jrg34-december2006-galama-koolen-najaarskinderen-eenprobleemofeenuitdaging
jrg34-december2006-galama-koolen-najaarskinderen-eenprobleemofeenuitdaging
jrg34-december2006-galama-koolen-najaarskinderen-eenprobleemofeenuitdaging
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
niet opnieuw een harde grens instellen.<br />
Bijvoorbeeld alle kinderen die voor<br />
1 januari vijf jaar worden, gaan in het<br />
daaropvolgend schooljaar naar groep 3.<br />
Door dit te doen, blijft kalenderleeftijd<br />
het criterium voor de overgang en daarmee<br />
doen we kinderen te kort.<br />
De continue ontwikkeling van het kind<br />
moet het uitgangspunt zijn. Door hiervan<br />
uit te gaan, kan per leerling worden afgewogen<br />
waar het kind het beste zal functioneren<br />
en waar de ontwikkeling op<br />
lange termijn het meeste bij gebaat is.<br />
Bedenk dat een harde grens van 1 januari<br />
misschien makkelijk te verantwoorden is<br />
naar derden en discussie voorkomt, maar<br />
niet te verantwoorden is wat betreft het<br />
welbevinden van kinderen.<br />
Er zullen dan ongetwijfeld meer kinderen<br />
uitvallen in groep 3 en 4, onzeker of<br />
faalangstig worden en hun plezier in<br />
leren verliezen.<br />
Wanneer naar groep 3?<br />
Om te bepalen of een kind kan doorstromen<br />
naar groep 3 wordt veel gebruikgemaakt<br />
van scores van toetsen. Voor een<br />
goed oordeel over het kind is dit niet voldoende.<br />
Er zijn meerdere factoren die het<br />
functioneren van kinderen in groep 3<br />
positief of negatief kunnen beïnvloeden.<br />
Deze factoren moeten worden meegenomen<br />
in de bespreking. Het gaat om: welbevinden<br />
van kinderen, motivatie, zelfstandigheid,<br />
taakgerichtheid,<br />
zelfvertrouwen, concentratie, sociale<br />
vaardigheden en motoriek. Leg aan<br />
ouders uit wat nodig is voor een kind om<br />
zich competent te voelen in groep 3. Dat<br />
is méér dan een voldoende scoren op de<br />
toets!<br />
Het tempo waarin kinderen ontwikkelen<br />
is verschillend en valt lang niet altijd<br />
samen met onze overgangen gebaseerd<br />
op kalenderleeftijd. Daarom mogen we<br />
het langer kleuteren van de <strong>najaarskinderen</strong><br />
niet beschouwen als zitten blijven<br />
of als een achterstand. Het is een ontwikkelingspsychologisch<br />
gegeven dat kinderen<br />
verschillen in de tijd die ze nodig<br />
hebben om te ontwikkelen naar het<br />
gerichte leren en het uitvoeren van complexe<br />
taken. Als leerkrachten moeten we<br />
ons afvragen waarom een kind meer tijd<br />
nodig heeft. Valt het onder de normale<br />
ontwikkeling of heeft het kind specifieke<br />
behoefte en dreigt werkelijk stagnatie?<br />
Het betekent dat leerkrachten zich moeten<br />
verdiepen in de ontwikkelingspsychologie.<br />
Bij de meeste <strong>najaarskinderen</strong><br />
is er sprake van een normale ontwikkeling,<br />
dreigt er geen stagnatie, heeft de<br />
school geen hulpvraag maar is het kind<br />
nog niet zover. De school moet met deze<br />
verschillen in ontwikkelingstempo rekening<br />
houden omdat het overvragen van<br />
jonge kinderen leidt tot onzekerheid,<br />
faalangst en uitval. Deze kinderen vragen<br />
tijd en rust om te kunnen ontwikkelen en<br />
activiteiten die hen sterker maken. Door<br />
hen dit te bieden, kunnen veel latere problemen<br />
voorkomen worden. Deze kinderen<br />
moeten dus op een andere manier<br />
begeleid worden dan kinderen met speciale<br />
onderwijsbehoeften.<br />
Ouders betrekken<br />
We kunnen in het overleg met elkaar en<br />
ouders de vraag stellen: ‘Wat hebben de<br />
