Brochure WERKZAME STIKSTOF - Vlaamse Landmaatschappij
Brochure WERKZAME STIKSTOF - Vlaamse Landmaatschappij
Brochure WERKZAME STIKSTOF - Vlaamse Landmaatschappij
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
<strong>WERKZAME</strong> <strong>STIKSTOF</strong><br />
<strong>Brochure</strong>
Inhoud<br />
Wat vindt u terug in deze brochure ................................................................................................. 2<br />
Wat is werkzame stikstof ................................................................................................................. 2<br />
Wat is de werkingscoëfficiënt van een meststof ............................................................................. 4<br />
Waarom rekenen met werkzame stikstof ........................................................................................ 4<br />
Twee systemen van bemestingsnormen in de nieuwe mestwetgeving ............................................ 6<br />
Tip om sneller te rekenen .................................................................................................................. 8<br />
Hoe kan u de efficiëntie van de mest verhogen op uw akker .......................................................... 8<br />
1<br />
Wat zijn de voordelen van het systeem werkzame stikstof ............................................................. 8<br />
Rekenvoorbeelden ............................................................................................................................. 9<br />
Voorbeeld 1 Een rundveehouder wil zijn silomaïsperceel in de Zandleemstreek bemesten met<br />
runderstalmest en kunstmest. ......................................................................................................... 10<br />
Voorbeeld 2 Een rundveehouder wil zijn korrelmaïsakkers in de Kempen bemesten met<br />
rundermengmest en kunstmest. ...................................................................................................... 13<br />
Voorbeeld 3 Een akkerbouwer wil zijn perceel met wintertarwe zonder vanggewas in de<br />
Leemstreek bemesten met varkensmengmest en kunstmest. ........................................................ 15<br />
Voorbeeld 4 Een rundveehouder wil zijn graslandperceel in de <strong>Vlaamse</strong> Zandstreek bemesten<br />
via een combinatie van beweiding en bemesting met rundermengmest ....................................... 17<br />
Voorbeeld 5 Een tuinbouwer wil zijn perceel met spinazie gevolgd door bonen in de<br />
Zandleemstreek bemesten door een combinatie van runderstalmest, gecertificeerd GFT compost<br />
en kunstmest. .................................................................................................................................. 20<br />
Zelf een voorbeeld berekenen met het systeem werkzame stikstof ............................................... 23<br />
De BASsistent helpt u bij de berekening en invulling van de bemesting ......................................... 24<br />
ADRESSEN ......................................................................................................................................... 25
<strong>Brochure</strong> Werkzame Stikstof (N)<br />
Wat vindt u terug in deze brochure<br />
2<br />
Met het nieuwe mestactieplan (MAP) is een nieuw systeem van bemestingsnormen ingevoerd.<br />
Hierbij wordt gewerkt met een bemestingsnorm voor ‘werkzame stikstof’. Dit laat toe om de<br />
gewasbehoeften gerichter in te vullen met bemesting uit: dierlijke mest, andere organische<br />
meststoffen of kunstmest. Dit is een andere wijze van denken en werken. Deze brochure maakt u<br />
wegwijs in het nieuwe systeem van bemestingsnormen voor werkzame stikstof en helpt u op weg om<br />
uw bemesting zelf uit te rekenen.<br />
Wat is werkzame stikstof<br />
Om het principe achter werkzame stikstof te begrijpen, is een basiskennis over de stikstofcyclus<br />
nodig (zie Figuur 1). In de bodem is stikstof (N) aanwezig als organische N, gebonden in organische<br />
stof, o.a. humus, of als minerale N, als ammonium of nitraat .<br />
De organische N - afkomstig van plantaardig materiaal en dierlijke mest - wordt door microorganismen<br />
afgebroken tot minerale N. Deze omzettingen door micro-organismen worden<br />
omschreven als mineralisatie en nitrificatie.<br />
Een plant neemt enkel minerale stikstof op onder opgeloste vorm, dus onder de vorm van nitraat<br />
of ammonium , met een voorkeur voor nitraat. Indien het opgeloste nitraat niet door<br />
de plant opgenomen wordt, kan het uitspoelen en zo in het oppervlakte- en grondwater terecht<br />
komen.
Opname N<br />
Organische N<br />
3<br />
Omzetting<br />
mineralisatie<br />
Omzetting<br />
nitrificatie<br />
Uitspoeling<br />
Figuur 1 - Stikstofcyclus in de bodem.<br />
Niet alle stikstof in de meststof is direct bruikbaar voor het gewas in het eerste jaar van toediening:<br />
Een deel van de stikstof verdwijnt in de lucht bij beweiding en toediening van dierlijke mest.<br />
Deze ammoniakvervluchtiging hangt af van de aanwendingswijze. Bij emissiearme aanwending<br />
zal dit minder zijn dan bij breedwerpige spreiding.<br />
De stabiele organische stikstof die langzaam mineraliseert, zal pas de volgende jaren bruikbaar<br />
zijn voor het gewas.<br />
Werkzame stikstof is de hoeveelheid stikstof in de meststof die het eerste jaar bruikbaar en<br />
benutbaar is voor de plant. Het is de som van de minerale stikstof en de snel afbreekbare organische<br />
stikstof aanwezig in de meststof:<br />
Werkzame stikstof (N)<br />
= minerale stikstof (N) + snel afbreekbare organische stikstof (N)<br />
Dierlijke mest bevat zowel minerale stikstof, snel afbreekbare organische stikstof als langzaam<br />
afbreekbare organische stikstof.
Wat is de werkingscoëfficiënt van een meststof<br />
De werkingscoëfficiënt van een meststof is de verhouding van de werkzame stikstof ten opzichte<br />
van de totale stikstof aanwezig in de meststof. De totale stikstof is de volledige stikstofinhoud van de<br />
meststof. De werkingscoëfficiënt geeft weer hoeveel procent van de totale hoeveelheid stikstof<br />
bruikbaar is voor de plant in het jaar van toediening:<br />
Werkingscoëfficiënt meststof (%) =<br />
4<br />
Verschillende factoren hebben een invloed op die werkingscoëfficiënt.<br />
De mestsoort heeft de grootste invloed op de werkingscoëfficiënt. Zo zal kunstmest voor de volle<br />
100 % werkzaam zijn, terwijl dit voor compost maar 15 % is.<br />
Daarnaast zullen een aantal andere factoren eveneens een invloed hebben op het werkzame deel<br />
van de mest dat effectief benutbaar zal zijn voor de planten:<br />
Het tijdstip van toediening;<br />
De wijze van toediening (emissiearm);<br />
De bodemstructuur en -gezondheid (zuurstof, zuurtegraad, vocht);<br />
Het tijdstip van zaaien of planten.<br />
Werkzame stikstof (N)<br />
= totale stikstofinhoud meststof x werkingscoëfficiënt meststof<br />
Waarom rekenen met werkzame stikstof<br />
Om te komen tot een optimale stikstofbemesting moet die aangepast zijn aan de behoeften van de<br />
teelt. Met het systeem van werkzame stikstof is het mogelijk om nauwkeuriger aan te sluiten bij de<br />
behoefte van de teelt. Die betere afstemming zal als effect hebben dat het verlies van nitraten daalt.<br />
Er moet dus gestreefd worden naar een evenwicht tussen de aan- en afvoer van stikstof.<br />
1. De afvoer van de stikstof bestaat uit de opname door het gewas.<br />
2. De aanvoer bestaat uit de aanwezige minerale stikstof in de bodem, de verwachte<br />
mineralisatie in de bodem, en de bemesting uit: dierlijke mest, andere organische<br />
meststoffen en/of kunstmest.
