strong>s (ICOM) hanteert als internationale museumdefinitie: ‘Een<br />
museum is een permanente instelling, niet gericht op het behalen van winst, toegankelijk voor<br />
publiek, die ten dienste staat aan de samenleving en haar ontwikkeling. Een museum verwerft,<br />
behoudt, onderzoekt, presenteert, documenteert en geeft bekendheid aan de materiële en<br />
23
immateriële getuigenissen van de mens en zijn omgeving, voor doeleinden van studie, educatie en<br />
genoegen.’ (ICOM, 2006)<br />
Het begrip museum is daarmee niet beschermd, wat leidt tot verwarring over het aantal musea en<br />
museumbezoeken. De Nederlandse <strong>Museum</strong>vereniging (NMV), probeert hier duidelijkheid in te<br />
scheppen. Sinds 2009 moeten musea die lid van de NMV willen worden in het bezit zijn van het<br />
kwaliteitskeurmerk van het <strong>Museum</strong>register. Om te worden opgenomen in het register moeten<br />
musea aan een aantal criteria voldoen gebaseerd op de museumdefinitie. Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> is<br />
lid van de Nederlandse <strong>Museum</strong>vereniging en heeft het keurmerk van het <strong>Museum</strong>register behaald.<br />
In 2010 waren er volgens de NMV 547 musea. Aan deze musea werden 18,4 miljoen<br />
museumbezoeken afgelegd. Ongeveer een kwart van die bezoeken werd afgelegd door buitenlandse<br />
bezoekers. Zie bijlage 10.<br />
Trends in de branche<br />
Er zal veel veranderen in de museale wereld. Taken en functies zullen veranderen, fusies en<br />
overnames zullen plaatsvinden en een aantal musea zal moeten sluiten. Zij die overleven zullen van<br />
grotere betekenis zijn, zij zullen een belangrijke bijdrage leveren aan de nieuwe samenleving en een<br />
maatschappelijke rol spelen. Daarbij zullen de collecties beter maatschappelijk worden benut en de<br />
kwaliteit moet gewaarborgd zijn. De samenleving moet het belang van ‘hun’ musea inzien, want dat<br />
bepaalt in belangrijke mate de culturele identiteit<br />
die voor publiek, overheden, politiek en<br />
bedrijfsleven van grote waarde is.<br />
<strong>Museum</strong>kaart<br />
De <strong>Museum</strong>kaart wordt uitgegeven door Stichting<br />
<strong>Museum</strong>kaart. Voor € 44,95 kun je een<br />
<strong>Museum</strong>kaart kopen. Met de <strong>Museum</strong>kaart krijg je<br />
bij zo’n 400 musea, verspreid over heel Nederland,<br />
gratis toegang tot de vaste collectie. De<br />
deelnemende musea krijgen ieder met de <strong>Museum</strong>kaart afgelegd bezoek door de NMV achteraf<br />
gedeeltelijk vergoed. Hierbij wordt uitgegaan van een percentage (60-65%) van de gemiddelde<br />
toegangsprijs van het volledige tarief voor jeugd-, volwassenen- en seniorenbezoek.<br />
De <strong>Museum</strong>kaart moet het herhalingsbezoek aan de Nederlandse musea bevorderen en de affiniteit<br />
tussen bezoekers en de musea versterken. Dit wordt onder andere gedaan door de uitgifte van een<br />
<strong>Museum</strong>kaartmagazine voor kaarthouders met bijzondere aanbiedingen. Het blad verschijnt vier<br />
keer per jaar. Ook is voor de deelnemende musea een analyse beschikbaar van marketinggegevens<br />
van museumkaarthouders.<br />
De <strong>Museum</strong>kaart bestaat in 2012 31 jaar. In 2011 waren er iets meer dan 800.000 kaarthouders.<br />
Daarmee werden in dat jaar 4,3 miljoen museumbezoeken afgelegd. Dat is 24% van het totale aantal<br />
bezoeken bij de aangesloten musea.<br />
24
Bij het LM kwam in 2009 zo’n 12% van de bezoekers binnen op vertoon van hun museumkaart. In<br />
2010 was dit 15% en in 2011 was dit al 19%. De verwachting is dat het LM de landelijke trend zal<br />
volgen en dat dit percentage de komende jaren zal oplopen.<br />
Top 55<br />
Elk jaar in december publiceert de Nederlandse <strong>Museum</strong>vereniging een top 55 (zie bijlage 12) van de<br />
best bezochte musea van dat jaar. Uit de ruim 400 musea die aangesloten zijn bij de <strong>Museum</strong>kaart<br />
wordt een lijst van best bezochte musea samengesteld. In december worden alle aangesloten musea<br />
gevraagd naar de prognose van hun bezoekersaantallen voor dat jaar. Uit deze kengetallen wordt de<br />
lijst samengesteld.<br />
De 400 aangesloten musea ontvingen in 2011 samen zo’n 18 miljoen bezoeken. In 2010 waren dat<br />
nog 16,9 miljoen bezoeken. Binnen deze 400 aangesloten musea is dus een lichte stijging in de<br />
bezoekersaantallen waar te nemen. De<br />
bezoekersaantallen in de top 55 variëren tussen<br />
de circa 1,6 miljoen en de 79.000 bezoekers per<br />
jaar.<br />
Maatschappelijk verantwoord ondernemen<br />
Musea hebben vanuit hun kerntaak al een<br />
maatschappelijke waarde; zij zijn er voor iedereen,<br />
en leveren een belangrijke bijdrage aan de<br />
maatschappij. MVO past dus goed in deze<br />
branche. Maar MVO is niet alleen de maatschappelijke waarde die musea al vanzelfsprekend<br />
hebben. Er wordt van culturele instellingen steeds vaker verwacht dat zij hun maatschappelijke rol<br />
expliciet maken. Subsidiegevers van culturele instellingen koppelen hun bijdrage steeds vaker aan de<br />
maatschappelijke meerwaarde van de te subsidiëren activiteiten. Dit gaat verder dan alleen de<br />
maatschappelijke waarde die culturele instellingen al invullen. Het gaat ook om een duurzame<br />
bedrijfsvoering, goed werkgeverschap, duurzaam inkopen, duurzaam (ver)bouwen en transparantie.<br />
MVO is voor culturele instellingen ook een kans om samen te werken met bedrijven. Veel bedrijven<br />
zoeken samenwerking met culturele instellingen om zo betrokken te zijn bij maatschappelijk<br />
verantwoorde activiteiten. Deze bedrijven kunnen vanuit hun MBO-beleid ondersteuning bieden in<br />
de vorm van sponsoring of kunnen hun kennis of materialen beschikbaar stellen voor de instelling.<br />
Een culturele instelling die zelf een duidelijk MVO-beleid heeft is hier in het voordeel.<br />
25
SWOT<br />
In dit hoofdstuk worden de sterktes, de zwaktes, de kansen en de bedreigingen (de SWOT) van het<br />
<strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> weergegeven aan de hand van de historie en de interne en externe analyse.<br />
De sterktes<br />
De sterktes vloeien voort uit de historie en de interne analyse van het LM en kunnen als volgt<br />
worden samengevat:<br />
1. Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> wordt al jaren hoog gewaardeerd (gemiddeld een 8,3) door de<br />
bezoekers. In 2012 kregen de tentoonstellingen een waardering tussen de 7,2 (Inspiratie<br />
natuur) en 8,4 (Flower Power).<br />
2. Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> bewaart een brede en weloverwogen selectie van het culturele<br />
erfgoed van Limburg voor de volgende generaties.<br />
3. Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> kent een hoog percentage (32 %) herhalingsbezoeken.<br />
4. Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> scoort hoog als het gaat om klantvriendelijkheid.<br />
5. Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> heeft een breed educatief aanbod voor basis- en voortgezet<br />
onderwijs.<br />
6. Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> heeft een Businessclub en een Vriendenstichting.<br />
7. Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> is gevestigd in een opvallend gebouw met een verhaal. Het gebouw<br />
en de omgeving van het museum bieden enorm veel mogelijkheden voor<br />
publieksactiviteiten.<br />
8. Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> heeft een ideale ligging voor bezoekers die met het openbaar vervoer<br />
komen en/of het bezoek willen combineren met een bezoek aan de binnenstad.<br />
De zwaktes<br />
De zwaktes vloeien voort uit de historie en de interne analyse van het LM en kunnen als volgt<br />
worden samengevat:<br />
1. Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> kent een scheef verdienmodel. De eigen inkomsten zijn te laag: 17%<br />
in 2011.<br />
2. Van de collectie is slechts 6% zichtbaar voor het publiek.<br />
3. Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> kent geen geformuleerd afstotingsbeleid. Dit zal in samenhang met<br />
het Collectiebeleidsplan moeten worden geformuleerd volgens de richtlijnen van de LAMO.<br />
4. Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> is momenteel als organisatie nog kwetsbaar door de veranderingen<br />
op het gebied van werkzaamheden, focus en de meer bedrijfsmatige cultuur die ontstaat<br />
naar aanleiding van de reorganisatie.<br />
5. Grand-café Het Gouvernement en de museumwinkel maken onvoldoende winst en zorgen<br />
voor te weinig synergie met het museum.<br />
6. Het tankstation is een monument dat momenteel geen goede, duidelijke en rendabele<br />
functie heeft binnen het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong>.<br />
7. Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> heeft een matige naamsbekendheid en treedt commercieel en<br />
promotioneel weinig naar buiten.<br />
8. Door het onderbrengen van het mikwe is ‘de reis door de tijd’ onderbroken, wat de routing<br />
voor de bezoeker onduidelijk maakt. Tevens zijn er geen mogelijkheden voor het ontvangen<br />
van grote groepen bezoekers.<br />
26
9. Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> heeft geen eigen parkeerplaatsen voor bezoekers en is slecht<br />
bereikbaar vanuit de parkeergarages.<br />
10. Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> is gelegen in een middelgrote en niet centraal gelegen<br />
provincieplaats, met weinig uitstraling. De mogelijkheden om het imago van de stad en<br />
daarmee het museum te stimuleren worden door het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> onvoldoende benut.<br />
11. Aan de buitenkant van het museum en meteen bij binnenkomst (entreegebied) is niet<br />
zichtbaar wat er binnen in het gebouw te zien is. Daardoor nodigt het niet uit tot een bezoek.<br />
De kansen<br />
De kansen vloeien voort uit de externe analyse van het LM en kunnen als volgt worden samengevat:<br />
1. De economische crisis en het groeiende internationale cultuurtoerisme zorgen voor meer<br />
dagjesmensen en meer vakanties in eigen land.<br />
2. Door de toenemende vergrijzing komen er relatief steeds meer senioren. Zij hebben tijd en<br />
geld en aantoonbaar meer interesse in cultuurhistorie.<br />
3. De eventuele ontwikkelingen rond het <strong>Museum</strong>kwartier zouden op termijn mogelijkheden<br />
kunnen bieden tot samenwerking en meer synergie.<br />
4. De veranderingen voor <strong>Museum</strong> Van Bommel-Van Dam zouden mogelijkheden kunnen<br />
bieden voor samenwerking en meer synergie.<br />
5. Het verkrijgen van de oude ambtswoning zou voor het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> nieuwe<br />
mogelijkheden kunnen betekenen.<br />
6. Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> krijgt van de provincie Limburg meer ruimte voor cultureel<br />
ondernemerschap. De kaders en richtlijnen geven hiervoor meer ruimte.<br />
7. Samenwerken met andere instellingen en het bedrijfsleven, de toeristische sector, horeca of<br />
detailhandel biedt kansen. Iedereen is op zoek naar een verbetering van het verdienmodel.<br />
8. We leven in een steeds meer gedigitaliseerde wereld. De kracht en mogelijkheden van ITtechnologie<br />
met betrekking tot collectie, presentaties, promotie en communicatie bieden<br />
veel kansen.<br />
9. Op termijn zal er vanuit Europa steeds meer invloed uitgeoefend worden, wat kansen biedt<br />
voor grensoverschrijdende samenwerking, Europese subsidies en publieksuitwisseling. De<br />
steeds groter wordende invloed van Europa zorgt bij de inwoners van Europa voor een<br />
grotere hang naar hun eigen identiteit wat mooi aansluit bij het LM.<br />
10. MVO kan door het LM, zeker na de energiebesparende maatregelen, als beleid worden<br />
uitgebreid. Daarentegen biedt het MBO-beleid van ondernemers in de regio kansen tot<br />
samenwerking.<br />
Bedreigingen<br />
De bedreigingen vloeien voort uit de externe analyse van het LM en kunnen als volgt worden<br />
samengevat:<br />
1. De economische crisis zorgt voor bezuinigingen, dit leidt onder andere tot minder subsidie,<br />
minder ruimte bij sponsoren en lagere particuliere bestedingen.<br />
2. De vergrijzing en de krimp van de bevolking in Limburg zorgen voor minder leerlingen in de<br />
regio en daarmee dus een teruglopende educatieve vraag.<br />
3. Het voorlopig niet realiseren van het <strong>Museum</strong>kwartier en de economische crisis zorgen voor<br />
onzekerheid bij Venlose culturele instellingen.<br />
27
28<br />
4. Er komt steeds meer aanbod op het gebied van vrijetijdsbesteding waardoor de concurrentie<br />
groeit.<br />
5. De te verkrijgen ambtswoning zorgt voor meer onderhoud, onderhoudskosten en een<br />
versnippering van de activiteiten van het LM.<br />
6. De onzekere situatie rond het voortbestaan van <strong>Museum</strong> Van Bommel-Van Dam en daarmee<br />
kans op het verdwijnen van een naastliggend museum is van invloed op het LM.<br />
7. De vluchtige, grenzeloze, steeds individualistischer wordende digitale wereld zorgt voor een<br />
generatie die minder affiniteit heeft met musea en geschiedenis en het bewaren in het<br />
algemeen.
