Bekijk hier het integrale KMO-rapport 2011 - UNIZO.be
Bekijk hier het integrale KMO-rapport 2011 - UNIZO.be
Bekijk hier het integrale KMO-rapport 2011 - UNIZO.be
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Editie <strong>2011</strong><br />
HET <strong>KMO</strong>-RAPPORT<br />
VLAANDEREN<br />
De financieel-economische gezondheid van de Vlaamse <strong>KMO</strong> in <strong>be</strong>eld
Het <strong>KMO</strong>-Rapport Vlaanderen<br />
De financieel-economische gezondheid van de Vlaamse <strong>KMO</strong> in <strong>be</strong>eld<br />
<strong>UNIZO</strong>-Studiedienst<br />
Graydon Belgium nv, departement Research & Development<br />
januari 2012
Uitgave van <strong>UNIZO</strong> vzw & Graydon Belgium nv<br />
Redactie<br />
Gilles Vandorpe (Economisch Adviseur <strong>UNIZO</strong>-Studiedienst)<br />
Gegevens<br />
Eric Van den Broele (Graydon Business Academy - Research & Development)<br />
Peter Thijs (Programmatie Graydon Belgium nv)<br />
Begeleidingscomité<br />
Johan Bortier (Directeur <strong>UNIZO</strong>-Studiedienst)<br />
Eric Van den Broele (Senior Manager Research & Development Graydon Belgium nv)<br />
Contact<br />
Secretariaat <strong>UNIZO</strong>-Studiedienst<br />
Spastraat 8, 1000 Brussel<br />
Tel: 02 238 05 31<br />
Fax: 02 238 07 94<br />
studiedienst@unizo.<strong>be</strong><br />
Graydon Belgium nv<br />
Uitbreidingstraat 84-b1<br />
Tel: 03 280 88 55<br />
Fax: 03 280 88 99<br />
eric.vandenbroele@graydon.<strong>be</strong><br />
www.unizo.<strong>be</strong><br />
www.graydon.<strong>be</strong><br />
Overname en gebruik van dit onderzoek wordt aangemoedigd mits dub<strong>be</strong>le bronvermelding “Graydon Belgium - <strong>UNIZO</strong>”. Deze brochure is louter ter<br />
informatie opgesteld. De gegevens zijn ontwikkeld op basis van de Graydon-databanken. De verwerking ervan ge<strong>be</strong>urde door de <strong>UNIZO</strong>-Studiedienst.<br />
Uitgevers, informatieverstrekker noch auteurs kunnen aansprakelijk gesteld worden voor mogelijke onnauwkeurigheden. De uiteindelijke interpretatie van<br />
de gegevens is voor rekening van de lezer.<br />
5<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
Inhoud<br />
Inleiding 8<br />
1. Methodologie 10<br />
2. De <strong>KMO</strong> in cijfers 12<br />
2.1 Evolutie aantal <strong>KMO</strong>’s in België 12<br />
2.2 <strong>KMO</strong>’s volgens leeftijdscategorie 13<br />
2.3 <strong>KMO</strong>’s volgens juridische vorm 14<br />
2.4 <strong>KMO</strong>’s volgens sector 15<br />
2.5 <strong>KMO</strong>’s volgens tewerkstellingsklassen 17<br />
3. Financiële ratio’s van de Vlaamse ondernemingen 18<br />
3.1 Productiviteit: bruto toegevoegde waarde in verhouding tot de personeelskosten 18<br />
3.2 Nettorendabiliteit van <strong>het</strong> eigen vermogen na <strong>be</strong>lastingen 19<br />
3.3 Solvabiliteit 21<br />
3.4 Graad van financiële onafhankelijkheid 22<br />
3.5 Dekking vreemd vermogen door cashflow 23<br />
3.6 Liquiditeit 25<br />
3.7 FiTo®-meter van de Vlaamse <strong>KMO</strong> 26<br />
6<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
4. Andere financieel-economische gegevens van de Vlaamse <strong>KMO</strong>’s 29<br />
4.1 Aantal dagen leverancierskrediet 29<br />
4.2 Aantal dagen klantenkrediet 30<br />
4.3 Investeringen in materiële vaste activa 31<br />
4.4 Bedrijfsresultaat 33<br />
4.5 Eigen vermogen 34<br />
5. Multiscore van de Vlaamse <strong>KMO</strong> 36<br />
6. Gezondheid van de ‘populairste’ starterssectoren 42<br />
7. Conclusie 44<br />
Financiële ratio’s van de Vlaamse <strong>KMO</strong>-vennootschappen (FiTo®-meter) 44<br />
Andere financieel-economische gegevens 46<br />
Multiscore van de Vlaamse <strong>KMO</strong>’s: een eerste <strong>be</strong>nadering van 2010. 46<br />
Gezondheid van de ‘populairste’ starterssectoren 47<br />
Lijst van afkortingen 48<br />
Lijst van ta<strong>be</strong>llen en grafieken 48<br />
Ta<strong>be</strong>llen 48<br />
Grafieken 50<br />
Bijlagen 50<br />
7<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
Inleiding<br />
Het <strong>KMO</strong>-Rapport Vlaanderen is dit jaar aan een vierde editie<br />
toe. Hoewel <strong>het</strong> <strong>rapport</strong> ieder jaar verder evolueert blijft de<br />
hoofddoelstelling voor <strong>UNIZO</strong> en Graydon dezelfde als bij de<br />
start in 2008, namelijk <strong>het</strong> in kaart brengen van de financieeleconomische<br />
gezondheid van de Vlaamse <strong>KMO</strong>’s over een<br />
langere periode. Deze periode loopt van 2000 tot 2010 voor<br />
alle data die we uit de jaarrekeningen halen. De cijfers in<br />
verband met de multiscore lopen van 2001 tot <strong>2011</strong>. Op die<br />
manier kunnen we de effecten op de Vlaamse <strong>KMO</strong>’s van<br />
onder andere de internetzeep<strong>be</strong>l of de krediet- en financiële<br />
crisis vanaf de tweede helft van 2008 in kaart brengen.<br />
De cijfers zijn in eerste instantie interessant voor de ondernemer<br />
zelf, die zich kan positioneren ten opzichte van andere<br />
<strong>KMO</strong>’s binnen een specifieke sector en de totale <strong>KMO</strong>populatie<br />
in Vlaanderen. Daarnaast is <strong>het</strong> <strong>rapport</strong> ook een<br />
informatiebron voor diverse actoren die aan de hand van een<br />
uitgebreid pakket cijfermateriaal, de financieel-economische<br />
gezondheidstoestand van de Vlaamse <strong>KMO</strong>’s van naderbij<br />
willen <strong>be</strong>kijken en opvolgen.<br />
De cijfers in <strong>het</strong> <strong>KMO</strong>-Rapport werden afgesloten op 30<br />
okto<strong>be</strong>r <strong>2011</strong>. Op dat ogenblik waren 96,2% van de jaarrekeningen<br />
voor 2010 <strong>be</strong>schikbaar.<br />
We <strong>be</strong>kijken zowel de financieel-economische gezondheid<br />
van de vennootschappen tot en met 50 werknemers alsook<br />
de prestaties van de eenmanszaken. De cijfers voor de vennootschappen<br />
zijn hoofdzakelijk gebaseerd op de gegevens<br />
uit de jaarrekeningen. Daarnaast <strong>be</strong>schikt Graydon Belgium<br />
nv ook over een eigen kwalitatief instrument, namelijk de<br />
multiscore. De multiscore wenden we aan om de financieeleconomische<br />
toestand van zowel de vennootschappen als de<br />
eenmanszaken in <strong>be</strong>eld te brengen.<br />
In een eerste deel geven we een cijfermatig overzicht van <strong>het</strong><br />
aantal <strong>KMO</strong>’s in België opgesplitst volgens regio. Het absolute<br />
aantal <strong>KMO</strong>’s wordt van naderbij <strong>be</strong>keken, alsook <strong>het</strong> aantal<br />
<strong>KMO</strong>’s volgens leeftijdscategorie, volgens juridische vorm,<br />
volgens sector en volgens tewerkstellingsklassen. We maken<br />
eveneens <strong>het</strong> onderscheid tussen <strong>KMO</strong>-vennootschappen en<br />
eenmanszaken. Samen vormen deze de groep van de <strong>KMO</strong>’s.<br />
In een tweede deel <strong>be</strong>kijken we een aantal financieel-economische<br />
parameters van de <strong>KMO</strong>-vennootschappen (dus<br />
8<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
zonder de eenmanszaken). Deze worden op <strong>het</strong> einde van<br />
<strong>het</strong> hoofdstuk samengevat in een allesomvattende indicator:<br />
de FiTo®-score. De FiTo®-score werd op basis van jarenlang en<br />
nauwgezet onderzoek ontwikkeld door professor emeritus<br />
Hu<strong>be</strong>rt Ooghe (Universiteit Gent en Vlerick Leuven Gent<br />
Management School) in nauwe samenwerking met Graydon<br />
Belgium nv. De score wordt <strong>be</strong>rekend op basis van acht uitgewerkte<br />
ratio’s die in een evenwichtige verhouding tot elkaar<br />
worden geplaatst. Samen geven ze een duidelijk <strong>be</strong>eld over<br />
<strong>het</strong> al dan niet <strong>be</strong>staan van financiële consistentie binnen de<br />
onderneming. De verschillende ratio’s die in de <strong>be</strong>rekening<br />
worden opgenomen omvatten de bruto toegevoegde waarde<br />
in verhouding tot de personeelskosten, de nettorendabiliteit<br />
van de <strong>be</strong>drijfsactiva voor <strong>be</strong>lastingen, de nettorendabiliteit<br />
van <strong>het</strong> eigen vermogen na <strong>be</strong>lastingen, de graad van zelffinanciering,<br />
de graad van financiële onafhankelijkheid, de<br />
korte termijn financiële schuldgraad, de dekking van <strong>het</strong><br />
vreemd vermogen door de cashflow en tot slot de nettokasratio.<br />
De ratio’s worden ook apart in dit <strong>rapport</strong> verwerkt, met<br />
uitzondering van de nettorendabiliteit van de <strong>be</strong>drijfsactiva<br />
voor <strong>be</strong>lastingen en de nettokasratio.<br />
We <strong>be</strong>kijken telkens eerst een aantal financieel-economische<br />
parameters afzonderlijk voor Vlaanderen, Brussel en Wallonië<br />
voor alle <strong>KMO</strong>-vennootschappen. Daarna <strong>be</strong>kijken we de ratio<br />
voor iedere sector afzonderlijk voor <strong>het</strong> totaal van de Vlaamse<br />
<strong>KMO</strong>-vennootschappen.<br />
In een derde deel nemen we nog vijf andere financieel-economische<br />
parameters onder de loep, namelijk <strong>het</strong> aantal dagen<br />
leverancierskrediet, <strong>het</strong> aantal dagen klantenkrediet, de<br />
investeringen in materiële vaste activa, <strong>het</strong> <strong>be</strong>drijfsresultaat<br />
en <strong>het</strong> aandeel verlieslatende <strong>be</strong>drijven en tot slot <strong>het</strong> eigen<br />
vermogen. Deze vijf parameters geven – naast de eerder<br />
<strong>be</strong>keken financiële ratio’s – eveneens een idee van de financieel-economische<br />
gezondheid van de <strong>KMO</strong>-vennootschappen.<br />
In <strong>het</strong> vierde deel <strong>be</strong>kijken we de multiscore voor de Vlaamse<br />
<strong>KMO</strong>’s. De multiscore is een kwalitatieve analyse van Graydon<br />
om de financieel-economische gezondheid van de Vlaamse<br />
vennootschappen én eenmanszaken in <strong>be</strong>eld te brengen.<br />
Tot slot <strong>be</strong>kijken we <strong>be</strong>knopt hoe <strong>het</strong> gesteld is met de financiële<br />
gezondheid van de 5 sectoren die in <strong>2011</strong> de meeste<br />
startende <strong>be</strong>drijven liet optekenen.<br />
9<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
1. Methodologie<br />
Het <strong>KMO</strong>-Rapport Vlaanderen wordt samengesteld aan de hand van gegevens die door Graydon Belgium nv verzameld<br />
worden. De basisdatabank van Graydon <strong>be</strong>vat alle Belgische actieve, passieve en slapende BTW-nummers (sinds juni 2004<br />
de ondernemingsnummers) 1 . Anno <strong>2011</strong> <strong>be</strong>tekent dit ongeveer 2.490.000 BTW-nummers waarvan ruim 1.066.000 actieve ondernemingsnummers<br />
(vennootschappen, eenmanszaken, vrije <strong>be</strong>roepen, parastatalen en VZW’s). De ondernemingsnummers<br />
worden van bij <strong>het</strong> ontstaan doorgegeven vanuit de Kruispuntbank voor Ondernemingen of genoteerd via onder meer de<br />
oprichtingsakte. Zowel vrije <strong>be</strong>roepen (dokters, advocaten,…) als VZW’s worden opgenomen in de databank, maar worden in<br />
onderhavige studie niet gebruikt gezien de aard van hun activiteiten.<br />
Naast de ondernemingsnummers werkt Graydon actief met de oprichtingsaktes en de lezing van <strong>het</strong> Belgisch Staatsblad om<br />
de accuraatheid van de gegevens verder te verhogen, alsook door bijvoor<strong>be</strong>eld contacten te onderhouden met de rechtbanken,<br />
BTW-administraties en de RSZ. Elke mogelijke financieel-economische informatie die op de Belgische ‘informatiemarkt’<br />
<strong>be</strong>schikbaar is wordt systematisch en gestructureerd verzameld en verwerkt. Een voortdurende aanvulling van deze informatie<br />
via individuele ondernemingsnummers ge<strong>be</strong>urt hoofdzakelijk op vier niveaus:<br />
• online communicatie of communicatie via automatische dragers met verschillende officiële instanties, bijvoor<strong>be</strong>eld<br />
de balansen van de Nationale Bank van België, de lijsten van geregistreerde aannemers,…;<br />
• aanvulling en correctie van officiële informatie en allerhande publicaties op officieel niveau (Belgisch Staatsblad,<br />
protestenbladen, oprichtingsaktes,…) door een 40-koppig team (deel van de 130 Graydon-medewerkers);<br />
• dagdagelijks doornemen van allerhande niet-officiële publicaties zoals dagbladen en tijdschriften;<br />
• organiseren van een eigen poolingsysteem om op de hoogte te blijven van de meest recente ontwikkelingen<br />
(<strong>be</strong>taalgedrag van ondernemingen op basis van inzage in hun vervaldagbalansen, pooling ongedekte cheques,<br />
gedagvaarden in faling, RSZ-dagvaardingen, samenwerking met incassokantoren,…).<br />
De cijfers in dit <strong>rapport</strong> heb<strong>be</strong>n <strong>be</strong>trekking op de periode 2000 tot 2010 en werden afgesloten op 30 okto<strong>be</strong>r <strong>2011</strong>. Op dat<br />
moment waren 96,2% van de jaarrekeningen voor 2010 <strong>be</strong>schikbaar. Alles wat ratio’s en andere afgeleiden uit de jaarrekeningen<br />
<strong>be</strong>treft zijn in die mate <strong>be</strong>schikbaar om voldoende representatief te zijn voor de volledige <strong>KMO</strong>-populatie. Cijfers in verband<br />
met de multiscore geven de situatie weer van 2001 tot <strong>2011</strong>. We definiëren een <strong>KMO</strong> als een onderneming tot 50 werknemers.<br />
In deel 2 - de <strong>KMO</strong> in cijfers - maken we een onderscheid tussen verschillende juridische vormen. Namelijk de NV, BVBA,<br />
EBVBA, diverse commanditaire en coöperatieve vennootschappen, de eenmanszaak, de vennootschap onder firma en overige<br />
juridische vormen. Onder de categorie ‘overige’ vallen alle andere entiteiten die niet onder de vorige juridische vormen ressorteerden.<br />
Deze andere entiteiten zijn onder meer:<br />
• Europees samenwerkingsverband<br />
• Europees economisch samenwerkingsverband<br />
• Landbouwvennootschap<br />
• Vereniging naar buitenlands recht<br />
• Stille handelsvennootschap<br />
• Feitelijke vereniging<br />
• Vereniging met sociaal oogmerk<br />
• …<br />
De verschillende gehanteerde sectoren zijn gebaseerd op de vernieuwde nace<strong>be</strong>l nomenclatuur die sinds januari 2008 gebruikt<br />
wordt. De gehanteerde sectoren <strong>be</strong>staan uit de volgende nace<strong>be</strong>lgroepen:<br />
1 Actieve ondernemingsnummers wijzen op nog <strong>be</strong>staande <strong>be</strong>drijven. Passieve ondernemingsnummers wijzen op stopgezette <strong>be</strong>drijven en zijn<br />
