NT2-docent, man/vrouw met missie - Centrum voor Taal & Onderwijs
NT2-docent, man/vrouw met missie - Centrum voor Taal & Onderwijs
NT2-docent, man/vrouw met missie - Centrum voor Taal & Onderwijs
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
nieuwsbrief TAAL & ONDERWIJS juni 2010<br />
<strong>NT2</strong>-<strong>docent</strong>, <strong>man</strong>/<strong>vrouw</strong> <strong>met</strong> <strong>missie</strong><br />
Resultaten van de bevraging bij <strong>NT2</strong>-<strong>docent</strong>en<br />
Door Lies Houben, CTO-medewerker<br />
Brede evaluatie, differentiatie, behoeftegericht werken, … De <strong>NT2</strong>-<strong>docent</strong> wordt geconfronteerd<br />
<strong>met</strong> vele onderwijsvernieuwingen. Maar hoe staan de <strong>NT2</strong>- <strong>docent</strong>en hier zelf tegenover? Hoe<br />
beoordelen zij vernieuwende les- en evaluatiepraktijken? Hoe situeren zij hun eigen praktijk<br />
binnen deze vernieuwingen? Welke ondersteuningsnoden hebben <strong>NT2</strong>-lesgevers? Hoog tijd,<br />
vond het <strong>Centrum</strong> <strong>voor</strong> <strong>Taal</strong> en <strong>Onderwijs</strong> (KU Leuven), om de stem van de lesgevers te kennen<br />
en hun behoeften in kaart te brengen. Is een goed inzicht in noden en behoeften die bij de<br />
lesgevers leven immers niet een noodzakelijke <strong>voor</strong>waarde <strong>voor</strong> een degelijke ondersteuning<br />
van het <strong>NT2</strong>-veld?<br />
In juni 2012 verspreidde het CTO een digitale enquête onder alle lesgevers bij centra<br />
basiseducatie, centra <strong>voor</strong> volwassenenonderwijs en universitaire talencentra. 380 <strong>NT2</strong>-<br />
leerkrachten namen actief deel aan het survey-onderzoek en vulden de enquête in (waar<strong>voor</strong><br />
dank!). De resultaten werden verwerkt in een rapport dat werd <strong>voor</strong>gesteld op 19 december 2011<br />
op het departement <strong>Onderwijs</strong> van de Vlaamse Gemeenschap.<br />
Hieronder volgt een overzicht van de opvallendste resultaten.<br />
De bevraging<br />
Het eerste deel van de enquête legde de <strong>NT2</strong>-<strong>docent</strong>en een 11-tal vernieuwende<br />
onderwijspraktijken <strong>voor</strong>, waaronder: het peilen naar <strong>NT2</strong>-behoeften van cursisten, het inspelen<br />
op die behoeften, het werken vanuit realistische taken, het stimuleren van interactie tussen<br />
cursisten, het organiseren van buitenschoolse activiteiten, het alternatief evalueren, … Voor elke<br />
vernieuwende actie werd de klaspraktijk van lesgevers bevraagd: doe je dit in je klas of niet?<br />
Verder werd <strong>voor</strong> elke actie gepeild naar heersende opvattingen, de mate waarin contextfactoren<br />
een al dan niet bevorderende of belemmerende rol spelen en de mate waarin lesgevers zich<br />
bekwaam voelen om de actie uit te voeren.<br />
Het tweede deel van de enquête peilde naar de <strong>man</strong>ier waarop <strong>NT2</strong>-lesgevers naar hun werk als<br />
<strong>NT2</strong>-<strong>docent</strong> kijken. Zijn ze tevreden in hun job? Voelen ze zich gesteund? Wat vinden ze<br />
belangrijk in de uitvoering van hun werk? Over welke competenties moet een <strong>NT2</strong>-lesgever<br />
volgens hen beschikken? Welke noden en behoeften hebben ze? En welke vormen van<br />
