Samenvatting: Beter samenwerken in de maritieme maakketen (2013)
Openbare eindrapportage van het Programma Integraal Samenwerken voor de maritieme industrie
Openbare eindrapportage van het Programma Integraal Samenwerken voor de maritieme industrie
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
<strong>in</strong>tegraal <strong>samenwerken</strong><br />
14<br />
P4<br />
Leren Integraal <strong>samenwerken</strong><br />
Projectlei<strong>de</strong>r: Ubald Nienhuis,<br />
Bloem Doze Nienhuis<br />
Technologische <strong>in</strong>novatie, sociale <strong>in</strong>novatie en <strong>in</strong>novatief on<strong>de</strong>rnemerschap zijn het fundament on<strong>de</strong>r Integraal Samenwerken.<br />
Technologie om <strong>de</strong> ketenpartners beter op elkaar aan te sluiten en meer <strong>in</strong>zicht te geven <strong>in</strong> elkaars processen. On<strong>de</strong>rnemerschap<br />
om met z’n allen energie te beste<strong>de</strong>n aan het vergroten van <strong>de</strong> taart, <strong>in</strong> plaats van het ver<strong>de</strong>len ervan. En sociale <strong>in</strong>novatie omdat<br />
scheepsbouw voor alles mensenwerk is en we daar <strong>de</strong> grootste verbeter<strong>in</strong>gen moeten en kunnen v<strong>in</strong><strong>de</strong>n. Als onze mensen goed<br />
presteren, draaien we goe<strong>de</strong> projecten, hebben we tevre<strong>de</strong>n klanten en halen een goed f<strong>in</strong>ancieel ren<strong>de</strong>ment.<br />
Lesgeld en leergeld<br />
We zijn het gewend om onze me<strong>de</strong>werkers<br />
steeds op te lei<strong>de</strong>n en bij te scholen. De Ne<strong>de</strong>rlandse<br />
bedrijven zetten er nadrukkelijk op<br />
<strong>in</strong> en betrekken overal hun cursussen. Verspanen<strong>de</strong><br />
techniek, projectmanagement, mechatronica,<br />
risicomanagement, f<strong>in</strong>ance, HRM,<br />
<strong>in</strong>koop, logistiek, CAD-gebruik enzovoorts.<br />
Allemaal puzzelstukjes van dat complexe<br />
scheepsbouwproces. En bovenop al dat lesgeld,<br />
betalen we ook nog eens grote hoeveelhe<strong>de</strong>n<br />
leergeld: ie<strong>de</strong>r scheepsbouwproject is<br />
immers ook een vorm van on<strong>de</strong>rwijs en sommige<br />
projecten kosten wel heel veel leergeld...<br />
Al die cursussen en opleid<strong>in</strong>gen zijn gespecialiseerd.<br />
En gefragmenteerd. Allemaal puzzelstukjes<br />
maar geen puzzel. Waar lei<strong>de</strong>n we<br />
eigenlijk mensen op om <strong>de</strong> puzzel te doorzien,<br />
om “<strong>in</strong>tegraal samen te werken”? Hoe<br />
tra<strong>in</strong>en we mensen <strong>in</strong> het samenhangen<strong>de</strong><br />
scheepsbouwproces? Wie vertelt ze hoe hun<br />
gedrag kan helpen om dat proces wrijv<strong>in</strong>gsloos<br />
te laten lopen?<br />
Leren Denken en Presteren <strong>in</strong> Processen<br />
Loop eens door <strong>de</strong> <strong>maritieme</strong> on<strong>de</strong>rwijsprogramma’s<br />
heen en je ziet dat er zel<strong>de</strong>n focus<br />
is op het proces. Een positieve uitzon<strong>de</strong>r<strong>in</strong>g<br />
is het huidige bachelor on<strong>de</strong>rwijs op <strong>de</strong> TU-<br />
Delft. Daar wordt veel aandacht besteed aan<br />
het leren <strong>de</strong>nken en presteren <strong>in</strong> processen.<br />
Het is <strong>de</strong> ro<strong>de</strong> draad <strong>in</strong> <strong>de</strong> vakken ‘organisatie<br />