Beschikbare Werkzame Stikstof (Nwz)<br />
Voor de Plant<br />
Plantbehoefte aan<br />
Werkzame Stikstof<br />
Nwz<br />
Dierlijke Mest<br />
Werkzame N (Nwz)<br />
Uit de Bemesting<br />
Nwz<br />
Andere Meststoffen<br />
De plantbehoefte aan<br />
Werkzame N<br />
5<br />
Nwz<br />
Kunstmest<br />
Nwz<br />
Oogstresten<br />
Groenbedekker<br />
Nwz<br />
Leguminosen<br />
(fixatie)<br />
Nwz<br />
Mineralisatie<br />
Organische N<br />
Werkzame N (Nwz)<br />
Uit de Bodem<br />
Nwz<br />
Minerale N<br />
In de Bodem<br />
Figuur 2 - Afstemming stikstofbemesting aan de stikstof gewasbehoefte.<br />
Het is belangrijk de bemesting af te stemmen op de plantbehoefte. De twee kolommen in Figuur 2<br />
hierboven moeten in evenwicht zijn. Als de plantbeschikbare werkzame N lager is dan de specifieke<br />
plantbehoefte zal de plant niet optimaal groeien. Is daarentegen de plantbeschikbare werkzame N<br />
hoger dan de specifieke plantbehoefte, kan en zal de plant dat overschot aan werkzame stikstof<br />
(Nwz) niet opnemen. Dat overschot aan werkzame stikstof Nwz kan uitspoelen.<br />
Een beredeneerd gebruik van dierlijke of andere organische meststoffen en kunstmest is een<br />
essentiële voorwaarde om tot een optimale stikstofbemesting te komen. Kennis van het<br />
stikstofgehalte (N-gehalte), maar vooral ook van de hoeveelheid werkzame stikstof die de dierlijke of<br />
andere organische meststoffen bevatten, zijn onmisbaar om tot een beredeneerde stikstofbemesting<br />
te komen.
Als de N-behoefte van een gewas gekend is, kan die gewasbehoefte exact ingevuld worden indien<br />
gerekend wordt met werkzame stikstof. Op die manier kunnen de verliezen naar oppervlakte- en<br />
grondwater zoveel mogelijk beperkt worden.<br />
Een bemestingsadvies gaat uit van de plantspecifieke behoefte aan werkzame stikstof. De<br />
bodemanalyse bepaalt hoeveel werkzame stikstof uit de bodem beschikbaar komt voor de plant.<br />
Hieruit volgt dan het bemestingsadvies dat weergeeft hoeveel werkzame stikstof uit bemesting er<br />
nog toegediend moet worden. Het bemestingsadvies is dus een ideaal middel om de twee<br />
kolommen uit Figuur 2 op pagina 5 hierboven in evenwicht te brengen.<br />
6<br />
Twee systemen van bemestingsnormen in de nieuwe<br />
mestwetgeving<br />
De bemestingsnormen in het nieuwe mestactieplan (MAP) zijn gewijzigd tegenover de vroegere<br />
normen. Bij de bepaling van de bemestingsnormen voor de verschillende gewassen is rekening<br />
gehouden met de nutriëntenbehoeften van de betreffende gewassen.<br />
Voor stikstof krijgen de landbouwers de keuze om ofwel verder te werken op basis van het systeem<br />
(1) ‘totale stikstof’ ofwel over te schakelen op het systeem met (2) ‘werkzame stikstof’.<br />
Opgelet: de toepassing van één van beide systemen geldt voor het hele<br />
bedrijf. De keuze voor één van beide systemen is een overgangsmaatregel.<br />
Eens omgeschakeld naar het systeem werkzame stikstof ligt die keuze vast<br />
voor de volgende jaren tot 2014.<br />
(1) Bemestingsnormen van het systeem totale stikstof<br />
Bij het systeem van totale stikstof moeten vier stikstof bemestingsnormen gerespecteerd worden:<br />
Totale stikstofnorm (= som van N uit: dierlijke mest, kunstmest en andere meststoffen);<br />
Stikstofnorm voor dierlijke mest;<br />
Stikstofnorm voor kunstmest;<br />
Stikstofnorm voor andere meststoffen.<br />
De volledige tabel met de normen vindt u in de brochure ‘Normen en richtwaarden 2012’.<br />
(2) Bemestingsnormen van het systeem werkzame stikstof<br />
Bij het systeem van werkzame stikstof moeten slechts twee stikstof bemestingsnormen<br />
gerespecteerd worden:<br />
Stikstofnorm voor dierlijke mest (is een norm uitgedrukt in totale N, dus de totale N-inhoud van<br />
de dierlijke mest moet in rekening gebracht worden t.o.v. deze norm);<br />
Stikstofnorm voor werkzame stikstof (de som van werkzame N afkomstig van: dierlijke mest,<br />
andere meststoffen en kunstmest dient in rekening gebracht te worden t.o.v. deze norm).<br />
De volledige tabel met de normen vindt u in de brochure ‘Normen en richtwaarden 2012’.