Confrontatie<br />
Inleiding<br />
In de jaarplannen is het van belang dat kansen worden gegrepen vanuit de sterktes, en dat<br />
bedreigingen vanuit de sterktes worden gepareerd. Tegelijkertijd zullen zwaktes moeten worden<br />
aangepakt.<br />
Per saldo zal het verdienmodel moeten verbeteren door het verhogen van eigen inkomsten enerzijds<br />
en het verlagen van de kosten anderzijds.<br />
De komende jaren zal het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> zich richten op een vijftal aandachtsgebieden. Op deze<br />
gebieden zijn een aantal veranderingen noodzakelijk. Dat wil niet zeggen dat andere<br />
aandachtsgebieden niet belangrijk zijn. We kunnen echter niet alles tegelijk aanpakken.<br />
1. Publiek<br />
De bezoekers waarderen het museum met een<br />
hoog cijfer. Ook kent het LM een hoog percentage<br />
herhalingsbezoeken. Hieruit kunnen we<br />
concluderen dat de bezoekers tevreden zijn met<br />
dat wat ze zien en beleven in het LM. Toch blijven<br />
de bezoekersaantallen achter bij vergelijkbare<br />
musea. Dit is waarschijnlijk te wijten aan een<br />
slechte naamsbekendheid. Uit recent verricht<br />
marktonderzoek blijkt dat slechts 11% van de<br />
respondenten uit de provincies Limburg, Noord-<br />
Brabant en Gelderland het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> kent. Voor alleen Limburg is dat percentage 31%. Van<br />
de respondenten die het museum niet van naam kennen, geeft toch nog 45% open te staan voor een<br />
bezoek. Er is dus nog een groot potentieel, waarbij we ons in <strong>2013</strong> eerst zullen richten op de<br />
provincie Limburg. Daarnaast zou de naamsbekendheid in onze buurlanden onderzocht kunnen<br />
worden en bekeken kunnen worden hoe we deze potentiele bezoekers kunnen verleiden tot een<br />
bezoek.<br />
Niet alleen een hogere naamsbekendheid zal moeten leiden tot hogere bezoekersaantallen. Ook een<br />
verbetering van het complete pakket van het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> (collecties/tentoonstellingen,<br />
parkeergelegenheid, openingstijden, entreeprijs, arrangementen, evenementen, GC etc.) zal moeten<br />
leiden tot meer bezoekers.<br />
De groeiende groep senioren kunnen als bezoeker, donateur of vrijwilliger een belangrijke<br />
ondersteuning zijn in de verbetering van het verdienmodel.<br />
2. Zakelijkere focus<br />
Door de economische crisis zal op termijn de subsidie onder druk komen te staan. Vanaf <strong>2013</strong> wordt<br />
er geen indexering meer toegepast. Om dit op te kunnen vangen zullen er meer eigen inkomsten<br />
gegenereerd moeten worden. Daarbij zal het museum een meer klantgerichte focus moeten<br />
ontwikkelen en zal de organisatie zakelijker en commerciëler moeten gaan werken en denken. Zo<br />
zullen het GC en de museumwinkel meer winst moeten maken. Ook zal er strategisch moeten<br />
worden samengewerkt met het bedrijfsleven (MBO) of instellingen (<strong>Museum</strong>kwartier, partners bij<br />
29
Europese subsidies, <strong>Museum</strong> Van Bommel-Van Dam, seniorenorganisaties). De Businessclub en<br />
Vriendenstichting moeten verder worden uitgebouwd, het Grand-café moet meer omzet en winst<br />
gaan genereren. Ook zullen er meer inkomsten moeten komen uit (terugkerende) evenementen,<br />
(dag)arrangementen en de verhuur van ruimtes. De balans tussen prijs en kwaliteit moet in<br />
evenwicht zijn. Zo kan er een meerwaarde aan de entreeprijs worden gekoppeld, waardoor de prijs<br />
kan worden verhoogd. Ook kan onderzocht worden of een wijziging van de openingstijden tot meer<br />
inkomsten zou kunnen leiden.<br />
Uiteraard kan er ook kritisch gekeken worden naar de uitgaven. Zo zullen we bijvoorbeeld<br />
duidelijkere afspraken moeten maken rond het aanvragen van offertes en moeten contracten met<br />
derden regelmatig opnieuw worden bekeken.<br />
Op deze manier kunnen kosten worden bespaard of eigen inkomsten worden vergroot.<br />
3. Collectie<br />
Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> bewaart het <strong>Limburgs</strong> culturele erfgoed voor de volgende generaties. Het<br />
grootste gedeelte (94%) van de collectie is echter niet permanent te zien. Er zal onderzocht moeten<br />
worden of een groter deel van de collectie zichtbaar kan worden gemaakt, bijvoorbeeld digitaal. De<br />
manier waarop dit gebeurt moet aansluiten bij<br />
de nieuwe gedigitaliseerde wereld. Tegelijkertijd<br />
moet worden onderzocht welk gedeelte van de<br />
collectie mogelijk kan worden afgestoten met in<br />
achtneming de LAMO-richtlijnen voor bulk- en<br />
individuele afstoting. In <strong>2013</strong> zullen we<br />
onderzoeken welke (deel)collecties onze<br />
doelgroepen interessant vinden om te bewaren.<br />
Deze gegevens kunnen waardevol zijn bij het<br />
besluiten wat we gaan afstoten. Daarnaast<br />
moeten de vastgestelde procedures rond het beheer en behoud van de collecties opnieuw worden<br />
bekeken en vastgesteld. De laatste twee aandachtspunten moeten verwoord worden in het<br />
Collectiebeleidsplan <strong>2013</strong>-<strong>2016</strong>.<br />
4. Presentaties en tentoonstellingen<br />
In <strong>2013</strong> worden zes zalen op de begane grond vernieuwd. Daarmee wordt het mikwe in de vaste<br />
presentaties geïntegreerd. De routing door het museum wordt daarmee voor de bezoeker weer een<br />
reis door de tijd. Het mikwe wordt op een aansprekende manier gepresenteerd aan onze<br />
doelgroepen.<br />
Naast het vernieuwen van de vaste presentaties, worden er elk jaar tussen de zeven en negen kleine<br />
en grotere wisselpresentaties gemaakt. De grote presentaties zijn laagdrempelig en spreken het<br />
grote publiek aan. We zullen dan ook onderzoeken wat het publiek interessante onderwerpen voor<br />
wisseltentoonstellingen vinden. Kleinere presentaties mogen voor een minder breed publiek<br />
gemaakt worden of laten een bijzondere verwerving, restauratie of (externe) onderzoeksresultaten<br />
zien.<br />
Voor beide soorten presentaties zullen we de doelgroepen zowel pr-matig als ook promotioneel<br />
beter moeten gaan benaderen.<br />
30
Twintig procent van onze bezoekers komt tijdens Het pakhuis van Sinterklaas. Dat is interessant. Het<br />
maakt ons kwetsbaar maar het is ook een sterk punt. In <strong>2013</strong> gaan we onderzoeken hoe we op<br />
