SHELL NEDERLAND CHEMIE B.V.
SHELL NEDERLAND CHEMIE B.V.
SHELL NEDERLAND CHEMIE B.V.
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
<strong>SHELL</strong> <strong>NEDERLAND</strong> <strong>CHEMIE</strong> B.V.
Het bedrijf / Shell Nederland Chemie B.V. (SNC) is een werkmaatschappij van<br />
de Koninklijke/Shell Groep. SNC maakt chemische producten op basis van<br />
aardolie. Dit heet petrochemie. De taak van de circa 1500 medewerkers van<br />
SNC is om deze petrochemische producten op een efficiënte, veilige en milieubewuste<br />
wijze te vervaardigen. Dit gebeurt op twee grote locaties in Nederland:<br />
de industrieterreinen bij Moerdijk en Pernis.<br />
De Koninklijke/Shell Groep heeft werkmaatschappijen in circa 140 landen,<br />
biedt werk aan ruim 110.000 mensen en is actief op het gebied van aardolie,<br />
(vloeibaar) aardgas, petrochemie, elektriciteit en duurzame energie. Het is een<br />
energiebedrijf in de ruimste zin derhalve.<br />
De Koninklijke/Shell Groep is in 1907 ontstaan door samenwerking van de<br />
N.V. Koninklijke Nederlandsche Petroleum Maatschappij en The Shell<br />
Transport and Trading Company Limited. Het bedrijf is voor 60 procent<br />
Het<br />
Nederlands en voor<br />
bedrijf<br />
40 procent Brits.<br />
Voor de logistiek is de ligging van Moerdijk aan het<br />
Hollandsch Diep van groot belang.<br />
Eén bedrijf, twee locaties<br />
Een beetje geschiedenis. Sinds 1936 vervaardigt<br />
Shell in Pernis een groeiende hoeveelheid aardolieproducten<br />
op basis van ruwe olie. Na de Tweede Wereldoorlog<br />
nam de ontwikkeling van chemische producten op basis<br />
van aardolie, zoals nylon en plastics, een grote vlucht. In<br />
1949 startte Shell in Pernis de eerste chemiefabrieken<br />
voor een vloeibaar synthetisch wasmiddel en voor PVC -<br />
onder de vleugels van de raffinaderij - en ging de groei<br />
gestaag verder. De strategische ligging van Pernis en de<br />
sterk gestegen welvaart waren gunstige factoren voor die<br />
groei. In 1959 werd de zelfstandige onderneming SNC<br />
opgericht.<br />
Eind jaren zestig van de vorige eeuw raakte het Pernisse<br />
chemie-terrein vol. Daarom ging Shell op zoek naar een<br />
tweede vestigingsplaats. De keuze viel uiteindelijk op een<br />
industrieterrein van het toen in aanleg zijnde Industrie- en<br />
Havenschap Moerdijk. Dit kon ten behoeve van Shell sterk<br />
worden uitgebreid.<br />
Een belangrijke factor voor de keuze was de ligging: het<br />
Moerdijkterrein ligt op relatief korte afstand van Shell<br />
Pernis en is centraal gelegen tussen de industriële centra<br />
Moderne glycoletherfabriek in Pernis.<br />
in Rotterdam en Antwerpen. Het was betrekkelijk<br />
eenvoudig Pernis en Moerdijk met elkaar te verbinden via<br />
ondergrondse pijpleidingen. Levering van grondstoffen en<br />
teruglevering van producten is hierdoor snel en veilig te<br />
realiseren. Een ander argument voor de keuze was de<br />
bereikbaarheid. Moerdijk is goed bereikbaar voor de<br />
scheepvaart, het railvervoer en ook voor het wegtransport.<br />
Al die tijd waren de twee grote chemielocaties van SNC<br />
tamelijk onafhankelijk van elkaar. Maar omdat de nadruk<br />
binnen de Koninklijke/Shell Groep steeds meer op<br />
businessgebonden ondernemingen kwam te liggen, kent<br />
SNC sinds 2001 een eenhoofdige leiding.