Bij de norm ‘werkzame stikstof’ worden de werkingscoëfficiënten van de verschillende meststoffen<br />
in rekening gebracht. Die variëren immers naargelang de mestsoort:<br />
Mengmest bevat bijvoorbeeld meer werkzame stikstof dan stalmest waardoor de<br />
werkingscoëfficiënt van mengmest (60 %) dus ook groter is dan die van stalmest (30 %).<br />
Voor kunstmest wordt een werkingscoëfficiënt van 100 % gehanteerd omdat alle stikstof in<br />
kunstmest aanwezig is onder de vorm van minerale stikstof. Alle stikstof in kunstmest is dus<br />
werkzame stikstof en komt gedurende het eerste jaar na toediening ter beschikking van het<br />
gewas.<br />
In Tabel 1 vindt u een overzicht van gemiddelde werkingscoëfficiënten van de verschillende<br />
mestsoorten. Die gemiddelde werkingscoëfficiënten zal de Mestbank hanteren om de invulling van<br />
uw bemesting op te volgen.<br />
7<br />
Tabel 1 - Gemiddelde werkingscoëfficiënten<br />
Mestsoort<br />
Werkingscoëfficiënt<br />
Effluent van biologisch behandelde mest 100 %<br />
Minerale meststoffen (kunstmest) 100 %<br />
Vloeibare dierlijke mest (mengmest, vloeibare fractie van gescheiden mest,<br />
dunne fractie na scheiding, …)<br />
Andere meststoffen, behalve gecertificeerde groen- en GFT-compost<br />
(slib, schuimaarde)<br />
Vaste dierlijke mest (stalmest), (samengestelde) vaste mest, (samengestelde)<br />
vaste kippenmest, vaste fractie van gescheiden mest, champost, …<br />
Andere meststoffen die stikstof in dusdanige vorm bevatten waarbij slechts<br />
een beperkt gedeelte van de totale stikstof vrijkomt in het jaar van<br />
opbrenging (Andere meststoffen met trage N-vrijstelling (attest))<br />
60 %<br />
60 %<br />
30 %<br />
30 %<br />
Stikstof van rechtstreekse uitscheiding door begrazing 20 %<br />
Gecertificeerde groen- en GFT-compost 15 %
Tip om sneller te rekenen<br />
Als de norm van stikstof uit dierlijke mest volledig ingevuld is met 170 kg N uit dierlijke mest, dan is<br />
er afgerond bij mengmest 100 kg werkzame stikstof, bij stalmest 50 kg werkzame stikstof en bij<br />
begrazing 35 kg werkzame stikstof ingevuld.<br />
Tabel 2 - Snel reken tip om de hoeveelheid werkzame stikstof te weten bij volledige invulling van de dierlijke<br />
N-norm - op basis van de forfaitaire mestinhoud -.<br />
Dierlijke mest<br />
kg N<br />
Werkingscoëfficiënt<br />
Berekening<br />
Werkzaam<br />
kg N<br />
8<br />
Mengmest runderen en<br />
varkens, dunne fractie<br />
Stalmest, champost,<br />
vaste dierlijke mest<br />
170 60 % 170 x 0,6 102<br />
170 30 % 170 x 0,3 51<br />
Begrazing 170 20 % 170 x 0,2 34<br />
Hoe kan u de efficiëntie van de mest verhogen op uw akker<br />
U kan de efficiëntie/werking van de mest verhogen door in te spelen op verschillende factoren.<br />
Door een goede keuze van het tijdstip van bemesting kan u er voor zorgen dat er meer stikstof<br />
beschikbaar komt voor het gewas op het moment dat het gewas dit vereist.<br />
Mestaanwending met minimale verliezen door egale spreiding en onderwerking binnen dezelfde<br />
werkgang.<br />
Kennis van de mestsamenstelling.<br />
Wat zijn de voordelen van het systeem werkzame stikstof<br />
Beter rekening houden met de effectieve werkzame stikstofinhoud van de dierlijke en andere<br />
organische meststoffen en optimale mogelijkheden voor het gebruik van kunstmest.<br />
Bemestingsadviezen worden eveneens opgemaakt met werkzame stikstof.<br />
Mogelijkheid om de gewasbehoeften volledig of gedeeltelijk in te vullen met compost. (bv. voor<br />
biologische landbouw of bij een laag koolstofgehalte).<br />
Meer flexibiliteit inzake keuze van meststoffen.
Rekenvoorbeelden<br />
Door middel van een aantal praktijkvoorbeelden wordt u wegwijs gemaakt in de berekening van de<br />
bemesting via het systeem van werkzame stikstof. Ter vergelijking worden de berekeningen ook<br />
volgens het systeem met totale stikstofnormen uitgevoerd.<br />
Volgende voorbeelden vindt u terug op het overeenstemmende paginanummer.<br />
Voorbeeld 1 Een rundveehouder wil zijn silomaïsperceel in de Zandleemstreek bemesten met<br />
runderstalmest en kunstmest. .............................................................................................................. 10<br />
Voorbeeld 2 Een rundveehouder wil zijn korrelmaïsakkers in de Kempen bemesten met<br />
rundermengmest en kunstmest. ........................................................................................................... 13<br />
Voorbeeld 3 Een akkerbouwer wil zijn perceel met wintertarwe zonder vanggewas in de<br />
Leemstreek bemesten met varkensmengmest en kunstmest. ............................................................. 15<br />
Voorbeeld 4 Een rundveehouder wil zijn graslandperceel in de <strong>Vlaamse</strong> Zandstreek bemesten via<br />
een combinatie van beweiding en bemesting met rundermengmest .................................................. 17<br />
Voorbeeld 5 Een tuinbouwer wil zijn perceel met spinazie gevolgd door bonen in de<br />
Zandleemstreek bemesten door een combinatie van runderstalmest, gecertificeerd GFT compost en<br />
kunstmest. ....................................................................................................................................... 20<br />
9
10<br />
Voorbeeld 1 Een rundveehouder wil zijn silomaïsperceel in de Zandleemstreek bemesten met<br />
runderstalmest en kunstmest.<br />
Gewas<br />
Bodemtype<br />
Mestsoort<br />
Bemestingsadvies<br />
Silomaïs (geen gras als voorteelt)<br />
Niet-zandgrond<br />
Runderstalmest:<br />
Werkingscoëfficiënt: 30 %<br />
Samenstelling: 7,1 kg N/ton en 2,9 kg<br />
P 2 O 5 /ton<br />
140 kg werkzame N<br />
Het is steeds aangeraden rekening te houden met het bemestingsadvies.<br />
Praktisch dient er dus gerekend te worden met de laagste werkzame stikstof<br />
(N) waarde van: a) de Nwz uit het bemestingsadvies en b) de Nwz van de<br />
norm werkzame stikstof.<br />
Met andere woorden, de norm is steeds bindend.<br />
SYSTEEM TOTALE <strong>STIKSTOF</strong><br />
Normen (in kg N/ha):<br />
Gewasgroep<br />
N<br />
totaal<br />
N uit dierlijke<br />
mest<br />
N uit andere<br />
meststoffen<br />
N uit<br />
kunstmest<br />
Maïs 220 170 170 50<br />
Als men de norm voor dierlijke mest volledig invult, mag men 170 kg<br />
N uit dierlijke mest opbrengen. Hierin wordt de totale N inhoud van<br />
de dierlijke mest meegeteld.<br />
Als men de norm voor totale stikstof volledig invult, mag men 220<br />
kg N opbrengen uit dierlijke mest, andere meststoffen en<br />
kunstmest. Hierin wordt de totale N inhoud van alle meststoffen<br />
meegeteld.<br />
SYSTEEM <strong>WERKZAME</strong> <strong>STIKSTOF</strong><br />
Normen (in kg N/ha):<br />
Gewasgroep N werkzaam N uit dierlijke mest<br />
Maïs 150 170<br />
Als men de norm voor dierlijke mest volledig invult, mag men 170 kg<br />
N uit dierlijke mest opbrengen. Hierin wordt de totale N inhoud van<br />
de dierlijke mest meegeteld.<br />
Als men de norm voor werkzame stikstof volledig invult, mag men<br />
150 kg werkzame N opbrengen uit dierlijke mest, andere<br />
meststoffen en kunstmest. Hierin wordt de werkzame N inhoud van<br />
de dierlijke mest meegeteld.<br />
Norm kg P 2 O 5 /ha<br />
80<br />