ondersteuning vinden ze zinvol?<br />
De resultaten<br />
De kwantitatieve en kwalitatieve verwerking van de antwoorden geeft een beeld van hoe de<br />
<strong>docent</strong>en tegenover de <strong>voor</strong>gestelde vernieuwingen staan. Voor wat betreft klaspraktijk,<br />
meningen, contextfactoren en mate van bekwaamheid bij de bevraagde acties, vallen de resultaten<br />
uiteen in 3 groepen:<br />
1. Een eerste groep (figuur 1) bevat acties die positief scoren over de hele lijn. Zowel <strong>voor</strong><br />
klaspraktijk, meningen, contextfactoren als bekwaamheid staat in onderstaande tabel een<br />
plusteken: meer dan 50% van de lesgevers rapporteert de acties uit te voeren, heeft een<br />
© <strong>Centrum</strong> <strong>voor</strong> <strong>Taal</strong> en <strong>Onderwijs</strong>
nieuwsbrief TAAL & ONDERWIJS juni 2010<br />
positieve mening over de actie en geeft aan dat contextfactoren (krijg je voldoende tijd en<br />
ruimte, gaat het om een gangbare praktijk binnen het centrum, heb je toegang tot<br />
materialen, enzo<strong>voor</strong>t) <strong>voor</strong> deze acties meestal bevorderlijk zijn. De meerderheid van de<br />
lesgevers voelt zich <strong>voor</strong> deze praktijken ook bekwaam.<br />
Figuur 1<br />
Praktijk<br />
Klaspraktijk Meningen Contextfactoren Bekwaamheid<br />
Activiteiten aanbieden<br />
die vertrekken van<br />
realistische taken<br />
+<br />
78,4%<br />
+<br />
53,8%<br />
+<br />
54,1%<br />
+<br />
69,5%<br />
Evalueren aan de hand<br />
van realistische taken<br />
+<br />
77,8%<br />
+<br />
66,3%<br />
+<br />
49,2%<br />
+<br />
69,5%<br />
Interactie tussen<br />
cursisten stimuleren<br />
+<br />
86,5%<br />
+<br />
81,3%<br />
+<br />
68,7%<br />
+<br />
76,2%<br />
2. In een tweede groep vinden we acties terug waarover men in hoofdzaak wel positieve<br />
meningen heeft, maar waarbij dit niet weerspiegeld wordt in de klaspraktijk. Voor deze<br />
acties werken de contextfactoren eerder tegen en voelt men zich doorgaans ook minder<br />
bekwaam. In figuur 2 staat in de kolommen klaspraktijk, contextfactoren en<br />
bekwaamheid bijgevolg een minteken (minder dan 50% van de lesgevers is positief over<br />
de uitvoering in de klaspraktijk, over de positieve rol van contextfactoren en over de<br />
inschatting van de eigen bekwaamheid).<br />
Figuur 2<br />
Praktijk<br />
Klaspraktijk Meningen Contextfactoren Bekwaamheid<br />
Gebruik maken van<br />
nieuwe media<br />
-<br />
20,6%<br />
+<br />
55,7%<br />
-<br />
22,4%<br />
-<br />
44,3%<br />
De cursisten inspraak<br />
geven<br />
-<br />
17,8%<br />
+<br />
61,9%<br />
-<br />
14,11%<br />
-<br />
37,1%<br />
Buitenschoolse<br />
activiteiten<br />
organiseren<br />
-<br />
14,6%<br />
+<br />
64,4%<br />
-<br />
23,5%<br />
-<br />
42,9%<br />
Alternatieve<br />
evaluatievormen<br />
inzetten<br />
-<br />
29%<br />
+<br />
55,9%<br />
-<br />
21,4%<br />
-<br />
25,8%<br />
Je lessen afstemmen<br />
op de <strong>NT2</strong>-behoeften<br />
van cursisten<br />
-<br />
40,9%<br />
+<br />
78,1%<br />
-<br />
12,1%<br />
-<br />
40,5%<br />
3. De derde groep acties zijn moeilijker te vatten in één categorie. Ze vertonen een grillig<br />
beeld. Opvallend is dat de actie ‘differentiatiemogelijkheden <strong>voor</strong>zien bij lesactiviteiten’<br />