van het scheepsbouwproces’. Dit vak wordt<br />
steeds m<strong>in</strong><strong>de</strong>r <strong>in</strong> hoorcolleges, maar meer <strong>in</strong><br />
werkprojecten gedoceerd. In zijn algemeenheid<br />
is er echter te we<strong>in</strong>ig aandacht voor hoe<br />
mensen <strong>in</strong> het proces het beste kunnen functioneren.<br />
Daar ligt <strong>de</strong> kern van <strong>de</strong> leergang<br />
“Leren Denken en Presteren <strong>in</strong> Processen”.<br />
Een keten is zo sterk als <strong>de</strong> zwakste schakel.<br />
Dus moeten we een keten bouwen met alleen<br />
maar ‘sterke’ schakels. Ie<strong>de</strong>re schakel <strong>in</strong><br />
het proces is een <strong>in</strong>dividu, tenzij we die schakel<br />
geautomatiseerd hebben. Ie<strong>de</strong>r <strong>in</strong>dividu<br />
heeft verantwoor<strong>de</strong>lijkhe<strong>de</strong>n: een <strong>in</strong>hou<strong>de</strong>lijke<br />
(“wat doe ik?”), een planmatige/organisatorische<br />
(“wanneer en hoe?”), een relationele<br />
(“met wie werk ik en wat moet ik met hen<br />
<strong>de</strong>len?”), een persoonlijke (hoe doe ik aan mezelf<br />
recht?) en een educatieve (“wat kan <strong>de</strong><br />
rest ervan leren?”).<br />
Traditionele tra<strong>in</strong><strong>in</strong>gen gaan <strong>in</strong> op het “wat”.<br />
De leergang “Leren Denken en Presteren<br />
<strong>in</strong> Processen” richt zich met name op <strong>de</strong><br />
twee<strong>de</strong>, <strong>de</strong>r<strong>de</strong> en vier<strong>de</strong> vraag. Ze re<strong>de</strong>neert<br />
steeds vanuit het proces en richt zich op het<br />
<strong>in</strong>dividu. De lesmodules zijn:<br />
- Wat is een proces?<br />
- Hoe ziet het complete scheepsbouwproces<br />
eruit?<br />
- Wat zijn rollen <strong>in</strong> het proces en welke<br />
rollen vervul ik?<br />
- Hoe functioneert een team en hoe kan<br />
dat beter?<br />
- Hoe functioneert ‘spiegelen’ (‘feedback’)<br />
en wat kan ik ermee?<br />
- Wat is (mijn) verantwoord<strong>in</strong>g en wat is<br />
(mijn) mandaat?<br />
- Hoe doe ik aan zelfstur<strong>in</strong>g?<br />
- Hoe geef ik commercie een plaats <strong>in</strong> mijn<br />
werk?<br />
- Wanneer presteer ik goed en hoe weet ik<br />
dat?<br />
- Wat zijn mijn competenties en waar wil ik<br />
aan werken?<br />
- Wanneer kan ik welke gereedschappen<br />
goed <strong>in</strong>zetten?<br />
- Wat is mijn cirkel van <strong>in</strong>vloed en wat doe ik<br />
daarmee?<br />
- Hoe gebruik ik <strong>de</strong> kracht van vragen<br />
stellen?<br />
- Wat is situationeel presteren en hoe kan<br />
ik het ook?<br />
- Hoe draag ik bij aan een leren<strong>de</strong><br />
organisatie?<br />
- Hoe geef ik veran<strong>de</strong>r<strong>in</strong>g positief vorm?<br />
- Wat is ervar<strong>in</strong>g, wat is kennis en hoe kan<br />
ik daar<strong>in</strong> groeien?<br />
- Hoe verbeter ik mijn communicatie?<br />
- Hoe ga ik om met verschillen<strong>de</strong><br />
perspectieven en belangen?<br />
- Wat is mijn comfort zone en hoe<br />
rek ik die op?<br />
- Hoe word ik creatiever?<br />
Uitkomsten<br />
De leergang “Leren Denken en Presteren <strong>in</strong><br />
Processen” richt zich op planmatige/organisatorische,<br />
relationele en persoonlijke verantwoord<strong>in</strong>gsgebie<strong>de</strong>n.<br />