Norm kg P 2 O 5 /ha<br />
80
Berekening:<br />
De landbouwer wil de norm voor dierlijke mest volledig invullen met<br />
runderstalmest. Hoeveel ton runderstalmest mag hij opbrengen<br />
Berekening:<br />
De landbouwer wil de norm voor dierlijke mest volledig invullen met<br />
runderstalmest. Hoeveel ton runderstalmest mag hij opbrengen<br />
= 23,9 ton/ha<br />
Hij mag 23,9 ton runderstalmest per ha op maïs brengen<br />
De landbouwer wil de norm voor totale stikstof volledig invullen. Hij heeft al<br />
170 kg N/ha uit runderstalmest opgebracht. Hoeveel kunstmest mag hij nog<br />
opbrengen<br />
220 kg N/ha - 170 kg N/ha = 50 kg N/ha<br />
Hij mag nog 50 kg N/ha uit kunstmest opbrengen.<br />
Hoeveel werkzame stikstof heeft de landbouwer opgebracht<br />
De landbouwer heeft 170 kg N/ha uit runderstalmest opgebracht met een<br />
werkingscoëfficiënt van 30%:<br />
170 kg N/ha x 0,3 = 51 kg N/ha<br />
De landbouwer heeft 51 kg werkzame N/ha opgebracht uit dierlijke<br />
mest.<br />
De landbouwer heeft 50 kg N/ha uit kunstmest opgebracht met een<br />
werkingscoëfficiënt van 100%<br />
De landbouwer heeft 50 kg werkzame N/ha opgebracht uit<br />
kunstmest.<br />
= 23,9 ton/ha<br />
Hij mag 23,9 ton runderstalmest per ha op maïs brengen<br />
Hoeveel werkzame stikstof heeft hij dan reeds opgebracht uit<br />
runderstalmest<br />
170 kg N/ha x 0,3 (werkingscoëfficiënt runderstalmest) = 51 kg N/ha<br />
De landbouwer heeft reeds 51 kg werkzame N/ha opgebracht uit<br />
dierlijke mest.<br />
Hoeveel werkzame N moet de landbouwer nog opbrengen om aan de<br />
plantbehoefte te voldoen<br />
140 kg werkzame N/ha (plantbehoefte werkzame N) - 51 kg werkzame N/ha<br />
(werkzame N opgebracht uit dierlijke mest) = 89 kg werkzame N/ha<br />
Hij moet nog 89 kg werkzame N/ha uit een andere meststof (bv.<br />
kunstmest) opbrengen.<br />
Hoeveel werkzame stikstof heeft de landbouwer dan opgebracht<br />
In totaal heeft de landbouwer 51 kg werkzame N/ha uit dierlijke mest + 89<br />
kg werkzame N/ha uit kunstmest = 140 kg werkzame N/ha opgebracht.<br />
In totaal heeft de landbouwer 51 kg werkzame N/ha uit dierlijke mest + 50<br />
kg werkzame N/ha uit kunstmest = 101 kg werkzame N/ha opgebracht.<br />
11
12<br />
Hoeveel fosfaat heeft de landbouwer dan opgebracht<br />
2,9 kg P 2 O 5 /ton x 23,9 ton/ha = 69,3 kg P 2 O 5 /ha uit stalmest<br />
Als de andere meststof ook P 2 O 5 bevat mag er niet meer dan 10,7 kg<br />
P 2 O 5 /ha (80 - 60,31) opgebracht worden.<br />
Hoeveel fosfaat heeft de landbouwer dan opgebracht<br />
2,9 kg P 2 O 5 /ton x 23,9 ton/ha = 69,3 kg P 2 O 5 /ha uit stalmest<br />
Als de andere meststof ook P 2 O 5 bevat mag er niet meer dan 10,7 kg<br />
P 2 O 5 /ha (80 - 60,31) opgebracht worden.<br />
Vergelijking beide systemen:<br />
In dit voorbeeld kan men bij het systeem werkzame stikstof de volledige gewasbehoefte invullen via bemesting met dierlijke mest. Bij het systeem totale<br />
stikstof heeft men daarentegen minder werkzame stikstof opgebracht dan het gewas nodig heeft. Bij volledige invulling van de dierlijke norm met stalmest<br />
is het dus efficiënter om het systeem werkzame stikstof te gebruiken.
Voorbeeld 2 Een rundveehouder wil zijn korrelmaïsakkers in de Kempen bemesten met rundermengmest<br />
en kunstmest.<br />
Gewas<br />
Bodemtype<br />
Mestsoort<br />
Bemestingsadvies<br />
Korrelmaïs (geen gras als voorteelt)<br />
Zandgrond<br />
Rundermengmest:<br />
Werkingscoëfficiënt: 60 %<br />
Samenstelling: 4,8 kg N/ton en 1,4 kg P 2 O 5 /ton<br />
130 kg werkzame N<br />
Het is steeds aangeraden rekening te houden met het bemestingsadvies.<br />
Praktisch dient er dus gerekend te worden met de laagste werkzame<br />
stikstof (N) waarde van: a) de Nwz uit het bemestingsadvies en b) de Nwz<br />
van de norm werkzame stikstof.<br />
Met andere woorden, de norm is steeds bindend.<br />
SYSTEEM TOTALE <strong>STIKSTOF</strong><br />
Normen (in kg N/ha):<br />
Gewasgroep<br />
N<br />
totaal<br />
N uit dierlijke<br />
mest<br />
N uit andere<br />
meststoffen<br />
N uit<br />
kunstmest<br />
Maïs 205 170 170 35<br />
Norm kg P 2 O 5 /ha<br />
80<br />
Berekening:<br />
De landbouwer wil de norm voor dierlijke mest volledig invullen met<br />
rundermengmest. Hoeveel ton rundermengmest mag hij opbrengen<br />
170 kg N/ha / 4,8 kg N/ton = 35,4 ton/ha<br />
Hij mag 35,4 ton rundermengmest per ha op maïs brengen.<br />
SYSTEEM <strong>WERKZAME</strong> <strong>STIKSTOF</strong><br />
Normen (in kg N/ha):<br />
Gewasgroep N werkzaam N uit dierlijke mest<br />
Maïs 135 170<br />
Norm kg P 2 O 5 /ha<br />
80<br />
Berekening:<br />
De landbouwer wil de norm voor dierlijke mest volledig invullen met<br />
rundermengmest. Hoeveel ton rundermengmest mag hij opbrengen<br />
170 kg N/ha / 4,8 kg N/ton = 35,4 ton/ha<br />
Hij mag 35,4 ton rundermengmest per ha op maïs brengen.<br />
De landbouwer wil de norm voor totale stikstof volledig invullen. Hij heeft al<br />
170 kg N/ha uit rundermengmest opgebracht. Hoeveel kunstmest mag hij<br />
nog opbrengen<br />
205 kg N/ha – 170 kg N/ha = 35 kg N/ha<br />
Hoeveel werkzame stikstof heeft hij dan reeds opgebracht uit<br />
rundermengmest<br />
170 kg N/ha x 0,6 (werkingscoëfficiënt rundermengmest) = 102 kg N/ha<br />
De landbouwer heeft reeds 102 kg werkzame N/ha opgebracht uit<br />
13
14<br />
Hij mag nog 35 kg N/ha uit kunstmest opbrengen.<br />
Hoeveel werkzame stikstof heeft de landbouwer opgebracht<br />
De landbouwer heeft 170 kg N/ha uit rundermengmest opgebracht met een<br />
werkingscoëfficiënt van 60%.<br />
170 kg N/ha x 0,6 = 102 kg N/ha<br />
De landbouwer heeft 102 kg werkzame N/ha opgebracht uit dierlijke<br />
mest.<br />
De landbouwer heeft 35 kg N/ha uit kunstmest opgebracht met een<br />
werkingscoëfficiënt van 100%.<br />
De landbouwer heeft 35 kg werkzame N/ha opgebracht uit<br />
kunstmest.<br />
dierlijke mest.<br />
Hoeveel werkzame N moet de landbouwer nog opbrengen om aan de<br />
plantbehoefte te voldoen<br />
130 kg N/ha - 102 kg N/ha = 28 kg N/ha<br />
Hij moet nog 28 kg werkzame N/ha uit een andere meststof (bv.<br />
kunstmest) opbrengen.<br />
Hoeveel werkzame stikstof heeft de landbouwer dan opgebracht<br />
In totaal heeft de landbouwer 102 kg werkzame N/ha uit dierlijke mest + 28<br />
kg werkzame N/ha uit kunstmest = 130 kg werkzame N/ha opgebracht.<br />
In totaal heeft de landbouwer 102 kg werkzame N/ha uit dierlijke mest +<br />
35 kg werkzame N/ha uit kunstmest = 137 kg werkzame N/ha opgebracht.<br />
Hoeveel fosfaat heeft de landbouwer dan opgebracht<br />
1,4 kg P 2 O 5 /ton x 35,4 ton/ha = 49,6 kg P 2 O 5 /ha uit rundermengmest<br />
Als de andere meststof ook P 2 O 5 bevat mag er niet meer dan 30,4 kg<br />
P 2 O 5 /ha (80 - 49,6) opgebracht worden.<br />
Hoeveel fosfaat heeft de landbouwer dan opgebracht<br />
1,4 kg P 2 O 5 /ton x 35,4 ton/ha = 49,6 kg P 2 O 5 /ha uit rundermengmest<br />
Als de andere meststof ook P 2 O 5 bevat mag er niet meer dan 30,4 kg<br />
P 2 O 5 /ha (80 - 49,6) opgebracht worden.<br />
Vergelijking beide systemen:<br />
Voor bedrijven met mengmest is er geen verschil of men het systeem met totale stikstof of het systeem met werkzame stikstof gebruikt. Met beide<br />
systemen kan men de totale gewasbehoefte invullen.
