Inhoudstafel - Politeia
Inhoudstafel - Politeia
Inhoudstafel - Politeia
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 5 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
• Personeel en organisatie<br />
INHOUD<br />
Hoofdstuk 1<br />
Het lokaal bestuur als werkgever<br />
1 Algemeen wettelijk kader 1<br />
1.1 Van omzendbrief… 1<br />
1.2 … naar uitvoeringsbesluit 2<br />
1.2.1 Personeel in het Gemeentedecreet en in<br />
het OCMW-decreet 3<br />
1.2.2 Naar een nieuwe rechtspositieregeling 5<br />
1.2.3 VVSG-Rechtspositievoorbeeld Gemeentepersoneel 7<br />
1.2.4 Rechtspositieregeling OCMW-personeel 13<br />
1.2.5 VVSG in het Vlaamse comité C1 16 13<br />
2 Het lokaal bestuur als werkgever 17<br />
2.1 Het lokaal bestuur – u zegt? 17<br />
2.2 Onderscheid publieke en private sector 18<br />
2.3 Wie is werkgever in de gemeente? 20<br />
2.4 Wie is werkgever in het OCMW? 22<br />
2.4.1 Overleg tussen de gemeente en het OCMW 24<br />
2.4.2 Overstap van personeel van de gemeente naar het<br />
OCMW en vice versa 25<br />
2.4.3 Enkele mogelijkheden voor de gemeente en het<br />
OCMW om samen personeel in te zetten 25<br />
2.5 Gemeentelijk onderwijzend personeel 26<br />
2.6 Brandweerpersoneel 30<br />
2.7 Personeel van intern verzelfstandigde agentschappen (IVA’s) 31<br />
2.8 Personeel van autonome gemeentebedrijven 32<br />
2.9 Havenpersoneel 33<br />
2.10 Personeel van extern verzelfstandigde agentschappen in<br />
privaatrechtelijke vorm (gemeentelijke vzw’s en regieën) 34<br />
2.11 Publiek-private samenwerking 34<br />
2.12 Personeel in dienst van meerdere gemeenten of OCMW’s 35<br />
2.12.1 Enkele mogelijkheden voor gemeenten om samen<br />
personeel in te zetten 35<br />
2.12.2 Enkele mogelijkheden voor OCMW’s om samen<br />
personeel in te zetten 39<br />
Afl. 16, december 2010 Wegwijzer / 1
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 6 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
• Personeel en organisatie<br />
2.13 Terbeschikkingstelling lokaal overheidspersoneel naar andere<br />
werkgever 42<br />
2.13.1 Terbeschikkingstelling van contractanten 42<br />
2.13.2 Terbeschikkingstelling van statutaire personeelsleden 43<br />
2.13.3 Als terbeschikkingstelling toegelaten is: gedeelde<br />
werkgeversverantwoordelijkheid tussen de<br />
moederorganisatie en de gebruiker 43<br />
2.13.4 Alternatief voor terbeschikkingstelling 44<br />
3 Visie en missie voor een sterk personeelsbeleid 45<br />
3.1 Geen willekeur 45<br />
3.2 De uitdaging: een soepel personeelsbeleid voeren en steeds<br />
verantwoording kunnen afleggen 53<br />
3.3 Strategisch personeelsbeleid 54<br />
4 Modellen 55<br />
4.1 VVSG – Rechtspositievoorbeeld 55<br />
Hoofdstuk 2<br />
Organogram en personeelsformatie<br />
Hoofdstuk 2.1<br />
Strategische personeelsplanning<br />
1 Aanpak 1<br />
1.1 Wat is strategische personeelsplanning? 1<br />
1.2 Doelstellingen en functies van strategische personeelsplanning 2<br />
1.3 Strategisch personeelsbeleid in het kort 3<br />
1.4 Instrumenten om aan strategische personeelsplanning te doen 4<br />
1.5 Modellen van SPP en de planningsparadox 5<br />
1.6 Strategische personeelsplanning volgens het model De Crux 8<br />
2 Praktijkvoorbeelden 14<br />
2.1 OCMW Roeselare op weg naar 2017 14<br />
Hoofdstuk 3<br />
Samenwerking tussen besturen<br />
1 Aanpak 1<br />
1.1 Waarom samenwerken? 1<br />
1.2 Kenmerken van samenwerking 3<br />
1.3 Voorwaarden om tot een goede samenwerking te komen 5<br />
1.4 Fasen binnen een samenwerkingsmodel 7<br />
1.5 Procesmanagement 8<br />
Wegwijzer / 2 Afl. 16, december 2010
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 7 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
• Personeel en organisatie<br />
1.6 Een breed spectrum van samenwerkingsvormen 9<br />
1.6.1 Projecten 11<br />
1.6.2 Contractuele bundeling onder de vorm van gedeeld<br />
personeel en facilitaire ondersteuning 12<br />
1.6.3 Organisatiefusie: één werkorganisatie onder federatief<br />
bestuur 14<br />
2 Modellen 15<br />
3 Praktijkvoorbeeld Zoersel: “durven samenwerken in een totaal nieuw<br />
klantenconcept vanuit win-win” 15<br />
3.1 Inleiding 15<br />
3.2 Samen op weg naar een nieuwe dienstverlening 16<br />
3.2.1 ZITA-klantenconcept 16<br />
Afl. 13, april 2010 Wegwijzer / 2 1
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 8 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 9 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
• Personeel en organisatie<br />
3.2.2 Gemeente en OCMW samen op weg naar een geïntegreerde<br />
dienstverlening en organisatie 18<br />
3.2.3 Organogram 20<br />
3.2.4 Communicatietraject 21<br />
3.3 Samen werken aan een nieuwe infrastructuur met private partners 22<br />
3.3.1 Projectdefinitie 22<br />
3.3.2 Privaat en publiek werken samen 23<br />
3.4 Tot slot: een vooruitblik 26<br />
4 Praktijkvoorbeeld: Herenthout brengt alle dienstverlening samen in<br />
het sociaal huis 27<br />
4.1 Inleiding 27<br />
4.2 Alles in het sociaal huis 28<br />
4.3 Eén vraag, één loket 28<br />
4.4 Zes gezichten 29<br />
4.5 Bekend bij de inwoners 29<br />
4.6 Naar elkaar toe 30<br />
4.7 Naar een beheersovereenkomst 31<br />
Hoofdstuk 4<br />
Interim- en occasionele arbeid<br />
1 Uitzendarbeid 1<br />
1.1 Regelgeving 1<br />
1.2 Aanpak 2<br />
1.2.1 Wat is uitzendarbeid? 2<br />
1.2.2 Uitzendarbeid en de praktijk van lokale besturen 4<br />
1.2.3 Tips om uitzendarbeid aan te kopen 6<br />
2 Occasionele arbeid 9<br />
2.1 Regelgeving 9<br />
2.2 Studententewerkstelling 10<br />
2.2.1 Hoe ziet een studentencontract eruit? 11<br />
2.2.2 Welke arbeidsvoorwaarden gelden ten aanzien van<br />
studenten? 12<br />
2.2.3 Op hoeveel loon heeft een student recht? 13<br />
2.2.4 Een voordelig RSZ-statuut 13<br />
2.2.5 Hoe zit het met belastingen en kinderbijslag? 14<br />
2.2.6 Welke administratieve formaliteiten zijn er verder<br />
voor de werkgever? 15<br />
2.3 Monitorenarbeid 16<br />
2.3.1 Vrijgesteld van socialezekerheidsbijdragen 17<br />
2.3.2 Loon 18<br />
2.4 Vrijwilligerswerk 19<br />
2.4.1 Geen arbeidsovereenkomst 20<br />
2.4.2 Vrijwilligerswerk en arbeidsvoorwaarden 21<br />
2.4.3 Aansprakelijkheid en verzekeringsplicht 23<br />
2.5 Cumulatie van studententewerkstelling, monitorenarbeid<br />
en vrijwilligerswerk 26<br />
Afl. 19, december 2011 Wegwijzer / 3
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 10 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
• Personeel en organisatie<br />
3 Bezoldigd leerwerk: de beroepsinlevingsovereenkomst 27<br />
3.1 De beroepsinlevingsovereenkomst (BIO) in vraag & antwoord 28<br />
3.2 De beroepsinlevingsovereenkomst (BIO) – Voorbeeldcontract<br />
leerwerk 46<br />
4 Modellen 49<br />
Hoofdstuk 5<br />
Arbeidsreglement in lokale besturen<br />
1 Basisregels inzake het arbeidsreglement 1<br />
1.1 Doel 1<br />
1.2 Toepassingsgebied 1<br />
1.3 Verhouding van het arbeidsreglement ten opzichte van<br />
de rechtspositieregeling 2<br />
1.4 Verhouding arbeidsreglement gemeente – OCMW 2<br />
1.5 Uitwerking 3<br />