Ze is voor me<strong>de</strong>werkers van scheepsbouwbedrijven.<br />
Ze is samengesteld uit vele bronnen<br />
en opgezet door mensen die se<strong>de</strong>rt vele<br />
jaren <strong>in</strong> <strong>de</strong> scheepsbouw actief zijn. Ze is beschikbaar<br />
voor bedrijven en on<strong>de</strong>rwijs<strong>in</strong>stell<strong>in</strong>gen.<br />
De leergang stelt eigen ervar<strong>in</strong>gen en<br />
casuïstiek van <strong>de</strong> <strong>de</strong>elnemer centraal. Het is<br />
<strong>in</strong>teractief, activerend en soms ook confronterend.<br />
Ze comb<strong>in</strong>eert mo<strong>de</strong>rne on<strong>de</strong>rwijsvormen<br />
zoals ‘serious games’, rollenspellen<br />
en simulatie met meer traditionele vormen<br />
zoals klassikaal on<strong>de</strong>rwijs.<br />
Meer <strong>in</strong>formatie is te v<strong>in</strong><strong>de</strong>n via<br />
www.kennis<strong>de</strong>lta.nl. •<br />
P5<br />
Procesbeheers<strong>in</strong>g<br />
Projectlei<strong>de</strong>r:<br />
Jeroen Pruyn, TU Delft<br />
Simulatie is van groot belang voor het scheepsbouwproces, omdat het bedrijven <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>maritieme</strong> keten <strong>in</strong> staat stelt om vooraf vast<br />
te stellen wat <strong>de</strong> gevolgen van een bepaal<strong>de</strong> besliss<strong>in</strong>g of gebeurtenis kunnen zijn. Op <strong>de</strong>ze manier kunnen bedrijven vooraf bekijken<br />
of nieuwe or<strong>de</strong>rs uitvoerbaar zijn, of dat een geplan<strong>de</strong> <strong>in</strong>vester<strong>in</strong>g het gewenste en verwachte resultaat zal hebben. Tij<strong>de</strong>ns het<br />
bouwproces kunnen zij bovendien risico’s en hun gevolgen beter i<strong>de</strong>ntificeren en kwantificeren. In <strong>de</strong> afgelopen 10 jaar heeft <strong>de</strong> TU<br />
Delft samen met Ne<strong>de</strong>rlandse scheepsbouwbedrijven veel on<strong>de</strong>rnomen om simulatie als effectief mid<strong>de</strong>l te testen en te verbeteren.<br />
Twee hoofdvragen<br />
Simulatie speelt op dit moment nog geen grote<br />
rol <strong>in</strong> <strong>de</strong> Ne<strong>de</strong>rlandse scheepsbouw. Niettem<strong>in</strong><br />
on<strong>de</strong>rkennen bedrijven dat simulatie <strong>de</strong><br />
potentie heeft om een krachtig hulpmid<strong>de</strong>l te<br />
wor<strong>de</strong>n <strong>in</strong> <strong>de</strong> procesbeheers<strong>in</strong>g en plann<strong>in</strong>g.<br />
We hebben b<strong>in</strong>nen het project P5 Procesbeheers<strong>in</strong>g<br />
een aantal zaken na<strong>de</strong>r on<strong>de</strong>rzocht.<br />
Deze beoog<strong>de</strong>n vooral vast te stellen welke<br />
elementen een uitgebrei<strong>de</strong>r gebruik van simulatie<br />
<strong>in</strong> <strong>de</strong> weg staan. De doelstell<strong>in</strong>g is<br />
samengevat <strong>in</strong> twee hoofdvragen:<br />
1. Waarom is simulatie <strong>in</strong> <strong>de</strong> Ne<strong>de</strong>rlandse<br />
scheepsbouw nog geen gemeengoed, zoals<br />
dat <strong>in</strong> Duitsland, Korea en Japan wel<br />
het geval is?<br />
2. Wat ontbreekt er nog <strong>in</strong> <strong>de</strong> aanpak van het<br />
scheepsbouwproces om simulatie succesvol<br />
toe te passen?<br />
Simulatie, waar hebben we het dan over?<br />
Simulatie is het nabootsen van <strong>de</strong> werkelijkheid,<br />