meerdere momenten in het jaar een dergelijk evenement kunnen organiseren.<br />
5. Omgeving en gebouw<br />
Het gebouw en de omgeving van het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> nodigen niet voldoende uit tot een bezoek.<br />
Dit gaan we verbeteren met een plan waarbij ook alle andere communicatiemiddelen van het<br />
<strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> in lijn worden gebracht met een herkenbare, aantrekkelijke en eigen huisstijl.<br />
Het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> is makkelijk met het openbaar vervoer bereikbaar, maar slecht met de auto.<br />
Dit komt doordat het museum geen eigen parkeerplaatsen voor de bezoekers heeft. Zeker met het<br />
oog op de vergrijzing en de daarmee groter wordende groep senioren die het museum bezoeken, is<br />
het belangrijk dat er wordt gezocht naar een betere parkeergelegenheid in de directe nabijheid van<br />
het museum. Uit het recent verrichte onderzoek<br />
geeft 8% van de bezoekers van het museum<br />
spontaan het gebrek aan parkeergelegenheid aan<br />
als zwakste punt van het museum. Maar liefst 81%<br />
van de respondenten geeft aan behoefte te<br />
hebben aan parkeergelegenheid in de directe<br />
nabijheid van het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong>.<br />
Mogelijkheden voor samenwerking met <strong>Museum</strong><br />
Van Bommel-Van Dam en de mogelijkheden rond<br />
de ambtswoning moeten worden onderzocht. Het kan kansen bieden en leiden tot een verbeterd<br />
verdienmodel.<br />
In 2011 is begonnen met het doorvoeren van energiebesparende maatregelen. In <strong>2013</strong> wordt dit<br />
samen met het daaraan gekoppelde groot onderhoud afgerond. De verwachting is dat deze<br />
maatregelen een behoorlijke energiebesparing opleveren.<br />
Daarnaast moet er een duidelijk IT-beleid worden geformuleerd. Door de veranderde wereld wordt<br />
dit steeds belangrijker. Onze hardware kan hierbij bepalend zijn, daarom moet het beleid<br />
organisatiebreed worden opgepakt. Alleen dan kan er een duidelijk beleid voor de toekomst worden<br />
geformuleerd.<br />
31
Plannen en doelstellingen <strong>2013</strong>-2014-2015-<strong>2016</strong><br />
Aan de vijf aandachtsgebieden uit het vorige hoofdstuk kunnen acties gekoppeld worden. Veel acties<br />
leiden niet alleen maar tot verbeteringen in een enkel aandachtsgebied maar veroorzaken, zeker op<br />
de lange termijn, een effect in meerdere aandachtsgebieden.<br />
De acties die hier worden genoemd zijn en zullen verwerkt worden in de jaarplannen <strong>2013</strong>-<strong>2016</strong>.<br />
1. Publiek<br />
1. Werken aan verbetering van de naamsbekendheid in Limburg, Brabant en Gelderland (van<br />
11% in 2012 naar minimaal 25% in <strong>2016</strong>). Naamsbekendheid in Noord- en Midden Limburg:<br />
van 63% nu naar minimaal 80% in <strong>2016</strong>, in Midden Limburg: van 28% naar minimaal 50% in<br />
<strong>2016</strong> en in Zuid Limburg van 19% naar 30% in <strong>2016</strong>.<br />
2. Gericht communicatieplan inzetten met verbetering van met name de website,<br />
nieuwsbrieven, social media en promotie in dagbladen.<br />
3. Database uitbreiden met contactgegevens van (potentiële) bezoekers.<br />
4. Onderzoeken bij onze doelgroepen naar welke (deel)collectie en onderwerpen voor<br />
wisseltentoonstellingen de interesse en behoefte met name uitgaat.<br />
5. De mogelijkheden onderzoeken van een gerichte benadering van doelgroepen in onze<br />
buurlanden en hoe we hen tot een museumbezoek kunnen verleiden.<br />
6. Samenwerking zoeken met organisaties zoals SOB, BV Limburg, SPNL en zakelijke partners<br />
(bijv. detailhandel, MGL en L1).<br />
7. Mogelijkheden onderzoeken voor nieuwe terugkerende evenementen om meer bezoekers<br />
naar LM te trekken (bijvoorbeeld met Kerst, Pasen, schoolvakanties of Bevrijdingsdag).<br />
2. Zakelijkere focus<br />
1. De organisatie sterker en commerciëler maken (van product- naar klantgericht werken),<br />
zonder dat dit ten koste gaat van de kwaliteit.<br />
2. Kosten verlagen (leren uit benchmark met andere organisaties).<br />
3. Meer eigen inkomsten genereren met het organiseren van evenementen, verhuren van<br />
ruimtes en ontwikkelen van (dag)arrangementen.<br />
4. De Businessclub en Vriendenstichting verder uitbouwen. Inkomsten uitbouwen van<br />
€ 100.000 in 2012 naar € 200.000 in <strong>2016</strong>. Het ledenaantal van de Vriendenstichting laten<br />
groeien van 345 in 2012, 500 in <strong>2013</strong>, 600 in 2014, 700 in 2015 en naar 800 in <strong>2016</strong>.<br />
5. Grand-Café commerciëler inzetten en inkomsten verbeteren. Vervolgens de huurinkomsten<br />
voor het LM verhogen van € 12.000 in 2012 naar minimaal € 20.000 in <strong>2016</strong>.<br />
6. Omzet en marge van de museumwinkel verbeteren. Van € 70.000 omzet en € 30.000 marge<br />
in 2012 naar € 140.000 omzet en € 60.000 marge in <strong>2016</strong>.<br />
7. Kritisch naar contracten met derden kijken, regelmatig evalueren en een aanvraag altijd bij<br />
drie partijen uitzetten.<br />
3. Collectie<br />
1. Collectiebeleidsplan <strong>2013</strong>-<strong>2016</strong> schrijven incl. afstotingsbeleid volgens richtlijnen van de<br />
LAMO.<br />
2. De procedures voor het beheer en behoud van de collecties in <strong>2013</strong> opnieuw bekijken en zo<br />
nodig herschrijven.<br />
32
3. Zichtbaarheid collectie verbeteren van 6% naar minimaal 10% door o.a. zichtbaarheid van<br />
collecties via de website.<br />
4. Presentaties en tentoonstellingen<br />
1. De nieuwe archeologische afdeling in <strong>2013</strong> realiseren.<br />
2. Het mikwe als een beleving voor het publiek presenteren.<br />
3. Routing en indeling duidelijker en logischer maken door integratie van mikwe.<br />
4. Elk jaar een aansprekende grote tentoonstelling laten zien, een publiekstrekker voor onze<br />
primaire doelgroepen, die zes tot negen maanden staat (in <strong>2013</strong>: Sesamstraat in het<br />
<strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong>).<br />
5. Elk jaar minimaal twee kleinere presentaties maken die geschikt zijn voor een breed publiek.<br />
6. Elk jaar minimaal drie tentoonstellingen in de galerij (museumgang) maken en minimaal drie<br />