<strong>be</strong>langrijk om de historiek van de cijfers weer te geven. Slapende ondernemingsnummers wijzen op <strong>be</strong>staande <strong>be</strong>drijven zonder activiteit.<br />
10<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
Sector<br />
Nace<strong>be</strong>lgroep(en)<br />
Automobielsector (handel & onderhoud) 45<br />
Bouwnijverheid 41 - 42 - 43<br />
Communicatie & IT 58 - 59 - 60 - 61 - 62 - 63<br />
Detailhandel 47<br />
Financiële diensten 64 - 65 - 66<br />
Gezondheidszorg 75 - 86 - 87 - 88<br />
Groothandel 46.200 tot 46.900<br />
Handels<strong>be</strong>middeling 46100<br />
Horeca 55 - 56<br />
Industrie: Agro, bosbouw en visserij 01 - 02 - 03<br />
Industrie: chemie 20 - 21 - 22 - 23<br />
Industrie: vervaardiging hout(producten) 16 - 31<br />
Industrie: vervaardiging ICT en elektronica 26 - 27<br />
Industrie: vervaardiging metaal(producten) 24 - 25<br />
Industrie: vervaardiging papier, druknijverheid 17 - 18<br />
Industrie: vervaardiging textiel, kleding en leer 13 - 14 - 15<br />
Industrie: Vervaardiging Voedingsmiddelen 10 - 11 - 12<br />
Overige Industrie 05 - 06 - 07 - 08 - 09 -19 - 28 - 29 -30 - 32 - 33 - 35 - 36 - 37<br />
Overige pers. diensten 96.100<br />
Vervoer & logistiek 49 - 50 - 51 - 52 - 53<br />
Zakelijke diensten & immobiliën 68 - 69 - 70 - 71 - 73 - 74 - 77 - 78 - 79 - 80<br />
In deel 3 en deel 4 <strong>be</strong>kijken we een aantal financiële ratio’s en financieel-economische parameters van de <strong>KMO</strong>’s, die worden<br />
<strong>be</strong>oordeeld op basis van hun mediaanwaarde. Er wordt gebruik gemaakt van de mediaanwaarde in plaats van <strong>het</strong> gemiddelde<br />
omdat op die manier de centrale tendens kan worden weergegeven zonder dat er vertekening wordt veroorzaakt door de<br />
extreme waarden van sommige individuele ratio’s. Op <strong>het</strong> einde van <strong>het</strong> derde deel worden de verschillende ratio’s samengevat<br />
in een allesomvattende indicator: de FiTo®-score. De FiTo-score wordt, zoals eerder aangegeven <strong>be</strong>rekend op basis van acht<br />
ratio’s die samen uitdrukking geven aan <strong>het</strong> al dan niet <strong>be</strong>staan van financiële consistentie. Vervolgens wordt de verkregen<br />
waarde – als gevolg van een logittransformatie 2 steeds een getal tussen 0 en 1 - gepositioneerd ten opzichte van de referentiepopulatie<br />
waardoor voor <strong>het</strong> individuele <strong>be</strong>drijf <strong>be</strong>paald wordt welke de kwalitatieve plaats is die zij ten opzichte van haar<br />
collega’s inneemt. De individuele <strong>be</strong>drijven worden binnen deze studie gebundeld tot sectoren.<br />
In deel 5 gaan we de financieel-economische toestand na van de Vlaamse vennootschappen én eenmanszaken aan de hand<br />
van de multiscore van Graydon. Deze multiscore geeft een overzicht van de kans op een faillissement en <strong>het</strong> perspectief op<br />
groeipotentieel van de ondernemingen binnen een sector. De multiscore deelt een sector in risicoklassen in. Daarvoor maakt<br />
de multiscore gebruik van een multidisciplinaire evaluatie van de gezondheid of ongezondheid van ondernemingen en <strong>het</strong><br />
mogelijk groeipotentieel er van en wijst deze dan een score toe van 0 tot 100. De volledige score rust op 3 pijlers. Ten eerste<br />
zijn er de ‘feiten.’ Dit is een mix van gegevens die Graydon met de grootst mogelijke systematiek in haar databank opneemt<br />
(RSZ-dagvaardingen, incassodossiers, ongedekte cheques…). Deze gegevens, in totaal een 80-tal, spelen een essentiële rol in<br />
de krediet<strong>be</strong>oordeling en worden telkens gewogen naar relevantie, anciënniteit en periodiciteit.<br />
Ten tweede verwerkt Graydon de ‘balansen’ van de <strong>be</strong>drijven. In samenwerking met de Vlerick Leuven Gent Management<br />
School werd eerder vastgesteld welke ratio’s vooral <strong>be</strong>palend zijn voor succes en faling van ondernemingen. Deze ratio’s<br />
worden ook gewogen naar relevantie en in de scoring geïntegreerd. Deze informatie kan uiteraard niet aangewend worden<br />
bij <strong>be</strong>drijven die geen publicatieplicht heb<strong>be</strong>n. Daarom wordt voor niet publicatie-plichtige ondernemingen - indien nodig -<br />
gebruik gemaakt van ander statistisch materiaal. Concreet <strong>be</strong>treft <strong>het</strong> onder andere de sector waarin een onderneming actief<br />
is, de leeftijd van een onderneming,…<br />
Ten derde zijn er de ‘<strong>be</strong>talingservaringen.’ Dit zijn gegevens over <strong>het</strong> <strong>be</strong>talingsgedrag van ondernemingen verkregen via <strong>het</strong><br />
eigen informatienetwerk van Graydon. Het <strong>be</strong>talingsgedrag geeft immers, los van balansen en ander feitenmateriaal, een<br />
indicatie van de ‘moraal’ van de onderneming. De multiscore laat op die manier toe om evaluaties te maken over gehele activiteitssectoren<br />
en is daarmee een waardevol instrument binnen <strong>het</strong> kader van dit <strong>rapport</strong>.<br />
2<br />
logit x =<br />
______<br />
1<br />
x<br />
(1+eˉ )<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
2. De <strong>KMO</strong> in cijfers<br />
Het hoofdstuk ‘De <strong>KMO</strong> in cijfers’ voorziet in een uitgebreid pakket aan cijfermateriaal in verband met <strong>KMO</strong>’s, zowel de <strong>KMO</strong>vennootschappen<br />
als eenmanszaken 3 . We <strong>be</strong>kijken de evolutie van <strong>het</strong> totaal aantal <strong>KMO</strong>’s in België en de gewesten voor<br />
de periode 2000 tot 2010. Er wordt een overzicht gesc<strong>het</strong>st van <strong>het</strong> aandeel van <strong>KMO</strong>-vennootschappen en eenmanszaken<br />
volgens leeftijdscategorie binnen <strong>het</strong> totaal aantal <strong>KMO</strong>’s volgens gewest in 2010. We gaan ook na wat de evolutie is van <strong>het</strong><br />
aantal <strong>KMO</strong>’s volgens juridische vorm per gewest, opnieuw van 2000 tot 2010. Het aantal <strong>KMO</strong>’s volgens sector en gewest wordt<br />
geanalyseerd voor <strong>het</strong> jaar 2010. Tot slot geven we een overzicht van de ondernemingen volgens tewerkstellingsklassen.<br />
2.1 Evolutie aantal <strong>KMO</strong>’s in België<br />
In Vlaanderen zijn in totaal 546.879 <strong>KMO</strong>’s (vennootschappen en eenmanszaken tot 50 werknemers) actief in 2010. Dat is 58%<br />
van <strong>het</strong> totaal aantal <strong>KMO</strong>’s in België. Tussen 2000 en 2003 blijft <strong>het</strong> aantal <strong>KMO</strong>’s in Vlaanderen min of meer stabiel op een<br />
niveau van ruim 450.000. Vanaf 2004 tot 2010 kan een continue stijgende trend worden waargenomen van <strong>het</strong> aantal <strong>KMO</strong>’s in<br />
Vlaanderen. In 2010 zijn er 21% meer <strong>KMO</strong>’s in vergelijking met 2000. Brussel vertegenwoordigt 12% van <strong>het</strong> totaal aantal <strong>KMO</strong>’s<br />
in België, Wallonië 28%. Het aantal <strong>KMO</strong>’s in Brussel neemt tijdens de periode 2000 tot 2010 toe met 21%. In Wallonië is er een<br />
stijging met 15%.<br />
Ta<strong>be</strong>l 1: Evolutie aantal <strong>KMO</strong>’s volgens gewest en aandeel <strong>KMO</strong>’s binnen totale <strong>be</strong>drijvenpopulatie, 2000-2010<br />
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
Vlaanderen 452.707 451.419 451.568 453.500 458.279 465.387 477.948 489.972 502.803 514.262 546.879<br />
Brussel 90.284 89.350 88.970 88.906 89.952 91.907 95.013 99.188 101.748 103.245 109.123<br />
Wallonië 225.797 223.122 221.208 220.576 221.538 223.585 227.772 231.823 236.518 240.984 259.348<br />
On<strong>be</strong>kend 12.462 13.032 13.616 14.110 14.417 14.801 15.268 15.556 17.127 20.864 26.251<br />
Federaal 781.250 776.923 775.362 777.092 784.186 795.680 816.001 836.539 858.196 879.355 941.601<br />
In 2010 is 57% van de <strong>KMO</strong>-vennootschappen in België gevestigd in Vlaanderen. Ten opzichte van 2000 is er een stijging van de<br />
<strong>KMO</strong>-vennootschappen in Vlaanderen vast te stellen met 43%. In Brussel is er een stijging met 27% ten opzichte van 2000 en<br />
in Wallonië stellen we een stijging vast met 38%. Het aandeel van de Brusselse en Waalse <strong>KMO</strong>-vennootschappen in de totale<br />
Belgische populatie <strong>be</strong>draagt respectievelijk 16% en 22%. Daarnaast is er een groep van <strong>KMO</strong>-vennootschappen die niet toe te<br />
wijzen zijn aan Vlaanderen, Brussel of Wallonië – dit is de groep ‘on<strong>be</strong>kend’ - met een aandeel van 5% in de cijfers.<br />
Ta<strong>be</strong>l 2: Evolutie aantal <strong>KMO</strong>-vennootschappen volgens gewest, 2000-2010<br />
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
Vlaanderen 193.488 199.034 204.078 209.710 215.989 222.690 232.640 243.617 255.559 264.940 275.809<br />
Brussel 59.966 60.988 62.014 62.958 64.217 65.692 67.856 70.797 73.100 74.561 76.451<br />
Wallonië 79.150 81.366 83.388 85.854 88.227 90.757 93.846 97.643 101.831 105.159 109.377<br />
On<strong>be</strong>kend 12.335 12.902 13.477 13.953 14.214 14.563 14.961 15.234 16.775 20.161 24.787<br />
Totaal 344.939 354.290 362.957 372.475 382.647 393.702 409.303 427.291 447.265 464.821 486.424<br />
Vlaanderen telt ruim 271.000 eenmanszaken in 2010. Dit is een stijging met 5% ten opzichte van 2000. Tussen 2000 en 2004<br />
daalt <strong>het</strong> aantal eenmanszaken in Vlaanderen trendmatig. In totaal zijn er in 2004 bijna 17.000 eenmanszaken minder dan in<br />
2000. Vanaf 2005 stellen we opnieuw een stijging vast van <strong>het</strong> aantal eenmanszaken. Zo tellen we een extra 28.000 eenmanszaken<br />
tussen 2004 en 2010. In Brussel en Wallonië kunnen we een algemene stijging van <strong>het</strong> aantal eenmanszaken vaststellen<br />
over de periode 2000-2010, respectievelijk met 8% en 2%. Vlaanderen telt 60% van de Belgische eenmanszaken, Brussel 7% en<br />
Wallonië 33%.<br />
3 De basis voor de cijfers zijn de ruim 1 miljoen actieve ondernemingsnummers in de databank van Graydon. We <strong>be</strong>komen de eigenlijke <strong>KMO</strong>-cijfers<br />
door aftrek van de ondernemingen vanaf 50 werknemers en aftrek van VZW’s.<br />
12<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
Uit de cijfers van <strong>het</strong> aantal <strong>KMO</strong>-vennootschappen en <strong>het</strong> aantal eenmanszaken blijkt dat <strong>het</strong> aandeel van de <strong>KMO</strong>vennootschappen<br />
in elk gewest aan <strong>be</strong>lang wint en dat <strong>het</strong> aandeel van de eenmanszaken overal daalt. Vanaf 2008 zijn er in<br />
Vlaanderen zelfs voor <strong>het</strong> eerst meer <strong>KMO</strong>-vennootschappen dan eenmanszaken.<br />
Ta<strong>be</strong>l 3: Evolutie aantal eenmanszaken volgens gewest, 2000-2010<br />
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
Vlaanderen 259.219 252.385 247.490 243.790 242.290 242.697 245.308 246.355 247.244 249.322 271.070<br />
Brussel 30.318 28.362 26.956 25.948 25.735 26.215 27.157 28.391 28.648 28.684 32.672<br />
Wallonië 146.647 141.756 137.820 134.722 133.311 132.828 133.926 134.180 134.687 135.825 149.971<br />
On<strong>be</strong>kend 127 130 139 157 203 238 307 322 352 703 1.464<br />
Totaal 436.311 422.633 412.405 404.617 401.539 401.978 406.698 409.248 410.931 414.534 455.177<br />
2.2 <strong>KMO</strong>’s volgens leeftijdscategorie 4<br />
In 2010 is bijna de helft (48%) van de <strong>KMO</strong>-vennootschappen in België jonger dan 10 jaar. Zowat 49% van de <strong>KMO</strong>vennootschappen<br />
is tussen de 10 en 50 jaar. De overige 2% van de <strong>KMO</strong>’s is ouder dan 50 jaar. Er is geen wezenlijk verschil<br />
tussen de drie gewesten.<br />
Ta<strong>be</strong>l 4: Aandeel van <strong>KMO</strong>-vennootschappen volgens leeftijdscategorie en gewest, 2010<br />
0-4 jaar 5 tot 9 jaar 10-19 jaar 20-29 jaar 30-39 jaar 40-49 jaar + 50 jaar Totaal<br />
Vlaanderen 29% 19% 27% 16% 5% 2% 2% 100%<br />
Brussel 30% 18% 24% 17% 5% 3% 3% 100%<br />
Wallonië 29% 19% 26% 17% 5% 2% 3% 100%<br />
Totaal 29% 19% 26% 17% 5% 2% 2% 100%<br />
In 2010 is 45% van de eenmanszaken in België jonger dan 10 jaar. Voor Vlaanderen en Wallonië is dit cijfer respectievelijk 45%<br />
en 43%. Brussel heeft een groter aandeel van jonge eenmanszaken met 56%, in vergelijking met de andere gewesten. 41% van<br />
<strong>het</strong> totaal aantal eenmanszaken in België is ouder dan 10 jaar en jonger dan 50 jaar. De cijfers zijn min of meer gelijkaardig voor<br />
Vlaanderen en Wallonië. Brussel kent een lager aandeel (35%) van eenmanszaken tussen de 10 en 50 jaar, ten opzichte van <strong>het</strong><br />
totaal. 14% van de eenmanszaken in België, Vlaanderen en Wallonië is ouder dan 50 jaar. In Brussel ligt dit cijfer met 10% iets<br />
lager in vergelijking met de rest van <strong>het</strong> land.<br />
Ta<strong>be</strong>l 5: Aandeel van eenmanszaken volgens leeftijdscategorie en gewest, 2010<br />
0-4 jaar 5 tot 9 jaar 10-19 jaar 20-29 jaar 30-39 jaar 40-49 jaar + 50 jaar Totaal<br />
Vlaanderen 29% 15% 24% 11% 5% 1% 14% 100%<br />
Brussel 40% 16% 17% 10% 6% 1% 10% 100%<br />
Wallonië 29% 14% 23% 13% 6% 1% 14% 100%<br />
Totaal 30% 15% 23% 12% 5% 1% 14% 100%<br />
4 Bedrijven die veranderen van juridisch statuut worden opnieuw aanzien als een nieuw <strong>be</strong>drijf en dus ook opnieuw meegeteld in de cijfers.<br />
13<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
2.3 <strong>KMO</strong>’s volgens juridische vorm<br />
De <strong>be</strong>langrijkste juridische vorm voor <strong>KMO</strong>’s in Vlaanderen is nog steeds met voorsprong de eenmanszaak, ook al is <strong>het</strong> aandeel<br />
ervan gezakt binnen <strong>het</strong> totaal van de <strong>KMO</strong>-populatie van 57% in 2000 tot 50% in 2010. De tweede <strong>be</strong>langrijkste juridische<br />
vorm, de BVBA, neemt daarentegen in <strong>be</strong>lang toe. In 2000 hadden 24% van de <strong>KMO</strong>’s een BVBA als juridische vorm, in 2010 is dit<br />
aandeel gestegen tot 28%. Ook de EBVBA kent een stijging van <strong>het</strong> aandeel over de periode 2000-2010 en neemt een aandeel<br />
van 4% voor haar rekening. Het aandeel van de NV’s zakt lichtjes van 14% tot 10% over de periode 2000-2010.<br />
Ta<strong>be</strong>l 6: Evolutie <strong>KMO</strong>’s in Vlaanderen volgens juridische vorm, 2000-2010<br />
Juridische vorm 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
NV 63.206 62.878 62.516 62.131 61.677 60.957 60.547 60.039 58.804 57.538 56.377<br />