1.5.1 Minimale uitwerking 4<br />
1.5.2 Maximale uitwerking 4<br />
1.5.3 Besluit 4<br />
1.6 Sancties 5<br />
2 Verplichte vermeldingen 5<br />
2.1 Toepassingsgebied 6<br />
2.2 Bepalingen inzake arbeidsduur 6<br />
2.2.1 Gemiddelde wekelijkse arbeidsduur 7<br />
2.2.2 De inhaalrustdagen 7<br />
2.2.3 De verschillende uurroosters 7<br />
2.3 Jaarkalender 8<br />
2.3.1 Rustdagen 8<br />
2.3.2 Feestdagen 9<br />
2.3.3 Jaarlijkse vakantie 9<br />
2.4 Omstandigheidsverlof – klein verlet 10<br />
2.5 Het loon 10<br />
2.6 Rechten en plichten van het toezichthoudend personeel 11<br />
2.7 Einde van de overeenkomst 11<br />
2.8 Sancties 12<br />
2.9 Veiligheid op het werk 12<br />
2.9.1 Arbeidsongeval 12<br />
2.9.2 Geweld, pesterijen en ongewenst seksueel gedrag<br />
op het werk 13<br />
3 Facultatieve vermeldingen 13<br />
3.1 Verplichtingen van de personeelsleden 13<br />
3.2 Richtlijnen bij ziekte of ongeval 14<br />
3.3 Andere afwezigheden 14<br />
3.4 Gebruik van de ter beschikking gestelde communicatiemiddelen 14<br />
4 Totstandkoming en bekendmaking van het arbeidsreglement 15<br />
Wegwijzer / 4 Afl. 19, december 2011
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 11 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
• Personeel en organisatie<br />
Hoofdstuk 6<br />
Managementteams<br />
1 Regelgeving 1<br />
2 Aanpak 1<br />
2.1 Facultatief of verplicht? 1<br />
2.2 Wie doet mee? 2<br />
2.2.1 Samenstelling 2<br />
2.2.2 Aanstelling, ontslag en tucht 4<br />
2.2.3 Werking 5<br />
2.3 Wat doet het MAT? 5<br />
2.4 Ideeën voor en uit de praktijk 6<br />
2.4.1 Werking 6<br />
2.4.2 Deontologische code 8<br />
2.4.3 Samen overleggen 9<br />
3 Modellen 12<br />
4 Praktijkvoorbeelden 12<br />
Hoofdstuk 7<br />
Arbeidstijdregeling bij lokale besturen<br />
1 Inleiding 1<br />
2 Juridisch kader 2<br />
2.1 Europese Unie 2<br />
2.2 Nationaal recht 3<br />
2.2.1 De Arbeidstijdwet van 14 december 2000 3<br />
2.2.2 De Arbeidswet van 16 maart 1971 3<br />
3 Toepassingsgebied: Arbeidswet v. Arbeidstijdwet 4<br />
3.1 Toepassingsgebied van de Arbeidswet 4<br />
3.2 Toepassingsgebied van de Arbeidstijdwet 5<br />
3.3 Arbeidswet of Arbeidstijdwet? 6<br />
3.3.1 Wat is een instelling? 6<br />
3.3.2 Industriële of commerciële activiteiten 7<br />
3.3.3 Geneeskundige, profylactische of hygiënische<br />
verzorging 10<br />
4 Wat is arbeidstijd? 11<br />
4.1 Algemeen 11<br />
4.2 Wachtdiensten – slapen is soms werken 12<br />
4.2.1 Arresten SIMAP, Jaeger en co 13<br />
4.2.2 Impact op nationale rechtspraak 16<br />
4.2.3 Relatie met verloning 16<br />
Afl. 15, september 2010 Wegwijzer / 5
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 12 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
• Personeel en organisatie<br />
4.3 Wat met vakantie en andere afwezigheden? 18<br />
4.3.1 Gelijkstellingen in de Arbeidswet 18<br />
4.3.2 Hoe de Arbeidstijdwet interpreteren? 18<br />
4.3.3 Gelijkstellingen in andere wetgeving 19<br />
5 Grenzen 20<br />
5.1 Minimumduur 20<br />
5.2 Een derde regel voor deeltijdsen 21<br />
5.3 Maximumduur 22<br />
5.3.1 Weekgrens 22<br />
5.3.2 Daggrens 28<br />
5.4 Rusttijden en pauzes 29<br />
5.4.1 Volgens de Arbeidstijdwet 29<br />
5.4.2 Volgens de Arbeidswet 30<br />
6 Leidinggevenden 31<br />
6.1 Leidinggevenden in de Arbeidstijdwet 31<br />
6.2 Leidinggevenden in de Arbeidswet 32<br />
7 Deeltijdse arbeid 33<br />
7.1 Formaliteiten bij deeltijdse arbeid 33<br />
7.2 Deeltijdse arbeid en de Arbeidstijdwet 34<br />
7.3 Deeltijdse arbeid en de Arbeidswet 35<br />
8 Enkele bijzondere arbeidsregelingen 38<br />
8.1 Werken op zondag 38<br />
8.1.1 In het kader van de Arbeidstijdwet 38<br />
8.1.2 In het kader van de Arbeidswet 39<br />
8.1.3 Extra inhaalrust of toeslag volgens Rechtspositieregeling<br />
Gemeente- en Provinciepersoneel 40<br />
8.2 Nachtarbeid 41<br />
8.2.1 In het kader van de Arbeidstijdwet 41<br />
8.2.2 In het kader van de Arbeidswet 45<br />
8.2.3 Extra inhaalrust of toeslag volgens Rechtspositieregeling<br />
van 7 december 2007 47<br />
9 Flexibiliteit: enkele cases toegelicht 48<br />
9.1 Glijdende werktijden en variabele werkroosters 48<br />
9.1.1 Begrip 48<br />
9.1.2 In het kader van de Arbeidswet 48<br />
9.1.3 In het kader van de Arbeidstijdwet 50<br />
9.2 Kleine flexibiliteit 50<br />
9.2.1 Wanneer toepassen? 50<br />
9.2.2 Hoe invoeren? 51<br />
9.2.3 Betaling van het loon 52<br />
9.2.4 Enkele voorbeelden 53<br />
10 Besluit 54<br />
Wegwijzer / 6 Afl. 15, september 2010
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 13 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
• Personeel en organisatie<br />
Hoofdstuk 8<br />
Welzijn op het werk<br />
Inleiding 1<br />
1 De beleidsverklaring 2<br />
1.1 Situering 2<br />
2 Wetgeving 5<br />
2.1 Situering 5<br />
2.1.1 Filosofie 5<br />
2.1.2 Toepassingsgebied 6<br />
2.1.3 Basisbeginselen 6<br />
2.1.4 Preventiestructuur 7<br />
2.1.5 Samenwerken met derden 7<br />
2.2 Uitvoeringsbesluiten 8<br />
2.2.1 Codex 8<br />
2.2.2 Het dynamisch risicobeheersingssysteem 8<br />
2.2.3 Informatie aan leidinggevenden en de personeelsleden 10<br />
2.2.4 Vorming van de leidinggevenden en personeelsleden 10<br />
2.2.5 Instructies voor personeelsleden 10<br />
2.2.6 Aankoopprocedure 11<br />
2.2.7 Noodplan 11<br />
3 Actoren 14<br />
3.1 Het bestuur 14<br />
3.2 Leidinggevenden 15<br />
3.3 Personeelsleden 16<br />
3.4 Overlegcomité (comité PBW) 17<br />
3.5 Preventieadviseur(s) 18<br />
3.6 Andere adviesorganen 20<br />
3.7 Aannemers en zelfstandigen 20<br />
3.8 Externe diensten voor technische controles 21<br />
3.9 Inspectiediensten 21<br />
3.10 Arbeidsongevallenverzekeraar 21<br />
4 Procedures 21<br />
4.1 Aangifte en opvolging van arbeidsongevallen 21<br />
4.1.1 Taken van de verschillende actoren 22<br />
4.1.2 Overzicht van termijnen voor de aangifte van<br />
arbeidsongevallen 23<br />
4.1.3 Criteria voor de erkenning als arbeidsongeval 26<br />
4.1.4 Voorbeelden en modellen 27<br />
4.2 Beeldschermwerk 28<br />
4.2.1 Taken van de verschillende actoren 28<br />
4.2.2 Concrete raadgevingen i.v.m. beeldschermwerk 29<br />
4.2.3 Voorbeelden en modellen 31<br />
Afl. 20, februari 2012 Wegwijzer / 7
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 14 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
• Personeel en organisatie<br />
4.3 Roken op het werk 33<br />
4.3.1 Taken van diverse actoren. 33<br />
4.3.2 Voorbeelden en modellen 34<br />
4.4 Alcohol-, drug- en medicatiemisbruik 36<br />
4.4.1 Taken van de verschillende actoren 36<br />
4.4.2 Voorbeelden en modellen 37<br />
4.5 Stress op het werk 41<br />
4.5.1 Taken van de diverse actoren 42<br />
Hoofdstuk 9<br />
Tucht en discipline*<br />
Hoofdstuk 10<br />
Competentiemanagement<br />
Hoofdstuk 10.1<br />
Inleiding tot competentiemanagement<br />
1 Regelgeving 1<br />
2 Aanpak 4<br />
2.1 Van functiegericht denken naar competentiegericht denken 4<br />
2.2 Van competentiegericht denken naar competentiemanagement 5<br />
2.3 Competenties ontleed 7<br />