kleine presentaties in het kabinet bij Limburg ontstaat… steeds opnieuw.<br />
5. Omgeving en gebouw<br />
1. Buitenkant museum en het museumplein aantrekkelijker en uitnodigend maken op een<br />
herkenbare en eenduidige wijze in lijn met alle andere communicatiemiddelen.<br />
2. Het verhaal van het gebouw (incl. tankstation) en de inhoud van het museum beter<br />
uitdragen via alle communicatiemiddelen (van gebouw t/m website).<br />
3. Streven naar minimaal vijftig eigen parkeerplaatsen in de directe nabijheid van het <strong>Limburgs</strong><br />
<strong>Museum</strong>.<br />
4. Mogelijkheden voor het gebruik van de ambtswoning onderzoeken.<br />
5. Mogelijkheden voor samenwerking met <strong>Museum</strong> Van Bommel-Van Dam onderzoeken.<br />
6. Mogelijkheden <strong>Museum</strong>kwartier op langere termijn onderzoeken.<br />
7. IT beleid voor de komende jaren formuleren en daarmee nieuwe mogelijkheden beter<br />
benutten.<br />
8. Het groot onderhoud aan het gebouw en de nog te realiseren acties rond de duurzaamheid<br />
in <strong>2013</strong> afronden.<br />
33
Financiële onderbouwing<br />
BATEN realisatie realisatie realisatie prognose<br />
2009 2010 2011 2012<br />
Opbrengsten<br />
Entreegelden 135.425 169.835 136.625 151.000<br />
<strong>Museum</strong>winkel 55.947 61.733 45.096 76.000<br />
Businessclub 72.153 68.653 28.702 75.500<br />
Vrienden 3.986 23.000 12.000 15.000<br />
Horeca 12.000 12.000 12.000 12.000<br />
Evenementen 15.933 16.683 21.653 17.500<br />
Fondsen 6.057 872 0 0<br />
Inkomsten collectie 0 0 0 0<br />
Overige inkomsten 32.463 24.261 149.439 35.000<br />
Subsidies 3.450.505 3.775.521 3.839.004 3.961.260<br />
Onttrekking voorzieningen 64.840 302.648 132.420 50.000<br />
Totaal baten 3.849.309 4.455.206 4.376.939 4.393.260<br />
LASTEN<br />
Personeelskosten 1.339.973 1.393.063 1.429.570 1.555.500<br />
Bedrijfsbureau 85.549 71.149 72.263 93.000<br />
Museale zaken 2.310.621 2.821.851 2.753.720 2.546.740<br />
Marketing en communicatie 117.609 161.169 97.698 124.000<br />
Overige kosten 12.600 29.925 36.822 118.500<br />
Totaal lasten 3.866.352 4.477.157 4.390.073 4.437.740<br />
FINANCIËLE LASTEN EN BATEN<br />
Rente en inkomsten uit 21.035 20.451 39.512 55.000<br />
beleggingen<br />
Totaal financiële lasten en baten 21.035 20.451 39.512 55.000<br />
EXPLOITATIE SALDO 3.992 -1.500 26.378 10.520<br />
34
BATEN begroting begroting begroting begroting<br />
<strong>2013</strong> 2014 2015 <strong>2016</strong><br />
Opbrengsten<br />
Entreegelden 160.800 210.000 265.000 320.000<br />
<strong>Museum</strong>winkel 50.000 70.000 95.000 120.000<br />
Businessclub 75.000 100.000 125.000 150.000<br />
Vrienden 25.000 33.000 42.000 50.000<br />
Horeca 12.000 15.000 20.000 25.000<br />
Evenementen 25.000 32.500 40.000 50.000<br />
Fondsen 722.187 200.000 200.000 200.000<br />
Inkomsten collectie 0 2.500 5.000 7.500<br />
Overige inkomsten 30.000 30.000 30.000 30.000<br />
Subsidies 3.730.260 3.730.260 3.730.260 3.730.260*<br />
Onttrekking voorzieningen 577.813 0 0 0<br />
Totaal baten 5.408.060 4.423.260 4.552.260 4.682.760<br />
% eigen inkomsten 27 18 21 24<br />
LASTEN<br />
Personeelskosten 1.541.120 1.567.500 1.602.500 1.627.500<br />
Bedrijfsbureau 85.000 81.500 79.000 78.000<br />
Museale zaken 3.507.440 2.543.760 2.620.260 2.706.260<br />
Marketing en communicatie 164.500 178.500 193.500 209.000<br />
Overige kosten 145.000 87.000 92.000 97.000<br />
Totaal lasten 5.443.060 4.458.260 4.587.260 4.717.760<br />
FINANCIËLE LASTEN EN BATEN<br />
Rente en inkomsten uit 35.000 35.000 35.000 35.000<br />
beleggingen<br />
Totaal financiële lasten en baten 35.000 35.000 35.000 35.000<br />
EXPLOITATIE SALDO 0 0 0 0<br />
* we gaan er vanuit dat vanaf <strong>2016</strong> de indexering weer zal worden toegekend.<br />
35
Bijlagen<br />
1. Bezoekersaantallen per jaar<br />
2. Bezoekersaantallen per jaar per doelgroep<br />
3. Marktonderzoek<br />
4. Tarievenoverzicht LM<br />
5. Overzicht vaste presentaties<br />
6. Businessclub LM<br />
7. Organogram<br />
8. Marktonder naar parkeerplaatsen<br />
9. Benchmarkoverzicht<br />
10. Cijfers museumbezoek<br />
11. Top 55 NMV<br />
36
Bijlage 1<br />
Bezoekersaantallen per jaar<br />
Verloop van de totale bezoekersaantallen sinds de opening van het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> op 14<br />
september 2000.<br />
80000<br />
70000<br />
60000<br />
50000<br />
40000<br />
30000<br />
20000<br />
10000<br />
0<br />
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011<br />
2000 20.998<br />
2001 52.551<br />
2002 70.608<br />
2003 46.623<br />
2004 55.951<br />
2005 36.765<br />
2006 52.626<br />
2007 52.298<br />
2008 47.833<br />
2009 46.702<br />
2010 50.027<br />
2011 40.487<br />
Totaal: 573.469<br />
37
Bijlage 2<br />
Bezoekersaantallen per jaar per doelgroep<br />
Bezoekersaantallen ingedeeld in categorieën t/m 2011. Vanaf 2010 worden senioren niet meer apart<br />
geregistreerd.<br />
45000<br />
40000<br />
35000<br />
30000<br />
25000<br />
20000<br />
15000<br />
10000<br />
5000<br />
0<br />
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011<br />
volwassenen<br />
senioren<br />
jeugd<br />
leerlingen<br />
jaar 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011<br />
volwassenen 35.905 42.319 20.692 29.933 17.701 25.968 23.539 24.363 24.056 30.235 26.504<br />
senioren 5.184 4.975 5.231 3.811 4.442 9.358 5.805 5.877 5.014<br />
jeugd 6.734 9.342 11.914 9.436 7.285 9.307 11.787 7.972 7.177 10.361 6.211<br />
leerlingen 4.728 13.972 8.786 12.771 7.337 7.993 11.167 9.621 10.455 9.431 7.772<br />
totaal 52.551 70.608 46.623 55.951 36.765 52.626 52.298 47.833 46.702 50.027 40.487<br />
38
Bijlage 3<br />
Marktonderzoek<br />
Bekendheid musea in Limburg (%)<br />
(bevolking representatief Limburg, Noord-Brabant en Gelderland, n = 791)<br />
39
40<br />
Bekendheid <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> Venlo (%)<br />
(bevolking representatief Limburg)
Bekend versus bezocht versus van plan <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> (weer) te bezoeken<br />
Totaal (n = 791)<br />
Bekend<br />
10,8%<br />
Niet bekend<br />
89,2%<br />
Bezocht*<br />
4,7%<br />
Niet bezocht<br />
6,1%<br />
Wel van plan<br />
1,4%<br />
Niet van plan<br />