Voorbeeld 3 Een akkerbouwer wil zijn perceel met wintertarwe zonder vanggewas in de Leemstreek<br />
bemesten met varkensmengmest en kunstmest.<br />
Gewas<br />
Bodemtype<br />
Mestsoort<br />
Bemestingsadvies<br />
Wintertarwe, geen nateelt<br />
Niet-zandgrond<br />
Mestvarkensmengmest:<br />
Werkingscoëfficiënt: 60 %<br />
Samenstelling: 8,1 kg N/ton en 5 kg P 2 O 5 /ton<br />
190 kg werkzame N<br />
Het is steeds aangeraden rekening te houden met het bemestingsadvies.<br />
Praktisch dient er dus gerekend te worden met de laagste werkzame stikstof<br />
(N) waarde van: a) de Nwz uit het bemestingsadvies en b) de Nwz van de<br />
norm werkzame stikstof. Met andere woorden, de norm is steeds bindend.<br />
SYSTEEM TOTALE <strong>STIKSTOF</strong><br />
Normen (in kg N/ha):<br />
Gewasgroep<br />
Wintertarwe<br />
zonder<br />
vanggewas<br />
N<br />
totaal<br />
N uit dierlijke<br />
mest<br />
N uit andere<br />
meststoffen<br />
N uit<br />
kunstmest<br />
215 100 100 115<br />
Als men de norm voor dierlijke mest volledig invult, mag men 100 kg<br />
N uit dierlijke mest opbrengen. Omdat de wintertarwe niet gevolgd<br />
wordt door een vanggewas, mag de bemesting niet op de stoppel<br />
gebracht worden en mag ze enkel in het voorjaar opgebracht<br />
worden.<br />
Norm kg P 2 O 5 /ha<br />
75<br />
Berekening:<br />
De landbouwer wil de norm voor kunstmest volledig invullen. Hoeveel<br />
kunstmest mag in het voorjaar opgebracht worden<br />
Hij mag 115 kg N kunstmest per ha op wintertarwe brengen.<br />
SYSTEEM <strong>WERKZAME</strong> <strong>STIKSTOF</strong><br />
Normen (in kg N/ha):<br />
Gewasgroep N werkzaam N uit dierlijke mest<br />
Wintertarwe<br />
zonder<br />
vanggewas<br />
175 100<br />
Als men de norm voor dierlijke mest volledig invult, mag men 100 kg<br />
N uit dierlijke mest opbrengen. Omdat de wintertarwe niet gevolgd<br />
wordt door een vanggewas, mag de bemesting niet op de stoppel<br />
gebracht worden en mag ze enkel in het voorjaar opgebracht<br />
worden.<br />
Norm kg P 2 O 5 /ha<br />
75<br />
Berekening:<br />
De landbouwer wil in het voorjaar met kunstmest bemesten. Hoeveel<br />
kunstmest mag opgebracht worden<br />
Er mag 175 kg N kunstmest per ha op wintertarwe gebracht worden.<br />
15
16<br />
De landbouwer wil de norm voor totale stikstof volledig invullen. Hoeveel<br />
dierlijke mest mag nog opgebracht worden<br />
Er mag 100 kg N (215 -115) uit dierlijke mest opgebracht worden in<br />
het voorjaar op de wintertarwe<br />
Omdat er geen vanggewas wordt geteeld na de wintertarwe mag<br />
geen dierlijke mest gevoerd worden op de stoppel.<br />
Hoeveel werkzame stikstof heeft de landbouwer opgebracht<br />
De landbouwer heeft 175 kg werkzame stikstof/ha opgebracht.<br />
De landbouwer heeft 100 kg N/ha uit mestvarkensmengmest opgebracht<br />
met een werkingscoëfficiënt van 60%.<br />
100 kg N/ha x 0,6 = 60 kg N/ha<br />
De landbouwer heeft 60 kg werkzame N/ha opgebracht uit dierlijke<br />
mest (± 15 ton/ha).<br />
Hoeveel werkzame stikstof heeft de landbouwer opgebracht<br />
De landbouwer heeft 115 kg werkzame N/ha opgebracht uit<br />
kunstmest en 60 kg werkzame N/ha opgebracht uit dierlijke mest. In<br />
totaal geeft dit 175 kg werkzame N/ha.<br />
Hoeveel fosfaat heeft de landbouwer dan opgebracht<br />
5 kg P 2 O 5 /ton x 12 ton/ha = 60 kg P 2 O 5 /ha uit mestvarkensmengmest<br />
Vergelijking beide systemen:<br />
Bij het systeem totale stikstof kan maximaal 115 kg werkzame stikstof per ha opgebracht worden uit kunstmest, terwijl de gewasbehoefte 175 kg N is. In<br />
het systeem van totale N kan men dus niet genoeg kunstmest geven om de gewasbehoefte van wintertarwe te dekken. Met het systeem werkzame stikstof<br />
kan de landbouwer de gewasbehoefte van de wintertarwe volledig invullen met kunstmest. Om de gewasbehoefte volledig te kunnen invullen in het<br />
systeem totale stikstof dient de dierlijke mest op de wintertarwe toe gediend te worden in het voorjaar.