waarbij het aspect tijd een belangrijke<br />
rol vervult. Om een simulatie te kunnen doen,<br />
is eerst een mo<strong>de</strong>l (vereenvoudig<strong>de</strong> weergave)<br />
van <strong>de</strong> werkelijkheid nodig. Dit mo<strong>de</strong>l<br />
bevat <strong>de</strong> belangrijkste aspecten van <strong>de</strong> werkelijkheid<br />
die <strong>de</strong> gebruiker wil on<strong>de</strong>rzoeken.<br />
Het mo<strong>de</strong>l vertegenwoordigt dus <strong>de</strong> werk<strong>in</strong>g,<br />
terwijl <strong>de</strong> simulatie het gedrag <strong>in</strong> <strong>de</strong> tijd vertegenwoordigt.<br />
Uitgevoer<strong>de</strong> projecten<br />
Simulaties zijn er <strong>in</strong> alle soorten en maten.<br />
Wij hebben ons beperkt tot tweehoofdsoorten.<br />
De eerste is plann<strong>in</strong>gssimulatie, <strong>de</strong>ze<br />
geeft <strong>in</strong>zicht <strong>in</strong> <strong>de</strong> haalbaarheid/betrouwbaarheid<br />
van <strong>de</strong> plann<strong>in</strong>g. De twee<strong>de</strong> is processimulatie.<br />
Deze wordt opgesplitst <strong>in</strong> procesanalyses/aanstur<strong>in</strong>g<br />
en <strong>in</strong>vester<strong>in</strong>gsanalyses.<br />
Deze keuze is gemaakt omdat bij <strong>de</strong> eerste<br />
groep (plann<strong>in</strong>gssimulatie) het product en <strong>de</strong><br />
processen bekend zijn, terwijl <strong>in</strong> <strong>de</strong> twee<strong>de</strong><br />
groep (processimulatie) <strong>de</strong> exacte producten<br />
en processen nog onbekend zijn. Bij processimulaties<br />
gaat het om het verschil tussen<br />
twee opties. Bij plann<strong>in</strong>gssimulatie is het<br />
vooral belangrijk <strong>de</strong> werkelijkheid dicht te bena<strong>de</strong>ren.<br />
In on<strong>de</strong>rstaand schema zijn verschillen<strong>de</strong><br />
simulaties (on<strong>de</strong>r meer on<strong>de</strong>rver<strong>de</strong>eld<br />
naar type plann<strong>in</strong>g en <strong>in</strong>vester<strong>in</strong>g) op een rij<br />
gezet. Deze zijn tij<strong>de</strong>ns het project uitgevoerd.<br />
Ervar<strong>in</strong>gen<br />
De Ne<strong>de</strong>rlandse scheepsbouw kan simulatie<br />
als hulpmid<strong>de</strong>l <strong>in</strong>zetten. De verkregen extra<br />
<strong>in</strong>zichten zijn waar<strong>de</strong>vol gebleken. Het maakt<br />
daarbij niet uit of het gaat om plann<strong>in</strong>gs-,<br />
proces- of <strong>in</strong>vester<strong>in</strong>gssimulaties. Wel is gebleken<br />
dat er op dit moment veel tijd gaat<br />
zitten <strong>in</strong> het verzamelen van <strong>de</strong> benodig<strong>de</strong><br />
data. Deze is vaak niet <strong>in</strong> het gewenste <strong>de</strong>tail<br />
beschikbaar.<br />
Waarom is simulatie nog geen gemeengoed?<br />
Op <strong>de</strong> (buitenlandse) werven die simulatie<br />
gebruiken, is <strong>de</strong> benodig<strong>de</strong> data veelal direct<br />
voor han<strong>de</strong>n. Deze data wordt niet alleen<br />
voor simulatie gebruikt, maar ook om <strong>in</strong>zicht<br />
te krijgen <strong>in</strong> (stur<strong>in</strong>g van) het proces op <strong>de</strong><br />
werf. In veel gevallen valt <strong>de</strong> af<strong>de</strong>l<strong>in</strong>g die<br />
verantwoor<strong>de</strong>lijk is voor het monitoren en<br />
verbeteren van het proces direct on<strong>de</strong>r<br />