44,2%<br />
Weet nog niet<br />
33,6%<br />
Wel van plan<br />
2,4%<br />
Niet van plan<br />
0,6%<br />
Wel van plan<br />
2,0%<br />
Niet van plan<br />
1,5%<br />
Weet nog niet<br />
1,6%<br />
Weet nog niet<br />
2,5%<br />
* 2,4% 1 keer bezocht<br />
2,3% vaker bezocht<br />
Gemiddeld: 2,3 keer<br />
(n = 94)<br />
41
<strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> aan verwachtingen voldaan (%)<br />
(basis: bezoekers representatief n = 94 / abonnees nieuwsbrief n = 260)<br />
veel beter dan verwacht<br />
conform verwachtingen<br />
beter dan verwacht<br />
slechter dan verwacht<br />
bezoekers representatief<br />
10<br />
28<br />
59<br />
3<br />
abonnees nieuwsbrief<br />
8<br />
43<br />
48<br />
1<br />
42
Bijlage 4<br />
Tarievenoverzicht<br />
Entreeprijzen 2011 2012<br />
Jeugd (4 t/m 17 jaar) € 4,50 € 5,00<br />
Volwassenen (18+) € 6,50 € 8,00<br />
Gezinskaart (max 2 volw. en 3 kinderen) € 19,50 € 25,00<br />
<strong>Museum</strong>kaart gratis gratis<br />
Vrienden van het <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> gratis gratis<br />
Pakhuisbezoekers (individueel, > 4 jaar) € 3,50 € 3,50<br />
Audiotour € 3,50 € 3,50<br />
Speurtocht € 1,00 € 1,00<br />
Groepen (vooraf aangemeld, minimaal 15 personen)<br />
Jeugd (4 t/m 17 jaar) € 3,50 € 4,00<br />
Volwassenen (18+) € 5,50 € 7,00<br />
Schoolgroepen* € 1,50 € 2,50<br />
Schoolgroepen Pakhuis (incl. begeleiding pieten) € 2,50 € 3,00<br />
Rondleidingen/arrangementen<br />
Typisch <strong>Limburgs</strong> arrangement € 11,00 € 12,50<br />
Rondleiding of inleiding (excl. entree) € 35,00 € 45,00<br />
2 e of 3 e rondleiding € 25,00 € 30,00<br />
Specialistische rondleiding € 60,00 € 75,00<br />
Tarieven Kinderfeestjes<br />
Kinderfeestje € 35,00 € 45,00<br />
exclusief entreekosten kinderen én volwassenen.<br />
(1 volwassene per 5 kinderen), maximaal 10 kinderen<br />
* Schoolbezoek / jeugdverenigingen/BSO<br />
43
Bijlage 5<br />
Overzicht vaste presentaties<br />
1. Historoscoop<br />
In de Historoscoop staat de geschiedenis van het land van Maas en Rijn centraal. Een<br />
gemeenschappelijk verleden dat gekenmerkt wordt door grenzen. Landsgrenzen natuurlijk, maar ook<br />
symbolische grenzen. Grenzen door machthebbers op de landkaart gezet. Grenzen die we zelf als<br />
mens trekken. Grenzen die vervagen en verdwijnen om ergens anders opnieuw te worden bepaald.<br />
Het is voor het eerst dat zo prominent grensoverschrijdende geschiedenis een plaats krijgt in een<br />
museum. De Historoscoop is beschikbaar in een Nederlandse, Engelse en Duitse versie én een<br />
dialectversie.<br />
2. Jager wordt boer - Prehistorie in Limburg 250.000 - 54 voor Christus<br />
De mens in de prehistorie leeft lange tijd van jacht, visserij en het verzamelen van voedsel. Zo’n<br />
250.000 jaar geleden bewerken de oermensen huiden en maken jachtwapens. Vuursteen was hun<br />
belangrijkste grondstof. 80.000 jaar geleden doet de moderne mens zijn intrede. Wat betreft<br />
herseninhoud en vaardigheid is hij gelijk aan ons. 10.000 jaar geleden wordt het iets warmer en<br />
spreken we van bosjagers. 7000 jaar geleden arriveren hier de eerste boeren en gaat men zich voor<br />
langere tijd vestigen op één plek, houdt men vee en bewerkt men akkers. Eerst gebruikt men stenen<br />
werktuigen, later krijgt men ook de beschikking over bronzen en ijzeren werktuigen en wapens.<br />
Jagerskampen maken geleidelijk plaats voor boerendorpen.<br />
3. Boeren en militairen op de grens - Romeinen in Limburg 54 voor Christus - 400 na Christus<br />
Met de komst van de Romeinen verandert er veel. Het <strong>Limburgs</strong>e Maasdal wordt een onderdeel van<br />
een wereldrijk. Veel boerenzonen worden opgeroepen voor het Romeinse leger. Belastingen en<br />
nieuwe gewoontes en regels van een overheersende cultuur geven spanningen. De samenleving<br />
bestaat grofweg uit vier groepen. De boeren wonen in kleine gehuchten met houten boerderijen. De<br />
ambachtslieden en handelaren leven in wegdorpen. Een klein aantal militairen is gestationeerd in<br />
wachtposten en de villa-eigenaren wonen in grote stenen herenboerderijen. Regelmatig is er een<br />
markt in het wegdorp en daar treffen de militair, de boerin, de pottenbakker en de villa-eigenaar<br />
elkaar.<br />
4. Macht tussen hemel en aarde - Kerk, staat en gelovigen in Limburg 400 - 1795<br />
De religie had grote invloed op bijna alle aspecten van het dagelijks leven. Het instituut kerk<br />
ontpopte zich als een machtsfactor die op allerlei manieren zijn positie probeerde te versterken. In<br />
het zaalkerkje in deze museumafdeling vertellen architectuur, kerkschatten, schilderijen en beelden<br />
het verhaal van de christelijke denkwereld. De verhouding tot de wereldlijke leiders en de<br />
staatkundige ontwikkeling is een verhaal van oorlogen, verdragen en politiek. Buiten de kerk ligt het<br />
kerkhof en daar wordt het verhaal verteld van de gelovigen. Dat verhaal gaat op andere plekken in<br />
de zaal verder en handelt dan over volksdevotie en bijgeloof die vaak moeilijk zijn te scheiden. Het<br />
laat zien dat de verhouding tussen kerk, staat en gelovige ingewikkeld en steeds in beweging is.<br />
44
5. Ridders, jonkvrouwen en horigen - Kastelen in Limburg 1050 - 1795<br />
Iedereen weet hoe een kasteel eruit ziet. Een kasteel heeft kantelen, torens en dikke muren. Ridders<br />
en jonkvrouwen leven er in grote weelde. Horigen komen er om belasting te betalen. Bij<br />
oorlogsdreiging treft men meteen voorbereidingen om een belegering af te kunnen slaan. Dit beeld<br />
klopt maar gedeeltelijk. De middeleeuwse werkelijkheid is minder romantisch dan men wel eens<br />
denkt. Opvallend zijn de vele verschillende soorten kastelen. Dit komt door nieuwe vormen van<br />
oorlogsvoering en nieuwe eisen die men stelt aan wooncomfort. Huisraad, eetgewoonten en<br />
gebruiken rondom geboorte, huwelijk en overlijden veranderen eveneens.<br />
6. Binnen stadsmuren - Stadsleven in Limburg 1350 - 1795<br />
Leven in een stad verschilt van het dorpsleven. Het leven is er anders georganiseerd omdat er meer<br />
mensen binnen een kleiner gebied wonen. Het bestuur van een stad is verantwoordelijk voor<br />
rechtspraak en economische voorschriften. De ambachtsgilden willen zoveel mogelijk bescherming<br />