De basis voor allerlei producten / SNC fabriceert basischemicaliën, die hun<br />
oorsprong vinden in aardolie. Door aardolie te destilleren ontstaan onder<br />
andere nafta en gasolie. Samen met LPG vormen zij de belangrijkste<br />
grondstoffen voor de fabrieken van SNC. Vanuit de raffinaderij van Shell in<br />
Pernis transporteren pijpleidingen deze grondstoffen naar Moerdijk. Daar<br />
verwerkt Shell deze grondstoffen tot basischemicaliën die deels weer naar<br />
Pernis worden verpompt voor verdere bewerking. SNC maakt dus niet of<br />
nauwelijks kant-en-klare producten. Andere industrieën verwerken de<br />
basischemicaliën tot eindproducten zoals kunststoffen, cosmetica, autoonderdelen,<br />
geneesmiddelen en kunstvezels (o.a. viscose), isolatiemateriaal,<br />
latexverf en antivries. Producten waar we dagelijks mee te maken hebben en<br />
die niet meer zijn weg te denken uit onze huidige samenleving.<br />
De totale productiecapaciteit van de SNC-fabrieken op beide locaties ligt op<br />
bijna 7 miljoen ton per jaar. De meerderheid van de producten is bestemd voor<br />
export, zowel binnen als buiten Europa.<br />
De basis voor allerlei producten<br />
De Moerdijkse ‘kraker’.<br />
Verschil in opzet<br />
In 1970 startte de eerste bouwfase in Moerdijk, een<br />
investering ter waarde van circa 500 miljoen euro (fabrieken,<br />
kantoren, werkplaatsen, laboratorium, magazijnen en<br />
een bedrijfsschool). In 1976 ging een tweede bouwfase van<br />
start. Tijdens deze bouwfase werd nog eens voor ruim 400<br />
miljoen euro geïnvesteerd in nieuwe fabrieken, algemene<br />
voorzieningen en diensten. De derde bouwfase begon in<br />
1998 met de bouw van een tweede styreen- en propeenoxidefabriek<br />
waarmee een bedrag van 450 miljoen euro<br />
was gemoeid. Vervolgens werd de productiecapaciteit van<br />
de etheenfabriek bijna verdubbeld. In 2001 ging de eerste<br />
paal de grond in voor de bouw van een benzeenextractieunit,<br />
die inmiddels in bedrijf is. Al deze investeringen<br />
resulteerden in een chemisch complex dat qua opzet<br />
uniek is.<br />
Het complex is namelijk opgebouwd in zones. Zo liggen de<br />
fabrieken midden op het terrein, gescheiden door<br />
zogenoemde servicestroken. Hierin vindt men bijvoorbeeld<br />
kantoren, werkplaatsen en een laboratorium. De opslag,<br />
laad- en losplaatsen zijn gelegen aan de rand van het<br />
complex. Door deze opzet worden personeel en transportmiddelen<br />
voor aan- en afvoer van grondstoffen en<br />
Glycoletherfabriek<br />
Pernis.<br />
De Moerdijkse<br />
benzeenextractiefabriek.<br />
producten zoveel mogelijk uit het productiegebied<br />
geweerd. De dichtstbijzijnde woonbebouwing bevindt zich<br />
in Klundert en Noordschans op respectievelijk 1200 en<br />
700 meter van het hek van het bedrijfsterrein.<br />
In Pernis is de situatie ingewikkelder. Shell Pernis heeft<br />
zich ontwikkeld tot een bedrijventerrein met een oppervlakte<br />
van 425 hectaren, temidden van grote en kleinere<br />
woonkernen zoals Pernis, Hoogvliet, Spijkenisse,<br />
Rhoon/Poortugaal, Vlaardingen en Schiedam.<br />
Naast de vele, vaak grote installaties van Shell Nederland<br />
Raffinaderij (SNR), vallen de diverse chemiefabrieken wat<br />
minder op. En die chemische installaties zijn deels niet<br />
meer eigendom van SNC. Diverse fabrieken zijn verkocht<br />
aan nieuwe eigenaren. Deze nemen vaak nog wel grondstoffen<br />
af van SNC en ook leveren SNC en SNR bepaalde<br />
diensten aan deze nieuwe eigenaren.<br />
Maar ook in Pernis zijn door de jaren heen steeds<br />
investeringen uitgevoerd om zowel capaciteitsvergroting<br />
als productverbetering mogelijk te maken. Met name twee<br />
nieuwe polyolenfabrieken en een nieuwe oplosmiddelenfabriek<br />
zijn hiervan het resultaat.