2.4 Randvoorwaarden voor een bruikbaar competentiemanagement 8<br />
2.5 De bouwstenen van competentiemanagement 10<br />
2.5.1 Soorten competenties 10<br />
2.5.2 Competentiemodel, competentiewoordenboek<br />
en gedragsindicatoren 13<br />
2.5.3 Competentieprofiel, portfolio en persoonlijk<br />
ontwikkelplan 21<br />
2.6 Hoe starten met competentiemanagement: stappenplan 22<br />
2.7 Tot slot : competentiemanagement of competentieontwikkeling? 25<br />
3 Modellen en formulieren 26<br />
3.1 Competentiespelen 26<br />
3.1.1 Competenties in kaart 26<br />
3.1.2 Ruimte voor competenties 27<br />
3.2 Methodieken specifiek gericht op jongeren 27<br />
4 Praktijkvoorbeelden 28<br />
4.1 Competentiemanagement bij het OCMW Poperinge 28<br />
4.1.1 Situering 28<br />
Wegwijzer / 8 Afl. 20, februari 2012
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 15 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
• Personeel en organisatie<br />
4.1.2 Werkwijze 29<br />
4.1.3 Integratie in andere HR-domeinen 32<br />
4.1.4 Tips 32<br />
4.1.5 Contactpersoon 33<br />
4.1.6 Voorbeelddocumenten op de cd-rom 33<br />
4.2 Competentiemanagement bij de Vlaamse overheid 33<br />
4.2.1 Situering 33<br />
4.2.2 Werkwijze 33<br />
4.2.3 Integratie in andere HR-domeinen 37<br />
4.2.4 Tips 37<br />
4.2.5 Contactpersoon 37<br />
4.2.6 Voorbeelddocumenten op de cd-rom 37<br />
4.3 Competentiemanagement bij de Vereniging van Vlaamse<br />
Steden en Gemeenten vzw 38<br />
4.3.1 Situering 38<br />
4.3.2 Werkwijze 38<br />
4.3.3 Integratie in andere HR-domeinen 39<br />
4.3.4 Tips 39<br />
4.3.5 Contactpersoon 39<br />
4.3.6 Voorbeelddocumenten op de cd-rom 39<br />
Hoofdstuk 10.2<br />
Competentiemanagement in de praktijk<br />
Inleiding 1<br />
1 Competentiemanagement 2<br />
1.1 Waarom werken met competenties? 2<br />
1.2 De relatie tussen CM en prestatiemanagement 4<br />
1.3 Stappenplan voor het invoeren van CM 5<br />
1.3.1 Het identificeren van competenties 5<br />
1.3.2 Het ontwikkelen van competenties 7<br />
1.3.3 Het beoordelen van competenties 7<br />
1.3.4 Het belonen van competenties 8<br />
2 Competentiemanagement in de praktijk: resultaten van de casestudies 8<br />
2.1 Aanleiding voor het invoeren van CM 9<br />
2.2 Het competentiemodel 10<br />
2.2.1 Raamwerk 10<br />
2.2.2 Competentieprofielen 10<br />
2.2.3 Instrumenten 11<br />
2.2.4 Domeinen van HR-beleid 12<br />
2.2.5 Koppeling tussen competentie- en prestatiemanagement<br />
13<br />
Afl. 20, februari 2012 Wegwijzer / 9
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 16 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
• Personeel en organisatie<br />
2.3 Het implementatieproces 14<br />
2.3.1 Gefaseerde aanpak 14<br />
2.3.2 Betrokkenheid van de interne stakeholders 15<br />
2.3.3 Communicatie 16<br />
2.4 Toegevoegde waarde van CM 17<br />
2.4.1 Evaluatie van de meerwaarde 17<br />
2.4.2 Horizontale en verticale integratie 18<br />
2.4.3 Conclusie 19<br />
3 Aanbevelingen 22<br />
3.1 Engagement van het management 22<br />
3.2 Een goed gestructureerde, projectmatige en stapsgewijze aanpak 23<br />
3.3 Draagvlak en betrokkenheid bij alle medewerkers 23<br />
3.4 Afstemming op de organisatiedoelstellingen en een link met<br />
prestatiemanagement 24<br />
Hoofdstuk 10.3<br />
Verbinden van competentiemanagement en talentontwikkeling<br />
Inleiding: Talent in Actie 1<br />
1 Kijken naar competenties 2<br />
1.1 Competenties managen…? 2<br />
1.2 … of ontwikkelen? 2<br />
2 Aandacht voor talentontwikkeling 4<br />
3 Talent in actie 5<br />
4 Talent en werkcontext 6<br />
5 Naar een integratief model… 8<br />
6 Vijf perspectieven in de praktijk 9<br />
Hoofdstuk 11<br />
Diversiteit in personeelsbeleid<br />
1 De meerwaarde van een divers personeelsbeleid voor een lokaal bestuur 1<br />
2 Regelgeving 2<br />
3 Aanpak 3<br />
3.1 Het beleid evenredige arbeidsdeelname 3<br />
3.2 Een non-discriminatiecode als basis voor een divers<br />
personeelsbeleid 4<br />
3.3 Instrumenten om een divers personeelsbeleid te voeren 5<br />
3.3.1 Diversiteitsplannen 5<br />
3.3.2 Gemeentelijke integratiediensten 8<br />
3.3.3 Diverscity – het samenwerkingsverband tussen de<br />
VVSG en de drie overheidsvakbonden 9<br />
Wegwijzer / 10 Afl. 20, februari 2012
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 17 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
• Personeel en organisatie<br />
4 Modellen en formulieren 11<br />
5 Praktijkvoorbeelden 11<br />
Hoofdstuk 11.1<br />
Leeftijdsbewust personeelsbeleid (LBPB)<br />
1 Situering 1<br />
2 Aanpak 3<br />
2.1 Wat is een leeftijdsbewust/levensfasebewust personeelsbeleid? 3<br />
2.2 Doelstelling van een leeftijdsbewust personeelsbeleid 5<br />
2.3 Kritische succesfactoren 6<br />
2.3.1 Communicatie 6<br />
2.3.2 Meten is weten 6<br />
2.4 Instrumenten en ondersteuning om medewerkers optimaal<br />
inzetbaar te houden 7<br />
3 Modellen en formulieren 9<br />
3.1 Modellen 9<br />
3.2 Formulieren 12<br />
4 Praktijkvoorbeelden 13<br />
4.1 Verbod op leeftijdsdiscriminatie 13<br />
4.2 Plan van aanpak: het bevorderen van inzetbaarheid<br />
(Gemeente ’s-Hertogenbosch, NL) 13<br />
5 Literatuur 19<br />
Hoofdstuk 11.2<br />
Personen met een arbeidshandicap<br />
1. Een divers personeelsbeleid met aandacht voor personen met een<br />
arbeidshandicap 1<br />
2. Monitoring & omschrijving van de doelgroep 2<br />
2.1. De doelgroepen personen met een arbeidshandicap in beeld:<br />
voorbij de vooroordelen 3<br />
2.2. Rechtspositiebesluit(en): omschrijving van de doelgroep 5<br />
2.3. Monitoring van kansengroepen bij lokale besturen 6<br />
2.4. Monitoring van kansengroepen bij de Vlaamse overheid 8<br />
3. Werving, selectie en networking 13<br />
3.1. Uitbouw van een netwerk: mogelijke wervingskanalen 13<br />
3.2. ‘Employer Branding’ als indirect wervingskanaal 14<br />
3.3. Rechtspositiebesluit: nieuwe mogelijkheden op het vlak van<br />
werving & selectie 16<br />
Afl. 20, februari 2012 Wegwijzer / 10 1
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 18 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
• Personeel en organisatie<br />
4. Begeleiding op de werkvloer 20<br />
4.1. Onthaal & begeleiding op de werkvloer 20<br />
4.2 Het gebruik van integratieprotocols bij de Vlaamse overheid 21<br />
5. Externe begeleiding en financiële ondersteuning 22<br />
5.1. Diversiteitsplannen binnen de sector lokale besturen:<br />
mogelijke acties rond PmAH 22<br />
5.2. Het aanbod van de VDAB naar werkgevers 22<br />
5.2.1. Financiële tegemoetkoming bij de aanwerving van<br />
een medewerker met een arbeidshandicap:<br />
de Vlaamse Ondersteuningspremie (VOP) 22<br />
5.2.2. Financiële tegemoetkoming bij arbeidspostaanpassing(en)<br />
en arbeidsgereedschap en -kleding 25<br />
Wegwijzer / 10 2 Afl. 20, februari 2012
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 19 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
• Personeel en organisatie<br />
5.2.3. Begeleiding op de werkvloer: gespecialiseerde<br />
individuele beroepsopleiding (GIBO) 26<br />