BVBA 109.456 113.190 115.248 117.847 121.082 124.991 130.883 137.089 143.757 148.694 154.441<br />
EVBA 524 2.223 5.118 7.778 10.068 11.981 14.231 16.819 19.551 21.864 24.406<br />
Div. Comm. en Coöp. Venn.. 12.203 12.337 12.379 12.631 13.063 13.550 14.497 15.643 17.220 18.819 20.622<br />
Eenmanszaken 259.219 252.385 247.490 243.790 242.290 242.697 245.308 246.355 247.244 249.322 271.070<br />
VOF 2.530 2.773 3.087 3.412 3.855 4.481 5.274 6.262 7.443 8.511 9.619<br />
Overige 5.569 5.633 5.730 5.911 6.244 6.730 7.208 7.765 8.784 9.514 10.344<br />
Totaal 452.707 451.419 451.568 453.500 458.279 465.387 477.948 489.972 502.803 514.262 546.879<br />
In Brussel heeft de BVBA aan <strong>be</strong>lang gewonnen ten opzichte van 2000 (31%) en neemt anno 2010 de <strong>be</strong>langrijkste plaats in<br />
met een aandeel van 36%. In 2000 was de eenmanszaak nog de <strong>be</strong>langrijkste juridische vorm met een aandeel van 34%. Dit<br />
aandeel zakte echter tot 30% in 2010. De EBVBA neemt dan weer in <strong>be</strong>lang toe met een aandeel van 6% in 2010. De NV kent een<br />
daling van <strong>het</strong> aandeel van 7% ten opzichte van 2000 en komt uit op 15% in 2010. De diverse commanditaire en coöperatieve<br />
vennootschappen verliezen licht (-1%) ten opzichte van 2000 en komen uit op een aandeel van 7% in 2010.<br />
Ta<strong>be</strong>l 7: Evolutie <strong>KMO</strong>’s in Brussel volgens juridische vorm, 2000-2010<br />
Juridische vorm 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
NV 19.595 19.351 19.113 18.815 18.479 18.183 18.050 17.963 17.723 17.168 16.700<br />
BVBA 28.393 29.225 29.650 30.080 30.992 32.196 33.894 36.075 37.462 38.321 39.243<br />
EVBA 467 913 1.760 2.566 3.192 3.583 3.978 4.476 5.164 5.917 6.754<br />
Div. Comm. en Coöp. Venn.. 7.496 7.413 7.334 7.272 7.202 7.191 7.244 7.374 7.503 7.645 7.874<br />
Eenmanszaken 30.318 28.362 26.956 25.948 25.735 26.215 27.157 28.391 28.648 28.684 32.672<br />
VOF 261 280 297 309 314 342 368 401 435 480 524<br />
Overige 3.754 3.806 3.860 3.916 4.038 4.197 4.322 4.508 4.813 5.030 5.356<br />
Totaal 90.284 89.350 88.970 88.906 89.952 91.907 95.013 99.188 101.748 103.245 109.123<br />
De eenmanszaak als juridische vorm verliest ook in Wallonië terrein. In 2000 was de eenmanszaak nog goed voor 65% van <strong>het</strong><br />
totaal, in 2010 is dit aandeel gezakt tot 58%. De meeste andere juridische vormen <strong>be</strong>houden ten opzichte van 2000 eenzelfde<br />
aandeel in <strong>het</strong> totaal. Enkel de BVBA en de EBVBA winnen duidelijk terrein. De BVBA wint 5% ten opzichte van 2000 en haalt een<br />
aandeel van 23%, de EBVBA wint 4% ten opzichte van 2000 en haalt een aandeel van 4%.<br />
Ta<strong>be</strong>l 8: Evolutie <strong>KMO</strong>’s in Wallonië volgens juridische vorm, 2000-2010<br />
Juridische vorm 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
NV 22.941 22.923 22.929 23.021 22.910 22.736 22.479 22.234 21.953 21.636 21.284<br />
BVBA 41.217 42.773 43.581 44.612 45.918 47.627 49.851 52.351 54.899 56.844 59.306<br />
EVBA 601 1.316 2.543 3.747 4.727 5.458 6.223 7.214 8.417 9.554 10.705<br />
Div. Comm. en Coöp. Venn.. 10.702 10.567 10.461 10.462 10.489 10.482 10.515 10.659 10.916 11.104 11.445<br />
Eenmanszaken 146.647 141.756 137.820 134.722 133.311 132.828 133.926 134.180 134.687 135.825 149.971<br />
Totaal 225.797 223.122 221.208 220.576 221.538 223.585 227.772 231.823 236.518 240.984 259.348<br />
14<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
Juridische vorm 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
VOF 484 510 554 570 611 668 755 855 989 1.121 1.270<br />
Overige 3.205 3.277 3.320 3.442 3.572 3.786 4.023 4.330 4.657 4.900 5.367<br />
Totaal 225.797 223.122 221.208 220.576 221.538 223.585 227.772 231.823 236.518 240.984 259.348<br />
2.4 <strong>KMO</strong>’s volgens sector<br />
In 2010 is 21% van de <strong>KMO</strong>’s in Vlaanderen te situeren binnen de sector zakelijke diensten & immobiliën, een stijging met 5<br />
procentpunt ten opzichte van 2000. Daarna komen de bouwsector en de industrie elk met een aandeel van 15%. De industrie<br />
kent een daling van <strong>het</strong> aandeel met 3 procentpunt ten opzichte van 2000, de bouwsector kent een groei van <strong>het</strong> aandeel met<br />
2 procentpunt. De detailhandel komt op een vierde plaats met een aandeel van 12%, een daling met 3 procentpunt sedert<br />
2000. Andere <strong>be</strong>langrijke sectoren zijn de horeca (7%), groothandel (6%), overige persoonlijke diensten (6%) en de sector communicatie<br />
en ICT (5%).<br />
Als we de industrie nader in detail <strong>be</strong>kijken stellen we vast dat bijna de helft (54%) van de industriële <strong>KMO</strong>’s zich in de subgroep<br />
agro, bosbouw en visserij <strong>be</strong>vinden. Op de tweede plaats komt de metaalsector en de sector overige industrie, elk met een<br />
aandeel van 9%. De derde plaats is voor de voedingssector met een aandeel van 8% binnen de groep van de industriële <strong>KMO</strong>’s.<br />
Daarna volgen nog de sectoren papier en druk (7%), hout (5%), textiel, kleding en leer (3%), chemie (3%) en ICT & elektronica<br />
(2%).<br />
Bijlage 1 geeft een detailoverzicht van de evolutie van <strong>het</strong> aantal <strong>KMO</strong>’s per sector en gewest gedurende de periode 2000 tot<br />
2010.<br />
Grafiek 1: Aandeel <strong>KMO</strong>’s in Vlaanderen volgens sector, 2010<br />
FINANCIËLE DIENSTEN<br />
1.936<br />
OVERIGE NIET-INDUSTRIE<br />
3.028<br />
GEZONDHEIDSZORG<br />
6.522<br />
HANDELSBEMIDDELING<br />
13.077<br />
VERVOER & LOGISTIEK<br />
14.165<br />
AUTOMOBIEL (handel & onderhoud)<br />
14.224<br />
COMMUNICATIE & ICT<br />
21.502<br />
OVERIGE PERSOONLIJKE DIENSTEN<br />
27.838<br />
GROOTHANDEL<br />
28.548<br />
HORECA<br />
33.131<br />
DETAILHANDEL<br />
53.926<br />
INDUSTRIE<br />
64.452<br />
BOUWNIJVERHEID<br />
68.608<br />
ZAKELIJKE DIENSTEN & IMMOBILIËN<br />
92.629<br />
0 10.000 20.000 30.000 40.000 50.000 60.000 70.000 80.000 90.000 100.000<br />
In Brussel haalt de groep van zakelijke dienstverlening en immobiliën een aandeel van 30% en is daarmee afgetekend de<br />
grootste sector. Dit is een stijging met 2 procentpunt ten opzichte van 2000. Op de tweede plaats komen de bouwsector en de<br />
detailhandel met elk een aandeel van 13%. De bouwsector kent een stijging van <strong>het</strong> aandeel sinds 2000 met 4 procentpunt. De<br />
detailhandel laat een daling van <strong>het</strong> aandeel optekenen met 1 procentpunt. Tot slot volgt de horeca (8%), communicatie & ICT<br />
(8%), de groothandel (6%) en de industrie (5%).<br />
In Brussel blijkt dat binnen de groep van de industriële <strong>KMO</strong>’s de subsectoren papier en druk en de overige industrie <strong>het</strong><br />
grootste aandeel halen met elk 20%. De sector voeding, drank en levensmiddelen staat op een derde plaats met een aandeel<br />
van 13%. Daarna volgen de sectoren textiel, kleding en leer (10%), hout (9%), metaal (9%), chemie (7%), ICT & elektronica (7%)<br />
en tot slot de sector agro, bosbouw en visserij (5%).<br />
15<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
Grafiek 2: Aandeel <strong>KMO</strong>’s in Brussel volgens sector, 2010<br />
OVERIGE NIET-INDUSTRIE<br />
422<br />
FINANCIËLE DIENSTEN<br />
694<br />
GEZONDHEIDSZORG<br />
702<br />
AUTOMOBIEL (handel & onderhoud)<br />
2.011<br />
HANDELSBEMIDDELING<br />
2.389<br />
VERVOER & LOGISTIEK<br />
2.835<br />
OVERIGE PERSOONLIJKE DIENSTEN<br />
3.144<br />
INDUSTRIE<br />
3.833<br />
GROOTHANDEL<br />
4.701<br />
HORECA<br />
6.378<br />
COMMUNICATIE & ICT<br />
6.452<br />
DETAILHANDEL<br />
10.186<br />
BOUWNIJVERHEID<br />
10.310<br />
ZAKELIJKE DIENSTEN & IMMOBILIËN<br />
23.327<br />
0 5.000 10.000 15.000 20.000 25.000<br />
Net als in Vlaanderen en Brussel blijkt dat in Wallonië de sector zakelijke diensten en immobiliën <strong>het</strong> grootste aandeel haalt met<br />
18%. Dit is een stijging met 3 procentpunt ten opzichte van 2000. Op de tweede plaats komt de industrie met een aandeel van<br />
16%, een daling met 3 procentpunt ten opzichte van 2000. Op de derde plaats komt de bouwsector met een aandeel van 15%<br />
of een stijging met 1 procentpunt sedert 2000. De detailhandel haalt een aandeel van 14% gevolgd door de horeca met een<br />
aandeel van 8%.<br />
Grafiek 3: Aandeel <strong>KMO</strong>’s in Wallonië volgens sector, 2010<br />
FINANCIËLE DIENSTEN<br />
777<br />
OVERIGE NIET-INDUSTRIE<br />
1.590<br />
GEZONDHEIDSZORG<br />
3.709<br />
VERVOER & LOGISTIEK<br />
4.646<br />
AUTOMOBIEL (handel & onderhoud)<br />
7.868<br />
HANDELSBEMIDDELING<br />
8.426<br />
GROOTHANDEL<br />
8.444<br />
COMMUNICATIE & ICT<br />
8.999<br />
OVERIGE PERSOONLIJKE DIENSTEN<br />
13.116<br />
HORECA<br />
16.338<br />
DETAILHANDEL<br />
28.745<br />
BOUWNIJVERHEID<br />
30.970<br />
INDUSTRIE<br />
33.247<br />
ZAKELIJKE DIENSTEN & IMMOBILIËN<br />
36.359<br />
0 5.000 10.000 15.000 20.000 25.000 30.000 35.000 40.000<br />
Binnen de groep van de industrie stellen we vast dat de subsector agro, bosbouw en visserij <strong>het</strong> grootste aandeel vertegenwoordigt<br />
met 61%. Op een gedeelde tweede plaats komt de metaalsector en de overige industrie, elk met een aandeel van<br />
8%. Daarna komen de sectoren voeding, drank en levensmiddelen met een aandeel van 7%, de houtsector (5%), papier en druk<br />
(4%), chemie (3%), textiel, kleding en leer (2%) en tot slot ICT en elektronica (1%).<br />
16<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
2.5 <strong>KMO</strong>’s volgens tewerkstellingsklassen<br />
In Vlaanderen heb<strong>be</strong>n zowat 466.000 <strong>KMO</strong>’s (vennootschappen of eenmanszaken) geen werknemers in dienst of 85% van alle<br />
Vlaamse <strong>KMO</strong>’s. 13% van de <strong>KMO</strong>’s heb<strong>be</strong>n 1 tot 9 mensen in dienst, 2% heeft 10 tot 49 mensen in dienst. Het aantal <strong>be</strong>drijven<br />
zonder werknemers is <strong>het</strong> sterkst gestegen over de periode 2000-2010 (+ 21%). Het aantal <strong>be</strong>drijven dat 5 tot 9 mensen te werk<br />
stelt groeit met 15% sinds 2000. Het aantal <strong>be</strong>drijven dat 1 tot 4 personeelsleden heeft groeit met 10%.<br />
Ta<strong>be</strong>l 9: Evolutie <strong>KMO</strong>’s in Vlaanderen volgens tewerkstellingsklassen, 2000-2010<br />
aantal werknemers 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
geen 379.562 377.596 376.657 468.757 380.184 385.994 396.817 412.054 423.286 432.845 466.517<br />
1 tot 4 47.337 47.450 48.451 50.778 51.012 51.866 53.135 50.510 51.456 53.026 52.290<br />
5 tot 9 12.564 12.875 13.062 13.680 13.527 13.957 14.162 13.945 14.309 14.615 14.490<br />
10 tot 19 7.789 7.949 7.851 8.081 8.053 8.026 8.178 7.908 8.097 8.192 8.026<br />
20 tot 49 5.455 5.549 5.547 5.587 5.503 5.544 5.656 5.555 5.655 5.584 5.556<br />
Totaal 452.707 451.419 451.568 546.883 458.279 465.387 477.948 489.972 502.803 514.262 546.879<br />
In Brussel zijn er ruim 95.000 <strong>KMO</strong>’s zonder werknemers. Dat is 87% van <strong>het</strong> totaal aantal <strong>KMO</strong>’s in Brussel. 9% van de Brusselse<br />
<strong>KMO</strong>’s stelt 1 tot 4 mensen te werk. 4.532 Brusselse <strong>KMO</strong>’s of 4% van <strong>het</strong> totaal aantal <strong>KMO</strong>’s in Brussel stelt 5 tot 49 mensen te<br />
werk.<br />
Ta<strong>be</strong>l 10: Evolutie <strong>KMO</strong>’s in Brussel volgens tewerkstellingsklassen, 2000-2010<br />
aantal werknemers 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
geen 74.332 73.353 73.210 106.781 73.957 75.963 79.010 84.885 87.360 88.577 95.133<br />
1 tot 4 10.756 10.744 10.546 10.986 10.880 10.905 10.913 9.638 9.644 9.901 9.458<br />
5 tot 9 2.505 2.529 2.524 2.597 2.545 2.473 2.508 2.280 2.307 2.351 2.216<br />
10 tot 19 1.550 1.558 1.513 1.483 1.424 1.455 1.479 1.368 1.381 1.359 1.285<br />
20 tot 49 1.141 1.166 1.177 1.183 1.146 1.111 1.103 1.017 1.056 1.057 1.031<br />
Totaal 90.284 89.350 88.970 123.030 89.952 91.907 95.013 99.188 101.748 103.245 109.123<br />
Het aantal <strong>KMO</strong>’s in Wallonië dat geen mensen te werk stelt, loopt in 2010 op tot ruim 226.000 of 87% van alle <strong>KMO</strong>’s in Wallonië.<br />
11% van de Waalse <strong>KMO</strong>’s stelt tussen 1 en 9 mensen te werk, 2% stelt tussen 10 en 49 mensen te werk. De eenmanszaken<br />
groeien <strong>het</strong> sterkst sinds 2000 (+16%). De <strong>be</strong>drijven met 5 tot 9 werknemers en met 20 tot 49 werknemers groeien elk met 12%<br />
sinds 2000.<br />
Ta<strong>be</strong>l 11: Evolutie <strong>KMO</strong>’s in Wallonië volgens tewerkstellingsklassen, 2000-2010<br />
aantal werknemers 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
geen 195.986 192.849 190.346 246.085 189.100 190.608 194.111 200.604 204.476 207.731 226.538<br />
1 tot 4 19.532 19.809 20.250 21.327 21.435 21.805 22.200 20.252 20.768 21.682 21.467<br />
5 tot 9 5.197 5.310 5.392 5.582 5.624 5.659 5.864 5.511 5.672 5.927 5.807<br />
10 tot 19 3.089 3.117 3.155 3.256 3.290 3.378 3.356 3.277 3.331 3.379 3.304<br />
20 tot 49 1.993 2.037 2.065 2.123 2.089 2.135 2.241 2.179 2.271 2.265 2.232<br />
Totaal 225.797 223.122 221.208 278.373 221.538 223.585 227.772 231.823 236.518 240.984 259.348<br />
17<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
3. Financiële ratio’s van de Vlaamse ondernemingen<br />
Om de financieel-economische toestand van de Vlaamse <strong>KMO</strong>-ondernemingen in <strong>be</strong>eld te brengen analyseren we verschillende<br />
ratio’s gebaseerd op gegevens uit de jaarrekeningen van de ondernemingen. De financiële gegevens slaan enkel op<br />
vennootschappen en dus niet op eenmanszaken. We <strong>be</strong>kijken de productiviteit (bruto toegevoegde waarde in verhouding tot<br />
de personeelskosten), de nettorendabiliteit van <strong>het</strong> eigen vermogen na <strong>be</strong>lastingen, de solvabiliteit, de graad van financiële<br />
onafhankelijkheid, de dekking van <strong>het</strong> vreemd vermogen door de cashflow en de liquiditeit. Tevens maken we gebruik van<br />
de eerder <strong>be</strong>sproken FiTo®-meter, die een goede indicator is voor de globale financiële gezondheid van een onderneming of<br />
een groep van ondernemingen. We geven voor de verschillende ratio’s en de FiTo®-meter telkens <strong>het</strong> cijfer volgens regio en<br />
volgens sector. De verkregen ratio’s worden telkens weergegeven op basis van hun mediaanwaarden in plaats van gemiddelde<br />
waarden om zo de centrale tendens te kunnen weergeven zonder dat er vertekening optreedt, veroorzaakt door mogelijke<br />
uitzonderlijke en individuele extreme waarden.<br />