DOELSTELLING<br />
Shell-bedrijven streven naar prestaties van wereldklasse. Daarnaast willen de bedrijven een goede werkgever zijn om<br />
op die manier hun maatschappelijke verblijfsvergunning steeds weer opnieuw te kunnen waarmaken.<br />
Shell acht zich verantwoordelijk tegenover haar eigen medewerkers, maar daarnaast ook tegenover de directe<br />
omgeving waarin iedere Shell-maatschappij werkt. Duurzame ontwikkeling is daarbij het sleutelbegrip. Deze moet<br />
ontstaan uit het samengaan van economische ontwikkeling (groei), zorg voor milieu en natuur en uit maatschappelijk<br />
verantwoord gedrag. De beleidsbeginselen die hieruit voortkomen, worden bij elke beslissing over investeringen en<br />
bedrijfsactiviteiten meegewogen. Doel is om telkens nieuwe, betere technieken en processen te ontwikkelen.<br />
Alle fabrieken op een rijtje<br />
MOERDIJK<br />
■ Er is een etheenfabriek voor de productie van etheen en<br />
propeen. Dit is de basisfabriek (‘de kraker’) die nafta,<br />
gasolie of LPG als grondstof gebruikt. Daarnaast worden<br />
de volgende (bij)producten in de kraker gevormd: ruwe<br />
benzine, LPG, een stroom C4-koolwaterstoffen en nog<br />
enkele andere koolwaterstofstromen, waaronder een<br />
ethynstroom en een zware restfractie. Deze bijproducten<br />
worden grotendeels weer gebruikt in de andere productiefaciliteiten.<br />
De zware restfractie wordt voornamelijk als<br />
brandstof gebruikt.<br />
De andere productiefaciliteiten - deels geintegreerd in de<br />
kraker - zijn:<br />
■ een hydrogeneringsfabriek, waarin de ruwe benzine met<br />
waterstof verder wordt behandeld. Het product uit deze<br />
fabriek wordt geleverd aan derden, die er onder meer<br />
autobenzine en oplosmiddelen van maken;<br />
■ een butadieenextractiefabriek, waarin butadieen wordt<br />
gewonnen uit de ruwe C4-stroom van de kraker. Butadieen<br />
is een grondstof voor onder meer rubber;<br />
■ een benzeenextractiefabriek die benzeen verwijdert uit<br />
bepaalde productstromen van de kraker en van aardolieraffinageprocessen.<br />
De benzeen wordt grotendeels verder<br />
verwerkt in de ethylbenzeenfabriek (zie verder);<br />
■ een installatie voor de productie van buteen door middel<br />
van selectieve hydrogenering van butadieen. Buteen vindt<br />
zijn toepassing in bijvoorbeeld kunststoffen en lijm;<br />
■ een etheenoxide- en glycolenfabriek waarin als<br />
basisgrondstof etheen wordt gebruikt. De uit etheen met<br />
zuurstof gevormde etheenoxide wordt deels verkocht en<br />
deels omgezet in glycolen die onder meer gebruikt worden<br />
in kunstvezels en antivries;<br />
■ een vinylester-fabriek waarin uit de grondstoffen ethyn<br />
(uit de kraker) en versatic-zuur (uit Pernis) vinylester<br />
wordt gemaakt. Vinylester is een grondstof voor latexverven;<br />
■ een ethylbenzeenfabriek. Hierin wordt etheen (uit de<br />
kraker) met benzeen omgezet in ethylbenzeen;<br />
■ twee styreen- en propeenoxidefabrieken, waarin als<br />
grondstoffen ethylbenzeen, propeen en lucht worden<br />
gebruikt. Styreen is een grondstof voor polystyreen en<br />
rubber, propeenoxide is een grondstof voor onder andere<br />
de kunststof polyurethaan en voor antivries;<br />
■ twee katalysatorfabrieken. Een van de katalysatoren die<br />
in de styreen- en propeenoxidefabrieken wordt gebruikt,<br />
wordt in deze fabrieken gemaakt.