over de gehele lijn heel zwak scoort.<br />
© <strong>Centrum</strong> <strong>voor</strong> <strong>Taal</strong> en <strong>Onderwijs</strong>
nieuwsbrief TAAL & ONDERWIJS juni 2010<br />
Figuur 3<br />
Praktijk<br />
Klaspraktijk Meningen Contextfactoren Bekwaamheid<br />
Peilen naar <strong>NT2</strong>-<br />
behoeften bij de<br />
cursisten<br />
+<br />
66,8%<br />
-<br />
47,4%<br />
-<br />
12,2%<br />
-<br />
44,5%<br />
Je lespraktijk bijsturen<br />
naar aanleiding van<br />
evaluatiegegevens<br />
+<br />
65,5%<br />
+<br />
83,2%<br />
-<br />
36,1%<br />
-<br />
42,1%<br />
Differentiatiemogelijkheden<br />
<strong>voor</strong>zien bij<br />
lesactiviteiten<br />
-<br />
45,7%<br />
-<br />
37,7%<br />
-<br />
19,6%<br />
-<br />
33%<br />
We leren uit het eerste deel van de enquête welke acties ingeburgerd lijken (vb. werken <strong>met</strong> of<br />
evalueren <strong>met</strong> realistische taken), en welke acties om diverse redenen minder evident zijn <strong>voor</strong> de<br />
<strong>NT2</strong>-lesgevers (vb. alternatief evalueren of differentiëren).<br />
Een tevreden beroepsgroep<br />
De resultaten van het tweede deel van de enquête, namelijk de bevraging naar tevredenheid,<br />
vereiste competenties en ondersteuningsvragen laat een beroepsgroep zien die in hoge mate<br />
tevreden in de uitvoering van zijn job staat (figuur 4) en zich doorgaans ook in zijn werk gesteund<br />
weet.<br />
Figuur 4: mate van tevredenheid over het werk<br />
De <strong>NT2</strong>-<strong>docent</strong> is een gemotiveerde en geëngageerde lesgever, die zijn werk als zinvol ervaart en<br />
zich ook verantwoordelijk voelt <strong>voor</strong> het leren van de cursisten (figuur 5).<br />
© <strong>Centrum</strong> <strong>voor</strong> <strong>Taal</strong> en <strong>Onderwijs</strong>
nieuwsbrief TAAL & ONDERWIJS juni 2010<br />
Figuur 5: lesgever van invloed op het leren van cursisten<br />
De kwaliteiten waarover een lesgever moet beschikken, liggen volgens de respondenten <strong>voor</strong>al in<br />
algemene (eerder persoonlijk) kwaliteiten , zoals empathisch, enthousiast, geduldig en flexibel<br />
zijn. Men vindt het belangrijk om als een goed begeleider de leerprocessen van cursisten te<br />
ondersteunen. In tweede instantie worden vakinhoudelijke competenties aangehaald (zie figuur<br />
6)<br />
Figuur 6<br />
Voor wat de ondersteuningsvragen betreft, werd de <strong>docent</strong>en gevraagd om een top 3 op te stellen<br />
van thema’s waar<strong>voor</strong> men graag nog verdere ondersteuning wenst. Deze top 3 weerspiegelt de<br />
resultaten uit het eerste deel van de enquête. De acties waar<strong>voor</strong> men zich minder bekwaam voelt,<br />
komen ook als uitgesproken ondersteuningsvragen naar <strong>voor</strong>:<br />
1. evalueren<br />
2. differentiëren<br />
3. behoeftegericht werken<br />
Als we kijken naar de <strong>man</strong>ier waarop deze ondersteuning volgens de respondenten het best vorm<br />
krijgt, scoren (interactieve) websites <strong>met</strong> (<strong>voor</strong>beeld)materialen het hoogst. Ook de ‘klassieke’<br />
navormingscursus scoort hoog, al lezen we in de antwoorden op de open vragen dat men deze<br />
liever praktijkgericht dan theoretisch ingevuld ziet. Verder vallen acties op die het leren van<br />