3.1 Productiviteit: bruto toegevoegde waarde in verhouding tot de<br />
personeelskosten<br />
De ratio bruto toegevoegde waarde in verhouding tot de personeelskosten geeft weer in welke mate de bruto toegevoegde<br />
waarde de personeelskosten overtreft en is een maatstaf voor de productiviteit van een onderneming. Als de ratio kleiner is<br />
dan 100% <strong>be</strong>tekent dit dat de toegevoegde waarde niet toereikend is om de gemaakte personeelskosten te kunnen dekken.<br />
Grafiek 4 geeft de evolutie weer van de mediaanwaarde van de bruto toegevoegde waarde in verhouding tot de personeelskosten<br />
van de <strong>KMO</strong>’s in België per regio van 2000 tot 2010. In 2010 is de mediaanwaarde van Vlaanderen gelijk aan 175%, wat<br />
een lichte stijging is ten opzichte van <strong>het</strong> voorgaande jaar. In 2007 haalde de ratio een maximale waarde van 181%. Ook Brussel<br />
kent een stijging van <strong>het</strong> productiviteitscijfer ten opzichte van <strong>het</strong> voorgaande jaar en haalt nu een waarde van 147%. Toch blijft<br />
Brussel <strong>het</strong> gewest met de laagste productiviteit. Wallonië haalt een productiviteitsniveau van 166%. Dat is een lichte stijging<br />
ten opzichte van de twee voorgaande jaren, maar onder <strong>het</strong> maximumniveau van 2007.<br />
Alle regio’s kennen een gelijkaardige evolutie van <strong>het</strong> productiviteitsniveau gedurende <strong>het</strong> voorbije decennium. Van 2000<br />
tot 2003 daalt de productiviteit om daarna onafgebroken toe te nemen tot 2007. In 2008 en 2009 zien we een daling van <strong>het</strong><br />
cijfer om dan in 2010 opnieuw te stijgen. Vandaag blijven de productiviteitsniveaus voor alle regio’s wel onder deze van <strong>het</strong><br />
maximum van 2007.<br />
Grafiek 4: Evolutie bruto toegevoegde waarde / personeelskosten (%) van de <strong>KMO</strong>’s in België per regio, 2000-2010 (mediaan)<br />
185%<br />
180%<br />
175%<br />
170%<br />
165%<br />
160%<br />
155%<br />
150%<br />
145%<br />
18<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong><br />
140%<br />
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
Vlaanderen 175% 174% 170% 169% 174% 175% 177% 181% 176% 171% 175%<br />
Brussel 156% 150% 147% 146% 148% 149% 151% 154% 149% 144% 147%<br />
Wallonië 166% 166% 164% 162% 167% 167% 167% 170% 164% 164% 166%<br />
België 170% 169% 165% 164% 169% 170% 171% 175% 170% 166% 170%
Ta<strong>be</strong>l 12 geeft de evolutie van de mediaanwaarde weer van de bruto toegevoegde waarde in verhouding tot de personeelskosten<br />
van de <strong>KMO</strong>’s per sector in Vlaanderen voor 2010. Uit de ta<strong>be</strong>l blijkt dat de sector van de financiële diensten de meeste<br />
toegevoegde waarde creëert in verhouding tot de personeelskosten in 2010 (286%). Op de tweede plaats staat de gezondheidszorg<br />
(274%), op de derde plaats staat de industriële sector agro, bosbouw en visserij (263%). De meest positieve evolutie<br />
vinden we in de sector financiële diensten (+95 procentpunt). Een andere sector die een zeer positieve evolutie kent is de<br />
gezondheidszorg (+51 procentpunt). Ook de bouwsector slaagt er in om een mooie stijging van <strong>het</strong> productiviteitscijfer neer<br />
te zetten (+11 procentpunt).<br />
De meest negatieve evoluties op <strong>het</strong> vlak van productiviteit stellen we vast bij de industriële sectoren agro, bos en visserij<br />
(-13 procentpunt), papier- en druknijverheid (-14 procentpunt) en de horeca ( -14 procentpunt). In 2010 vinden we de laagste<br />
niveaus van productiviteit terug in de textielsector (148%), de overige persoonlijke diensten (142%) en de industriële sector ICT<br />
en elektronica (141%).<br />
Ta<strong>be</strong>l 12: Evolutie bruto toegevoegde waarde / personeelskosten van de <strong>KMO</strong>’s volgens sector in Vlaanderen, 2000-2010 (mediaan)<br />
Sector 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
Automobielsector (handel & onderhoud) 168% 165% 160% 159% 161% 162% 165% 166% 162% 160% 165%<br />
Bouwnijverheid 146% 145% 144% 146% 148% 151% 153% 158% 156% 155% 157%<br />
Communicatie & IT 155% 150% 143% 148% 150% 150% 154% 156% 152% 146% 151%<br />
Detailhandel 178% 179% 176% 176% 179% 177% 176% 181% 173% 171% 172%<br />
Financiële diensten 191% 272% 263% 276% 277% 270% 257% 265% 266% 276% 286%<br />
Gezondheidszorg 222% 236% 247% 256% 258% 242% 283% 271% 295% 257% 274%<br />
Groothandel 176% 175% 169% 169% 172% 176% 177% 181% 176% 169% 173%<br />
Handels<strong>be</strong>middeling 185% 188% 181% 174% 181% 180% 181% 182% 174% 167% 174%<br />
Horeca 166% 161% 158% 153% 152% 152% 150% 152% 149% 144% 152%<br />
Industrie: Agro, bosbouw en visserij 276% 268% 261% 256% 244% 251% 254% 248% 255% 248% 263%<br />
Industrie: chemie 161% 159% 158% 162% 160% 161% 165% 167% 166% 164% 162%<br />
Industrie: vervaardiging hout(producten) 146% 147% 145% 147% 148% 153% 153% 158% 152% 151% 153%<br />
Industrie: vervaardiging ICT en elektronica 144% 144% 140% 137% 143% 145% 145% 146% 143% 135% 141%<br />
Industrie: vervaardiging metaal(producten) 151% 146% 146% 148% 148% 152% 153% 161% 158% 148% 151%<br />
Industrie: vervaardiging papier, druknijverheid 171% 166% 162% 165% 167% 166% 169% 172% 166% 157% 157%<br />
Industrie: vervaardiging textiel, kleding en leer 153% 149% 147% 143% 141% 141% 145% 146% 141% 135% 148%<br />
Industrie: Vervaardiging Voedingsmiddelen 166% 167% 168% 165% 168% 164% 164% 170% 163% 166% 165%<br />
Overige Industrie 163% 158% 158% 159% 162% 166% 168% 174% 168% 159% 169%<br />
Overige pers. diensten 153% 150% 154% 155% 152% 152% 148% 151% 145% 144% 142%<br />
Vervoer & logistiek 163% 166% 160% 159% 160% 157% 160% 164% 159% 156% 158%<br />
Zakelijke diensten & immobiliën 192% 188% 182% 186% 190% 192% 193% 195% 189% 181% 187%<br />
3.2 Nettorendabiliteit van <strong>het</strong> eigen vermogen na <strong>be</strong>lastingen<br />
De nettorendabiliteit van <strong>het</strong> eigen vermogen na <strong>be</strong>lastingen geeft weer hoeveel rendement een onderneming genereert in<br />
verhouding tot <strong>het</strong> ingezette eigen vermogen. Het is een graadmeter die <strong>het</strong> rendement van de geïnvesteerde middelen meet.<br />
Hoe hoger de nettorendabiliteit, hoe meer de geïnvesteerde middelen opbrengen. De nettorendabiliteit van een <strong>be</strong>drijf wordt<br />
<strong>be</strong>st vergeleken met andere <strong>be</strong>drijven in eenzelfde sector aangezien deze sterk kunnen verschillen omwille van de aard van de<br />
sector.<br />
In Vlaanderen kent de nettorendabiliteit van <strong>het</strong> eigen vermogen na <strong>be</strong>lastingen een daling van 6,9% in 2000 tot 5,8% in 2002.<br />
Na 2002 is er een continue stijging van de nettorendabiliteit tot 10% in 2007. In 2008 en 2009 daalt de nettorendabiliteit dan om<br />
in 2010 lichtjes te hernemen tot 8,3%. Een gelijkaardige evolutie zien we in de andere regio’s. Opvallend is wel dat Wallonië de<br />
laatste twee jaar een hoger rendabiliteitcijfer neerzet in vergelijking met Vlaanderen. In 2010 haalt Wallonië een rendabiliteitcijfer<br />
van 8,7% ten opzichte van 8,3% in Vlaanderen. Daarnaast zien we dat Brussel te kampen heeft met een structureel lagere<br />
nettorendabiliteit in vergelijking met Vlaanderen en Wallonië.<br />
19<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
Grafiek 5: Evolutie nettorendabiliteit van <strong>het</strong> eigen vermogen na <strong>be</strong>lastingen van <strong>KMO</strong>’s in België per regio, 2000-2010 (mediaan)<br />
11,0%<br />
10,0%<br />
9,0%<br />
8,0%<br />
7,0%<br />
6,0%<br />
5,0%<br />
4,0%<br />
3,0%<br />
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
Vlaanderen 6,9% 6,3% 5,8% 7,0% 8,0% 8,3% 9,0% 10,0% 8,8% 7,7% 8,3%<br />
Brussel 5,4% 4,7% 3,7% 4,7% 5,5% 6,2% 7,0% 8,0% 6,7% 6,0% 7,1%<br />
Wallonië 6,3% 5,6% 5,3% 6,8% 7,7% 8,0% 8,8% 9,9% 8,7% 8,3% 8,7%<br />
België 6,6% 5,9% 5,4% 6,6% 7,6% 8,0% 8,7% 9,7% 8,5% 7,6% 8,2%<br />
De hoogste rendabiliteitcijfers vinden we in de sectoren gezondheidszorg (14,7%), communicatie & IT (12,8%) en de bouwsector<br />
(8,9%). De sectoren die de grootste stijging kennen van de nettorendabiliteit sinds 2000 zijn de gezondheidszorg (+4,7 procentpunt)<br />
en de horeca (+2,4 procentpunt). De horeca zet in 2010 een opvallend resultaat neer met een stijging van de rendabiliteit<br />
met 4,4 procentpunt ten opzichte van 2009.<br />
De laagste rendabiliteitcijfers vinden we terug in de papierindustrie (4,8%), de textielindustrie (4,5%) en de financiële diensten<br />
(1,8%). De financiële diensten kenden de voorbije twee jaar de meest negatieve evolutie van <strong>het</strong> rendabiliteitcijfer. In 2008<br />
haalde de sector nog een rendabiliteitcijfer van 13,4%. In 2009 daalde de rendabiliteit fors tot 3,9% om in 2010 verder te zakken<br />
tot 1,8%. De papierindustrie laat eveneens een sterke daling (-2,5 procentpunt) van <strong>het</strong> rendabiliteitcijfer optekenen over de<br />
periode 2000-2010 en komt zo vandaag op een niveau van 4,8%.<br />
Ta<strong>be</strong>l 13: Evolutie Nettorendabiliteit van <strong>het</strong> eigen vermogen na <strong>be</strong>lastingen (%) van de <strong>KMO</strong>’s volgens sector in Vlaanderen, 2000-2010 (mediaan)<br />
Sector 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
Automobielsector (handel & onderhoud) 7,1% 6,0% 5,5% 6,1% 7,0% 7,2% 7,8% 8,8% 7,0% 6,9% 8,1%<br />
Bouwnijverheid 8,2% 6,9% 6,2% 7,9% 8,8% 9,6% 10,4% 11,6% 10,4% 8,9% 8,9%<br />
Communicatie & IT 12,5% 12,2% 9,3% 9,8% 11,4% 11,5% 12,5% 14,0% 14,3% 11,6% 12,8%<br />
Detailhandel 7,2% 7,3% 6,9% 7,8% 8,7% 8,0% 8,4% 9,6% 7,9% 7,9% 7,9%<br />
Financiële diensten 4,8% 8,1% 7,5% 7,2% 9,2% 10,0% 9,9% 9,6% 13,4% 3,9% 1,8%<br />
Gezondheidszorg 10,0% 10,2% 10,7% 10,4% 15,3% 13,5% 14,2% 14,1% 15,0% 12,7% 14,7%<br />
Groothandel 7,0% 6,6% 5,9% 6,7% 7,3% 7,6% 8,3% 9,1% 7,8% 6,4% 6,9%<br />
Handels<strong>be</strong>middeling 8,8% 8,5% 7,1% 7,2% 8,9% 8,8% 10,2% 11,0% 9,4% 7,9% 8,3%<br />
Horeca 5,8% 4,1% 5,0% 3,6% 3,9% 5,0% 5,4% 6,3% 4,5% 3,8% 8,2%<br />
Industrie: Agro, bosbouw en visserij 4,7% 4,5% 3,1% 5,0% 4,6% 5,4% 6,7% 6,3% 4,5% 4,4% 5,4%<br />
Industrie: chemie 5,8% 5,2% 4,3% 5,9% 6,6% 6,9% 7,9% 9,1% 7,4% 5,7% 6,3%<br />
Industrie: vervaardiging hout(producten) 5,8% 4,4% 3,3% 4,6% 6,7% 6,3% 7,9% 9,9% 7,9% 6,5% 6,2%<br />
Industrie: vervaardiging ICT en elektronica 7,6% 7,0% 5,3% 4,4% 7,4% 9,3% 9,4% 9,8% 8,1% 5,2% 6,6%<br />
Industrie: vervaardiging metaal(producten) 8,9% 7,8% 5,9% 7,1% 8,6% 9,5% 10,2% 13,0% 11,0% 6,7% 7,1%<br />
Industrie: vervaardiging papier, druknijverheid 7,3% 5,0% 3,9% 5,5% 7,3% 5,8% 7,2% 7,8% 6,1% 3,1% 4,8%<br />
Industrie: vervaardiging textiel, kleding en leer 5,0% 3,9% 3,4% 2,8% 2,9% 3,3% 4,1% 4,8% 3,5% 2,6% 4,5%<br />
Industrie: Vervaardiging Voedingsmiddelen 5,3% 6,1% 7,0% 6,7% 7,7% 7,9% 7,5% 8,0% 5,7% 7,3% 7,0%<br />
Overige Industrie 7,8% 6,4% 5,6% 6,8% 8,3% 8,7% 9,3% 10,5% 9,1% 6,2% 7,5%<br />
Overige pers. diensten 5,6% 4,7% 6,1% 6,3% 7,0% 6,9% 6,6% 7,8% 6,3% 7,1% 6,4%<br />
Vervoer & logistiek 7,6% 7,9% 6,8% 8,2% 8,9% 7,9% 9,4% 10,8% 8,2% 5,1% 6,5%<br />
Zakelijke diensten & immobiliën 7,8% 7,0% 6,1% 7,1% 8,4% 9,1% 9,4% 10,3% 9,5% 8,2% 8,8%<br />
20<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
3.3 Solvabiliteit<br />
De solvabiliteit geeft <strong>het</strong> vermogen van een onderneming weer om zowel kortlopende als langlopende schulden af te lossen<br />
via <strong>het</strong> eigen vermogen. Het is met andere woorden de omvang van de buffer (eigen vermogen) in <strong>het</strong> totaal van de passiva.<br />
Hoe groter de buffer hoe meer een onderneming solva<strong>be</strong>l is en zal kunnen voldoen aan <strong>het</strong> aflossen van zowel kort- als langlopende<br />
schulden. De solvabiliteitsgraad kan <strong>het</strong> <strong>be</strong>st vergeleken worden tussen <strong>be</strong>drijven in eenzelfde sector gezien tussen<br />
verschillende sectoren grote verschillen kunnen optreden. Wat geldt als een goed solvabiliteitscijfer in een sector kan voor een<br />
andere sector gelden als een slecht solvabiliteitscijfer en omgekeerd.<br />
De algemene solvabiliteitscijfers kennen voor de verschillende gewesten een dalende tendens van 2000 tot 2007. In Vlaanderen<br />
stabiliseert <strong>het</strong> cijfer tussen 2007 en 2010 op ongeveer 66. In Brussel en Wallonië zien we dezelfde evolutie. De algemene solvabiliteit<br />
kent een dalend verloop tot en met 2007 om vanaf dan min of meer te stabiliseren op een niveau van 70 voor Wallonië<br />
en een niveau van 71 voor Brussel. Opvallend zijn de systematisch lagere solvabiliteitscijfers van Vlaamse <strong>KMO</strong>’s ten opzichte<br />
van hun Waalse en Brusselse collega’s.<br />
Grafiek 6: Evolutie solvabiliteit van <strong>KMO</strong>’s in België per regio, 2000-2010 (mediaan)<br />
75,0<br />
74,0<br />
73,0<br />
72,0<br />
71,0<br />
70,0<br />
69,0<br />
68,0<br />
67,0<br />
66,0<br />
65,0<br />
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
Vlaanderen 70,8 70,2 70,0 69,2 68,7 67,9 67,2 66,2 66,1 65,9 66,5<br />
Brussel 73,5 73,2 73,3 73,1 72,9 72,2 71,7 70,6 71,0 71,2 71,0<br />
Wallonië 73,8 73,4 73,5 72,8 72,2 71,6 71,3 70,2 70,5 70,4 70,5<br />
België 71,9 71,5 71,4 70,6 70,2 69,4 68,8 67,7 67,8 67,6 68,1<br />
Ta<strong>be</strong>l 14 geeft de verschillende solvabiliteitsniveaus weer van de <strong>KMO</strong>’s volgens sector in Vlaanderen tijdens de periode 2000<br />
tot 2010. De hoogste solvabiliteitsniveaus vinden we terug in de sectoren horeca (85), overige persoonlijke diensten (82,4) en<br />
financiële diensten (79,6). De laagste niveaus zien we in de sectoren textiel, kleding en leer (62,6), communicatie & IT (62,1) en<br />
ICT & elektronica (61,6).<br />
De meeste sectoren kennen een dalend verloop van <strong>het</strong> solvabiliteitsniveau. De sectoren met de grootste daling van <strong>het</strong><br />
solvabiliteitscijfer gedurende <strong>het</strong> voorbije decennium zijn de sectoren ICT & elektronica (-10,2), de groothandel (-7,4) en de<br />
gezondheidszorg (-4,8). De enige sectoren met een positieve evolutie van <strong>het</strong> solvabiliteitscijfer zijn de sectoren overige persoonlijke<br />
diensten (+6,3), financiële diensten (+4,6) en de horeca (+3,2).<br />
Ta<strong>be</strong>l 14: Evolutie solvabiliteitscijfer van de <strong>KMO</strong>’s volgens sector in Vlaanderen, 2000-2010 (mediaan)<br />
Sector 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
Automobielsector (handel & onderhoud) 76,3 76,2 76,2 76,0 75,4 74,8 74,1 73,1 73,3 72,6 72,4<br />
Bouwnijverheid 68,7 68,7 68,7 67,8 67,3 66,9 67,3 66,7 67,1 67,0 67,0<br />