PERNIS<br />
De Pernisse fabrieken draaien grotendeels op grondstoffen<br />
die in Moerdijk zijn vervaardigd. Per pijpleiding worden<br />
deze naar Pernis gepompt. De volgende verdeling kan<br />
gemaakt worden.<br />
■ Fabrieken die versatics (synthetische carbonzuren) en<br />
polyolen maken op basis van olefinen, koolmonoxide en<br />
water, respectievelijk etheenoxide, propeenoxide,<br />
glycerol, styreen en nog diverse andere stoffen. Deze<br />
basischemicaliën worden onder andere gebruikt als grondstof<br />
voor kunstharsen en verf (versatics) en harde en<br />
zachte schuimen voor matrassen, meubels, verpakkingen<br />
en isolatie (polyolen);<br />
■ fabrieken voor de vervaardiging van zeer uiteenlopende<br />
oplosmiddelen en daarvan afgeleide stoffen; grondstoffen<br />
zijn onder andere etheenoxide, propeenoxide, propeen,<br />
butaan/buteen, methanol, butanol en kerosine. Enkele van<br />
de producten zijn glycolethers, aceton, MEK, MTBE,<br />
hexaan en heptaan. Toepassingen zijn zeer uiteenlopend:<br />
remvloeistof, antivries, zoetstoffen, cosmetica, inkt, lak en<br />
hydraulische olie;<br />
■ de monomeren- en elastomerenfabrieken (elastomeren =<br />
rubber) met butadieen en styreen als belangrijke<br />
Moderne polyolenfabriek in Pernis.<br />
grondstoffen. SNC is operator (de verantwoordelijke voor<br />
het feitelijke productieproces) en is eigenaar van de<br />
monomerenfabrieken. De elastomerenfabrieken zelf zijn in<br />
handen van derden;<br />
■ de polypropeenfabriek, voor de helft eigendom van<br />
Shell. Het kleine molecuul propeen (afkomstig uit kraakprocessen)<br />
wordt in grote aantallen aaneengeregen tot<br />
polypropeen, een van de basisplastics.<br />
Hoewel vervoer over water en<br />
per pijpleiding het belangrijkst<br />
zijn, gaan heel wat tonnen<br />
product per spoorwagon of<br />
tankauto naar de afnemers.
Elektriciteit, stoom, fakkels / In Moerdijk beschikt SNC over een eigen<br />
warmtekrachtcentrale die een groot deel van de benodigde elektriciteit opwekt.<br />
Wat aanvullend nodig is, wordt betrokken uit het landelijke net. Ook voor<br />
stoom geldt een gedeeltelijke zelfvoorziening via deze centrale en enkele<br />
fabrieken. Wat dan nog meer nodig is, komt van een nabijgelegen warmtekrachtcentrale.<br />
SNC in Pernis maakt gebruik van de diensten van SNR voor de<br />
levering van elektriciteit, stoom en ander ‘utilities’. Met de overheid zijn<br />
afspraken gemaakt dat SNC uiterlijk in 2012 zal behoren tot de wereldtop in<br />
de eigen branche als het gaat om energie-efficiënte processen.<br />
De meeste fabrieken in Moerdijk en Pernis zijn aangesloten op fakkelsystemen.<br />
Fakkels zijn hoge installaties die voorkomen dat bij in- en uit bedrijfname en<br />
bij storingen grote hoeveelheden onverbrand gas in de buitenlucht komen.<br />
Verbranding met behulp van fakkels is dan de enige manier om gassen snel,<br />
veilig en milieuverantwoord af te voeren. Hinder voor de omgeving probeert<br />
SNC tot een minimum te beperken.<br />
Elektriciteit, stoom, fakkels<br />
Elektriciteit, stoom, fak-<br />
Overige voorzieningen<br />
Op en rond de fabrieken is een bluswaternet aanwezig.<br />
Verder zijn alle fabrieken aangesloten op rioleringssystemen.<br />
Afval- en proceswater uit de diverse fabrieken wordt<br />
gezuiverd alvorens geloosd te worden op het oppervlaktewater.<br />
In Pernis zijn eigen installaties beschikbaar via<br />
SNR. In Moerdijk vindt voorzuivering plaats, maar een<br />
deel van het proces gebeurt buiten het hek, in een<br />
installatie van het Hoogheemraadschap van West-Brabant.<br />
Bij de processen van SNC komt veel warmte vrij.<br />
Gestreefd wordt naar zoveel mogelijk intern hergebruik.<br />
Een deel moet echter als restwarmte met koelwater<br />
worden afgevoerd. Dit water wordt betrokken uit Oude en<br />
Nieuwe Maas (Pernis) en Hollandsch Diep (Moerdijk).<br />
Het overgrote deel van de aan- en afvoer van grondstoffen<br />
en producten gebeurt met pijpleidingen en schepen.<br />
Tankauto's en tankwagons nemen ongeveer 10% van het<br />
volume voor hun rekening.<br />
Op speciaal ingerichte opslagplaatsen kunnen verpakte<br />
afvalstoffen tijdelijk worden opgeslagen voordat ze worden<br />
afgevoerd naar erkende verwerkers.<br />
Fakkelsysteem Pernis.<br />
Pernis en<br />
Moerdijk lozen<br />
grote<br />
hoeveelheden<br />
koelwater.<br />
Veiligheid, Gezondheid, Welzijn en Milieu (VGWM)<br />
De aspecten van veiligheid, gezondheid, welzijn en<br />
milieu staan centraal bij de gehele bedrijfsvoering.<br />
De mensen die op de terreinen in Moerdijk en Pernis<br />
werken, moeten dat veilig kunnen doen. Ook omwonenden<br />
en klanten moeten erop kunnen vertrouwen dat zij geen<br />
nadelige gevolgen ondervinden van de activiteiten en<br />
producten van SNC. Er is een duidelijk beleid, met helder<br />
omschreven procedures en richtlijnen om aan de hoge eisen<br />
op VGWM-gebied te kunnen voldoen. De normen en<br />
waarden zijn dat VGWM-gedragsregels in woord en daad<br />
worden uitgedragen, dat alle medewerkers een voorbeeldfunctie<br />
hebben op het gebied van leidinggeven en<br />
samenwerken en dat klantgerichtheid en een goede relatie<br />
met zakelijke partners, overheid en omwonenden<br />
noodzakelijk zijn.<br />
Via een openbaar verslag worden de VGWM-resultaten<br />
jaarlijks gerapporteerd. Op de website kunt u meer<br />
informatie vinden, inclusief de integrale tekst van het<br />
meest recente jaarverslag.
