Deelrapport 3: Hoe Dionysos - Universiteit Twente
Deelrapport 3: Hoe Dionysos - Universiteit Twente
Deelrapport 3: Hoe Dionysos - Universiteit Twente
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Uit dat alles rijst het beeld op van een soort overstroming waarbij de polder plotseling onder water<br />
komt te staan omdat het dijkenstelsel op diverse plaatsen ernstig beschadigd is. Wat was de toestand<br />
van het dijkenstelsel dat Haren en zijn bewoners had kunnen beschermen Er tekenen zich in<br />
elk van een aantal zwakke plekken af, plaatsen waar de actoren in formele zin misschien weinig te<br />
verwijten viel, maar waar het risico op een doorbraak aanwezig was. Daaruit volgt niet dat het<br />
voorgenomen feest ‘onvermijdelijk’ op een vechtpartij met de politie moest uitlopen. Uit een zwak<br />
dijkenstelsel volgt evenmin dat je altijd natte voeten krijgt. Maar de situatie verandert als er storm op<br />
til is en de watermassa opgestuwd wordt. Die stuwing deed zich in Haren voor toen duizenden<br />
jongeren naar het dorp kwamen terwijl er verder weinig te beleven was. Bovendien bleken vele<br />
feestgangers onder invloed van alcohol waarmee de kans op grensoverschrijdend gedrag steeg. Een<br />
deel van de feestgangers ging inderdaad fors over de schreef. Ze deden allerlei dingen waarvan ze<br />
later (eenmaal ontnuchterd) veel spijt hadden. Dat geldt in elk geval voor vele jongeren die met de<br />
politie op de vuist gingen. Die confrontatie was voor hen op het moment zelf even nieuw als sensationeel.<br />
Het uitdagen van de gezagsdragers, het schenden van sociaal geaccepteerde normen, het<br />
wegrennen voor de ME, het inslaan van een winkelruit, het gooien met stenen of dranghekken, ja<br />
zelfs het incasseren van een paar forse klappen zorgde voor een geweldige kick. Ofschoon het<br />
overdreven is om de nachtelijke situatie in Haren als ‘oorlogsgebied’ te kenschetsen, deden veel<br />
relschoppers vermoedelijk wel een soort frontervaring op. De rellen kregen, toen ze eenmaal in gang<br />
waren gezet, een eigen dynamiek. Deze werd vermoedelijk versterkt door het feit dat er veel onbekende<br />
jongens bij elkaar waren. De remmingen die optreden als een geweldpleger bij extreem<br />
gedrag door zijn vrienden teruggefloten wordt, konden hier hun werk niet doen. 14 Toch denken wij<br />
dat het gebruik van bier en sterke drank de voornaamste factor was die het onderscheid tussen<br />
droom en daad uitwiste. Bijgevolg speelden zich in Haren taferelen af die nauwelijks onderdeden<br />
voor datgene wat de film Project X liet zien.<br />
2. Reflexief intermezzo<br />
Onze conclusie is dat men de rellen in Haren ten dele als een ongelukkige samenloop van omstandigheden<br />
kan opvatten. Net zoals de watersnoodramp van 1953 voor een deel door toevallige factoren<br />
werd bepaald. Als het op 31 januari van dat jaar geen springtij was geweest, als er geen noordwesterstorm<br />
had gestaan, als de waarschuwing door alle bewoners was gehoord dan… Ja, dan was de<br />
schade niet zo groot geweest. Het cruciale punt is evenwel dat veel dijken zwak waren terwijl het<br />
onderhoud te wensen overliet. Op analoge wijze vragen wij ons af wat de toestand van het dijkenstelsel<br />
rond Haren was. Welke barrières hadden moeten voorkomen dat zoveel adolescenten hun<br />
impulsen in dit villadorp kwamen botvieren Waar traden zwakke plekken aan het licht en waar moet<br />
nodig onderhoud gepleegd worden Samenvattend menen wij dat we kritisch moeten kijken naar de<br />
feestcultuur die zich in Nederland ontwikkeld heeft. <strong>Hoe</strong>wel de verantwoordelijkheid op dat gebied<br />
niet erg helder is, lijkt een discussie over het stellen en handhaven van grenzen daar niet overbodig.<br />
Met betrekking tot de Project X en aanverwante films zien wij nauwelijks aanleiding voor zorgen,<br />
zeker niet zolang jongeren het verschil tussen realiteit en fictie in het oog houden. Op het vlak van de<br />
mobilisatie kan men zich wél enkele verbeteringen voorstellen, zoals een meer heldere scheiding<br />
tussen het private en het publieke gebruik bij sociale media evenals een minder opgewonden<br />
berichtgeving bij traditionele media. Bij het ruimtelijke verkeer kan men nagaan of groepen reizigers<br />
die de openbare orde verstoren op een of andere manier te stoppen zijn. Met betrekking tot het<br />
gesprek tussen ouders en kinderen zien we geen redenen voor bezorgdheid.<br />
14<br />
Op het belang van deze factor is met name gewezen door Jan Dirk de Jong.<br />
138 | COMMISSIE ‘PROJECT X’ HAREN