5.2.4. Begeleiding op de werkvloer: jobcoaching 27<br />
5.2.5. Gespecialiseerd netwerk 28<br />
Hoofdstuk 11.3<br />
Personen van allochtone afkomst<br />
Inleiding: werken aan een divers personeelsbeleid 1<br />
1 Arbeidsmarktcommunicatie en beeldvorming over diversiteit 1<br />
2 Instroom bevorderen 6<br />
2.1 Verruim je zoekkanalen 6<br />
2.2 Stage en werkervaring 6<br />
2.3 Jobstudenten 7<br />
2.4 Jobbeurzen 7<br />
3 Selecteren van divers talent 8<br />
3.1 Maak gedragseisen concreet in competentieprofielen 8<br />
3.2 Hou rekening met het primacy effect 8<br />
3.3 Hou rekening met interculturele verschillen 9<br />
3.4 Zorg dat de gebruikte tests en assessments niet cultuurgebonden<br />
zijn 9<br />
4 Onthaal van divers talent 10<br />
5 Barrières bij de doorstroom van allochtonen wegwerken 12<br />
5.1 Maatschappelijke blokkades 12<br />
5.2 Organisatorische blokkades 13<br />
5.3 Individuele blokkades 13<br />
6 Begeleiding en ontwikkeling van divers talent 15<br />
7 Modellen en voorbeelddocumenten 16<br />
7.1 Een checklist voor evenredige arbeidsdeelname en diversiteit 16<br />
7.2 Voorbeelddocumenten op de cd-rom 17<br />
Hoofdstuk 12<br />
Werving & selectie<br />
Inleiding 1<br />
1 Knelpunten bij het realiseren van uw personeelsbestand 3<br />
1.1 Onduidelijke rekruteringskanalen 3<br />
1.2 Geen sterk arbeidsmarktimago 3<br />
1.3 Onaangepaste wervingscommunicatie 4<br />
1.4 Knelpunten in de regelgeving 5<br />
Afl. 18, oktober 2011 Wegwijzer / 11
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 20 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
• Personeel en organisatie<br />
1.5 Onaangepaste selectieprocedures 7<br />
1.6 Geen organisatiebrede overtuiging en onvoldoende vorming 8<br />
1.7 Conclusie 8<br />
2 De hoekstenen van een wervings- en selectiebeleid 9<br />
2.1 Een duidelijk arbeidsmarktkanaal, ook naar specifieke<br />
doelgroepen 10<br />
2.2 Een sterk arbeidsmarktimago, ook naar specifieke doelgroepen 10<br />
2.3 Duidelijke, stimulerende wervingscommunicatie 12<br />
2.4 Functiespecifiek werken 14<br />
2.5 Competentiegericht en proactief werken 14<br />
2.6 Een gelijkwaardige en professionele behandeling van kandidaten 16<br />
2.7 De regelgeving m.b.t. werving en selectie 18<br />
2.8 Een organisatiebreed initiatief 18<br />
3 Praktijkvoorbeelden 20<br />
3.1 Voorbeelden van wervings- en selectiebeleid gericht op diversiteit 20<br />
3.1.1 Stad Leuven 20<br />
3.1.2 Diversiteitsbeleid Stad Gent 21<br />
3.1.3 Allochtone begeleiders in het Agentschap<br />
Jongerenwelzijn 23<br />
Hoofdstuk 13<br />
Onthaal<br />
1 Regelgeving 1<br />
2 Aanpak 2<br />
2.1 Waarom een onthaalbeleid voeren? 2<br />
2.1.1 Onthaal vanuit het standpunt van de nieuwe<br />
medewerker 3<br />
2.1.2 Onthaal vanuit het standpunt van de werkgever 3<br />
2.3 Vijf mythes over het onthaal van nieuwe medewerkers 3<br />
2.4 Kernelementen van een onthaalbeleid 5<br />
2.5 Instrumenten om een onthaalbeleid te voeren 7<br />
2.5.1 Onthaal als een verlengstuk van werving en selectie 7<br />
2.5.2 De onthaalbrochure 9<br />
2.5.3 De onthaaldag 10<br />
2.5.4 Peter-/meterschap 10<br />
3 Modellen en formulieren 13<br />
3.1 Model onthaalbrochure 13<br />
4 Praktijkvoorbeelden 14<br />
Wegwijzer / 12 Afl. 18, oktober 2011
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 21 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
• Personeel en organisatie<br />
Hoofdstuk 14<br />
Salariëring<br />
Hoofdstuk 14.1<br />
Lokale besturen en beloningsbeleid –<br />
Meer dan een verstandshuwelijk?<br />
1. De overheid als aantrekkelijke werkgever? 1<br />
2. Strategisch beloningsbeleid binnen de lokale besturen 2<br />
2.1 Wat is loon? 2<br />
2.2 Wat is een beloningsbeleid? 3<br />
2.3 Wat is een strategisch beloningsbeleid? 4<br />
2.4 Strategisch beloningsbeleid, ook binnen de lokale besturen? 5<br />
3. Totale beloning 9<br />
3.1 Loon 10<br />
3.2 Nevenvoorwaarden 10<br />
3.3 Ontwikkeling 10<br />
3.4 Werk en omgeving 11<br />
4. De pijlers van een beloningsbeleid 14<br />
4.1 Interne rechtmatigheid 14<br />
4.2 Interne rechtvaardigheid 17<br />
4.3 Externe rechtmatigheid 18<br />
5. Beloningshefbomen 21<br />
5.1 Opleidingsniveau 21<br />
5.2 Anciënniteit 22<br />
5.3 Ervaring 23<br />
5.4 Functie 24<br />
5.5 Prestaties 24<br />
5.6 Competenties 25<br />
6. Geïntegreerde en flexibele beloning 26<br />
6.1 Een geïntegreerd beloningsbeleid 26<br />
6.2 Flexibele beloning 27<br />
7. Conclusie 30<br />
Hoofdstuk 15<br />
Vakantie bij lokale besturen<br />
1 Inleiding 6<br />
2 Het vakantiestelsel van de private sector – bedienden 7<br />
2.1 De wettelijke basis 7<br />
Afl. 18, oktober 2011 Wegwijzer / 13
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 22 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
• Personeel en organisatie<br />
2.2 Onderscheid tussen ‘wettelijke’ en ‘bijkomende’ vakantie 8<br />
2.2.1 Wettelijke vakantie 8<br />
2.2.2 Bijkomende vakantiedagen 8<br />
2.3 Recht op vakantie 8<br />
2.3.1 Vier voorwaarden 8<br />
2.3.2 Toepassingsgebied van de vakantieregeling 9<br />
2.3.3 Prestaties in het vakantiedienstjaar als voorwaarde<br />
voor vakantierechten 9<br />
2.3.4 Prestaties in het vakantiejaar als voorwaarde voor<br />
vakantierechten 11<br />
2.3.5 Prestaties in België als voorwaarde voor<br />
vakantierechten 11<br />
2.4 Berekening van het aantal vakantiedagen voor voltijdse<br />
bedienden 12<br />
2.4.1 Principe 12<br />
2.4.2 Overzichtstabel 12<br />
2.4.3 Omzetting van het aantal vakantiedagen voor<br />
bedienden naar het vijfdagenstelsel 13<br />
2.4.4 Bepalen van het aantal vakantiedagen voor voltijdse<br />
bedienden bij een onvolledige maand prestaties in<br />
het vakantiedienstjaar 13<br />
2.4.5 Opname van vakantiedagen 14<br />
2.5 Berekening van het vakantiegeld bij voltijdse bedienden 15<br />
2.5.1 Enkelvoudig en dubbel vakantiegeld 15<br />
2.5.2 Betalende instantie 15<br />
2.5.3 Tijdstip van betaling 15<br />
2.5.4 Loonbasis vakantiegeld in dienst voor bedienden 15<br />
2.5.5 Berekening van het enkelvoudig vakantiegeld bij een<br />
voltijdse bediende met vaste wedde 17<br />
2.5.6 Berekening van het enkelvoudig vakantiegeld bij een<br />
voltijdse bediende met variabele wedde 17<br />
2.5.7 Berekening van het dubbel vakantiegeld bij voltijdse<br />
bedienden met een vaste wedde 20<br />
2.5.8 Berekening van het dubbel vakantiegeld bij voltijdse<br />
bedienden met een variabele wedde 22<br />
2.5.9 Inhoudingen op het enkelvoudig en dubbel<br />
vakantiegeld 24<br />
2.6 Afrekening vakantierechten bij uit dienst 24<br />
2.6.1 Principe 24<br />
2.6.2 De afrekening bij uit dienst 25<br />
2.6.3 Loonbasis vakantiegeld uit dienst voor bedienden 26<br />
2.6.4 Het vervroegd vakantiegeld 26<br />
2.6.5 Het saldo vakantiegeld 28<br />
2.6.6 Het vakantieattest 30<br />
Wegwijzer / 14 Afl. 18, oktober 2011
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 23 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
• Personeel en organisatie<br />