Communicatie & IT 66,7 65,8 66,3 65,8 65,8 65,1 63,4 61,9 61,2 61,3 62,1<br />
Detailhandel 76,1 75,7 75,5 75,5 74,9 74,7 74,5 73,5 74,3 74,3 74,6<br />
21<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
Sector 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
Financiële diensten 75,0 79,6 78,4 79,8 79,3 84,2 81,4 84,1 79,7 80,9 79,6<br />
Gezondheidszorg 75,8 74,1 73,6 74,0 71,9 70,9 70,4 71,2 69,2 70,7 70,9<br />
Groothandel 77,7 77,0 76,5 75,4 74,7 74,4 73,2 71,5 70,9 70,4 70,3<br />
Handels<strong>be</strong>middeling 73,8 74,0 73,6 72,8 71,6 70,8 71,0 70,6 70,7 70,8 71,3<br />
Horeca 81,8 82,0 81,3 82,2 82,6 82,8 83,5 83,5 84,4 86,2 85,0<br />
Industrie: Agro, bosbouw en visserij 81,0 79,6 80,3 78,9 79,0 78,3 77,0 77,2 78,0 77,8 77,8<br />
Industrie: chemie 68,2 67,2 67,2 66,7 67,0 66,3 65,5 65,7 66,0 65,8 65,7<br />
Industrie: vervaardiging hout(producten) 70,9 70,7 70,3 69,7 68,8 67,7 68,1 66,6 67,0 67,0 66,7<br />
Industrie: vervaardiging ICT en elektronica 71,8 69,5 69,1 69,0 68,0 67,5 65,3 63,7 63,1 61,3 61,6<br />
Industrie: vervaardiging metaal(producten) 67,3 67,8 67,6 66,1 65,7 65,1 65,7 65,4 64,5 63,6 64,2<br />
Industrie: vervaardiging papier, druknijverheid 73,0 73,2 72,7 71,7 70,7 70,2 69,7 68,9 69,2 69,8 69,1<br />
Industrie: vervaardiging textiel, kleding en leer 66,7 66,3 64,6 64,0 64,3 64,6 63,1 61,6 63,0 63,6 62,6<br />
Industrie: Vervaardiging Voedingsmiddelen 75,1 75,7 74,3 74,0 73,6 72,2 72,5 72,6 72,7 72,8 73,3<br />
Overige Industrie 69,3 68,6 68,6 67,7 68,1 67,8 67,0 65,5 65,3 65,6 66,1<br />
Overige pers. diensten 76,0 77,5 77,0 76,7 76,8 77,0 77,5 77,4 79,1 81,3 82,4<br />
Vervoer & logistiek 76,5 76,4 75,5 74,7 74,0 73,6 73,0 71,7 72,3 72,3 72,1<br />
Zakelijke diensten & immobiliën 68,8 68,2 68,6 68,2 67,7 66,6 65,9 64,7 64,7 64,8 65,8<br />
3.4 Graad van financiële onafhankelijkheid<br />
De algemene graad van financiële onafhankelijkheid geeft een aanduiding van de mate waarin een onderneming zich meer<br />
met eigen vermogen - en dus minder met vreemd vermogen - financiert. Een hoge graad van financiële onafhankelijkheid<br />
wijst op een lage schuldgraad en omgekeerd. Hoe lager de financiële onafhankelijkheid, hoe meer schulden, hoe meer vaste<br />
<strong>be</strong>talingsverplichtingen omwille van schuldaflossingen, hoe meer interesten <strong>be</strong>taald moeten worden en dus hoe groter <strong>het</strong><br />
financiële risico dat deze verplichtingen niet kunnen nagekomen worden.<br />
De <strong>KMO</strong>’s in Vlaanderen kennen een onafgebroken stijging van de graad van financiële onafhankelijkheid gedurende de<br />
periode 2000 tot 2007. De graad van financiële onafhankelijkheid stijgt er van 29,8% tot 34,2%. In 2008 en 2009 stabiliseert <strong>het</strong><br />
cijfer om in 2010 voor <strong>het</strong> eerst in een decennium licht te dalen tot een niveau van 34%. Ook Brussel kent een stijgende graad<br />
van financiële onafhankelijkheid tot 2007. In 2008 en 2009 zien we de graad van financiële onafhankelijkheid in Brussel dalen<br />
tot 29,7%. In 2010 blijft <strong>het</strong> niveau in Brussel status quo ten opzichte van <strong>het</strong> voorgaande jaar. In Wallonië zien we dat <strong>het</strong> cijfer<br />
stijgt tot 2007. Gedurende de periode 2008 tot 2010 blijft <strong>het</strong> cijfer min of meer op 30%. Opvallend is dat de Vlaamse <strong>KMO</strong>’s<br />
structureel over een hoger niveau van financiële onafhankelijkheid <strong>be</strong>schikken in vergelijking met de Waalse of Brusselse <strong>KMO</strong>’s.<br />
Grafiek 7: Evolutie graad financiële onafhankelijkheid (%) van de <strong>KMO</strong>’s in België per regio, 2000-2010 (mediaan)<br />
35,0%<br />
34,0%<br />
33,0%<br />
32,0%<br />
31,0%<br />
30,0%<br />
29,0%<br />
28,0%<br />
27,0%<br />
26,0%<br />
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
Vlaanderen 29,8% 30,2% 30,4% 31,2% 31,8% 32,5% 33,2% 34,2% 34,3% 34,6% 34,0%<br />
Brussel 27,5% 27,6% 27,6% 27,9% 28,0% 28,6% 29,1% 30,2% 29,8% 29,7% 29,7%<br />
Wallonië 26,6% 26,9% 26,9% 27,6% 28,1% 28,8% 29,1% 30,2% 29,9% 30,0% 29,9%<br />
België 28,6% 29,1% 29,1% 29,9% 30,3% 31,1% 31,7% 32,8% 32,7% 32,9% 32,5%<br />
22<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
Ta<strong>be</strong>l 15 geeft de evolutie van de financiële graad van onafhankelijkheid weer van de <strong>KMO</strong>’s volgens sector in Vlaanderen.<br />
De hoogste graad van financiële onafhankelijkheid vinden we bij de sectoren ICT en elektronica (38,9%), communicatie & IT<br />
(38,1%) en de textielsector (37,3%). De sectoren met een lage graad van financiële onafhankelijkheid zijn de sectoren financiële<br />
diensten (20,6%), overige persoonlijke diensten (17,8%) en de horeca (15,5%).<br />
Over de periode 2000 tot 2010 kennen de sectoren ICT en elektronica (+10,7 procentpunt), de groothandel (+7,5 procentpunt)<br />
en de gezondheidszorg (+5,4 procentpunt) de grootste stijging van hun financiële onafhankelijkheid. De grootste dalingen<br />
stellen we vast bij de sectoren overige persoonlijke diensten (-6,8 procentpunt), financiële diensten (-4,2 procentpunt) en de<br />
horeca (-3 procentpunt).<br />
Ta<strong>be</strong>l 15: Evolutie financiële graad van onafhankelijkheid (%) van de <strong>KMO</strong>’s volgens sector in Vlaanderen, 2000-2010 (mediaan)<br />
Sector 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
Automobielsector (handel & onderhoud) 24,0% 24,1% 24,2% 24,2% 24,9% 25,5% 26,2% 27,2% 27,0% 27,7% 28,1%<br />
Bouwnijverheid 31,6% 31,5% 31,5% 32,4% 33,0% 33,3% 32,9% 33,5% 33,1% 33,2% 33,2%<br />
Communicatie & IT 33,8% 34,6% 34,1% 34,5% 34,8% 35,5% 36,8% 38,5% 39,2% 39,0% 38,1%<br />
Detailhandel 24,3% 24,7% 24,9% 24,8% 25,5% 25,6% 25,8% 26,8% 26,1% 26,0% 25,7%<br />
Financiële diensten 24,8% 20,4% 20,5% 20,2% 20,5% 15,8% 18,6% 15,9% 19,7% 19,0% 20,6%<br />
Gezondheidszorg 23,8% 26,0% 25,8% 25,2% 27,8% 28,6% 29,2% 28,5% 30,7% 28,9% 29,1%<br />
Groothandel 22,6% 23,2% 23,8% 24,8% 25,6% 25,9% 27,0% 28,8% 29,4% 30,0% 30,1%<br />
Handels<strong>be</strong>middeling 26,7% 26,5% 26,8% 27,7% 28,8% 29,6% 29,6% 29,8% 29,7% 29,5% 29,4%<br />
Horeca 18,6% 18,5% 19,1% 18,3% 17,9% 17,5% 17,0% 16,8% 15,9% 14,1% 15,5%<br />
Industrie: Agro, bosbouw en visserij 19,1% 20,6% 19,9% 21,2% 21,1% 21,8% 23,0% 22,8% 22,2% 22,1% 22,4%<br />
Industrie: chemie 31,9% 32,9% 33,0% 33,5% 33,4% 33,7% 34,5% 34,4% 34,0% 34,3% 34,3%<br />
Industrie: vervaardiging hout(producten) 29,3% 29,3% 29,8% 30,8% 31,2% 32,2% 31,9% 33,3% 33,1% 33,0% 33,4%<br />
Industrie: vervaardiging ICT en elektronica 28,2% 30,5% 31,0% 31,0% 32,4% 32,7% 34,8% 36,4% 37,3% 38,8% 38,9%<br />
Industrie: vervaardiging metaal(producten) 32,8% 32,3% 32,4% 34,0% 34,4% 35,0% 34,3% 34,6% 35,6% 36,6% 35,9%<br />
Industrie: vervaardiging papier, druknijverheid 27,2% 26,9% 27,5% 28,6% 29,4% 29,9% 30,4% 31,1% 30,9% 30,1% 31,0%<br />
Industrie: vervaardiging textiel, kleding en leer 33,3% 33,7% 35,4% 36,0% 36,0% 35,4% 36,9% 38,4% 37,0% 36,4% 37,3%<br />
Industrie: Vervaardiging Voedingsmiddelen 25,0% 24,7% 25,7% 26,2% 26,6% 28,0% 27,9% 27,6% 27,3% 27,3% 27,0%<br />
Overige Industrie 30,7% 31,2% 31,3% 32,3% 31,9% 32,1% 32,8% 34,5% 34,5% 34,4% 33,9%<br />
Overige pers. diensten 24,6% 22,7% 23,3% 23,6% 23,5% 23,2% 22,8% 22,9% 21,3% 19,2% 17,8%<br />
Vervoer & logistiek 23,8% 23,9% 24,8% 25,7% 26,2% 26,7% 27,3% 28,5% 27,9% 28,0% 28,3%<br />
Zakelijke diensten & immobiliën 31,7% 32,2% 31,8% 32,2% 32,6% 33,7% 34,5% 35,7% 35,7% 35,6% 34,6%<br />
3.5 Dekking vreemd vermogen door cashflow<br />
De dekking van <strong>het</strong> vreemd vermogen door de cashflow geeft weer in welke mate de cashflow van een <strong>be</strong>paald jaar <strong>het</strong> totaal<br />
van <strong>het</strong> vreemd vermogen dekt. De dekking van <strong>het</strong> vreemd vermogen door de cashflow meet op die manier de schuldaflossingcapaciteit<br />
van een onderneming.<br />
Het vreemd vermogen van een gemiddelde Vlaamse <strong>KMO</strong> wordt voor 14,9% gedekt door de cashflow in 2010. Dit is een lichte<br />
stijging ten opzichte van <strong>het</strong> voorgaande jaar. 2007 was <strong>het</strong> jaar waarin de dekking van <strong>het</strong> vreemd vermogen door de cash<br />
flow <strong>het</strong> hoogst was. In Brussel ligt de dekkingsgraad van de <strong>KMO</strong>’s met 10,2% <strong>be</strong>duidend lager in vergelijking met Vlaanderen<br />
(14,9%) en Wallonië (14,2%). Vlaanderen heeft structureel altijd een iets hogere dekkingsgraad gehad in vergelijking met<br />
Wallonië.<br />
23<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
Grafiek 8: Evolutie dekking vreemd vermogen door de cashflow (%) van <strong>KMO</strong>’s in België per regio, 2000-2010 (mediaan)<br />
17,0%<br />
16,0%<br />
15,0%<br />
14,0%<br />
13,0%<br />
12,0%<br />
11,0%<br />
10,0%<br />
9,0%<br />
8,0%<br />
7,0%<br />
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
Vlaanderen 12,9% 12,7% 12,2% 12,9% 13,7% 14,3% 14,9% 16,2% 15,3% 14,4% 14,9%<br />
Brussel 9,4% 8,5% 8,0% 8,2% 8,8% 9,1% 9,8% 10,7% 10,0% 8,9% 10,2%<br />
Wallonië 12,6% 12,1% 11,8% 12,4% 13,2% 13,5% 14,0% 15,4% 14,4% 14,2% 14,7%<br />
België 12,4% 12,0% 11,5% 12,1% 12,9% 13,4% 14,0% 15,3% 14,4% 13,6% 14,3%<br />
De dekkingsgraad van <strong>het</strong> vreemd vermogen door de cashflow is <strong>het</strong> hoogst in de sectoren gezondheidszorg (20,7%), communicatie<br />
& IT (19,3%) en vervoer en logistiek (19,1%). De laagste dekkingsgraad van <strong>het</strong> vreemd vermogen vinden we bij de<br />
textielsector (9,5%), de financiële diensten (9,5%) en de groothandel (9,3%).<br />
De meeste sectoren kunnen ten opzichte van 2000 een positieve evolutie laten zien. De meest positieve uitschieters zijn de<br />
gezondheidszorg (+3,7 procentpunt), communicatie & IT (+ 2,1 procentpunt) en de bouwsector (+1,8 procentpunt). De sectoren<br />
die de meest negatieve evolutie ten opzichte van 2000 laten optekenen zijn de sectoren vervoer en logistiek (-1 procentpunt),<br />
de financiële diensten (-2,4 procentpunt), de textielsector (-2,7 procentpunt), de overige persoonlijke diensten (-2,9 procentpunt)<br />
en de papierindustrie (-3,2 procentpunt).<br />
Ta<strong>be</strong>l 16: Evolutie dekkingsgraad vreemd vermogen door cashflow (%) van de <strong>KMO</strong>’s volgens sector in Vlaanderen, 2000-2010 (mediaan)<br />
Sector 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
Automobielsector (handel & onderhoud) 9,0% 8,2% 7,8% 8,0% 8,8% 9,0% 9,7% 10,3% 9,1% 9,5% 9,9%<br />
Bouwnijverheid 15,8% 15,0% 14,6% 15,6% 16,5% 17,1% 17,5% 19,3% 18,4% 17,5% 17,6%<br />
Communicatie & IT 17,3% 16,7% 14,3% 15,1% 16,2% 17,0% 19,0% 21,0% 21,4% 18,7% 19,3%<br />
Detailhandel 10,6% 10,5% 10,4% 10,5% 11,2% 10,9% 11,2% 12,3% 11,2% 11,0% 11,1%<br />
Financiële diensten 11,8% 10,9% 12,4% 11,2% 14,3% 13,1% 11,8% 12,3% 14,6% 10,7% 9,5%<br />
Gezondheidszorg 17,0% 17,8% 15,1% 15,0% 17,1% 18,7% 18,8% 19,8% 19,6% 19,3% 20,7%<br />
Groothandel 8,0% 7,9% 7,6% 8,0% 8,6% 8,6% 9,3% 10,3% 9,6% 8,8% 9,3%<br />
Handels<strong>be</strong>middeling 10,5% 10,5% 10,0% 10,2% 11,0% 11,6% 11,7% 13,1% 11,7% 10,5% 10,5%<br />
Horeca 13,7% 12,6% 12,9% 11,6% 12,0% 12,2% 12,2% 12,9% 11,5% 10,6% 13,6%<br />
Industrie: Agro, bosbouw en visserij 11,9% 12,3% 10,8% 11,9% 11,7% 12,5% 13,2% 13,8% 12,0% 11,7% 13,4%<br />
Industrie: chemie 13,0% 12,2% 12,1% 12,4% 13,4% 13,7% 13,6% 14,5% 13,7% 13,1% 13,6%<br />
Industrie: vervaardiging hout(producten) 12,7% 12,3% 10,3% 11,1% 12,7% 13,5% 13,6% 16,1% 15,4% 14,0% 13,6%<br />
Industrie: vervaardiging ICT en elektronica 11,8% 11,3% 10,1% 9,4% 11,6% 13,3% 13,2% 15,9% 13,3% 11,1% 11,9%<br />
Industrie: vervaardiging metaal(producten) 16,3% 15,9% 14,7% 14,8% 15,9% 17,0% 17,0% 19,5% 18,3% 16,2% 16,3%<br />
Industrie: vervaardiging papier, druknijverheid 17,7% 16,1% 14,7% 15,7% 16,4% 16,3% 17,0% 17,9% 15,9% 13,1% 14,5%<br />
Industrie: vervaardiging textiel, kleding en leer 12,2% 10,5% 11,2% 9,4% 9,4% 9,7% 10,1% 11,7% 9,2% 7,5% 9,5%<br />
Industrie: Vervaardiging Voedingsmiddelen 15,3% 15,0% 15,9% 15,5% 16,8% 16,7% 16,3% 16,9% 14,9% 16,1% 16,5%<br />
Overige Industrie 13,2% 13,1% 12,0% 12,7% 13,0% 14,3% 14,4% 15,5% 15,1% 12,6% 13,6%<br />
Overige pers. diensten 15,4% 14,3% 15,1% 14,5% 15,4% 15,0% 14,6% 15,3% 13,5% 13,3% 12,5%<br />
Vervoer & logistiek 20,1% 20,3% 20,2% 20,2% 20,2% 19,2% 20,5% 22,7% 20,7% 18,3% 19,1%<br />
Zakelijke diensten & immobiliën 13,1% 12,6% 11,6% 12,1% 13,0% 13,8% 14,3% 15,6% 14,9% 13,4% 13,8%<br />
24<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
3.6 Liquiditeit<br />
De liquiditeit van een onderneming geeft weer in welke mate een onderneming in staat is om haar schulden op korte termijn te<br />
<strong>be</strong>talen. Een cijfer groter dan 1 <strong>be</strong>tekent dat de onderneming liquide is, een cijfer kleiner dan 1 <strong>be</strong>tekent dat de onderneming<br />
niet liquide is en dus problemen kan ervaren indien de schulden afgelost moeten worden op korte termijn.<br />
Grafiek 9 geeft de mediaanwaarde weer van de liquiditeitsevolutie in België. Uit de grafiek blijkt dat Vlaamse <strong>KMO</strong>’s over een<br />
<strong>be</strong>tere liquiditeitspositie <strong>be</strong>schikken in vergelijking met hun Waalse of Brusselse collega’s. In Vlaanderen is een toename van de<br />
liquiditeitspositie van <strong>KMO</strong>’s te zien tussen 2000 en 2009 van 1,20 tot 1,33. In 2010 valt de liquiditeit in Vlaanderen iets terug tot<br />
1,33. In Wallonië ver<strong>be</strong>tert de liquiditeitspositie van de <strong>KMO</strong>’s van 1,19 tot een niveau van 1,25 in 2009. Ook <strong>hier</strong> valt de liquiditeit<br />
iets terug in 2010 tot 1,23. Brussel kent een stijging van <strong>het</strong> liquiditeitsniveau van 1,16 tot 1,21 en kent als enige gewest geen<br />
terugval van <strong>het</strong> cijfer in 2010. Wallonië en vooral Brussel kennen een structureel lagere liquiditeitspositie in vergelijking met<br />
Vlaanderen.<br />
Grafiek 9: Evolutie liquiditeit van <strong>KMO</strong>’s in België per regio, 2000-2010 (mediaan)<br />
1,34<br />
1,32<br />
1,30<br />
1,28<br />
1,26<br />
1,24<br />
1,22<br />
1,20<br />
1,18<br />
1,16<br />
1,14<br />
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
Vlaanderen 1,20 1,21 1,21 1,23 1,25 1,27 1,29 1,32 1,32 1,33 1,31<br />
Brussel 1,16 1,15 1,15 1,16 1,16 1,17 1,19 1,21 1,21 1,21 1,21<br />
Wallonië 1,19 1,20 1,19 1,20 1,21 1,22 1,23 1,26 1,25 1,25 1,23<br />
België 1,19 1,20 1,20 1,21 1,22 1,24 1,26 1,29 1,29 1,29 1,28<br />
De hoogste liquiditeitscijfers vinden we terug bij de sectoren ICT & elektronica (1,54), communicatie & IT (1,51) en de metaalsector<br />
(1,47). De laagste liquiditeitscijfers vinden we in de sectoren financiële diensten (0,92), overige persoonlijke diensten (0,82)<br />