van hun beroepsuitoefening en dat geeft conflicten met het stadsbestuur. De militairen en de<br />
geestelijkheid zijn aparte groepen met soms eigen rechten en plichten. De geestelijkheid heeft vaak<br />
veel eigendommen in de stad. De militairen hebben een eigen rechtspraak, de bedeelden vaak geen<br />
enkel recht. Al deze groepen vormen de stedelijke samenleving. Iedere groep heeft zijn eigen status<br />
en leefregels. Die komen tot uiting in de woonhuizen en in de feesten die men viert.<br />
7. Limburg ontstaat… steeds opnieuw - Godsdienst en politiek 1795 - nu<br />
In de geheel nieuwe vaste presentatie Limburg ontstaat… steeds opnieuw komen twee onderwerpen<br />
aan bod: de geschiedenis van Limburg vanaf 1794 tot nu en de <strong>Limburgs</strong>e identiteit. Het zijn<br />
complexe thema’s, dus moeilijk uit te leggen. Maar ze worden spannend en speels over het voetlicht<br />
gebracht, waardoor de aandacht niet verslapt. De heldere ordening zorgt ervoor dat de bezoeker niet<br />
verdrinkt in een taaie brij van feiten en feitjes. In de zaal Limburg ontstaat… steeds opnieuw wordt<br />
teruggekeken op dik tweehonderd jaar geschiedenis. Maar met een frisse en verrassende blik.<br />
8. Kijken in de keuken - Voeding en eetcultuur 1795 - nu<br />
Eten en drinken zijn verankerd in het dagelijks leven. Maaltijden werden meestal klaargemaakt door<br />
de vrouw en genuttigd in gezinsverband. Ze moesten aanvankelijk vooral voedzaam zijn. Veel<br />
aandacht werd niet besteed aan de bereiding van het eten. Sociale en economische omstandigheden<br />
bepaalden het aantal eetmomenten, de samenstelling van de maaltijd en de variëteit. Vanaf de jaren<br />
zestig in de twintigste eeuw kwamen hierin grote veranderingen. De kookplek, het keukengerei en<br />
serviesgoed zijn een uitdrukking van de eetcultuur in de verschillende huishoudens.<br />
9. Aangekleed… gaat uit! - Kleedgedrag in ontwikkeling 1795 - nu<br />
Kleding staat niet op zichzelf. Ze weerspiegelt de tijd waarin ze gedragen werd en de manier waarop<br />
mensen toen leefden. Dat mode snel wisselt, weet iedereen. Minder bekend is, dat de streekdracht<br />
óók veranderde. Maar er is nog meer: kleding is een sociaal instrument. We kunnen er rijkdom en<br />
status mee tonen. Kleren vertellen iets over onze aspiraties en de sociale groep waarmee we ons<br />
verbonden voelen. Ze kunnen, bewust of onbewust, subtiele of onverhulde boodschappen<br />
overbrengen.<br />
45
46<br />
10. Same! - Verenigingsleven, feesten en dialect 1795 - nu<br />
In Limburg speelt het verenigingsleven een belangrijke rol; het is een sociaal bindweefsel. In<br />
vergelijking met andere provincies zijn mensen er vaker lid van een vereniging. Veel Limburgers zijn<br />
lid van twee of drie verenigingen. De kans is dus groot dat ze elkaar verschillende malen per week of<br />
maand ontmoetten. Vooral muziekkorpsen, koren en toneelverenigingen zijn geliefd.<br />
Carnavalsverenigingen en schutterijen komen elders in Nederland veel minder voor.<br />
Overwinningen, jubilea of gewoon samenzijn vormen aanleiding voor feest. Feesten horen bij het<br />
verenigingsleven. Omdat emoties het best geuit kunnen worden in de moedertaal, is het <strong>Limburgs</strong><br />
dialect de voertaal. Het <strong>Limburgs</strong> dialect bestaat overigens niet. Iedere stad, dorp, wijk of sociale<br />
groep heeft een eigen dialect. De belangstelling en waardering voor de dialecten is enorm gegroeid<br />
de laatste twintig, vijfentwintig jaar. Boegbeeld is de groep Rowwen Hèze die het dialect van het<br />
Peeldorp America in Nederland populair heeft gemaakt. Met de geschiedenis van de carnavalsviering<br />
in Limburg als voorbeeld wordt de ontwikkeling van het verenigingsleven getoond.
Bijlage 6 Businessclub LM eind 2012<br />
Hoofdsponsoren (€ 5.000)<br />
BAM Utiliteitsbouw bv, Eindhoven<br />
Burgers Ergon, Geleen<br />
Ernst & Young, Venlo<br />
IT Services Nederland, Venlo<br />
Jalema bv, Reuver<br />
Media Groep Limburg, Sittard<br />
Océ NV, Venlo<br />
Q Park, Maastricht<br />
Seacon Logistics, Venlo<br />
Woonwenz, Venlo-Blerick<br />
X-Cago, Roermond<br />
Sponsoren (€ 2.500)<br />
Deutsche Bank, Maastricht-Airport<br />
Energa Elektra, Venlo<br />
Eye Watch Security Group, Venray<br />
ING, Venlo<br />
Keijsers Interior Projects, Horst<br />
Sormac bv, Venlo<br />
Vlaminckx Advocaten, Venlo<br />
Co-sponsoren (€ 1.500)<br />
Olympia Uitzendbureau, Venlo<br />
Thissen Installatietechniek, Venlo<br />
Totale opbrengsten 2012: € 75.500<br />
47
Bijlage 7<br />
Organogram<br />
raad van toezicht<br />
directeur<br />
projectdirecteur<br />
manager<br />
bedrijfsbureau<br />
manager<br />
museale zaken<br />
manager marketing<br />
& communicatie<br />
secretariaat financiële administratie facilitaire dienst collecties onderzoek & presentaties educatie balie/winkel<br />
secretarieel mw financieel -<br />
administratief mw.<br />
ass. secretarieel<br />
mw<br />
gebouw<br />
mw. gebouw<br />
& techniek<br />
beveiliging<br />
Eyewatch<br />
Security<br />
sr. registrator<br />
jr. registrator<br />
museumcollectie<br />
mw. collectie<br />
ass. collectie<br />
conservatoren<br />
conservatoren<br />
presentaties<br />
vormgever<br />
mw. presentaties<br />
educatief mw<br />
ontwikkelen<br />
educatief mw<br />
uitvoeren<br />
gastheer/<br />
gastvrouw<br />
marketing/pr/<br />
communicatie<br />
mw marketing<br />
& commun.<br />
mw<br />
evenementen<br />
reserveringen & sales<br />
mw. reservering<br />
& sales<br />
schoonmaak<br />
filmcollectie<br />
projectmedew.<br />
48<br />
IT<br />
CSU<br />
ITSN<br />
mw. collectie<br />
ass. collectie<br />
boekencollectie<br />
mw. collectie
Bijlage 8<br />
Marktonderzoek naar parkeerplaatsen<br />
Parkeergelegenheid <strong>Limburgs</strong> <strong>Museum</strong> Venlo (%)<br />
(basis: bevolking representatief: niet bezocht - wel plannen n = 368 / bezoekers representatief n = 94 /<br />
abonnees nieuwsbrief n = 260)<br />
bevolking - niet bezocht, wel plannen<br />
Behoefte aan ...<br />
parkeergelegenheid<br />
40<br />
69<br />
88<br />
Belang direct bij<br />
/ naast museum<br />
parkeren<br />
(heel) belangrijk<br />
neutraal<br />
(helemaal) niet<br />
belangrijk<br />
6<br />
13<br />
13<br />
11<br />
25<br />
26<br />
49<br />