2.6.7 Afrekening vakantierechten bij overgang naar een<br />
vaste benoeming 31<br />
2.7 Verrekening van vakantieattesten 32<br />
2.7.1 Principe 32<br />
2.7.2 De vaststelling van de vakantierechten bij wijziging<br />
van werkgever 32<br />
2.7.3 De beperkte aftrek bij de verrekening van het<br />
vakantieattest 33<br />
2.7.4 De verrekening van het vakantieattest voor het ‘saldo’<br />
vakantiegeld 35<br />
2.8 Vakantierechten voor deeltijdse bedienden 40<br />
2.8.1 Het basisprincipe van vakantierechten bij deeltijdse<br />
arbeid 40<br />
2.8.2 Vaststelling aantal vakantiedagen (bij identiek deeltijds<br />
tewerkstellingsregime in vakantiedienstjaar en<br />
vakantiejaar) 40<br />
2.8.3 Berekening van het vakantiegeld voor een deeltijdse<br />
bediende 43<br />
2.8.4 Vakantierechten bij overgang van een voltijds naar<br />
een deeltijds werkregime 44<br />
2.8.5 Vakantierechten bij overgang van een deeltijds naar<br />
een voltijds werkregime 49<br />
2.9 Jeugdvakantie voor schoolverlaters 53<br />
2.9.1 Definitie van jeugdvakantie 53<br />
2.9.2 Voorwaarden voor jeugdvakantie 54<br />
2.9.3 De jeugdvakantiedagen 54<br />
2.9.4 Statuut van de jeugdvakantiedagen 55<br />
2.9.5 De jeugdvakantie-uitkering 55<br />
2.9.6 Formaliteiten bij de jeugdvakantie-uitkering 56<br />
3 Het vakantiestelsel van de publieke sector voor lokale besturen 56<br />
3.1 De wettelijke basis 56<br />
3.2 De vakantiedagen in het vakantiestelsel van de publieke sector 57<br />
3.2.1 Het aantal vakantiedagen 57<br />
3.2.2 Specifieke regeling betreffende aantal vakantiedagen<br />
voor het OCMW-personeel 57<br />
3.2.3 Vastbenoemden versus contractanten 58<br />
3.2.4 De opname van vakantiedagen 59<br />
3.2.5 De opbouw van vakantiedagen 59<br />
3.2.6 De vermindering van de vakantieduur 60<br />
3.2.7 Ziekte en arbeidsongeschiktheid tijdens het<br />
vakantieverlof 62<br />
3.2.8. De uitbetaling van vakantiedagen bij uitdiensttreding 62<br />
3.3 Het vakantiegeld in het vakantiestelsel van de publieke sector 63<br />
3.3.1 Vastbenoemden versus contractanten 63<br />
Afl. 18, oktober 2011 Wegwijzer / 15
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 24 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
• Personeel en organisatie<br />
3.3.2 Het bedrag van het vakantiegeld 63<br />
3.3.3 De referteperiode 64<br />
3.3.4 Aanvullend vakantiegeld voor jeugdige werknemers 64<br />
3.3.5 Proratisering van het vakantiegeld 65<br />
3.3.6 Het vakantiegeld bij uitdiensttreding 66<br />
3.3.7 Cumulatie van meerdere vakantiegelden 67<br />
3.3.8 De inhoudingen op het vakantiegeld 68<br />
3.3.9 Uit dienst bij ene overheidswerkgever met vakantiegeld<br />
publieke sector – in dienst bij andere overheidswerkgever<br />
met vakantiegeld publieke sector 68<br />
4 Het vakantiestelsel voor gesco’s en artikel 60’ers 68<br />
4.1 De wettelijke basis 68<br />
4.2 Vakantiedagen versus vakantiegeld 69<br />
4.3 De vakantiedagen voor gesco’s en artikel 60’ers 69<br />
4.3.1 Voorwaarden voor de toekenning van vakantiedagen 69<br />
4.3.2 Het aantal vakantiedagen bij voltijdse tewerkstelling 70<br />
4.3.3 De berekening van de ‘wettelijke’ vakantiedagen 71<br />
4.3.4 Het aantal arbeidsdagen bij deeltijdse tewerkstelling 74<br />
4.4 Het vakantiegeld voor gesco’s en artikel 60’ers 75<br />
4.4.1 Vaststelling vakantiegeld bij vaste wedde 75<br />
4.4.2 Voorwaarden om recht te hebben op vakantiegeld 75<br />
4.4.3 Gelijkgestelde dagen 76<br />
4.4.4 De uitbetaling van het vakantiegeld 77<br />
4.5 Afrekening vakantierechten bij uit dienst 77<br />
4.5.1 Het enkelvoudig vakantiegeld bij uit dienst 77<br />
4.5.2 Het vakantiegeld bij uit dienst 78<br />
4.5.3 Voorbeelden 78<br />
4.5.4 Het vakantieattest 79<br />
4.6 Inhoudingen op het vakantiegeld 79<br />
4.7 Verrekening van vakantieattesten 80<br />
4.8 Deeltijdse tewerkstelling en verandering van arbeidsregime 82<br />
4.9 Aanvullend vakantiegeld voor jeugdige gesco’s en artikel 60’ers 84<br />
4.9.1 Principe 84<br />
4.9.2 Voorwaarden 84<br />
4.9.3 Betaling van het aanvullend vakantiegeld 84<br />
Hoofdstuk 16<br />
Vorming en opleiding*<br />
Wegwijzer / 16 Afl. 18, oktober 2011
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 25 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
• Personeel en organisatie<br />
Hoofdstuk 17<br />
Evaluatie<br />
Hoofdstuk 17.1<br />
Handleiding bij de evaluatie van de gemeentesecretaris, adjunctgemeentesecretaris,<br />
OCMW-secretaris, financieel beheerder en<br />
ombudsman<br />
Inleiding 2<br />
1 Voorafgaandelijke voorbereiding door het bestuur 3<br />
1.1 Lokale rechtspositieregeling opmaken 3<br />
1.1.1 Instructies van het Rechtspositiebesluit 3<br />
1.1.2 Suggesties voor aanpak 4<br />
1.2 Bijzondere gemeenteraadscommissie samenstellen 8<br />
2 Voorbereiding concrete evaluatieprocedure 8<br />
2.1 Overheidsopdracht om externe deskundige(n) aan te stellen 10<br />
2.2 Evaluatiecriteria opmaken 11<br />
2.2.1 Functiebeschrijving opmaken of actualiseren 11<br />
3 Verloop van de evaluatieprocedure 21<br />
3.1 Voorbereidend rapport door de externe deskundige 21<br />
3.2 Verslag door het college 22<br />
3.3 Evaluatie door gemeenteraadscommissie 22<br />
3.4 Betrokkenheid van de functiehouder bij de opstart en het verdere<br />
verloop van de evaluatieprocedure 23<br />
3.5 Opvolging evaluatieresultaat 24<br />
4 Evaluatie van de topmensen in OCMW’s 24<br />
Hoofdstuk 17.2<br />
Beoordelings- en functioneringsgesprekken<br />
1 Beoordelings- en functioneringsgesprekken: wat zegt de literatuur? 2<br />
1.1 Onderdeel van het personeelsbeleid 2<br />
1.2 Beoordelings- en ontwikkelingsdoelstellingen 3<br />
1.3 Beoordelings- en functioneringsgesprekken 4<br />
1.4 Gesprekken als onderdeel van een competentiebeleid 5<br />
2 Hoe zit het bij de lokale overheden in Vlaanderen? 6<br />
2.1 Regelgeving 6<br />
2.2 Enkele recente cijfers … 6<br />
2.2.1 IOA-enquête 2011 6<br />
2.2.2 Werknemersenquête 2006 7<br />
2.2.3 Competentiegericht denken in de cijfers weerspiegeld 8<br />
Afl. 18, oktober 2011 Wegwijzer / 16 1
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 26 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
• Personeel en organisatie<br />
2.2.4 Vooral functioneringsgesprekken bij de overheid 8<br />
2.2.5 Formele gesprekken vooral bij kaderleden en<br />
professionals 9<br />
2.2.6 Jaarlijkse, korte gesprekken met de direct<br />
leidinggevende 10<br />
3 Zijn werknemers tevreden over hun gesprekken? 11<br />
3.1 Gesprekskenmerken maken een verschil 11<br />
3.2 Manier van leidinggeven heeft belangrijk impact 13<br />
4 Maken beoordelings- en functioneringsgesprekken een verschil? 16<br />
4.1 Geen samenhang met werkdruk 16<br />
4.2 Betere ondersteuning door de directe leiding 16<br />
4.3 Werknemers met gesprekken ervaren een betere interne<br />
communicatie 16<br />
4.4 … en belonen? 18<br />
Hoofdstuk 18<br />
Instrumenten voor loopbaanontwikkeling<br />
Hoofdstuk 18.1<br />
Medewerkers begeleiden via ontwikkelcirkels<br />
1 Aanpak 1<br />
1.1 Vier gesprekken 5<br />