Voorbeeld 4 Een rundveehouder wil zijn graslandperceel in de <strong>Vlaamse</strong> Zandstreek bemesten via een<br />
combinatie van beweiding en bemesting met rundermengmest<br />
Gewas<br />
Bodemtype<br />
Mestsoort<br />
Bemestingsadvies<br />
Grasland, begraasd en gemaaid<br />
Zandgrond (het perceel ligt niet in Vlaams-Brabant)<br />
70 % bemesting door beweiding (runderen, staltype:<br />
stalmest):<br />
Werkingscoëfficiënt 20 % (beweiding)<br />
Kg/dier/jaar: 77 N en 29,5 P 2 O 5<br />
30 % rundermengmest:<br />
Werkingscoëfficiënt 60 %<br />
Samenstelling: 4,8 kg N/ton en 1,4 kg P 2 O 5 /ton<br />
235 kg werkzame N<br />
Het is steeds aangeraden rekening te houden met het bemestingsadvies.<br />
Praktisch dient er dus gerekend te worden met de laagste werkzame stikstof<br />
(N) waarde van: a) de Nwz uit het bemestingsadvies en b) de Nwz van de<br />
norm werkzame stikstof.<br />
Met andere woorden, de norm is steeds bindend.<br />
SYSTEEM TOTALE <strong>STIKSTOF</strong><br />
Normen (in kg N/ha):<br />
Gewasgroep<br />
Gras maaien<br />
+ grazen<br />
N<br />
totaal<br />
N uit dierlijke<br />
mest<br />
N uit andere<br />
meststoffen<br />
N uit<br />
kunstmest<br />
350 170 170 180<br />
SYSTEEM <strong>WERKZAME</strong> <strong>STIKSTOF</strong><br />
Normen (in kg N/ha):<br />
Gewasgroep N werkzaam N uit dierlijke mest<br />
Gras maaien<br />
+ grazen<br />
235 170<br />
Als men de norm voor totale stikstof volledig invult, mag men 350<br />
kg N opbrengen uit dierlijke mest, andere meststoffen en<br />
kunstmest.<br />
Als men de norm voor werkzame stikstof volledig invult, mag men<br />
235 kg werkzame N opbrengen uit dierlijke mest, andere<br />
meststoffen en kunstmest.<br />
Norm kg P 2 O 5 /ha<br />
90<br />
Norm kg P 2 O 5 /ha<br />
90<br />
17
18<br />
Berekening:<br />
De landbouwer wil de volledig invullen via beweiding en met<br />
rundermengmest:<br />
Hoeveel percentage van de norm voor dierlijke mest vertegenwoordigt de<br />
beweiding<br />
5 andere runderen/ha x 113 dagen : 5 x77kg N/365x113 =<br />
119 kg N dierlijk/ha<br />
Vervluchtiging 20 %: 119 kg N dierlijk/ha x 80 % =<br />
95,2 kg N dierlijk/ha<br />
Werkzame stikstof: 95,2 kg N dierlijk/ha x 20 % =<br />
19 kg Nwz/ha<br />
Berekening:<br />
De landbouwer wil de volledig invullen via beweiding en met<br />
rundermengmest:<br />
Hoeveel percentage van de norm voor dierlijke mest vertegenwoordigt de<br />
beweiding<br />
5 andere runderen/ha x 113 dagen : 5 x77kg N/365x113 =<br />
119 kg N dierlijk/ha<br />
Vervluchtiging 20 %: 119 kg N dierlijk/ha x 80 % =<br />
95,2 kg N dierlijk/ha<br />
Werkzame stikstof: 95,2 kg N dierlijk/ha x 20 % =<br />
19 kg Nwz/ha<br />
= 70 %<br />
= 70 %<br />
De landbouwer kan nog 30 % van de norm voor dierlijke mest invullen met<br />
rundermengmest.<br />
70 % door beweiding: 70 x 170 kg N/ha = 119 kg N/ha<br />
30 % door spreiding van rundermengmest: 30 x 170 kg N/ha = 51 kg<br />
N/ha<br />
Hoeveel ton rundermengmest mag de landbouwer opbrengen<br />
51 kg N/ha / 4,8 kg N/ton = 10,6 ton/ha<br />
De landbouwer mag nog 10,6 ton rundermengmest per ha<br />
opbrengen.<br />
De landbouwer kan nog 30 % van de norm voor dierlijke mest invullen met<br />
rundermengmest.<br />
70 % door beweiding: 70 x 170 kg N/ha = 119 kg N/ha<br />
30 % door spreiding van rundermengmest: 30 x 170 kg N/ha = 51 kg<br />
N/ha<br />
Hoeveel ton rundermengmest mag de landbouwer opbrengen<br />
51 kg N/ha / 4,8 kg N/ton = 10,6 ton/ha<br />
De landbouwer mag nog 10,6 ton rundermengmest per ha<br />
opbrengen.
De landbouwer wil de norm voor totale stikstof volledig invullen. Hij heeft al<br />
170 kg N/ha uit dierlijke mest opgebracht. Hoeveel kunstmest mag hij nog<br />
opbrengen<br />
350 kg N/ha - 170 kg N/ha = 180 kg N/ha<br />
Hij mag nog 180 kg N/ha uit kunstmest opbrengen.<br />
Hoeveel werkzame stikstof heeft de landbouwer opgebracht<br />
Beweiding: 95,2 kg N/ha x 0,2 = 19 kg N/ha<br />
Er is 19 kg werkzame N/ha opgebracht tijdens de beweiding.<br />
Rundermengmest: 51 kg N/ha x 0,6 = 31 kg N/ha<br />
De landbouwer heeft 31 kg werkzame N/ha opgebracht uit de<br />
bemesting met rundermengmest.<br />
In totaal heeft de landbouwer 19 + 31 kg werkzame N/ha uit dierlijke mest +<br />
180 kg werkzame N/ha uit kunstmest = 230 kg werkzame N/ha opgebracht.<br />
Hoeveel fosfaat heeft de landbouwer dan opgebracht<br />
1,4 kg P 2 O 5 /ton x 10,6 ton/ha = 14,8 kg P 2 O 5 /ha uit rundermengmest<br />
45,6 kg P 2 O 5 /ha door beweiding<br />
In totaal 60,4 kg P 2 O 5 /ha<br />
Hoeveel werkzame stikstof heeft de landbouwer reeds opgebracht<br />
Beweiding: 95,2 kg N/ha x 0,2 = 19 kg N/ha<br />
Er is 19 kg werkzame N/ha opgebracht tijdens de beweiding.<br />
Rundermengmest: 51 kg N/ha x 0,6 = 31 kg N/ha<br />
De landbouwer heeft 31 kg werkzame N/ha opgebracht uit de<br />
bemesting met rundermengmest.<br />
19 + 31 = 50 kg N/ha<br />
Er is reeds 50 kg werkzame N/ha opgebracht uit dierlijke mest.<br />
Hoeveel werkzame N moet de landbouwer nog opbrengen om aan de<br />
plantbehoefte te voldoen<br />
235 kg N/ha - 50 kg N/ha = 185 kg N/ha<br />
Er moet nog 185 kg N/ha uit kunstmest opgebracht worden.<br />
Hoeveel werkzame stikstof heeft de landbouwer opgebracht<br />
In totaal heeft de landbouwer 50 kg werkzame N/ha uit dierlijke mest + 185<br />
kg werkzame N/ha uit kunstmest = 235 kg werkzame N/ha opgebracht.<br />
Hoeveel fosfaat heeft de landbouwer dan opgebracht<br />
1,4 kg P 2 O 5 /ton x 10,6 ton/ha = 14,8 kg P 2 O 5 /ha uit rundermengmest<br />
45,6 kg P 2 O 5 /ha door beweiding<br />
In totaal 60,4 kg P 2 O 5 /ha<br />
Vergelijking beide systemen:<br />
Voor bedrijven met mengmest en begrazing is er slechts een klein verschil tussen het systeem met totale stikstof en het systeem met werkzame stikstof.<br />
Met het systeem werkzame stikstof kan men de totale gewasbehoefte opbrengen.<br />
