Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Daartegenover staat in de tweede plaats echter, dat wij, voor zoover toch Judas' persoon en<br />
zielsconflict ter sprake moet komen, het andere gevaar beloopen, zóó veel kwaad van hem te<br />
zeggen, als ons maar mogelijk is. Men heeft van ouden tijd af aan zich als het ware uitgeput in<br />
het zoeken van invectieven tegen den persoon van Judas. Men heeft hem voorgesteld als een<br />
rauwe, als dè rauwste openbaring, van den grofsten wil-tot-zonde. Het was dan ook niet maar een<br />
verraderlijke speling van Dante's eigen vernuft, doch het was een openhartige uitspraak van de<br />
opinie van zeer velen, vóór en na hem, toen de dichter Dante in zijn epos over de hel Judas<br />
plaatste in den ondersten helleput. Toch behoeft men niet een lang betoog om de beweerde<br />
rechtmatigheid van deze "vergelijkende" wijsheid te wraken. Daar zijn immers menschen, in<br />
de zonde intensiever woont, en zwaarder God beleedigt dan in Judas Iskarioth ons blijkt. Wat<br />
Judas deed was iets anders dan wat <strong>Christus</strong> noemt de "lastering tegen den Heiligen Geest", en<br />
daarom zullen er zijn, die dieper in het moeras van zonde en straf wegzinken dan Judas. Er<br />
bestaat een houtsnede van iemand, die ons teekent twee verlepte figuren, een hooge zijden hoed<br />
scheef op het hoofd, een dikke sigaar in den vetten mond, handschoenen aan, dédain in de oogen,<br />
een lichtekooi aan den arm, en die dan samen geteekend tegen den achtergrond van een groote<br />
stad bij nacht, en loens kijkend naar het naakte lichaam van den gefolterden <strong>Christus</strong> aan het<br />
kruis, dat zoo maar dwars op de straat ligt, waar zij hun wijn hebben gemorst. Deze houtsnede<br />
wil voorstellen hoe het mondaine leven van vele menschen ontzettend vermetel is in het<br />
voorbijgaan van <strong>Christus</strong> Jezus; en nog veel vermeteler in den rauwen lach van geblaseerde<br />
zielen, wanneer zij <strong>Christus</strong> nog eens een keer toevallig ontmoeten, en zelfs hun sigaar niet uit<br />
den mond nemen; ze zullen zóó naar bed toe gaan. Wij gelooven, dat het menschentype, dat op<br />
deze houtsnede naar het |158| leven is afgebeeld, meer aan <strong>Christus</strong> heeft misdaan, dan ooit Judas<br />
Iskarioth heeft willen doen. Trouwens, - want wij kunnen dicht bij huis blijven - Paulus heeft ook<br />
niet achter de zelf-qualificatie "ik ben de grootste der zondaren" de fatsoenlijke woorden<br />
toegevoegd: "except dan Judas". Dat is meer een ongeschreven glosse - van anderen.<br />
Nog een derde gevaar is hierin gelegen, dat men Judas enkel maar als een verráder ziet. Het<br />
verraad van den Meester voor dertig zilverlingen is zóó'n symbolisch, bijna mythologisch,<br />
gegeven en motief geworden in de historiebeschrijving van alle eeuwen, dat men vaak<br />
hardnekkig dáárop alléén de aandacht richt, wanneer men spreekt over Judas Iskarioth. Dat dit<br />
ongemotiveerd is behoeft geen betoog. In de eerste plaats mogen wij opmerken, dat, indien het<br />
verraden van de trouw de hóófdzaak was, het oer-element, de quintessence, in Judas' gruwelijk<br />
kwaad, dat er dàn ettelijke menschen zijn, bekend of anoniem, die op één lijn met hem staan en<br />
zelfs wel meer verachting verdienen dan hij. Bovendien, als wij in Judas alleen maar den<br />
verrader zien, en niet ook den strijd en het conflict van zijn leven in nauw verband brengen met<br />
de heel bizondere beteekenis van Jezus <strong>Christus</strong>, en van den kritieken tijd van diens optreden in<br />
de wereld, - dan kunnen óók wij gevoeglijk ons gaan aansluiten bij Dante, den dichter van<br />
daareven, schrijver van "De Hel"; want hij heeft in zijn reeds genoemd gedicht de verraders<br />
van<br />
Julius Caesar, n.l. Brutus en Cassius, in dezelfde hellekrocht geplaatst als Judas Iskarioth. Dit is<br />
volkomen juist op het standpunt van ieder, die van Judas alleen maar weet te vertellen, dat hij<br />
verraad pleegde aan de vriendschap, en aan de trouw, en aan de waarheid, en aan een hoog<br />
geestelijk beginsel en aan "één van" zijn dragers en herauten in deze leelijke wereld. Maar deze<br />
sinistere nevensschikking van Judas en die beide andere grootmeesters in het verraad, is voor<br />
ons, schriftgeloovigen, al dadelijk een sterke waarschuwing tegen heel de denkmethode, welke<br />
hier gevolgd wordt en van welker goed recht klakkeloos wordt uitgegaan. Judas was veel meer<br />
dan verrader. Hij wordt niet getypeerd door het verraad, maar door het handhaven van zichzelf in<br />
zijn |159| diepsten levenshonger, met verwerping van dàt Messias-beeld, dat hem in Jezus met<br />
wie