1.2 De relatie tussen ontwikkelcirkels en competentiemanagement 8<br />
2 Meerwaarde en valkuilen en hindernissen van het model 10<br />
2.1 Meerwaarde 10<br />
2.2 Valkuilen en hindernissen 10<br />
3 Modellen en formulieren 11<br />
4 Aan te raden lectuur 11<br />
Hoofdstuk 18.2<br />
Stappen in je loopbaan: groeikansen voor medewerker en bestuur<br />
1 Inleiding 1<br />
2 Loopbaanmanagement in een breder kader 3<br />
2.1 Loopbaanmanagement 3<br />
2.1.1 Wat is loopbaanmanagement? 3<br />
2.1.2 Het doel van loopbaanmanagement 3<br />
2.1.3 Het belang van loopbaanmanagement 3<br />
2.2 Loopbaanmanagement vanuit het perspectief van de medewerker 4<br />
Wegwijzer / 16 2 Afl. 18, oktober 2011
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 27 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
• Personeel en organisatie<br />
2.3 Loopbaanmanagement vanuit het perspectief van de organisatie 5<br />
2.3.1 Organisatiestrategie 5<br />
2.3.2 Loopbaanpaden 5<br />
2.3.3 Visie op personeel 6<br />
2.3.4 Personeelsplanning 6<br />
2.4 Loopbaangesprek en loopbaanplan 6<br />
2.4.1 Loopbaangesprek 6<br />
2.4.2 Loopbaanplan 7<br />
2.5 Loopbaanontwikkeling 7<br />
2.5.1 Formele opleiding 8<br />
2.5.2 Taxatie van capaciteiten 8<br />
2.5.3 Functiegerelateerde ervaringen 8<br />
2.5.4 Interpersoonlijke relaties 9<br />
3 Loopbaanmogelijkheden bij lokale besturen 11<br />
3.1 Mogelijkheden voor instroom en doorstroom 11<br />
3.1.1 Verschillende opties voor de invulling van een vacante<br />
betrekking 12<br />
3.1.2 Diplomavereiste 13<br />
3.1.3 Afwijking op aanwervings- en selectieprocedure 14<br />
3.1.4 Aanwerving van personen met een arbeidshandicap 14<br />
3.1.5 Aanpassing takenpakket na interne dienstaanwijzing 15<br />
3.2 Jobverbreding 15<br />
3.2.1 Mandaatfunctie 15<br />
3.2.2 Opdrachthouderschap 16<br />
3.2.3 Waarneming van een hogere functie 16<br />
3.2.4 Verlof voor opdracht 17<br />
3.2.5 Externe mobiliteit 17<br />
3.3 Mogelijkheden voor persoonlijke ontwikkeling 18<br />
3.3.1 Vlaamse ondersteuning 18<br />
3.3.2 Vorming 19<br />
3.4 Combinatie arbeid-privéleven 20<br />
3.4.1 Mogelijkheden met de bepalingen over arbeidsduur 20<br />
3.4.2 Verlof voor deeltijdse prestaties 20<br />
3.4.3 Onbetaald verlof 21<br />
3.4.4 Loopbaanonderbreking 21<br />
4 Inspirerende verhalen 21<br />
4.1 De gemeente Knokke-Heist 21<br />
4.2 De gemeente Oostkamp 23<br />
4.3 Het OCMW van Antwerpen 24<br />
4.4 De Stad Antwerpen 26<br />
5 Nog iets meer weten? 28<br />
5.1 Literatuurlijst 28<br />
5.2 Nuttige links 29<br />
6 Bijlage: extract uit de vragenlijst 30<br />
Afl. 18, oktober 2011 Wegwijzer / 16 3
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 28 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
• Personeel en organisatie<br />
Hoofdstuk 19<br />
Responsabilisering*<br />
Hoofdstuk 20<br />
Mobiliteit<br />
Hoofdstuk 20.1<br />
Het besluit externe personeelsmobiliteit van 20 mei 2011 in vraag<br />
en antwoord<br />
1 Algemene vragen over het besluit 1<br />
2 Externe personeelsmobiliteit tussen gemeente, OCMW, OCMWvereniging<br />
of autonoom gemeentebedrijf (AGB) van hetzelfde<br />
grondgebied 2<br />
3 Gezamenlijke selecties en/of gemeenschappelijke wervingsreserves 10<br />
4 Externe personeelsmobiliteit tussen overheden in Vlaanderen die niet<br />
hetzelfde werkingsgebied hebben 13<br />
Hoofdstuk 21<br />
Tevredenheid en motivatie<br />
Hoofdstuk 21.1<br />
Tevredenheidsmeting bij medewerkers<br />
1 Wat is ‘medewerkersgeluk’? 1<br />
2 Aanpak 2<br />
2.1 Waarom een meting uitvoeren? 2<br />
2.2 Medewerkerstevredenheidsmeting als instrument voor een<br />
samenhangend personeelsbeleid 5<br />
2.3 Plan van aanpak: medewerkerstevredenheid meten en evalueren 9<br />
2.3.1 Voorbereidende fase 9<br />
2.3.2 Communicatie 10<br />
2.3.3 Opstellen vragenlijst en bevraging 10<br />
2.3.4 Rapportage en opvolging (het verbetertraject) 11<br />
3 Modellen 12<br />
4 Praktijkvoorbeelden 13<br />
4.1 Proefproject VVSG/Acerta/McMe 13<br />
4.1.1 Situering 13<br />
Wegwijzer / 16 4 Afl. 18, oktober 2011
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 29 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
• Personeel en organisatie<br />
4.1.2 Methodiek 13<br />
4.1.3 Afname en verwerking 15<br />
4.1.4 Responsgraad 16<br />
4.1.5 Communicatie 16<br />
4.1.6 Resultaat 17<br />
4.1.7 Globale resultaten 17<br />
4.1.8 Partners 17<br />
4.2 Vlaamse personeelspeiling 18<br />
4.2.1 Situering 18<br />
4.2.2 Methodiek 19<br />
4.2.3 Afname en verwerking 19<br />
4.2.4 Responsgraad 19<br />
4.2.5 Communicatie 19<br />
4.2.6 Resultaat 19<br />
2.4.7 Globale resultaten 20<br />
4.2.8 Partners 20<br />
Hoofdstuk 21.2<br />
Motivatiebeleid<br />
1 Situering 1<br />
2 Aanpak 2<br />
2.1 Wat is motivatie? 2<br />
2.2 Waarom medewerkers motiveren? 2<br />
2.3 Hoe medewerkers motiveren? 3<br />
2.3.1 Motivatietheorieën 3<br />
2.3.2 Van theorie naar praktijk: een competentiegerichte<br />
benadering 4<br />
2.4 Hoe motivatie meten? 6<br />
2.5 Motivatiebeleid vandaag 7<br />
2.6 Medewerkers motiveren van aanwerving tot uitstroom 8<br />
3 Modellen en formulieren 16<br />
4 Praktijkvoorbeelden 17<br />
Hoofdstuk 21.3<br />
Omgaan met weerstand<br />
1 Inleiding 1<br />
2 Miskenning: het mechanisme van weerstand 2<br />
Het levensscript 2<br />
Corporate identity 2<br />
3 Niveaus van miskenning 4<br />
Casus: het personeelsbeleid in een rusthuis 5<br />
Afl. 18, oktober 2011 Wegwijzer / 16 5
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 30 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
4 De Coachmatrix 8<br />
4.1 Feiten verzamelen en loskoppelen van oordelen 11<br />
4.2 Problemen benoemen 12<br />
4.2.1 Vragen om problemen te benoemen 12<br />
4.2.2 Gebieden van problemen 12<br />
4.2.3 Prioriteit van de problemen bepalen 13<br />
4.2.4 Oplosbaarheid van problemen 13<br />
4.3 Doelen formuleren 14<br />
4.4 Acties uitvoeren 14<br />
4.5 Resultaten: meten is weten 15<br />
5 Literatuur 15<br />
Hoofdstuk 21.4<br />
De zelfdeterminatietheorie en de motivatie van werknemers<br />
Hoofdstuk 22<br />
Verzuimbeleid<br />
1 Wat is verzuim? 1<br />
1.1 Soorten verzuim 1<br />
1.2 Wat zegt verzuim 2<br />
1.3 Verzuim in kaart 3<br />
2 Waarom aanpakken? 6<br />
3 Oorzaken van verzuim 7<br />
4 Aanpak van verzuim 8<br />
4.1 Verzuimbeleid 8<br />
4.1.1 Verzuimbeleid doorheen verschillende fases 9<br />
4.1.2 Van collectief naar individueel 13<br />
4.1.3 Verankering in de organisatie 13<br />
4.2 Partners in verzuimbeleid 14<br />
4.3 Creatief maar realistisch 14<br />
5 Modellen en praktijkvoorbeelden 15<br />
Hoofdstuk 23<br />
Telewerk<br />
1 Regelgeving 1<br />
1.1 De regeling voor statutairen binnen het lokale bestuur 2<br />
1.2 De regeling voor contractanten binnen het lokale bestuur 2<br />
Wegwijzer / 16 6 Afl. 18, oktober 2011
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 31 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
• Personeel en organisatie<br />
2 Aanpak 3<br />
2.1 Wat is telewerk? 3<br />
