De-kracht-van-sociale-innovatie
De-kracht-van-sociale-innovatie
De-kracht-van-sociale-innovatie
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
nieuwe wegen. Kennisontwikkeling kan zich, mede via deze nieuwe werkwijzen, tevens<br />
meer rechtstreeks richten op <strong>sociale</strong> doelen en maatschappelijke uitdagingen. <strong>De</strong> AWT<br />
heeft hier uitgebreid bij stil gestaan in zijn briefadvies over <strong>sociale</strong> <strong>innovatie</strong> (2012).<br />
Kennisontwikkeling vindt nu doorgaans plaats binnen afzonderlijke disciplines die weer zijn<br />
onderverdeeld in categorieën als natuurwetenschappen, menswetenschappen, geesteswetenschappen<br />
etcetera. Ook de financiering <strong>van</strong> onderzoek (eerste en tweede geldstroom)<br />
komt langs disciplinegrenzen tot stand. Wetenschap via deze historisch gegroeide indeling<br />
heeft in het verleden veel resultaten gebracht maar brengen de samenleving nu niet veel<br />
verder als het gaat om complexe maatschappelijke uitdagingen. Transities, veranderingen<br />
en het oplossen <strong>van</strong> problemen vragen om het denken in termen <strong>van</strong> (maatschappelijke)<br />
systemen, om multidisciplinaire samenwerking en om nieuwe allianties. Complexe problemen<br />
als klimaatverandering en schaarste vragen om systeem<strong>innovatie</strong>s, waarbij <strong>van</strong>uit<br />
meerdere disciplines en met meerdere stakeholders aan oplossingen wordt gewerkt.<br />
Dit alles is in de huidige organisatievorm <strong>van</strong> het internationale wetenschapsveld bepaald<br />
niet <strong>van</strong>zelfsprekend. 33 Wel wordt er op diverse plekken gewerkt aan verandering.<br />
Steeds vaker werken (jonge) onderzoekers samen <strong>van</strong>uit allerlei specialismen in <strong>innovatie</strong>ve<br />
projecten over grenzen heen (zie kader), samenwerking die mogelijk gemaakt<br />
wordt door internet, nieuwe media en vervoersmogelijkheden.<br />
Earth System Science<br />
Een voorbeeld <strong>van</strong> verregaande samenwerking tussen disciplines is het in ontwikkeling<br />
zijnde vakgebied <strong>van</strong> de Earth System Science .34 Hierin wordt de aarde als één samenhangend<br />
systeem gezien en in het perspectief geplaatst <strong>van</strong> zijn gehele geschiedenis<br />
(Big History). Earth System Science benadrukt de interacties tussen veranderingen in de<br />
natuur (atmosfeer, oceanen en land) en het leven, waaronder de mens. Uitgangspunt is<br />
dat er een wisselwerking bestaat tussen de evolutie <strong>van</strong> het leven (in het bijzonder de<br />
mens) en de evolutie <strong>van</strong> de aarde. Juist deze interacties vallen tussen wal en schip wanneer<br />
er in traditionele wetenschappelijke disciplines gedacht wordt. Vanuit dit theoretisch<br />
kader worden zaken als de huidige gevoelde klimaatproblemen in een breder<br />
perspectief geplaatst dan gebruikelijk, wat tot nieuwe inzichten en kennis kan leiden.<br />
Ook partijen in het Nederlandse wetenschapslandschap denken na over de gewenste<br />
toekomstige ontwikkelingsrichting <strong>van</strong> de wetenschap. Zo benadrukt de KNAW in zijn<br />
adviesrapport ‘Kwetsbaarheid en veer<strong>kracht</strong> <strong>van</strong> maatschappelijke systemen’ dat de <strong>sociale</strong><br />
wetenschappen een grotere bijdrage kunnen leveren aan de oplossing <strong>van</strong> urgente<br />
maatschappelijke opgaven. <strong>De</strong> zorg, het onderwijs, de mobiliteit, het openbaar bestuur,<br />
de ruimtelijke ordening, de rechtspraak, het financiële stelsel, het zijn allemaal systemen<br />
met een eigen dynamiek, maar ook met gemeenschappelije kenmerken. Meer regelgeving<br />
en meer toezicht dragen bij aan meer rigiditeit en niet noodzakelijk aan meer ver-<br />
33<br />
AWT 2012; Corbey 2012.<br />
34<br />
Ook wel Whole Earth Science of geobiologie of biogeologie genoemd. Zie ook Westbroek 2012.<br />
26 <strong>De</strong> <strong>kracht</strong> <strong>van</strong> <strong>sociale</strong> <strong>innovatie</strong>