Samenwerking / In de nabijheid van zowel de Moerdijkse als Pernisse SNCfabrieken<br />
zijn diverse bedrijven gevestigd die producten van SNC afnemen voor<br />
verdere verwerking. Dit heeft economische voordelen, maar vooral ook minder<br />
risico’s voor mens en milieu door de korte transportafstanden van gevaarlijke<br />
stoffen middels pijpleidingen.<br />
En natuurlijk is er de nauwe samenwerking met Shell Nederland Raffinaderij<br />
in Pernis. Deze levert niet alleen de meeste grondstoffen voor SNC, maar ook<br />
diverse diensten, met name voor de locatie Pernis.<br />
Samenwerking<br />
Vloeistofdichte bestrating<br />
beperkt de gevolgen van een<br />
onverhoopte lekkage.<br />
Informatie over hinder<br />
Ondanks alle voorzorgsmaatregelen gaat er soms toch<br />
iets mis: een incident. Daarbij kan hinder ontstaan voor<br />
mensen binnen, maar ook voor mensen buiten het hek.<br />
Stank, geluid en fakkelen zijn drie effecten die buiten het<br />
hek waarneembaar kunnen zijn. Behalve bij incidenten kan<br />
deze hinder ook ontstaan bij bijvoorbeeld onderhoudswerkzaamheden.<br />
Als vooraf met enige zekerheid verwacht kan<br />
worden dat bepaalde werkzaamheden hinder zullen<br />
opleveren, informeert Shell de omgeving vooraf.<br />
Bij incidenten wordt ook zo snel mogelijk informatie<br />
gegeven. Dat is niet altijd eenvoudig omdat het meestal<br />
tijd vergt om de oorzaken op te sporen en maatregelen<br />
te treffen.<br />
De tweede styreen- en propeenoxidefabriek<br />
in Moerdijk.<br />
Met een volledige en tijdige informatieverstrekking<br />
probeert Shell eventuele onrust zo snel mogelijk weg te<br />
nemen. Overigens vinden wij ieder incident er altijd nog<br />
één te veel en het voorkomen heeft dan ook hoge<br />
prioriteit.
Dit is een uitgave van Shell Nederland Chemie B.V.<br />
Tekst: afdeling Public Affairs van Shell Nederland Raffinaderij B.V.<br />
Vormgeving: Volcano Advertising<br />
Fotografie: Ernst Bode<br />
december 2003<br />
Vragen?<br />
Misschien heeft u na het lezen van deze brochure nog vragen of opmerkingen. Daarvoor kunt u<br />
altijd terecht bij de afdeling Public Affairs, tel. 0168-355520 of 010-4314127, fax 010-4313982.<br />
Ook via website www.shell.nl of e-mail adres public-affairs-pernis@shell.com kunt u reageren.<br />
Schriftelijk kan ook. De adressen zijn:<br />
Shell Nederland Raffinaderij B.V.<br />
Afdeling Public Affairs<br />
Postbus 3000<br />
3190 GA Hoogvliet<br />
Postbus 6060<br />
4780 LN Moerdijk<br />
Voor informatie over Shell wereldwijd adviseren wij website www.shell.com<br />
Shell Chemicals