2.2 Voor- en nadelen van telewerk 4<br />
2.2.1 Voor- en nadelen voor de werkgever 4<br />
2.2.2 Voor- en nadelen voor de werknemer 5<br />
2.3 Tips om telewerk succesvol in te voeren 5<br />
2.4 Telewerk in de praktijk 6<br />
2.4.1 Reglement op het telewerken 6<br />
2.4.2 Draagvlak creëren 6<br />
2.4.3 Goede communicatie en samenwerking 6<br />
2.4.4 Een schriftelijke overeenkomst tussen werkgever en<br />
telewerker 7<br />
3 Modellen en formulieren 7<br />
4 Praktijkvoorbeelden 7<br />
4.1 Ad hoc telewerk 8<br />
4.2 Structureel telewerk 8<br />
4.2.1 De terugbetaling van de kosten voor het structurele<br />
telewerk 8<br />
4.2.2 Veiligheid van de werkplek 8<br />
4.3 De aanvraagprocedure 9<br />
4.3.1 Stap 1 9<br />
4.3.2 Stap 2 9<br />
4.3.3 Stap 3 9<br />
4.3.4 De afsprakennota 9<br />
Hoofdstuk 24<br />
Combinatie arbeid en gezin<br />
Hoofdstuk 24.1.<br />
Een gezinsvriendelijke werkvloer, een utopie of een troef?<br />
1 Evenwicht tussen werk en gezin: de uitdaging blijft 1<br />
2 Gezinsvriendelijk personeelsbeleid: enkele mythes doorprikt 2<br />
3 Het meersporenbeleid van de Vlaamse en federale overheid: meer sporen<br />
gevraagd 4<br />
4 Leren uit internationale initiatieven 6<br />
5 Het Vlaamse Charter gezinsvriendelijke onderneming 10<br />
6 Praktijkvoorbeelden 13<br />
6.1 OCMW Gent voert schoolbelbanen in 13<br />
6.2 Dilsen-Stokkem gezinsvriendelijke werkgever 14<br />
Afl. 21, mei 2012 Wegwijzer / 16 7
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 32 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
• Personeel en organisatie<br />
6.3 Stad en OCMW Antwerpen brengen gezinsvriendelijke maatregelen<br />
in kaart 14<br />
6.4 Gezinsvriendelijke vacatures 15<br />
7 Basisregelgeving gezins- en zorggerelateerde verlofstelsels 15<br />
7.1 Spoor 1: gezins- en zorggerelateerde verlofstelsels 15<br />
7.1.1 Verlof voor prenatale onderzoeken 16<br />
7.1.2 Moederschapsverlof 16<br />
7.1.3 Profylactisch (borstvoedings)verlof 20<br />
7.1.4 Borstvoedingspauzes 21<br />
7.1.5 Vaderschapsverlof 22<br />
7.1.6 Vaderschapsverlof ter vervanging van het<br />
moederschapsverlof 23<br />
7.1.7 Adoptieverlof/opvangverlof 24<br />
7.1.8 Pleegzorgverlof 25<br />
7.1.9 Onbetaald verlof 25<br />
7.1.10 Loopbaanonderbreking 26<br />
7.1.11 Ouderschapsverlof 29<br />
7.1.12 Palliatief verlof 30<br />
7.1.13 Zorgverlof 31<br />
7.2 Spoor 2: opvangvoorzieningen 32<br />
7.2.1 Sociale behandeling 32<br />
7.2.2 Fiscale behandeling 33<br />
7.3 Spoor 3: de gezinsvriendelijke werkvloer 34<br />
7.3.1 Glijdende uren 34<br />
7.3.2 Gezinsvriendelijke diensten 34<br />
7.3.3 Gezinsvriendelijke cultuur 36<br />
Hoofdstuk 25<br />
Communicatie<br />
Hoofdstuk 25.1<br />
Interne Communicatie*<br />
Wegwijzer / 16 8 Afl. 21, mei 2012
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 33 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
• Personeel en organisatie<br />
Hoofdstuk 25.2<br />
Gedragscode voor het gebruik van ICT-instrumenten<br />
1 Regelgeving 1<br />
2 Aanpak 1<br />
2.1 Nagestreefde doelstellingen 1<br />
2.2 Netiquette en modeltekst gedragscode ICT 2<br />
2.2.1 Het algemene gebruik van de informatiesystemen<br />
binnen een organisatie 2<br />
2.2.2 Paswoorden 3<br />
2.2.3 E-mail 4<br />
2.2.4 Surfen op het internet 5<br />
2.2.5 Draagbare computers 6<br />
2.2.6 Gsm-gebruik 7<br />
3 Modellen en formulieren 7<br />
4 Praktijkvoorbeelden 8<br />
Hoofdstuk 25.3<br />
Communicatie-instrumenten<br />
1 Het personeelsblad 1<br />
Inleiding 1<br />
1.1 Aanpak 1<br />
1.1.1 Een goede communicatiestrategie 1<br />
1.1.2 Organisatie van het personeelsblad 3<br />
1.2 Voorbeelddocumenten 11<br />
2 Intranet 11<br />
2.1 Aanpak 11<br />
2.1.1 Wat is een intranet? 11<br />
2.1.2 Intranetstrategie 13<br />
2.1.3 Inhoudelijke concepten 14<br />
2.1.4 Hoe krijgt u mensen mee? 14<br />
2.1.5 Intranet en verandering 15<br />
2.1.6 Misverstanden en valkuilen 16<br />
2.2 Modellen en formulieren 17<br />
2.3 Praktijkvoorbeelden 17<br />
2.3.1 Het intranet van het stadsbestuur Hasselt 17<br />
3 Schrijven voor het scherm 41<br />
3.1 Hoe anders werkt tekst op scherm dan op papier? 41<br />
3.2 Stop zoveel mogelijk interactie in uw website 46<br />
3.3 Maak uw e-nieuwsbrief relevant 51<br />
3.4 Schermschrijven is praten met een scherm ertussen 56<br />
3.5 Lezersvriendelijk m@ilen in tien tips 64<br />
Afl. 20, februari 2012 Wegwijzer / 17
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 34 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
• Personeel en organisatie<br />
Hoofdstuk 25.4<br />
Kennismanagement in je organisatie<br />
1 Een maatschappij waar kennis primeert 1<br />
2 Kennis is voorspellen 2<br />
2.1 Data, informatie, kennis 2<br />
2.2 Kennis in de organisatie 3<br />
3 Het begrip kennismanagement in de medewerkerscontext 4<br />
3.1 Kennisontwikkeling 5<br />
3.2 Kennis delen 5<br />
3.3 Validatie 7<br />
3.4 Kennis toepassen 7<br />
4 Kennismanagement vanuit organisatiestandpunt 7<br />
4.1 Het begrip kennismanagement in de organisatiecontext 7<br />
4.2 Verschillende strategieën op basis van bronnen 8<br />
4.3 Verschillende strategieën op basis van functie 8<br />
4.4 De plaats van de kennismanager in de organisatie 9<br />
5 Kennismanagementplan van aanpak 9<br />
5.1 Missie en visie 9<br />
5.2 De analyse 10<br />
5.3 Doelstellingen en acties 12<br />
6 Tools 13<br />
6.1 Geïnitieerd door het management 14<br />
6.1.1 Competentieprofiel (kennisontwikkeling) 14<br />
6.1.2 Competentieprofiel (kennisstock, kennisflow,<br />
kennismapping, kennis toepassen) 14<br />
6.1.3 Dubbellopen (kennisflow) 14<br />
6.1.4 Peterschap/Meterschap (kennisflow) 14<br />
6.1.5 Outputbeleid (kennisstock) 15<br />
6.1.6 Intranet (kennisstock, kennismapping) 15<br />
6.1.7 Handleiding (kennis delen) 15<br />
6.1.8 Een wiki (kennisflow) 15<br />
6.1.9 Informatiearchitectuur (kennisstock) 16<br />
6.1.10 Kenniskaart (kennismapping) 16<br />
6.1.11 Slacking (kennis ontwikkelen) 16<br />
6.1.12 Kennischecklist (kennisstock) 16<br />
6.2 Geïnitieerd door de medewerker 17<br />
6.2.1 Try-out/proeflezen (kennis delen, ontwikkelen) 17<br />
6.2.2 Social media (kennismapping, kennisflow) 17<br />
6.2.3 Bloggen (kennismapping, kennisstock) 17<br />
6.2.4 Peer coaching (kennisflow) 17<br />
6.2.5 Content curation systeem (kennis delen) 18<br />
Wegwijzer / 18 Afl. 20, februari 2012
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 35 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
• Personeel en organisatie<br />
Hoofdstuk 26<br />
Einde loopbaan<br />
Hoofdstuk 26.1<br />
De pensioenproblematiek in lokale besturen<br />
1 De financiering van de pensioenen van de vastbenoemde personeelsleden<br />
van de lokale besturen 2<br />
1.1 Huidige situatie 2<br />
1.1.1 Historische context: vijf pensioenstelsels 2<br />
1.1.2 Evolutie van de bijdragevoeten 8<br />
1.1.3 Dramatische pensioensituatie eind 2011 9<br />
1.1.4 Oorzaken van de financieringsproblemen voor<br />
de pensioenen 12<br />
1.1.5 Prognoses 2004-2050: de Exsyspenstudie 22<br />
