Sportverenigingen als maatschappelijke ... - Mulier Instituut
Sportverenigingen als maatschappelijke ... - Mulier Instituut
Sportverenigingen als maatschappelijke ... - Mulier Instituut
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
<strong>Sportverenigingen</strong> <strong>als</strong> <strong>maatschappelijke</strong><br />
dienstverlenersHoofdstuk 4<br />
Jo Lucassen (W.J.H. <strong>Mulier</strong> <strong>Instituut</strong>) en Janine van Kalmthout<br />
(W.J.H. <strong>Mulier</strong> <strong>Instituut</strong>)<br />
‘Sport is het welzijn van de 21 ste eeuw’<br />
Carolien Gehrels, oud-sportwethouder Amsterdam<br />
4.1 Inleiding en achtergrond<br />
De opvattingen over de <strong>maatschappelijke</strong> rol van sportverenigingen zijn de afgelopen decennia<br />
sterk veranderd. Deze verandering houdt nauw verband met de accentverschuivingen die<br />
zichtbaar zijn in het landelijk sportbeleid in de laatste vijftig jaar. 1<br />
Tot het begin van de jaren zeventig zijn sportverenigingen door beleidsvoerders voornamelijk<br />
benaderd <strong>als</strong> organisaties die sportbeoefening door de eigen leden mogelijk maken.<br />
In die tijd komen andere opvattingen over verenigingen op, waarbij zij een nadrukkelijke rol<br />
krijgen in het beleid gericht op stimulering van de sportdeelname (Trim U Fit, nota ‘Sport 70’,<br />
nota ‘Sportbeleid 1974’). Verenigingen krijgen op voorspraak van sportkoepel NSF een belangrijke<br />
rol in algemene stimuleringscampagnes <strong>als</strong> ‘Sportreal’ en ‘Sport, zelfs IK doe het’. Ook<br />
bij de toespitsing van dit beleid op specifieke doelgroepen (vrouwen, ouderen, allochtonen en<br />
gehandicapten) in de jaren daarna krijgen de sportverenigingen een spilfunctie toebedeeld.<br />
Nieuwe beleidsaccenten worden in de jaren tachtig zichtbaar. De betekenis van sport voor<br />
de volksgezondheid wordt door de betreffende staatssecretaris van Welzijn, Volksgezondheid<br />
en Cultuur (WVC) geaccentueerd en leidt tot campagnes <strong>als</strong> ‘Nederland in Beweging’. Ook<br />
daarin is aan de sportverenigingen een rol toebedeeld. Tegelijkertijd worden de beperkingen<br />
van veel overheidsinspanningen zichtbaar die onder de vlag van de verzorgingsstaat zouden<br />
moeten leiden tot een aantrekkelijk leefklimaat voor de Nederlandse bevolking (Van Doorn en<br />
Schuyt, 1982).<br />
Het idee dat sport <strong>als</strong> middel ingezet kan worden voor andere beleidssectoren, beleeft in<br />
de jaren negentig een echte doorbraak. De <strong>maatschappelijke</strong> betekenis van sport wordt in kaart<br />
gebracht en blijkt zich over een breed terrein uit te strekken (sociale binding, gezondheid,<br />
vorming, werkgelegenheid, economie (A.T. Kearney, 1992; Van Bottenburg en Schuyt, 1996)).<br />
Wat dat betreft is de nota ‘Wat sport beweegt’ (Ministerie van VWS, 1996) te zien <strong>als</strong> een mijlpaal<br />
in de instrumentalisering van de sport vanuit de rijksoverheid. De meer instrumentele<br />
benadering van sportverenigingen past in de opkomende bestuursvisie bij de overheden van<br />
het New Public Management. Daarbij plaatst de overheid de uitvoering van publieke taken<br />
steeds meer op afstand door decentralisatie, uitbesteding en verzelfstandiging (Skille, 2008;<br />
Van den Heuvel en Van Sterkenburg, 2008). Burgers en <strong>maatschappelijke</strong> organisaties worden<br />
nadrukkelijker aangesproken op het leveren van een bijdrage aan de uitvoering van lande-<br />
SPORTVERENIGINGEN ALS MAATSCHAPPELIJKE DIENSTVERLENERS<br />
55