81<br />
76<br />
49
Bijlage 9<br />
Benchmarkoverzicht<br />
Kengetallen Landelijk <strong>Limburgs</strong><br />
<strong>Museum</strong><br />
Bonnefantenmuseum<br />
DC Continium Drents <strong>Museum</strong> Groninger<br />
<strong>Museum</strong><br />
Bezoekersaantallen 40.487 106.000 86.000 214.022<br />
Entreeprijs<br />
volwassenen € 6,90 € 8,00 € 9,00 € 11,00 € 12,00 € 13,00<br />
kinderen € 3,76 € 5,00 gratis € 8,50 gratis € 3,00<br />
jeugd € 4,19 € 5,00 € 4,50 € 8,50 gratis € 10,00<br />
Openingsdagen di t/m zo di t/m zo wisselend di t/m zo di t/m zo<br />
Openingstijden 11-17 uur 11-17 uur 10-17/18 uur 11-17 uur 11-17 uur<br />
Eigen inkomsten (%) 30,2% 17,0% 25,9% 32,0% 21,5% 47,8%<br />
entree 13,4% 3,1% - 15,5% 6,7% 13,1%<br />
winkel 3,8% 1,0% 3,0% - 3,3% -<br />
sponsoren 2,5% 0,7% - 3,0% - -<br />
horeca 2,0% 0,3% 0,3% - 1,0% -<br />
fondsen 8,5% 4,7% - 8,6% - 4,9%<br />
Kosten (%)<br />
personeel 43,7% 32,9% 32,5% 39,0% 43,4% 38,0%<br />
huisvesting 19,8% 36,8% 25,4% 20,0% 23,0% 17,5%<br />
tentoonstellingen 8,5% 9,8% - 12,0% 11,2% -<br />
50
Bijlage 10<br />
Cijfers museumbezoek<br />
Aantallen musea en museumbezoeken volgens verschillende definities.<br />
2010 Musea Bezoeken Bron<br />
Museale instellingen 1.254 niet bekend <strong>Museum</strong>.nl<br />
Museale instellingen 773 20.800.000 CBS statline*<br />
Geregistreerde musea ** 547 18.450.000 NMV en <strong>Museum</strong>register<br />
Leden NMV 465 17.600.000 NMV<br />
Deelnemers <strong>Museum</strong>kaart 382 165.000.000 NMV<br />
* Het CBS publiceert tweejaarlijks een museumstatistiek. In 2010 zijn de cijfers over 2007 gepubliceerd<br />
(onderzoek 2009, ie ook CBS.nl). Het CBS en de NMV zijn in overleg om in de toekomst de<br />
onderzoeksgroep te laten aansluiten bij de musea die voldoen aan de eisen van het <strong>Museum</strong>register.<br />
** In dit aantal zijn ook de musea meegenomen die een aanvraag hebben ingediend en/of waarvan<br />
verwacht mag worden dat ze in aanmerking komen voor opname in het <strong>Museum</strong>register.<br />
51
Bijlage 11<br />
Top 55 Nederlandse <strong>Museum</strong>vereniging<br />
Naam Plaats schatting 2011 2010 2009 2008<br />
1 Van Gogh <strong>Museum</strong> Amsterdam 1.595.000 1.432.500 1.450.000 1.470.000<br />
2 Anne Frank Huis Amsterdam 1.090.000 1.050.000 990.000 1.000.000<br />
3 Rijksmuseum Amsterdam 995.000 900.000 870.000 984.000<br />
4 NEMO Amsterdam 503.500 504.000 401.067 404.910<br />
5 Het Nederlands Openluchtmuseum Arnhem 450.000 440.000 450.000 450.000<br />
6 Hermitage Amsterdam Amsterdam 335.000 650.000 630.000 103.853<br />
7 Haags Gemeentemuseum/GEM Fotomuseum Den Haag 330.000 290.000 250.000 272.991<br />
8 Paleis Het Loo Apeldoorn 322.600 320.900 360.000 316.010<br />
9 Nederlands Spoorwegmuseum Utrecht 315.000 350.000 300.000 315.000<br />
10 Kröller Müller <strong>Museum</strong> Otterlo 298.000 280.000 258.000 255.000<br />
11 Naturalis Leiden 273.000 270.000 266.000 245.275<br />
12 <strong>Museum</strong> Boijmans Van Beuningen Rotterdam 271.000 300.000 225.000 238.000<br />
13 Mauritshuis Den Haag 287.000 233.400 200.000 240.000<br />
14 Kasteel de Haar Haarzuilens 245.000 201.213 205.314 198.344<br />
15 Amsterdams <strong>Museum</strong>/Willet Holthuysen Amsterdam 240.000 201.000 189.000 175.763<br />
16 Zuiderzee<strong>Museum</strong> Enkhuizen 228.000 221.000 240.000 238.002<br />
17 Groninger <strong>Museum</strong> Groningen 212.000 88.000 227.700 257.416<br />
18 Beeld en Geluid Hilversum 210.000 200.000 197.000<br />
19 FOAM Amsterdam 208.000 180.000 190.000 107.272<br />
20 Nationaal Luchtvaartmuseum Aviodrome Lelystad 200.500 200.500 190.000 198.500<br />
21 Koninklijk Paleis op de Dam Amsterdam 200.500 170.000 119.664<br />
22 <strong>Museum</strong> Het Rembrandthuis Amsterdam 197.000 200.000 181.000 221.091<br />
23 De Nieuwe Kerk Amsterdam 185.000 108.000 136.000 184.064<br />
24 Tropenmuseum Amsterdam 182.000 197.000 175.000 180.000<br />
25 Museon Den Haag 170.000 175.000 165.000 155.350<br />
26 Oude Kerk Amsterdam 157.000 133.250 147.000 118.000<br />
27 Rijksmuseum van Oudheden Leiden 150.500 130.000 135.000 120.000<br />
28 Singer Laren Laren 155.000 152.750 141.250 117.500<br />
29 Scheepvaartmuseum Amsterdam Amsterdam 150.000 Gesloten wegens verbouwing<br />
30 Centraal <strong>Museum</strong> Utrecht 147.000 135.000 142.000 95.387<br />
31 Stedelijk <strong>Museum</strong> Amsterdam Amsterdam 138.720 Gesloten wegens verbouwing<br />
32 Militair Luchtvaartmuseum Soesterberg 136.000 145.000 125.000 133.000<br />
33 Maritiem <strong>Museum</strong> Rotterdam Rotterdam 130.000 132.000 131.000 140.595<br />
34 Joods Historisch museum Amsterdam 127.500 130.000 122.500 111.525<br />
35 <strong>Museum</strong>stoomtram Hoorn Medemblik Hoorn 125.000 120.000 100.000<br />
36 Teylers <strong>Museum</strong> Haarlem 124.000 109.500 115.000 89.000<br />
37 Kasteel Hoensbroek Heerlen 121.650 149.000 93.840 93.710<br />
38 <strong>Museum</strong> De Fundatie Zwolle/Heino 120.000 130.000 70.000 117.000<br />
39 Panorama Mesdag Den Haag 119.850 129.500 122.800 120.900<br />
40 Frans Halsmuseum/De Hallen Haarlem 116.000 90.000 103.000 128.303<br />
52
41 Hortus Botanicus Leiden Leiden 115.000 108.000 100.000 92.581<br />
42 Nationaal Gevangenismuseum Veenhuizen 111.500 106.100 103.000 84.000<br />
43 <strong>Museum</strong> Speelklok Utrecht 111.000 110.000 98.000 95.000<br />
44 Muiderslot Muiden 110.000 115.000 122.000 120.423<br />
45 Liberty Park Overloon 108.000 111.000 109.000 95.000<br />
46 Bonnefanten <strong>Museum</strong> Maastricht 102.000 102.000 109.000 102.000<br />
47 <strong>Museum</strong> Volkenkunde Leiden 102.000 100.000 94.000 76.500<br />
48 Van Abbemuseum Eindhoven 96.750 121.761 80.000 80.000<br />
49 Discovery Center Continium Kerkrade 92.250 92.500 70.000 86.000<br />
50 Glasmuseum Leerdam 91.500 92.000 42.000<br />
51 <strong>Museum</strong> Het Valkhof Nijmegen 90.525 82.500 108.250 110.000<br />
52 Amelander musea Ameland 86.070 91.600 93.100 71.535<br />
53 Breda's <strong>Museum</strong> Breda 82.500 92.000 85.000 83.578<br />
54 Hunebedden Centrum Borger 80.000 91.900 57.939 67.703<br />
55 Natuurmuseum Fryslan Leeuwarden 78.900 48.600 37.750 43.000<br />
Totaal 13.019.315 12.313.474 11.723.174 10.803.081<br />
53