1.1.6 Evolutie loonmassa en pensioenlast 2012-2016 28<br />
1.2 De nieuwe Financieringswet Lokale Ambtenarenpensioenen<br />
van 24 oktober 2011 31<br />
1.2.1 Veralgemeende aansluiting bij de RSZPPO 31<br />
1.2.2 Fusie van alle pools 1-2-3-4-5 33<br />
1.2.3 Basisbijdrage en responsabiliseringsbijdrage 34<br />
1.2.4 Voorbeeld 36<br />
1.2.5 Reserves ex-pool 1 36<br />
1.2.6 Bestemde reserves 37<br />
1.2.7 Niet-bestemde reserves 37<br />
1.2.8 Ziekenhuizen en rusthuizen 38<br />
1.2.9 Andere maatregelen voor een sluitende financiering<br />
van de ambtenarenpensioenen 38<br />
1.2.10 Timing 39<br />
1.2.11 Kostprijs 39<br />
1.2.12 Kritische nabeschouwingen 40<br />
1.2.13 Vragen van besturen naar aanleiding van de nieuwe<br />
wet 43<br />
1.3 Toekomstige pistes in het federaal regeerakkoord van 2011 45<br />
2 Het aanvullend pensioen voor de contractueel aangestelde<br />
personeelsleden van lokale besturen 47<br />
2.1 Problematiek 47<br />
2.2 Sectoraal akkoord 2008-2013 49<br />
2.3 Groepsverzekering 51<br />
2.3.1 Aanstelling groepsverzekeraar 51<br />
2.3.2 Rol RSZPPO 53<br />
2.3.3 Welke besturen kunnen aansluiten? 53<br />
Afl. 22, oktober 2012 Wegwijzer / 19
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 36 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
• Personeel en organisatie<br />
2.3.4 Stappenplan voor het bestuur 54<br />
2.3.5 Aangesloten personeelsleden 56<br />
2.3.6 Ingangsdatum 58<br />
2.3.7 Bestuur betaalt vaste werkgeversbijdrage 59<br />
2.3.8 Kosten 61<br />
2.3.9 Personeelslid ontvangt lijfrente 62<br />
2.3.10 Overlijdensdekking 66<br />
2.3.11 Enkele specifieke vragen 66<br />
2.3.12 Informatieverplichtingen 67<br />
2.3.13 Stand van zaken december 2011 68<br />
3 Ambtenarenpensioen versus werknemerspensioen 69<br />
3.1 Toepassingsgebied 69<br />
3.2 Rudimentaire vergelijking 70<br />
3.2.1 Berekeningsbasis annex plafonnering 71<br />
3.2.2 Studiejaren 71<br />
3.2.3 (On)afhankelijk van de gezinssituatie 72<br />
3.2.4 Gewaarborgde minima 72<br />
3.2.5 Perequatie versus welvaartaanpassing 73<br />
3.2.6 Indirecte verschillen 74<br />
3.2.7 Eindresultaat? 75<br />
Hoofdstuk 27<br />
Relaties met de vakbonden<br />
1 Regelgeving 1<br />
2 Aanpak 1<br />
2.1 Sociaal overleg 1<br />
2.1.1 Onderhandelen en overleggen 2<br />
2.1.2 De onderhandelingspartners 6<br />
2.1.3 Vergaderen op lokaal, Vlaams en federaal niveau 9<br />
2.2 Staking en opeising 11<br />
2.2.1 Opeising 12<br />
2.3 Vakbondsprerogatieven 13<br />
2.4 Vakbondsverlof 15<br />
3 Modellen 18<br />
3.1 Deontologische code over vakbondsverlof in 13 vuistregels 18<br />
3.1.1 Het belang van goed sociaal overleg 18<br />
3.1.2 Waarom een deontologische code? 19<br />
3.1.3 Waarom geen afspraken voor de ganse sector van<br />
de Vlaamse lokale en provinciale besturen? 19<br />
3.1.4 Om misverstanden te vermijden 19<br />
Wegwijzer / 20 Afl. 22, oktober 2012
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 37 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
• Personeel en organisatie<br />
3.2 Burgemeestersbevel opeising personeel 30<br />
4 Praktijkvoorbeelden 31<br />
Hoofdstuk 28<br />
Visies op P&O<br />
Hoofdstuk 28.1<br />
Evidence based HRM<br />
Kernbetoog 1<br />
Inleiding 1<br />
Over emoties, complexiteit en irrationaliteit 2<br />
Angst: zegen en vloek 3<br />
De complexe samenleving 4<br />
Irrationaliteit: de valkuilen van ons brein 5<br />
Voorbeelden van irrationaliteit en lichtgelovigheid in het bedrijfsleven. 11<br />
Evidence Based als alternatief 13<br />
Definitie van evidence based 14<br />
Voordelen van evidence based 15<br />
Problemen om evidence based te werken 20<br />
Overzicht van HR domeinen waarvoor wetenschappelijke evidentie bestaat 21<br />
Bronnen en verder lezen 26<br />
Hoofdstuk 28.2<br />
Een eenvormige rechtspositieregeling: een utopie?<br />
1 Situering 1<br />
1.1 Theorie van de statutaire tewerkstelling 1<br />
1.2 Praktijk van de contractuele tewerkstelling 2<br />
2 Oorzaken 4<br />
2.1 Verschillen in sociale bijdragen 4<br />
2.2 Nood aan flexibiliteit 6<br />
3 Gevolgen 8<br />
3.1 Op juridisch vlak 8<br />
3.2 Voor het HRM 9<br />
4 HRM-praktijken 10<br />
4.1 Instroom 10<br />
4.2 Doorstroom 11<br />
4.3 Uitstroom 13<br />
4.4 Leren en opleiding 14<br />
Afl. 22, oktober 2012 Wegwijzer / 21
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 38 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
• Personeel en organisatie<br />
4.5 Performantiemanagement 15<br />
4.6 Belonen en waarderen 16<br />
4.7 Jobdesign 17<br />
4.8 Andere arbeidsvoorwaarden 17<br />
4.9 Eindoordeel 18<br />
5 Sociale bescherming 19<br />
6 Discriminatie 20<br />
7 Toekomstperspectief 23<br />
7.1 Gelijk(waardig)e arbeidsvoorwaarden 23<br />
7.2 Versterking van de statutaire tewerkstelling? 24<br />
7.3 Eenvormige rechtspositieregeling 25<br />
Hoofdstuk 29<br />
Privacy en persoonsgegevens<br />
Hoofdstuk 29.1<br />
Privacy in de publieke sector: de privacywet<br />
1 Inleiding: wat is privacy? 1<br />
1.1 Privacy is een grondrecht 1<br />
1.2 Geen eenduidige definitie van het begrip ‘privacy’ 2<br />
1.3 Geen absoluut recht 3<br />
1.3.1 Legaliteits- en transparantiebeginsel 3<br />
1.3.2 Het proportionaliteitsbeginsel 4<br />
1.3.3 Het finaliteitsbeginsel 5<br />
1.4 Wat houdt informationele privacy in? 5<br />
1.5 De Belgische Privacycommissie 7<br />
2 Toepassingsgebied van de wet? 9<br />
2.1 Wat zijn persoonsgegevens? 9<br />
2.2 Wat wordt verstaan onder de ‘verwerking’ van gegevens? 10<br />
2.3 Wat is een bestand? 11<br />
3 Wie is verantwoordelijk voor de verwerking? 11<br />
4 Onder welke voorwaarden mag men persoonsgegevens verwerken? 12<br />
5 Voorwaarden waaraan de verwerking moet voldoen 14<br />
6 Bijzonder beschermenswaardig geachte gegevens en hun verwerking 15<br />
6.1 Gevoelige en gezondheidsgegevens 15<br />
6.2 Gerechtelijke gegevens 16<br />
6.3 Bijzondere voorwaarden 17<br />
7 Rechten van de betrokkene en plichten van de verantwoordelijke 18<br />
7.1 Kennisgevings- of informatieplicht 18<br />
7.1.1 Gegevens afkomstig van het personeelslid zelf 18<br />
Wegwijzer / 22 Afl. 22, oktober 2012
Personeel en organisatie afl_22_basisboek.book Page 39 Tuesday, November 20, 2012 9:58 AM<br />
• Personeel en organisatie<br />
7.1.2 Gegevens afkomstig van derden 18<br />
7.2 Recht op toegang en verbetering 19<br />
7.2.1 Recht op toegang 19<br />
7.2.2 Recht op verbetering 19<br />
7.3 Recht op verzet 20<br />
7.4 Recht op veilige behandeling van de gegevens – veiligheidsplicht 20<br />
8 Aangifteplicht 21<br />
8.1 Wat is een aangifte? 21<br />
8.2 Kosten aangifte 21<br />
8.3 Vrijstelling van aangifte 22<br />
9 Sancties 22<br />
10 Onrechtmatig verkregen bewijs 23<br />
10.1 Onrechtmatig verkregen bewijs in strafzaken 23<br />
10.2 Onrechtmatig verkregen bewijs in burgerlijke zaken 24<br />
Conclusie 26<br />
De hoofdstukken aangeduid met een asterisk zullen in de aanvullingen aan deze<br />
publicatie toegevoegd worden.<br />
Afl. 22, oktober 2012 Wegwijzer / 23