het hoogste management. Deze af<strong>de</strong>l<strong>in</strong>gen<br />
krijgen dus <strong>de</strong> nodige aandacht en<br />
kunnen sturen welke data moet wor<strong>de</strong>n<br />
bijgehou<strong>de</strong>n.<br />
Wat ontbreekt om simulatie succesvol toe<br />
te passen?<br />
De registratie van voortgang, <strong>in</strong>zet (mens en<br />
mach<strong>in</strong>es) en productdata is, zoals gezegd,<br />
<strong>in</strong> veel gevallen niet op or<strong>de</strong> om <strong>de</strong> simulatie<br />
te kunnen uitvoeren. Dat betekent dat een<br />
simulatie te veel extra werk kost. Een eenduidige<br />
procesanalyse, eenvoudige dataregistratie,<br />
hierop afgestem<strong>de</strong> productdata en<br />
een eenvoudige manier om al <strong>de</strong>ze data te<br />
raadplegen, dragen allemaal bij om simulatie<br />
<strong>in</strong> <strong>de</strong> scheepsbouw succesvol toe te passen.<br />
Op al <strong>de</strong>ze gebie<strong>de</strong>n heeft het programma<br />
Integraal Samenwerken stappen gezet. •<br />
Naam Type Focus Beschrijv<strong>in</strong>g<br />
On<strong>de</strong>rwater netwerkplann<strong>in</strong>g Plann<strong>in</strong>g Eng<strong>in</strong>eer<strong>in</strong>g Een structuur om periodiek <strong>de</strong> gebruikelijke (eenvoudige) Eng<strong>in</strong>eer<strong>in</strong>gs<br />
plann<strong>in</strong>g te koppelen aan een complex netwerk dat geschikt is voor het<br />
uitvoeren van (Monte Carlo) simulaties<br />
Geautomatiseer<strong>de</strong> plann<strong>in</strong>g Plann<strong>in</strong>g Staalbouw Vier on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>len en een overkoepelen<strong>de</strong> <strong>in</strong>tegratie om plann<strong>in</strong>gen<br />
eenvoudig en snel te creeëren en te variëren <strong>in</strong> <strong>de</strong> pre-contract fase<br />
Outfitt<strong>in</strong>g schedul<strong>in</strong>g Plann<strong>in</strong>g Outfitt<strong>in</strong>g Op basis van een 3D-CAD-mo<strong>de</strong>l en fysieke eigenschappen van <strong>de</strong> te<br />
outfitten on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>len wordt <strong>de</strong> meest praktische volgor<strong>de</strong> van <strong>in</strong>stallatie<br />
gegenereerd<br />
Prefabricage mo<strong>de</strong>l Invester<strong>in</strong>g Staalbouw Simulatie van <strong>de</strong> staalvoorbewerkignsprocessen om <strong>de</strong> haalbare<br />
capaciteiten te bepalen<br />
Panelen t/m sectiebouw Invester<strong>in</strong>g Staalbouw Analyse van het verschil tussen het huidige proces en een variant met<br />
een 2.5D Sectiehal met robots<br />
Optimalisatie panelen en Invester<strong>in</strong>g Staalbouw Optimalisatie <strong>in</strong> geval automatiser<strong>in</strong>g om bedrijfseconomische re<strong>de</strong>nen<br />
sectiebouw bij kle<strong>in</strong>e werven<br />
niet voor <strong>de</strong> hand ligt<br />
Productie optimalisatie Invester<strong>in</strong>g Staalbouw Gehele staalbouwproces op een kle<strong>in</strong>e werf tene<strong>in</strong><strong>de</strong> te on<strong>de</strong>rzoeken<br />
waar productiviteit gewonnen kan wor<strong>de</strong>n<br />
<strong>in</strong>tegraal <strong>samenwerken</strong><br />
15<br />
In het schema staan geen simulaties uit <strong>de</strong> groep procesanalyse. Deze zijn voorafgaand aan Integraal Samenwerken al uitgebreid on<strong>de</strong>rzocht.