19
20<br />
Voorbeeld 5 Een tuinbouwer wil zijn perceel met spinazie gevolgd door bonen in de Zandleemstreek<br />
bemesten door een combinatie van runderstalmest, gecertificeerd GFT compost en<br />
kunstmest.<br />
Gewas<br />
Bodemtype<br />
Mestsoort<br />
Bemestingsadvies<br />
Spinazie gevolgd door bonen<br />
groep II en III<br />
Niet-zandgrond<br />
Runderstalmest:<br />
Werkingscoëfficiënt 30 %<br />
Samenstelling 7,1 kg N/ton en 2,9 P 2 O 5 /ton<br />
GFT compost, gecertificeerd:<br />
Werkingscoëfficiënt 15 %<br />
Samenstelling 10 kg N/ton en 6 kg P 2 O 5 /ton<br />
Kunstmest<br />
215 kg werkzame N<br />
Het is steeds aangeraden rekening te houden met het bemestingsadvies.<br />
Praktisch dient er dus gerekend te worden met de laagste werkzame stikstof<br />
(N) waarde van: a) de Nwz uit het bemestingsadvies en b) de Nwz van de<br />
norm werkzame stikstof. Met andere woorden, de norm is steeds bindend.<br />
SYSTEEM TOTALE <strong>STIKSTOF</strong><br />
Normen (in kg N/ha):<br />
Gewasgroep<br />
Groenten<br />
groep II en III<br />
N<br />
totaal<br />
N uit dierlijke<br />
mest<br />
N uit andere<br />
meststoffen<br />
N uit<br />
kunstmest<br />
295 170 170 125<br />
Als men de norm voor totale stikstof volledig invult, mag men 295 kg<br />
N opbrengen uit dierlijke mest, andere meststoffen en kunstmest.<br />
Norm kg P 2 O 5 /ha<br />
75<br />
SYSTEEM <strong>WERKZAME</strong> <strong>STIKSTOF</strong><br />
Normen (in kg N/ha):<br />
Gewasgroep N werkzaam N uit dierlijke mest<br />
Groenten<br />
groep II en III<br />
225 170<br />
Als men de norm voor werkzame stikstof volledig invult, mag men<br />
225 kg werkzame N opbrengen uit dierlijke mest, andere<br />
meststoffen en kunstmest.<br />
Norm kg P 2 O 5 /ha<br />
75
Berekening:<br />
De tuinbouwer wil de totale norm voor N van 295 kg N/ha volledig invullen<br />
en verdeelt de bemesting als volgt:<br />
Hoeveel ton runderstalmest mag de landbouwer opbrengen<br />
170 kg N dierlijk/ha / 7,1 kg N/ton = 23,9 ton/ha<br />
Er wordt 15 ton runderstalmest per ha opgebracht.<br />
15 ton/ha x 7,1 kg N/ton = 106,5 kg N dierlijk/ha<br />
Hoeveel ton compost mag de landbouwer opbrengen<br />
Totaal mag 295 kg N totaal - 106,5 kg N uit dierlijk > nog 170 kg N uit<br />
compost<br />
170 kg N/ha / 10 kg N/ton = 17 ton/ha<br />
!Opgepast met P 2 O 5<br />
Er wordt 10 ton compost per ha opgebracht.<br />
10 ton/ha x 10 kg N/ton = 100 kg N/ha<br />
Hoeveel kunstmest mag nog opgebracht worden<br />
Totaal mag 295 kg N totaal - 106,5 kg N uit dierlijk - 100 N ander = 88,5 kg<br />
N kunstmest/ha<br />
Er mag 88,5 kg N/ha uit kunstmest opgebracht worden.<br />
(327,5 kg Ammoniumnitraat 27 %)<br />
Hoeveel werkzame stikstof is opgebracht<br />
De landbouwer heeft 106,5 kg N/ha uit runderstalmest opgebracht met een<br />
werkingscoëfficiënt van 30 %:<br />
106,5 kg N dierlijk/ha x wc 0,3 = 31,95 kg werkzame N/ha<br />
De landbouwer heeft 31,95 kg werkzame N/ha opgebracht uit<br />
Berekening:<br />
Hoeveel ton runderstalmest mag de landbouwer opbrengen<br />
170 kg N dierlijk/ha / 7,1 kg N/ton = 23,9 ton/ha<br />
Er wordt 15 ton runderstalmest per ha opgebracht.<br />
15 ton/ha x 7,1 kg N/ton = 106,5 kg N dierlijk/ha<br />
106,5 kg N dierlijk/ha x wc 30 % = 31,95 kg werkzame N/ha<br />
Hoeveel ton compost brengt de landbouwer op<br />
Er wordt 10 ton compost per ha opgebracht.<br />
10 ton/ha x 10 kg N/ton = 100 kg N/ha<br />
100 kg N/ha x wc 15 % = 15 kg Nwz/ha<br />
Hoeveel werkzame stikstof heeft de landbouwer dan opgebracht uit<br />
runderstalmest<br />
106,5 kg N dierlijk/ha x wc 0,3 = 31,95 kg werkzame N/ha<br />
Hij heeft reeds 31,95 kg werkzame N/ha opgebracht uit dierlijke<br />
mest.<br />
Hoeveel werkzame stikstof heeft de landbouwer dan opgebracht uit<br />
compost<br />
100 kg N/ha x wc 0,15 = 15 kg Nwz/ha<br />
Hij heeft reeds 15 kg werkzame N/ha opgebracht uit compost.<br />
Hoeveel werkzame N moet de landbouwer nog opbrengen om aan de<br />
plantbehoefte te voldoen<br />
215 - 31,95 - 15 = 168 kg Nwz/ha<br />
De landbouwer moet nog 168 kg werkzame N/ha opbrengen. Dit<br />
kan onder ander met kunstmest. (622 kg Ammoniumnitraat 27 %)<br />
21
22<br />
dierlijke mest.<br />
De landbouwer heeft 100 kg N/ha uit compost opgebracht met een<br />
werkingscoëfficiënt van 15 %:<br />
100 kg N/ha x 0,15 = 15 kg N/ha<br />
De landbouwer heeft 15 kg werkzame N/ha opgebracht uit<br />
compost.<br />
Hoeveel werkzame stikstof is opgebracht<br />
In totaal heeft de landbouwer 31,95 kg werkzame N/ha uit dierlijke mest +<br />
15 kg werkzame N/ha uit compost + 168 kg werkzame N/ha uit kunstmest =<br />
215 kg werkzame N/ha opgebracht.<br />
In totaal heeft de landbouwer 31,95 kg werkzame N/ha uit dierlijke mest +<br />
15 kg werkzame N/ha uit compost + 88,5 kg N/ha uit kunstmest = 135,45 kg<br />
werkzame N/ha opgebracht.<br />
Hoeveel fosfaat heeft de landbouwer dan opgebracht<br />
2,9 kg P 2 O 5 /ton x 15 ton/ha = 43,5 kg P 2 O 5 /ha uit stalmest<br />
(6 kg P 2 O 5 /ton x ½*) x 10 ton/ha = 30 kg P 2 O 5 /ha uit stalmest<br />
In totaal 73,5 kg P 2 O 5 /ha<br />
* bij gecertificeerd gft- en groencompost moet slechts de helft van de kg P 2 O 5 /ton<br />
ingevuld worden.<br />
Hoeveel fosfaat heeft de landbouwer dan opgebracht<br />
2,9 kg P 2 O 5 /ton x 15 ton/ha = 43,5 kg P 2 O 5 /ha uit stalmest<br />
(6 kg P 2 O 5 /ton x ½*) x 10 ton/ha = 30 kg P 2 O 5 /ha uit stalmest<br />
In totaal 73,5 kg P 2 O 5 /ha<br />
* bij gecertificeerd gft- en groencompost moet slechts de helft van de kg P 2 O 5 /ton<br />
ingevuld worden.<br />
Vergelijking beide systemen:<br />
Als er stalmest gebruikt wordt, kan men best met het systeem van werkzame stikstof werken. In het systeem werkzame stikstof kan men de volledige<br />
gewasbehoefte dekken en is er meer flexibiliteit in de keuze van meststoffen.