verschillende groepen het kind te bieden?’<br />
Voor de een zal een langer verblijf<br />
in de kleuterbouw beter zijn, omdat een<br />
kind sociaal-emotioneel nog moet groeien,<br />
meer zelfvertrouwen moet krijgen of<br />
omdat het nog veel behoefte heeft aan<br />
beweging of spel. We kunnen het kind in<br />
de kleuterbouw de kans geven om daar<br />
te leren lezen en het vaardigheden en<br />
technieken leren die passen bij zijn of<br />
haar ontwikkeling. Voor een ander is het<br />
beter om naar groep 3 te gaan, omdat bij<br />
die groep de sociale contacten liggen van<br />
het kind of omdat het al taakgericht is en<br />
een goede concentratie heeft. We kunnen<br />
deze kleuter in groep 3 meer tijd geven<br />
als het gemiddelde tempo van de groep<br />
te hoog ligt.<br />
Adviezen voor de school<br />
Tot besluit nog enkele adviezen voor de<br />
schoolpraktijk.<br />
• Zie het korter of langer kleuteren op<br />
verzoek van ouders niet als toegeven aan<br />
wensen van ouders. Net zo goed als de<br />
school motieven heeft, hebben de<br />
ouders die ook. Beide partijen mogen<br />
hun mening geven. Kinderen zijn het<br />
meeste gebaat bij een beslissing die in<br />
onderling overleg tot stand komt. Spreek<br />
je twijfels uit en wanneer een kind toch<br />
doorgaat tegen het advies van de leerkracht<br />
in, spreek dan af dat je met elkaar<br />
contact houdt over het welbevinden van<br />
het kind. In de meeste gevallen staan<br />
ouders open voor de argumenten van de<br />
school en beseffen ze heel goed dat een<br />
leerkracht hun kind in een andere situatie<br />
meemaakt dan zijzelf.<br />
• Het initiatief tot overleg over de<br />
<strong>najaarskinderen</strong> hoeft niet van ouders uit<br />
te gaan. Het is sterk als de school het<br />
initiatief neemt en alle ouders van<br />
<strong>najaarskinderen</strong> uitlegt wat er speelt met<br />
betrekking tot de wetgeving, wat dit<br />
betekent voor kinderen en hoe de school<br />
handelt.<br />
• Maak een kort verslag over de motieven<br />
om een kind langer of korter te laten<br />
kleuteren. Voeg het in het dossier van het<br />
kind. Dit soort gegevens zijn belangrijk in<br />
de overdracht naar een volgende groep.<br />
Het welbevinden van kinderen die korter<br />
of langer kleuteren, moet bewaakt worden<br />
want ze blijven of veel jonger of veel<br />
ouder dan de andere kinderen van de<br />
groep. Daarnaast kan de inspectie zien<br />
wat de overwegingen van de school zijn<br />
om een kind een schoolverlenging te<br />
geven.<br />
• Schrijf in de schoolgids wat het beleid<br />
is met betrekking tot de <strong>najaarskinderen</strong><br />
en hun overgang naar groep 3. De<br />
inspectie neemt dit mee in het gesprek<br />
met de schoolleiding.<br />
Individuele leerkrachten mogen niet<br />
alleen staan voor het beargumenteren<br />
van de keuzes die gemaakt zijn om<br />
<strong>najaarskinderen</strong> een verlengde of verkorte<br />
schoolperiode te geven. Het rekening<br />
houden met verschillen en het zorgdragen<br />
voor het ononderbroken ontwikkelingsproces<br />
van deze kinderen gaat de<br />
hele school aan en is een zaak van alle<br />
leerkrachten.<br />
Hanneke Galama-Koolen is directeur van<br />
Jenaplanschool de Zilvermeeuw te<br />
Wieringerwerf.<br />
Verwijzing: Wet op het Primair<br />
Onderwijs, artikel 8 op www.overheid.nl<br />
Verwijzing: De toelichting op de indicatoren<br />
zijn te vinden in een uitgebreide versie<br />
van het toezichtkader op www.onderwijsinspectie.nl<br />
De wereld van december 2006 101