en de horeca (0,70). Dit zijn meteen ook de enige sectoren die een liquiditeitscijfer lager dan 1 laten optekenen.<br />
De sector van de overige persoonlijke diensten kent de meest negatieve evolutie met een daling van 0,16 ten opzichte van<br />
2000. De financiële diensten kennen een daling van hun liquiditeit met 0,08 terwijl de horeca een daling kent van 0,03. Tot slot<br />
kent ook de agro, bosbouw en visserij een daling van <strong>het</strong> liquiditeitscijfer ten opzichte van 2000 met 0,02. Sectoren die een<br />
sterk positieve evolutie kennen van <strong>het</strong> liquiditeitscijfer zijn de sectoren gezondheidszorg (+0,23), ICT & elektronica (+0,22) en<br />
communicatie & IT (+0,18).<br />
Ta<strong>be</strong>l 17: Evolutie liquiditeit van de <strong>KMO</strong>’s volgens sector in Vlaanderen, 2000-2010 (mediaan)<br />
Sector 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
Automobielsector (handel & onderhoud) 1,25 1,24 1,24 1,25 1,26 1,27 1,29 1,31 1,30 1,32 1,31<br />
Bouwnijverheid 1,34 1,34 1,34 1,37 1,39 1,41 1,41 1,43 1,43 1,42 1,42<br />
Communicatie & IT 1,33 1,36 1,34 1,37 1,37 1,40 1,45 1,51 1,54 1,53 1,51<br />
Detailhandel 1,27 1,28 1,27 1,27 1,28 1,29 1,30 1,33 1,31 1,31 1,30<br />
Financiële diensten 1,00 1,01 1,01 0,98 0,92 0,93 1,03 1,00 0,99 0,94 0,92<br />
Gezondheidszorg 1,08 1,13 1,11 1,15 1,16 1,23 1,22 1,28 1,28 1,26 1,31<br />
25<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
Sector 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
Groothandel 1,22 1,22 1,23 1,26 1,28 1,28 1,31 1,34 1,36 1,38 1,37<br />
Handels<strong>be</strong>middeling 1,18 1,16 1,18 1,19 1,22 1,25 1,27 1,27 1,26 1,25 1,25<br />
Horeca 0,73 0,73 0,74 0,72 0,72 0,72 0,72 0,72 0,70 0,67 0,70<br />
Industrie: Agro, bosbouw en visserij 1,06 1,07 1,06 1,05 1,03 1,03 1,06 1,05 1,03 1,03 1,04<br />
Industrie: chemie 1,34 1,35 1,35 1,37 1,40 1,42 1,44 1,47 1,46 1,46 1,44<br />
Industrie: vervaardiging hout(producten) 1,31 1,34 1,35 1,37 1,39 1,39 1,38 1,42 1,40 1,43 1,39<br />
Industrie: vervaardiging ICT en elektronica 1,32 1,34 1,36 1,37 1,40 1,45 1,46 1,55 1,56 1,57 1,54<br />
Industrie: vervaardiging metaal(producten) 1,34 1,34 1,35 1,38 1,39 1,43 1,42 1,43 1,46 1,48 1,47<br />
Industrie: vervaardiging papier, druknijverheid 1,24 1,23 1,23 1,23 1,25 1,30 1,28 1,31 1,32 1,30 1,29<br />
Industrie: vervaardiging textiel, kleding en leer 1,37 1,40 1,42 1,43 1,44 1,43 1,44 1,45 1,46 1,43 1,44<br />
Industrie: Vervaardiging Voedingsmiddelen 1,08 1,08 1,11 1,11 1,12 1,12 1,10 1,10 1,10 1,10 1,08<br />
Overige Industrie 1,31 1,31 1,34 1,35 1,36 1,38 1,39 1,44 1,41 1,43 1,40<br />
Overige pers. diensten 1,03 1,01 1,00 1,01 0,98 0,97 0,96 0,96 0,92 0,89 0,87<br />
Vervoer & logistiek 1,10 1,09 1,11 1,13 1,13 1,13 1,17 1,21 1,18 1,17 1,18<br />
Zakelijke diensten & immobiliën 1,14 1,14 1,14 1,16 1,18 1,21 1,24 1,27 1,27 1,26 1,24<br />
3.7 FiTo®-meter van de Vlaamse <strong>KMO</strong><br />
De FiTo®-meter is een tool die 8 ratio’s herleidt tot 1 cijfer. Deze 8 ratio’s zijn: de bruto toegevoegde waarde in verhouding tot de<br />
personeelskosten, de nettorendabiliteit van de <strong>be</strong>drijfsactiva voor <strong>be</strong>lastingen, de nettorendabiliteit van <strong>het</strong> eigen vermogen<br />
na <strong>be</strong>lastingen, de graad van zelffinanciering, de graad van financiële onafhankelijkheid, de korte termijn financiële schuldgraad,<br />
de dekking van <strong>het</strong> vreemd vermogen door de cashflow en tot slot de nettokasratio. De FiTo®-meter is de samenvatting<br />
van de verschillende ratio’s. Zij wordt <strong>be</strong>rekend als <strong>het</strong> rekenkundig gemiddelde van de logit-getransformeerde ratio’s 5 .<br />
De mediaanwaarde van de FiTo®-meter voor België is in 2000 0,567. Daarna daalt de FiTo®-meter tot 0,565 in 2002. Vanaf 2003<br />
is er een continue stijging van de FiTo®-meter voor België tot een mediaanwaarde van 0,576 in 2007. In 2008 en 2009 zijn er<br />
kleine opeenvolgende dalingen van de FiTo®-meter tot een waarde van 0,574 om dan in 2010 een minimale stijging te kennen<br />
tot een niveau van 0,575. Dezelfde evolutie – waarbij er een daling is van de FiTo®-score tot 2002 en daarna een toename tot<br />
2007 gevolgd door een <strong>be</strong>perkte daling in 2008 en 2009 en een stijging in 2010 - geldt ook voor Brussel en Wallonië. In 2002<br />
haalt Vlaanderen de laagste mediaanwaarde van de FiTo®-meter met 0,568. Voor Brussel en Wallonië is deze waarde 0,555 en<br />
0,565. In 2010 haalt de FiTo®-meter in Vlaanderen een mediaanwaarde van 0,578. Brussel en Wallonië halen respectievelijk een<br />
mediaanwaarde van 0,564 en 0,574 in 2010.<br />
5 De logittransformatie wordt toegepast om vergelijkbare waarden tussen 0 en 1 te <strong>be</strong>komen. De formule van de logittransformatie is:<br />
logit x =<br />
______<br />
1<br />
x<br />
(1+eˉ )<br />
26<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
Grafiek 10: Evolutie mediaanwaarde FiTo®-meter van <strong>KMO</strong>’s in België per regio, 2000-2010<br />
0,578<br />
0,573<br />
0,568<br />
0,563<br />
0,558<br />
0,553<br />
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
Vlaanderen 0,569 0,569 0,568 0,570 0,573 0,574 0,576 0,579 0,578 0,577 0,578<br />
Brussel 0,558 0,557 0,555 0,556 0,558 0,560 0,562 0,564 0,563 0,561 0,564<br />
Wallonië 0,565 0,566 0,565 0,566 0,568 0,570 0,572 0,575 0,573 0,573 0,574<br />
België 0,567 0,567 0,565 0,568 0,570 0,571 0,573 0,576 0,575 0,574 0,575<br />
De sector gezondheidszorg is de sector die de <strong>be</strong>ste FiTo®-score (0,594) haalt in 2010. In 2000 stond deze sector op een tweede<br />
plaats (0,573), na de zakelijke diensten & immobiliën (0,574). De top drie van 2000 <strong>be</strong>staat uit dezelfde sectoren als de top drie<br />
van 2010. De sector communicatie & IT stijgt van de derde plaats in 2000 (0,571) naar een gedeelde tweede plaats in 2010<br />
(0,582). De sector zakelijke diensten & immobiliën haalt in 2010 eenzelfde FiTo®-score van 0,582. De laagste FiTo®-score is voor<br />
de horeca (0,553). De sector stond op de laatste plaats in 2000 en blijft ook de rode lantaarn in 2010. De sectoren overige<br />
persoonlijke diensten en de textielsector staan respectievelijk op de voorlaatste plaats en de derdelaatste met een FiTo®-score<br />
van 0,555 en 0,557.<br />
De sectoren die de grootste sprong vooruit maken ten opzichte van 2000 zijn de gezondheidszorg (+0,029), communicatie &<br />
IT (+0,011) en de financiële diensten (+0,009). De enige sectoren die een lagere FiTo®-score realiseren in 2010 ten opzichte van<br />
2000 zijn de papiernijverheid (-0,001), de textielsector (-0,005) en de overige persoonlijke diensten (-0,006).<br />
Door de <strong>be</strong>perkte vooruitgang of zelfs achteruitgang van de FiTo®-score die <strong>be</strong>paalde sectoren realiseerden, dalen deze<br />
sectoren ook op de algemene ranglijst. De papier- en druknijverheid verliest niet minder dan 7 plaatsen en komt zo op de 12e<br />
plaats te staan. De textielsector en de overige persoonlijke diensten verliezen elk 5 plaatsen en stranden respectievelijk op de<br />
19e en de 20e plaats.<br />
Ta<strong>be</strong>l 18: Evolutie mediaanwaarde FiTo®-meter van de <strong>KMO</strong>’s volgens sector in Vlaanderen, 2000-2010<br />
Sector 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
Automobielsector (handel & onderhoud) 0,558 0,557 0,555 0,556 0,557 0,559 0,561 0,563 0,560 0,560 0,563<br />
Bouwnijverheid 0,567 0,566 0,566 0,569 0,570 0,573 0,574 0,578 0,576 0,574 0,575<br />
Communicatie & IT 0,571 0,572 0,567 0,568 0,571 0,574 0,578 0,583 0,584 0,580 0,582<br />
Detailhandel 0,564 0,564 0,564 0,564 0,566 0,566 0,567 0,570 0,566 0,566 0,567<br />
Financiële diensten 0,556 0,564 0,566 0,565 0,567 0,570 0,568 0,571 0,581 0,569 0,565<br />
Gezondheidszorg 0,573 0,576 0,570 0,575 0,581 0,582 0,582 0,587 0,590 0,585 0,594<br />
Groothandel 0,558 0,559 0,557 0,558 0,559 0,561 0,563 0,566 0,565 0,562 0,564<br />
Handels<strong>be</strong>middeling 0,565 0,565 0,563 0,564 0,566 0,569 0,569 0,572 0,569 0,567 0,566<br />
Horeca 0,552 0,551 0,551 0,548 0,548 0,550 0,550 0,552 0,549 0,545 0,553<br />
Industrie: Agro, bosbouw en visserij 0,567 0,570 0,567 0,568 0,567 0,569 0,572 0,571 0,564 0,565 0,568<br />
Industrie: chemie 0,563 0,564 0,561 0,565 0,565 0,567 0,568 0,569 0,567 0,566 0,568<br />
Industrie: vervaardiging hout(producten) 0,560 0,559 0,556 0,559 0,562 0,564 0,566 0,571 0,568 0,566 0,566<br />
Industrie: vervaardiging ICT en elektronica 0,560 0,561 0,557 0,554 0,559 0,564 0,568 0,572 0,568 0,565 0,566<br />
Industrie: vervaardiging metaal(producten) 0,570 0,569 0,565 0,567 0,570 0,571 0,573 0,579 0,578 0,572 0,574<br />
27<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
Sector 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
Industrie: vervaardiging papier, druknijverheid 0,568 0,566 0,563 0,567 0,569 0,569 0,570 0,571 0,570 0,564 0,567<br />
Industrie: vervaardiging textiel, kleding en leer 0,562 0,559 0,560 0,556 0,556 0,558 0,558 0,563 0,559 0,553 0,557<br />
Industrie: Vervaardiging Voedingsmiddelen 0,564 0,564 0,567 0,567 0,569 0,570 0,568 0,571 0,566 0,569 0,570<br />
Overige Industrie 0,565 0,563 0,561 0,563 0,565 0,568 0,569 0,573 0,571 0,567 0,569<br />
Overige pers. diensten 0,561 0,558 0,563 0,561 0,563 0,562 0,561 0,563 0,558 0,556 0,555<br />
Vervoer & logistiek 0,567 0,568 0,568 0,569 0,570 0,568 0,572 0,576 0,572 0,568 0,570<br />
Zakelijke diensten & immobiliën 0,574 0,573 0,571 0,573 0,576 0,578 0,580 0,582 0,583 0,580 0,582<br />
28<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
4. Andere financieel-economische gegevens van de Vlaamse <strong>KMO</strong>’s<br />
Naast de verschillende financiële ratio’s die in <strong>het</strong> vorige hoofdstuk nader werden <strong>be</strong>keken, analyseren we in dit hoofdstuk een<br />
aantal andere parameters die eveneens <strong>be</strong>langrijk zijn voor de algemene gezondheid van de Vlaamse <strong>KMO</strong>’s. We gaan dieper<br />
in op <strong>het</strong> aantal dagen leverancierskrediet, <strong>het</strong> aantal dagen klantenkrediet, de investeringen in materiële vaste activa en <strong>het</strong><br />
<strong>be</strong>drijfsresultaat.<br />
4.1 Aantal dagen leverancierskrediet<br />
Het aantal dagen leverancierskrediet geeft weer hoeveel dagen een <strong>be</strong>drijf kan wachten vooraleer <strong>het</strong> de rekeningen dient<br />
te vereffenen bij de leveranciers. Het is eigenlijk een vorm van kortlopend vreemd vermogen waarbij de leverancier krediet<br />
verleent aan een <strong>be</strong>drijf.<br />
Het aantal dagen leverancierskrediet van de <strong>KMO</strong>’s in België kent een dalend verloop. Het aantal dagen leverancierskrediet zakt<br />
voor Belgische <strong>KMO</strong>’s met 10 dagen, van 51 dagen in 2000 tot 41 dagen in 2010. De dalende trend in België manifesteert zich in<br />
alle regio’s. In Brussel zakt <strong>het</strong> aantal dagen leverancierskrediet met 8 dagen, van 55 dagen tot 47 dagen. In Vlaanderen is er een<br />
daling met 9 dagen tot 41 dagen in 2010. In Wallonië is de daling <strong>het</strong> grootst met 12 dagen, tot 38 dagen in 2010.<br />
Grafiek 11: Evolutie mediaanwaarde aantal dagen leverancierskrediet van <strong>KMO</strong>’s in België per regio, 2000-2010<br />
56<br />
54<br />
52<br />
50<br />
48<br />
46<br />
44<br />
42<br />
40<br />
38<br />
36<br />
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
Vlaanderen 50 48 48 47 45 45 45 42 40 41 41<br />
Brussel 55 55 53 53 51 50 51 48 46 46 47<br />
Wallonië 50 49 48 47 45 44 44 41 39 38 38<br />
België 51 50 49 48 46 45 45 42 41 41 41<br />
De drie sectoren die over <strong>het</strong> meest aantal dagen leverancierskrediet <strong>be</strong>schikken zijn allemaal industriële sectoren. De metaal<br />
en de chemische sector <strong>be</strong>schikken elk over 57 dagen leverancierskrediet. De overige industrie <strong>be</strong>schikt over 65 dagen. De<br />
sectoren met <strong>het</strong> minst aantal dagen leverancierskrediet zijn de sectoren detailhandel (31 dagen), overige persoonlijke diensten<br />
(31 dagen) en de horeca (27 dagen).<br />
De sectoren die de grootste achteruitgang kennen op <strong>het</strong> vlak van <strong>het</strong> aantal dagen leverancierskrediet zijn de sector ICT &<br />
elektronica (-25 dagen), de metaalsector (-20 dagen) en de papierindustrie (-20 dagen). Er is maar 1 sector die een ver<strong>be</strong>tering<br />
van <strong>het</strong> aantal dagen leverancierskrediet weet te <strong>be</strong>komen in vergelijking met de situatie in 2000 en dit is de automobielsector<br />
(+1 dag). De voedingssector <strong>be</strong>houdt <strong>het</strong> status-quo. Alle andere sectoren zien <strong>het</strong> aantal dagen leverancierskrediet in meer of<br />
mindere mate dalen ten opzichte van 2000.<br />
29<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
Ta<strong>be</strong>l 19: Evolutie mediaanwaarde aantal dagen leverancierskrediet van <strong>KMO</strong>’s volgens sector in Vlaanderen, 2000-2010<br />
Sector 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
Automobielsector (handel & onderhoud) 33 35 34 34 35 36 35 34 34 33 34<br />
Bouwnijverheid 59 56 56 54 54 53 54 49 47 46 47<br />
Communicatie & IT 57 54 52 51 50 47 48 44 41 41 41<br />
Detailhandel 38 38 37 36 34 33 34 32 32 31 31<br />
Financiële diensten 59 56 55 49 45 45 41 31 34 35 44<br />
Gezondheidszorg 45 39 37 37 31 31 27 30 33 43 34<br />
Groothandel 59 58 56 54 53 54 54 48 45 45 45<br />
Handels<strong>be</strong>middeling 51 51 53 51 48 46 48 45 40 39 41<br />
Horeca 29 30 29 30 29 29 29 28 27 27 27<br />
Industrie: Agro, bosbouw en visserij 67 64 63 60 59 60 65 62 61 60 56<br />
Industrie: chemie 70 70 68 67 64 61 62 59 57 57 57<br />
Industrie: vervaardiging hout(producten) 59 61 58 60 55 54 51 50 47 45 45<br />
Industrie: vervaardiging ICT en elektronica 77 71 69 70 68 64 61 55 54 50 52<br />
Industrie: vervaardiging metaal(producten) 77 73 72 68 69 66 69 63 56 55 57<br />
Industrie: vervaardiging papier, druknijverheid 73 75 70 71 68 65 65 63 58 58 54<br />
Industrie: vervaardiging textiel, kleding en leer 61 63 59 59 56 56 55 54 47 57 55<br />
Industrie: Vervaardiging Voedingsmiddelen 43 42 42 41 40 40 43 43 41 41 43<br />
Overige Industrie 73 71 71 67 66 66 63 62 59 59 65<br />
Overige pers. diensten 37 35 33 33 32 32 34 31 31 29 31<br />
Vervoer & logistiek 64 59 59 57 56 54 54 51 46 49 52<br />
Zakelijke diensten & immobiliën 54 53 51 49 49 48 49 45 44 46 47<br />
4.2 Aantal dagen klantenkrediet<br />
