You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
MENINGEN VAN ANDEREN<br />
Cyber-operaties en militair vermogen<br />
Lkol J.A. van Dalen<br />
Met meer dan gemiddelde belangstelling<br />
heb ik kennis genomen van het artikel<br />
’Cyber-operaties en militair vermogen’ van<br />
kolonel dr. P.A.L. Ducheine en tlnt mr. J. van<br />
Haaster. 1 Het artikel introduceert het digitale<br />
domein in het militair vermogen en bepaalt<br />
ook de cyber-elementen binnen de drie componenten<br />
van militair vermogen. Het geheel<br />
wordt helder uitgelegd en grafisch uitstekend<br />
ondersteund. Een compliment waard.<br />
Te rooskleurig<br />
Het artikel geeft echter onbedoeld een te<br />
rooskleurig beeld over de mogelijkheden van<br />
cyberwar. Het lijkt als het ware ‘te gemakkelijk’<br />
te gaan. Zo schrijven de stellers: ‘in beginsel<br />
staat niets in de weg om cyber-operaties ook via<br />
de manoeuvrebenadering en de geïntegreerde<br />
benadering vorm te geven’ (pag. 379).<br />
Ze versterken dat nog met ‘gelet op de immer<br />
toenemende digitale afhankelijkheid van<br />
mensen en organisaties ligt een digitaal “aangrijpingspunt”<br />
voor de hand’.<br />
Dit roept in mijn ogen een schijnsituatie op<br />
die voorbij gaat aan de inherente complexiteit<br />
van cyberwar. Een aantal factoren moet daarom<br />
worden meegenomen in de afweging of cyberoperaties<br />
uitgevoerd moeten worden ter<br />
ondersteuning van operaties in het landdomein.<br />
Ten eerste is het zeer twijfelachtig of bij<br />
cyber-operaties voldoende onderscheid kan<br />
worden gemaakt in militaire en civiele doelen.<br />
<strong>Militaire</strong> doelen maken vaak gebruik van<br />
civiele infrastructuur (onder meer stroomvoorziening,<br />
digitale ‘backbones’, netwerkproviders,<br />
logistieke instandhouding) en het is maar de<br />
vraag of ons onderscheidend vermogen op dit<br />
gebied groot genoeg is bij de ‘manipulatie van<br />
fysieke objecten’ (pag. 384).<br />
1 ‘Cyber-operaties en militair vermogen’, in: <strong>Militaire</strong> <strong>Spectator</strong> 182 (<strong>2013</strong>) (9) 368-387.<br />
Het kan daarom lastig zijn om vast te stellen<br />
of het object een civiel of specifiek militair<br />
doel diende. En het aanvallen van dergelijke<br />
doelen, zonder dat voldoende onderscheid kan<br />
worden gemaakt tussen militaire en civiele<br />
doelen, is volgens de aanvullende Geneefse<br />
protocollen (AP 1) van 1977 verboden.<br />
Dat geldt ook voor cyber. Dit betekent in<br />
praktijk dat deze niet onderscheidende cyberactiviteiten<br />
verboden blijven, totdat er bijvoorbeeld<br />
nieuwe verdragsafspraken zijn gemaakt<br />
of andere interpretaties van de bestaande<br />
verdragstekst door de naties gegeven wordt.<br />
Dit wordt overigens door de schrijver uitstekend<br />
verder uitgediept in het Militair Rechtelijk<br />
Tijdschrift (jaargang 106-<strong>2013</strong>, aflevering 1),<br />
waarin hij het juridische raamwerk van<br />
militaire cyber-operaties beschrijft.<br />
Imagoschade<br />
Ten tweede moeten voor het uitvoeren van<br />
operaties vaak van te voren zogeheten logical<br />
bombs zijn geplaatst in de desbetreffende (soms<br />
civiele) infrastructuur. Onder logical bombs<br />
verstaan we bewust gemanipuleerde software<br />
of ingebouwde achterdeurtjes in de software.<br />
Het ontdekken van dergelijke logical bombs<br />
kan grote imagoschade teweegbrengen of<br />
(erger nog) als casus belli worden opgevat.<br />
Met andere woorden: hiermee dreigt een<br />
(gewapend) conflict te ontstaan, wat we<br />
eigenlijk (nog) niet willen en waarvoor we<br />
eigenlijk nog niet gereed zijn. Een actueel<br />
voorbeeld hiervan is de recente ophef over de<br />
activiteiten van de Amerikaanse en Britse<br />
SIGINT organisaties National Security Agency<br />
(NSA) en General Communications HeadQuarters<br />
(GCHQ) die door middel van cyber-activiteiten<br />
zelfs cyber-verkeer van bevriende organisaties<br />
en landen intercepteerden om hier diplomatiek<br />
voordeel mee te kunnen behalen.<br />
514 MILITAIRE SPECTATOR JAARGANG 182 NUMMER <strong>11</strong> – <strong>2013</strong>