elkaar stimuleren (intervisie- en overlegmomenten) (zie figuur 7). In de top 3 van thema’s<br />
waarover men graag meer informatie wil, noteren we: breed evalueren, buitenschoolse<br />
opdrachten en maatwerkhoeken.<br />
© <strong>Centrum</strong> <strong>voor</strong> <strong>Taal</strong> en <strong>Onderwijs</strong>
nieuwsbrief TAAL & ONDERWIJS juni 2010<br />
Figuur 7: soorten ondersteuning<br />
Conclusie<br />
Uit dit onderzoek komt <strong>voor</strong>al naar <strong>voor</strong> dat <strong>NT2</strong>-<strong>docent</strong>en doorgaans positieve meningen<br />
hebben over de vernieuwende praktijken, wat alvast een belangrijk vertrekpunt <strong>voor</strong><br />
onderwijsvernieuwing is. Deze positieve houding weerspiegelt zich echter niet altijd in de<br />
klaspraktijk. Het gevoel van bekwaamheid ligt <strong>voor</strong> sommige praktijken eerder laag en de<br />
contextfactoren werken vaak belemmerend. Verder laten de <strong>NT2</strong>-<strong>docent</strong>en zich doorheen deze<br />
bevraging kennen als een zeer betrokken en gemotiveerde beroepsgroep en schuiven ze duidelijke<br />
thema’s naar <strong>voor</strong> waar<strong>voor</strong> ondersteuning wenselijk is.<br />
De resultaten van de bevraging kunnen alvast een inspiratiebron en uitgangspunt zijn bij het<br />
vormgeven en stimuleren van de professionele ontwikkeling van <strong>docent</strong>en. Belangrijk <strong>voor</strong> de<br />
respondenten is hierbij dat men vertrekt van de klaspraktijk als rijke leerbron. De bevraging laat<br />
zien dat het inzetten van lerende netwerken, praktijkgerichte navormingen of coachings en een<br />
interactieve toolbox (website) <strong>met</strong> 'good practices' <strong>voor</strong> de <strong>NT2</strong>-<strong>docent</strong>en zinvolle acties zijn.<br />
Maar ook binnen de centra is het belangrijk om visieontwikkeling en beleid te stimuleren. Het<br />
uitvoeren van een beginsituatieanalyse <strong>met</strong> het hele team, bij <strong>voor</strong>beeld <strong>met</strong> behulp van de<br />
vragenlijst die opgesteld werd <strong>voor</strong> dit onderzoek, kan hierbij een eerste stap zijn.<br />
Ook de overheid speelt een rol in het faciliteren van de implementatie van vernieuwingen. Ze kan<br />
de ontwikkeling van instrumenten, de samenwerking tussen de verschillende partners, de<br />
flexibilisering van onderwijsprogramma’s, het onderzoek naar praktijk in het <strong>NT2</strong>-<br />
volwassenenonderwijs stimuleren en faciliteren, … Begeleidingsdiensten en universitaire centra<br />
kunnen hierbij vanuit een gezamenlijke visie de centra ondersteunen en de nodige know-how en<br />
instrumenten aanleveren.<br />
Kortom, de resultaten van de bevraging bieden op alle niveaus veel stof tot reflectie en geven<br />
tegelijk duidelijke indicaties om de ondersteuning op maat van de <strong>NT2</strong>-<strong>docent</strong>en verder vorm te<br />
geven. Tijd dus om <strong>met</strong> deze resultaten verder aan de slag te gaan. Wie ondertussen nieuwsgierig<br />
werd naar het volledige verhaal, kan het uitgebreide rapport nalezen en downloaden via de<br />
website van het CTO, http://www.cteno.be/index.php?idWs=20<br />
© <strong>Centrum</strong> <strong>voor</strong> <strong>Taal</strong> en <strong>Onderwijs</strong>