Het aantal dagen klantenkrediet geeft weer hoeveel dagen een klant kan wachten vooraleer zijn of haar rekeningen te <strong>be</strong>talen<br />
en is met andere woorden een vorm van kredietverlening aan de klant van <strong>het</strong> <strong>be</strong>drijf.<br />
Het aantal dagen klantenkrediet kent een licht dalend verloop. In 2008 <strong>be</strong>reikt <strong>het</strong> aantal dagen klantenkrediet in alle gewesten<br />
een dieptepunt om daarna opnieuw lichtjes te stijgen. In België zakt <strong>het</strong> aantal dagen klantenkrediet voor de <strong>KMO</strong>’s van 51<br />
dagen in 2000 tot 47 dagen in 2010. Vlaamse <strong>KMO</strong>’s geven 49 dagen klantenkrediet in 2010. In Brussel worden eveneens 49<br />
dagen klantenkrediet toegekend en in Wallonië is dit 44 dagen.<br />
Grafiek 12: Evolutie mediaanwaarde aantal dagen klantenkrediet van <strong>KMO</strong>’s in België per regio, 2000-2010<br />
54<br />
52<br />
50<br />
48<br />
46<br />
44<br />
42<br />
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
Vlaanderen 52 51 51 52 50 50 51 49 46 48 49<br />
Brussel 53 53 52 53 50 50 52 49 48 48 49<br />
Wallonië 48 49 48 49 46 47 47 45 43 44 44<br />
België 51 51 50 51 49 49 50 48 46 47 47<br />
30<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
De top drie van sectoren die <strong>het</strong> meest aantal dagen klantenkrediet verlenen zijn de industriële sectoren metaal (69 dagen), ICT<br />
& elektronica (69 dagen) en de papiernijverheid (68 dagen). De top drie van sectoren die <strong>het</strong> minst aantal dagen klantenkrediet<br />
verlenen zijn de sectoren automobiel (23 dagen), detailhandel (17 dagen) en de horeca (10 dagen). Zowel voor de top drie van<br />
sectoren met <strong>het</strong> meest aantal dagen klantenkrediet, als voor de top drie van sectoren met <strong>het</strong> minst aantal dagen klantenkrediet<br />
geldt dat deze dezelfde is in 2000 als in 2010.<br />
In de sectoren gezondheidszorg, de papier- en druknijverheid en de financiële diensten stellen we de grootste daling van <strong>het</strong><br />
aantal dagen klantenkrediet vast over de periode 2000 tot 2010, met respectievelijk een daling van 16 dagen, 12 dagen en 11<br />
dagen. De industriële sectoren voeding en agro, bosbouw en visserij zijn de enige sectoren die een stijging kennen van <strong>het</strong><br />
aantal dagen klantenkrediet gedurende <strong>het</strong> voorbije decennium, met respectievelijk 7 dagen en 5 dagen. De horeca blijft op<br />
eenzelfde aantal dagen klantenkrediet in 2010 ten opzichte van 2000.<br />
Ta<strong>be</strong>l 20: Evolutie mediaanwaarde saldo aantal dagen klantenkrediet van <strong>KMO</strong>’s volgens sector in Vlaanderen, 2000-2010<br />
Sector 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
Automobielsector (handel & onderhoud) 24 26 25 25 25 27 25 25 23 23 23<br />
Bouwnijverheid 56 56 56 56 55 55 56 53 49 50 51<br />
Communicatie & IT 68 69 65 67 66 65 65 64 61 65 65<br />
Detailhandel 18 18 18 17 18 17 18 17 17 18 17<br />
Financiële diensten 53 48 47 59 49 42 58 41 39 43 42<br />
Gezondheidszorg 60 66 64 58 56 49 51 48 53 50 44<br />
Groothandel 56 55 55 54 54 55 56 54 51 51 52<br />
Handels<strong>be</strong>middeling 56 56 57 58 56 54 55 52 50 52 53<br />
Horeca 10 10 10 11 10 11 10 10 10 10 10<br />
Industrie: Agro, bosbouw en visserij 57 59 56 54 53 52 53 52 54 59 62<br />
Industrie: chemie 67 66 66 67 65 64 65 62 63 58 59<br />
Industrie: vervaardiging hout(producten) 56 52 56 52 57 52 53 49 45 47 51<br />
Industrie: vervaardiging ICT en elektronica 78 74 75 73 72 75 75 72 67 65 69<br />
Industrie: vervaardiging metaal(producten) 79 74 76 76 74 70 74 70 65 66 69<br />
Industrie: vervaardiging papier, druknijverheid 81 77 76 75 74 74 77 74 69 69 68<br />
Industrie: vervaardiging textiel, kleding en leer 58 60 59 56 57 63 61 55 51 52 52<br />
Industrie: Vervaardiging Voedingsmiddelen 33 34 33 35 32 36 38 39 38 39 41<br />
Overige Industrie 71 71 71 69 66 67 71 66 62 64 65<br />
Overige pers. diensten 34 35 35 33 33 31 33 29 28 25 24<br />
Vervoer & logistiek 68 65 64 64 63 62 63 61 55 60 59<br />
Zakelijke diensten & immobiliën 63 62 62 62 61 61 61 60 57 59 59<br />
4.3 Investeringen in materiële vaste activa<br />
De investeringen in materiële vaste activa zijn een graadmeter voor de financiële gezondheid van <strong>het</strong> <strong>be</strong>drijf en <strong>het</strong> vertrouwen<br />
van de onderneming naar de toekomst. Enkel financieel gezonde <strong>be</strong>drijven zijn in staat om substantiële investeringen door te<br />
voeren.<br />
De <strong>be</strong>drijfsinvesteringen in <strong>KMO</strong>’s kennen een volatiel verloop en geven aan dat <strong>be</strong>drijven werken met investeringscyclussen.<br />
Opvallend zijn de sterke pieken in 2003 alsook – zij <strong>het</strong> in mindere mate - in 2005. Ook 2008 blijkt een jaar te zijn waar <strong>be</strong>drijven<br />
in sterke mate heb<strong>be</strong>n geïnvesteerd. Vooral Brussel toont dat <strong>het</strong> forse investeringspieken kent in 2003, 2005 en 2008. De<br />
pieken zijn ook veel forser in vergelijking met de andere gewesten. In 2003 haalt Brussel een investeringsniveau van 301%<br />
ten opzichte van 2000. In 2005 en 2008 haalt <strong>het</strong> investeringsniveau in Brussel hoogtes van respectievelijk 229% en 329%<br />
ten opzichte van 2000. Vlaanderen kent <strong>het</strong> hoogste investeringsniveau in 2003 met 171% ten opzichte van 2000. Eenzelfde<br />
verhaal in Wallonië waar <strong>het</strong> hoogste investeringsniveau gelijk is aan 182%. Op Belgisch niveau blijkt dat <strong>het</strong> investeringsniveau<br />
een stijgende trend vertoont met eveneens piekniveaus in 2003 en 2005 en 2008. In 2010 haalt <strong>het</strong> investeringsniveau van de<br />
Belgische <strong>KMO</strong>’s een niveau van 152% ten opzichte van <strong>het</strong> referentiejaar 2000.<br />
31<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
Grafiek 13: Evolutie totaal volume <strong>KMO</strong>-investeringen in materiële vaste activa in België per regio (basis 2000 = 100), 2000-2010<br />
350%<br />
300%<br />
250%<br />
200%<br />
150%<br />
100%<br />
50%<br />
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
Vlaanderen 100% 102% 103% 171% 116% 140% 135% 141% 157% 152% 150%<br />
Brussel 100% 106% 95% 301% 101% 229% 162% 185% 329% 157% 163%<br />
Wallonië 100% 107% 119% 182% 119% 131% 140% 137% 150% 156% 149%<br />
België 100% 104% 104% 202% 113% 158% 142% 150% 194% 153% 152%<br />
Naast de eigenlijke evolutie van de investeringsvolumes dienen we op te merken dat <strong>het</strong> gemiddelde aandeel van de gewesten<br />
in <strong>het</strong> totaal Belgisch investeringsvolume onderling sterk verschilt. Vlaanderen haalt tijdens de periode 2000-2010 een<br />
gemiddeld aandeel van 57% van de investeringen. Voor Brussel is dit 26% en voor Wallonië is dit slechts 17%.<br />
Ta<strong>be</strong>l 21: Evolutie aandeel van <strong>het</strong> totaal investeringsvolume in materiële vaste activa van <strong>KMO</strong>’s in België per regio, 2000-2010<br />
Regio 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 gemiddelde<br />
Vlaanderen 61% 60% 60% 51% 62% 54% 58% 57% 49% 60% 59% 57%<br />
Brussel 22% 23% 20% 33% 20% 32% 25% 27% 38% 23% 24% 26%<br />
Wallonië 17% 18% 20% 16% 18% 14% 17% 16% 13% 18% 17% 17%<br />
België 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100%<br />
De sector met de hoogste mediaanwaarde voor investeringen in Vlaanderen in 2010, is de sector van de overige industrie met<br />
63.339 euro. Een stijging met 72% ten opzichte van 2000. De tweede plaats is voor de chemische sector die een mediaanwaarde<br />
haalt van 38.425 euro, een daling met 3% ten opzichte van 2000. Op de derde plaats staat de sector agro, bosbouw en visserij<br />
met een mediaanwaarde van 32.285 euro, een stijging met 26% ten opzichte van 2000. De sectoren met de laagste mediaaninvesteringen<br />
zijn de overige persoonlijke diensten (9.318 euro), handels<strong>be</strong>middeling (9.274 euro) en communicatie & IT (6.752<br />
euro).<br />
De sectoren met de grootste dalingen – gedurende <strong>het</strong> voorbije decennium - in mediaanwaarde zijn de sectoren communicatie<br />
& IT (-47%), de papier- en druknijverheid (-41%), kleding, textiel en leer (-40%) en de sector vervoer en logistiek (-39%).<br />
De sectoren met de grootste stijgingen in mediaanwaarde zijn de overige industrie (+72), de agro, bosbouw en visserijsector<br />
(+26%) en de automobielsector (+13%).<br />
Ta<strong>be</strong>l 22: Evolutie mediaanwaarde <strong>KMO</strong>-investeringen in materiële vaste activa volgens sector in Vlaanderen, 2000-2010<br />
Sector 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
Automobielsector (handel & onderhoud) 14.700 14.948 14.231 13.221 15.383 15.224 16.417 17.994 18.610 16.463 16.662<br />
Bouwnijverheid 17.314 17.560 15.759 14.913 16.709 18.077 18.969 21.984 21.306 18.515 17.709<br />
Communicatie & IT 12.696 11.494 8.778 7.524 7.812 8.101 8.939 8.477 8.717 7.099 6.752<br />
Detailhandel 10.015 10.337 9.814 9.678 9.853 10.526 10.995 11.523 12.016 11.020 10.937<br />
32<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
Sector 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
Financiële diensten 20.550 53.223 34.401 28.886 29.161 37.000 40.008 56.199 79.522 27.247 19.684<br />
Gezondheidszorg 18.733 12.712 14.439 13.856 12.188 14.062 17.617 17.157 18.376 14.982 15.841<br />
Groothandel 18.000 17.522 17.710 16.723 18.511 18.381 19.756 21.220 21.638 18.766 19.153<br />
Handels<strong>be</strong>middeling 10.610 10.461 9.110 8.536 9.227 9.847 10.604 10.623 10.920 9.379 9.274<br />
Horeca 9.546 9.543 9.757 9.603 9.823 9.892 10.415 11.054 11.135 10.297 9.944<br />
Industrie: Agro, bosbouw en visserij 25.630 24.233 23.941 23.125 25.822 27.062 30.142 34.586 33.353 31.099 32.285<br />
Industrie: chemie 39.610 39.070 34.211 32.214 37.269 35.736 42.003 42.845 44.882 37.563 38.425<br />
Industrie: vervaardiging hout(producten) 23.588 21.892 20.101 19.147 21.727 21.169 23.777 26.073 26.178 24.144 25.107<br />
Industrie: vervaardiging ICT en elektronica 21.306 20.547 20.444 16.987 17.641 15.500 19.834 21.292 21.030 18.795 15.970<br />
Industrie: vervaardiging metaal(producten) 31.644 31.508 27.197 24.689 26.178 27.386 30.046 34.076 35.731 27.573 25.481<br />
Industrie: vervaardiging papier, druknijverheid 24.767 22.619 21.542 18.905 19.926 19.885 20.953 22.056 21.519 15.513 14.566<br />
Industrie: vervaardiging textiel, kleding en leer 27.522 25.381 21.804 22.074 21.089 19.562 18.171 17.998 16.938 14.971 16.636<br />
Industrie: Vervaardiging Voedingsmiddelen 25.691 23.889 24.354 24.767 24.243 26.563 26.235 27.174 30.234 26.861 26.497<br />
Overige Industrie 36.846 35.165 31.847 32.007 31.754 31.207 41.421 51.600 55.427 45.239 63.339<br />
Overige pers. diensten 10.064 9.866 9.473 9.097 9.210 10.218 10.981 11.578 13.139 10.579 9.318<br />
Vervoer & logistiek 47.686 49.923 42.026 38.953 39.689 39.966 40.225 44.832 47.376 31.817 29.254<br />
Zakelijke diensten & immobiliën 14.677 14.121 13.055 12.268 12.939 12.889 14.520 14.956 15.517 13.186 12.711<br />
4.4 Bedrijfsresultaat en aandeel verlieslatende <strong>be</strong>drijven<br />
Het <strong>be</strong>drijfsresultaat is <strong>het</strong> verschil tussen de opbrengsten en de kosten van een onderneming en is een significante graadmeter<br />
voor de financiële gezondheid van een onderneming.<br />
De evolutie van <strong>het</strong> totaal volume van de <strong>be</strong>drijfsresultaten van de <strong>KMO</strong>’s evolueert sterk positief in 2003, om daarna opnieuw<br />
sterk te dalen. Vanaf 2005 evolueert <strong>het</strong> totaal volume van de <strong>be</strong>drijfsresultaten dan trendmatig positief tot in 2008. In België<br />
neemt <strong>het</strong> totale volume van de <strong>KMO</strong>-<strong>be</strong>drijfsresultaten over de periode 2000-2008 toe moet 82%. In 2009 is er een daling om<br />
dan in 2010 opnieuw te stijgen. Over de periode 2000-2010 is er een stijging van de <strong>be</strong>drijfsresultaten voor België met 56%.<br />
Voor Vlaanderen is dit 70% en voor Wallonië 89%. Brussel kent in 2009 een sterke daling van <strong>het</strong> totaal <strong>be</strong>drijfsresultaat van de<br />
<strong>KMO</strong>’s. Een trend die zich in 2010 verder zet. Over de hele periode 2000 tot 2010 zakt <strong>het</strong> totaal volume van de <strong>be</strong>drijfsresultaten<br />
met 44%.<br />
Grafiek 14: Evolutie totaal volume <strong>KMO</strong> <strong>be</strong>drijfsresultaten in België per regio (basis 2000 =100), 2000-2010<br />
400%<br />
300%<br />
200%<br />
100%<br />
0%<br />
-100%<br />
-200%<br />
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
Vlaanderen 100% 98% 92% 208% 126% 140% 155% 166% 168% 152% 170%<br />
Brussel 100% -102% 64% 419% 148% 150% 194% 199% 244% 103% 57%<br />
Wallonië 100% 101% 103% 202% 140% 145% 169% 176% 186% 164% 189%<br />
België 100% 69% 90% 238% 131% 142% 163% 172% 182% 147% 156%<br />
De sector met de hoogste mediaanwaarde van <strong>het</strong> <strong>KMO</strong>-<strong>be</strong>drijfsresultaat is de chemische sector met een mediaanwaarde<br />
33<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
van 21.054 euro, een stijging met 28% ten opzichte van de situatie in 2000. Op de tweede plaats staat de metaalindustrie met<br />
16.835 euro, wat weliswaar een daling met 8% is ten opzichte van 2000. Op de derde plaats komt de overige industrie met<br />
een mediaanwaarde van 16.139 euro, een stijging met 1% ten opzichte van 2000. De sectoren die de grootste stijging kennen<br />
van de mediaanwaarde van <strong>het</strong> <strong>be</strong>drijfsresultaat zijn de gezondheidszorg (+87%), de financiële diensten (+51%) en de sector<br />
communicatie & IT (+46%).<br />
De drie sectoren met de laagste mediaanwaardes van <strong>het</strong> <strong>be</strong>drijfsresultaat zijn de sectoren handels<strong>be</strong>middeling (6.771 euro),<br />
de horeca (3.242 euro) en overige persoonlijke diensten (2.419 euro). De textielsector en de papierindustrie kennen de grootste<br />
daling van <strong>het</strong> <strong>be</strong>drijfsresultaat met respectievelijk 43% en 40%. De overige persoonlijke diensten kennen een daling met 20%<br />
over de periode 2000-2010.<br />
Als we <strong>het</strong> aandeel van verlieslatende <strong>be</strong>drijven binnen de verschillende sectoren <strong>be</strong>kijken, zien we dat de sectoren gezondheidszorg<br />
(30%), bouw (31%) en de metaalindustrie (32%) <strong>het</strong> laagste aandeel verlieslatende <strong>be</strong>drijven telt in 2010. Meteen zijn<br />