Zelf een voorbeeld berekenen met het systeem werkzame stikstof<br />
Bereken zelf de bemesting met het nieuwe systeem van werkzame stikstof in het onderstaande<br />
oefenvoorbeeld.<br />
Stel een landbouwer wil voederbieten op niet-zandgrond bemesten door eerst de norm van dierlijke<br />
mest volledig in te vullen met mestvarkens mengmest. Hoeveel kunstmest mag hij dan nog<br />
opbrengen<br />
Gegevens:<br />
Eerst zoekt u op wat de stikstofsamenstelling en de werkingscoëfficiënt (WC) is van mestvarkens<br />
mengmest.<br />
Dan zoekt u op wat de bemestingsnorm voor werkzame en dierlijke stikstof voor voederbieten op<br />
niet-zandgrond is. Die vindt u in de brochure ‘Normen en richtwaarden 2012’.<br />
23<br />
Berekening:<br />
Hoeveel ton mestvarkens mengmest mag opgebracht worden<br />
Norm dierlijke N<br />
Samenstelling<br />
kg N/ha = ton/ha<br />
kg N/ton<br />
A<br />
A<br />
=> Er mag ton per ha mestvarkens mengmest opgebracht worden.<br />
Hoeveel werkzame stikstof is dan opgebracht<br />
Norm dierlijke N<br />
kg N/ha x Werkingscoëfficiënt = kg N/ha<br />
B<br />
B<br />
=> Er is reeds kg werkzame stikstof per ha opgebracht uit dierlijke mest.<br />
Hoeveel kunstmest mag nog opgebracht worden<br />
Norm werkzame N<br />
B<br />
kg N/ha - kg N/ha = kg N/ha<br />
C<br />
C<br />
=> Er mag kg N/ha uit kunstmest opgebracht worden.<br />
Antwoord:<br />
Norm dierlijke N voederbieten = 170 kg N/ha<br />
Samenstelling mestvarkens mengmest = 8,1 kg N/ton en 5 kg P 2 O 5 /ton<br />
A = 21 ton/ha<br />
Werkingscoëfficiënt mestvarkens mengmest = 60%<br />
B = 102 kg N/ha<br />
Norm werkzame N voederbieten = 260 kg N/ha<br />
C = 158 kg N/ha<br />
Opgepast het bovenstaande antwoord is niet correct!
Er dient immers ook rekening gehouden te worden met de fosfaatnorm.<br />
De fosfaatnorm is in dit voorbeeld 75 kg P 2 O 5 /ha.<br />
75 kg P 2 O 5 /ha / 5 kg P 2 O 5 /ton mestvarkens mengmest = 15 ton mestvarkens mengmest/ha<br />
15 ton/ha x 8,1 kg N/ton = 121,5 kg dierlijke N/ha<br />
121,5 kg dierlijke N/ha x wc 0,60 = 72,9 kg werkzame N/ha<br />
260 kg N/ha - 72,9 kg N/ha = 187 kg N/ha.<br />
Er mag nog 187 kg N/ha uit kunstmest opgebracht worden. Dat komt overeen met ongeveer 692 kg<br />
Ammoniumnitraat 27 %/ha.<br />
24<br />
Tabel 3 – Deze tabel geeft een overzicht weer van de werkzame N per eenheid van enkele courante<br />
meststoffen. Deze waarden kunnen gebruikt worden om de hoeveelheid werkzame N te berekenen die in de<br />
meststof aanwezig is. Bv. 23 ton stalmest bevat (23 x 2,13) 48,99 kg werkzame N.<br />
Meststof Eenheid kg Werkzame N/eenheid kg P2O5/eenheid<br />
Stalmest 1 ton 2,13 2,9<br />
Rundermengmest 1 ton 2,88 1,4<br />
mestkalverenmengmest 1 ton 1,80 1,3<br />
Mestvarkensmengmest 1 ton 4,86 5<br />
Mestvarkensmengmest<br />
(brijbakken)<br />
1 ton 4,50 9<br />
Compost 1 ton 0,30 4,5<br />
Compost gecertificeerd 1 ton 0,30 2,25<br />
schuimaarde 1 ton 2,70 8<br />
ammoniumnitraat 27 % N 100 kg 27,00 0<br />
De BASsistent helpt u bij de berekening en invulling van de<br />
bemesting<br />
Om uit te rekenen hoeveel dierlijke mest, andere mest of kunstmest u mag opbrengen, kan u ook<br />
werken met de BASsistent Balanssimulator. Dit programma kunt u downloaden van de website:<br />
www.vlm.be. Als u hierover meer uitleg wenst, kunt u contact opnemen met de contactpersonen die<br />
achteraan in de brochure staan.
ADRESSEN<br />
<strong>Vlaamse</strong> <strong>Landmaatschappij</strong> (VLM), Afdeling Mestbank<br />
Oost-Vlaanderen<br />
Ganzendries 149<br />
9000 Gent<br />
Tel.: 09 244 86 12<br />
luc.gallopyn@vlm.be<br />
Vlaams-Brabant<br />
Dirk Boutsgebouw<br />
Diestsepoort 6 bus 74<br />
3000 Leuven<br />
Tel.: 016 66 52 65<br />
peter.schildermans@vlm.be<br />
West-Vlaanderen<br />
Velodroomstraat 28<br />
8200 Brugge<br />
Tel.: 050 45 81 67<br />
els.goethals@vlm.be<br />
Limburg<br />
Koningin Astridlaan 10<br />
3500 Hasselt<br />
Tel.: 011 29 87 37<br />
vital.vandewaerde@vlm.be<br />
25<br />
Antwerpen<br />
Cardijnlaan 1<br />
2200 Herenthals<br />
Tel.: 014 25 83 04<br />
els.daemen@vlm.be