deze dus ook de sectoren met de meeste winstgevende <strong>be</strong>drijven. Sectoren die op dit vlak <strong>het</strong> slechtst scoren zijn de sectoren<br />
horeca (46%), overige persoonlijke diensten (48%) en de financiële diensten (50%).<br />
Ta<strong>be</strong>l 23: Evolutie mediaanwaarde <strong>KMO</strong> <strong>be</strong>drijfsresultaat volgens sector in Vlaanderen, 2000-2010<br />
Sector 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
Aandeel<br />
verlieslatend<br />
Automobielsector (handel & onderhoud) 10.907 9.916 9.261 9.404 10.144 10.659 11.461 13.667 11.637 11.035 12.833 33%<br />
Bouwnijverheid 9.052 8.252 7.665 8.700 9.481 10.392 11.435 13.055 12.488 10.935 11.023 31%<br />
Communicatie & IT 7.658 8.013 6.266 6.637 7.544 7.913 9.244 10.799 12.362 9.946 11.195 33%<br />
Detailhandel 6.792 7.060 6.959 7.136 7.570 7.159 6.948 8.555 7.357 7.197 7.576 38%<br />
Financiële diensten 7.660 10.957 13.155 20.202 20.905 18.825 23.720 20.081 36.251 16.739 11.588 50%<br />
Gezondheidszorg 7.807 8.901 9.167 8.024 10.149 10.582 11.302 13.554 14.825 12.522 14.616 30%<br />
Groothandel 11.566 11.520 9.763 10.297 11.296 13.611 13.707 16.129 14.322 11.444 13.051 34%<br />
Handels<strong>be</strong>middeling 6.098 6.520 6.095 6.032 6.624 6.489 7.191 9.068 7.781 6.461 6.771 39%<br />
Horeca 2.951 2.314 2.570 1.825 1.673 1.808 1.768 2.208 1.507 982 3.242 46%<br />
Industrie: Agro, bosbouw en visserij 6.870 7.659 5.081 6.646 6.368 6.522 7.770 8.107 4.976 5.563 8.326 37%<br />
Industrie: chemie 16.489 14.937 13.992 15.166 18.780 19.458 21.096 23.436 19.911 16.903 21.054 34%<br />
Industrie: vervaardiging hout(producten) 10.249 10.286 8.292 10.078 10.636 11.345 11.820 14.461 13.145 10.815 10.461 34%<br />
Industrie: vervaardiging ICT en elektronica 13.037 11.810 9.634 7.566 11.500 13.565 14.425 16.829 15.074 7.686 12.634 36%<br />
Industrie: vervaardiging metaal(producten) 18.334 16.580 14.460 15.636 17.955 19.957 23.173 29.115 25.195 15.169 16.835 32%<br />
Industrie: vervaardiging papier, druknijverheid 11.721 9.131 8.148 9.685 10.310 8.771 9.481 11.760 9.291 5.188 6.979 41%<br />
Industrie: vervaardiging textiel, kleding en leer 12.784 11.517 9.727 7.209 6.113 5.567 7.345 8.485 5.588 3.275 7.259 39%<br />
Industrie: Vervaardiging Voedingsmiddelen 8.351 8.514 10.234 9.481 10.345 10.662 8.846 11.417 8.306 10.376 11.943 35%<br />
Overige Industrie 16.001 14.250 12.128 13.486 16.076 16.775 20.114 22.290 20.736 13.195 16.139 34%<br />
Overige pers. diensten 3.024 2.628 3.397 3.360 3.567 3.553 3.370 3.886 2.655 2.682 2.416 48%<br />
Vervoer & logistiek 10.176 10.933 9.909 11.256 11.193 9.551 12.240 14.184 11.801 7.326 9.660 37%<br />
Zakelijke diensten & immobiliën 8.813 8.696 8.108 8.822 9.653 10.463 10.964 12.618 12.541 10.903 11.964 35%<br />
4.5 Eigen vermogen<br />
Het eigen vermogen geeft de eigen financiële basis van de onderneming weer. Het eigen vermogen neemt toe wanneer de<br />
onderneming opbrengsten genereert, maar neemt af in geval van een negatief resultaat of uitkering van dividenden.<br />
In België kunnen we voor alle regio’s een algemeen stijgende trend van de mediaanwaarde van <strong>het</strong> eigen vermogen van <strong>KMO</strong>’s<br />
vaststellen tot 2007. In 2008 en 2009 is de stijgende trend duidelijk gestopt en treedt een lichte daling op van de mediaanwaarden.<br />
2010 laat min of meer gelijkaardige cijfers optekenen ten opzichte van 2009. In Vlaanderen stijgt de mediaanwaarde van<br />
<strong>het</strong> eigen vermogen van de <strong>KMO</strong>’s van 55.206 euro in 2000 tot 74.722 euro in 2010. Dit is een stijging met 35%. In Wallonië en<br />
vooral Brussel zien we dat de mediaanwaarden van <strong>het</strong> eigen vermogen van de <strong>KMO</strong>’s structureel lager liggen in vergelijking<br />
met de waarden voor Vlaanderen. Beide regio’s kunnen wel – net als Vlaanderen - een positieve evolutie voorleggen van 29%<br />
34<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
voor Wallonië en 10% voor Brussel. In 2010 is de mediaanwaarde van <strong>het</strong> eigen vermogen van de <strong>KMO</strong>’s in Wallonië gelijk aan<br />
51.006 euro. In Brussel is de mediaanwaarde 36.614 euro.<br />
Grafiek 15: Evolutie mediaanwaarde eigen vermogen van de <strong>KMO</strong>’s in België per regio (basis 2000 = 100), 2000-2010<br />
140%<br />
135%<br />
130%<br />
125%<br />
120%<br />
115%<br />
110%<br />
105%<br />
100%<br />
95%<br />
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
Vlaanderen 100% 104% 105% 112% 114% 120% 126% 136% 137% 135% 135%<br />
Brussel 100% 103% 100% 107% 102% 105% 109% 117% 115% 110% 110%<br />
Wallonië 100% 105% 103% 109% 111% 117% 122% 133% 131% 130% 129%<br />
België 100% 104% 104% 111% 113% 118% 125% 134% 134% 132% 132%<br />
De hoogste mediaanwaarden van <strong>het</strong> eigen vermogen bij <strong>KMO</strong>’s zien we in de chemiesector (197.803 euro). Op de tweede en<br />
de derde plaats volgen de sectoren overige industrie (157.988 euro) en de metaalsector (138.120 euro). De grootste stijgingen<br />
van de mediaanwaarde van <strong>het</strong> eigen vermogen constateren we bij de financiële diensten (+100%), de gezondheidszorg (+94%)<br />
en de groothandel (+80%). Slechts een sector kent een daling van de mediaanwaarde van <strong>het</strong> eigen vermogen tijdens de<br />
periode 2000-2010, met name de overige persoonlijke diensten (-23%).<br />
De laagste mediaanwaarden van <strong>het</strong> eigen vermogen zien we bij de sector handels<strong>be</strong>middeling (40.950 euro), de horeca (16.548<br />
euro) en overige persoonlijke diensten (14.005 euro).<br />
Ta<strong>be</strong>l 24: Evolutie mediaanwaarde eigen vermogen van de <strong>KMO</strong>’s volgens sector in Vlaanderen, 2000-2010<br />
Sector 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
Automobielsector (handel & onderhoud) 56.173 60.015 58.105 58.955 60.719 63.950 67.852 77.108 76.058 76.314 79.195<br />
Bouwnijverheid 48.529 49.778 48.940 50.986 53.471 56.420 59.278 62.965 62.271 60.367 60.620<br />
Communicatie & IT 34.105 34.284 32.817 33.185 34.735 36.699 39.456 42.914 43.970 43.380 42.425<br />
Detailhandel 35.325 36.341 36.475 37.237 38.634 39.877 40.784 44.282 44.139 42.593 43.604<br />
Financiële diensten 66.559 71.145 72.909 74.267 81.279 86.891 93.709 106.922 126.032 132.565 133.106<br />
Gezondheidszorg 28.090 28.319 30.575 33.247 36.029 38.209 39.825 41.452 45.495 51.865 54.576<br />
Groothandel 61.179 65.158 67.899 71.881 76.371 81.396 90.925 103.557 104.959 106.874 110.406<br />
Handels<strong>be</strong>middeling 28.706 30.813 31.962 33.731 34.349 36.756 38.152 40.735 39.921 39.945 40.950<br />
Horeca 15.377 15.791 15.969 15.812 15.953 16.072 16.141 17.449 16.970 15.239 16.548<br />
Industrie: Agro, bosbouw en visserij 47.846 53.319 50.192 52.620 53.976 55.311 60.362 64.235 63.855 65.139 70.186<br />
Industrie: chemie 152.749 158.827 152.799 159.599 164.407 179.557 193.655 203.930 202.195 202.001 197.803<br />
Industrie: vervaardiging hout(producten) 75.515 77.041 76.508 78.011 77.802 79.868 81.744 90.015 87.090 82.023 85.952<br />
Industrie: vervaardiging ICT en elektronica 79.896 81.680 85.460 87.212 83.815 89.586 90.349 106.478 118.303 111.578 103.971<br />
Industrie: vervaardiging metaal(producten) 110.208 112.600 113.447 114.376 121.161 126.353 129.531 146.273 145.466 138.208 138.120<br />
Industrie: vervaardiging papier, druknijverheid 74.043 71.266 70.383 69.600 72.392 75.065 76.721 80.377 82.321 73.657 76.365<br />
Industrie: vervaardiging textiel, kleding en leer 127.916 127.006 128.414 124.479 123.253 117.579 124.574 126.633 120.551 116.524 127.873<br />
Industrie: Vervaardiging Voedingsmiddelen 58.943 61.105 58.894 58.634 59.076 63.503 63.152 71.364 66.800 71.369 72.429<br />
Overige Industrie 117.530 121.563 120.801 123.186 132.061 134.434 138.454 160.160 155.598 143.526 157.988<br />
Overige pers. diensten 18.171 17.303 18.117 18.792 19.170 19.546 18.682 19.153 17.148 16.271 14.005<br />
Vervoer & logistiek 57.977 60.091 60.195 62.558 63.539 65.221 69.414 75.001 75.648 68.963 69.176<br />
Zakelijke diensten & immobiliën 46.633 48.324 48.306 50.354 53.456 57.221 60.752 65.687 66.598 65.821 66.744<br />
35<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
5. Multiscore van de Vlaamse <strong>KMO</strong><br />
De multiscore geeft een indicatie van de kans op faling en <strong>het</strong> perspectief op groeipotentieel van een <strong>KMO</strong> (vennootschappen<br />
en eenmanszaken). Per sector kan een <strong>be</strong>eld opgemaakt worden met een overzicht van <strong>het</strong> percentage <strong>be</strong>drijven dat zich in<br />
een <strong>be</strong>paalde risicoklasse <strong>be</strong>vindt gedurende de periode 2001-<strong>2011</strong>. We onderscheiden <strong>hier</strong>bij drie risicoklassen. De eerste<br />
klasse heeft een verhoogd risico op faillissement en een <strong>be</strong>perkt groeipotentieel (score tussen 0 en 19), de tweede klasse heeft<br />
een matig risico op faling en een matig groeipotentieel (score tussen 20 en 49) en de derde klasse heeft weinig risico op een faillissement<br />
en een ruim groeipotentieel (score tussen 50 en 100). Bijlage 2 geeft een totaaloverzicht van <strong>het</strong> percentage Vlaamse<br />
<strong>be</strong>drijven volgens risicoprofiel en groeipotentieel voor de verschillende sectoren.<br />
Als we <strong>het</strong> overzicht maken van <strong>het</strong> aandeel <strong>KMO</strong>’s binnen een <strong>be</strong>paald risicoprofiel, zien we dat 17,3% van de <strong>KMO</strong>’s in België<br />
een groot risico op faling en een <strong>be</strong>perkt groeipotentieel heb<strong>be</strong>n. In Vlaanderen zit 15,6% van de <strong>KMO</strong>’s in de groep met een<br />
hoog risicoprofiel. In Wallonië is dit 17,6%. In Brussel ligt <strong>het</strong> cijfer voor <strong>2011</strong> <strong>be</strong>duidend hoger met 28%.<br />
Wanneer we de groep van <strong>be</strong>drijven <strong>be</strong>kijken die binnen de groep met weinig risico op faling en een ruim groeipotentieel<br />
vallen, zien we dat 70,6% van de Vlaamse <strong>KMO</strong>’s <strong>hier</strong>onder vallen. In Brussel is dit een stuk lager met een cijfer van 55%, in<br />
Wallonië is dit 70,9%.<br />
Ta<strong>be</strong>l 25: Aandeel <strong>KMO</strong>’s volgens risicoprofiel in België per regio, <strong>2011</strong><br />
0 - 9 10 - 19 20 - 29 30 - 39 40 - 49 50 - 59 60 - 69 70 - 79 80 - 89 90 - 100<br />
Vlaanderen 13,4% 2,3% 5,4% 3,7% 4,8% 25,4% 13,0% 23,7% 7,5% 1,0%<br />
Brussel 24,2% 3,7% 7,5% 4,4% 5,2% 25,8% 9,9% 15,2% 3,5% 0,6%<br />
Wallonië 15,5% 2,1% 4,2% 3,3% 3,9% 26,9% 12,0% 26,1% 5,4% 0,5%<br />
België 14,9% 2,3% 5,2% 3,6% 4,5% 26,1% 12,5% 23,9% 6,3% 0,8%<br />
Uit ta<strong>be</strong>l 26 kunnen we afleiden dat <strong>het</strong> aantal <strong>be</strong>drijven in de automobielsector (handel en onderhoud) met een verhoogd<br />
risico op faling en een <strong>be</strong>perkt groeipotentieel in <strong>2011</strong> neer komt op 18,8%. Daarmee blijft de situatie stabiel ten opzichte van<br />
<strong>het</strong> voorgaande jaar. 2008 was <strong>het</strong> jaar waarin de groep met een verhoogd risico <strong>het</strong> kleinst was. Sedertdien neemt <strong>het</strong> aandeel<br />
van de groep <strong>be</strong>drijven met een verhoogd risico en een <strong>be</strong>perkt groeipotentieel toe. Het aantal <strong>be</strong>drijven met weinig risico op<br />
faling en een ruim groeipotentieel neemt licht toe ten opzichte van 2010 (+0,5 procentpunt) en komt zo op 67,1%. Het aantal<br />
<strong>be</strong>drijven met matig risico op faling en matig groeipotentieel daalt licht (-0,8 procentpunt) ten opzichte van 2010 en komt uit<br />
op 14%.<br />
Ta<strong>be</strong>l 26: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s automobielsector (handel en onderhoud) volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
Sector Score 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 <strong>2011</strong><br />
Automobielsector (handel en<br />
onderhoud)<br />
score 0-19 19,5% 19,6% 20,0% 19,9% 19,7% 18,3% 18,2% 17,5% 17,8% 18,6% 18,8%<br />
score 20-49 13,2% 14,2% 14,8% 14,3% 13,0% 14,3% 14,7% 14,1% 14,7% 14,8% 14,0%<br />
score 50-100 67,4% 66,2% 65,1% 65,8% 67,2% 67,4% 67,2% 68,5% 67,5% 66,6% 67,1%<br />
Het aantal bouw<strong>be</strong>drijven met een verhoogd risico op faling en <strong>be</strong>perkt groeipotentieel neemt af van 17,5% in 2000 tot 14,5%<br />
in <strong>2011</strong>, een daling met 3,2 procentpunt. In 2008 was <strong>het</strong> cijfer voor de bouwsector nog ruim een procentpunt <strong>be</strong>ter met 13,3%.<br />
Tegelijkertijd zien we dat <strong>het</strong> percentage van <strong>be</strong>drijven met een klein risico op faling en een ruim groeipotentieel toeneemt van<br />
71,9% in 2000 tot 73,3% in <strong>2011</strong>, een stijging met 1,4 procentpunt. De toename bij de groep van <strong>KMO</strong>’s met een matig risico op<br />
faling en een matig groeipotentieel <strong>be</strong>draagt 1,6 procentpunt en komt in <strong>2011</strong> uit op 12,2%..<br />
36<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
Ta<strong>be</strong>l 27: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s bouwsector volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
Sector Score 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 <strong>2011</strong><br />
score 0-19 17,5% 17,5% 17,9% 17,5% 16,1% 14,4% 13,9% 14,2% 13,3% 14,3% 14,5%<br />
Bouwnijverheid<br />
score 20-49 10,6% 11,1% 11,8% 11,8% 10,7% 11,4% 11,3% 11,0% 11,4% 11,9% 12,2%<br />
score 50-100 71,9% 71,4% 70,4% 70,8% 73,2% 74,1% 74,8% 74,8% 75,3% 73,8% 73,3%<br />
Binnen de sector communicatie & IT neemt <strong>het</strong> percentage <strong>be</strong>drijven met een verhoogd risico op faling en een <strong>be</strong>perkt groeipotentieel<br />
af met 3,1 procentpunt tot 18,7%, over de periode 2001-<strong>2011</strong>. Het percentage van <strong>be</strong>drijven met een matig risico op<br />
faling en een matig groeipotentieel neemt toe met 2,9 procentpunt tot 13,8%. Het aandeel van <strong>be</strong>drijven met weinig risico op<br />
faling en een ruim groeipotentieel blijft stabiel ten opzichte van 2001 met 67,5%.<br />
Ta<strong>be</strong>l 28: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s communicatie & IT volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
Sector Score 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 <strong>2011</strong><br />
score 0-19 21,8% 21,9% 22,9% 23,4% 22,7% 20,3% 20,3% 18,5% 18,4% 18,7% 18,7%<br />
Communicatie & IT<br />
score 20-49 10,8% 11,2% 11,3% 12,5% 12,0% 12,0% 12,2% 11,7% 12,4% 12,8% 13,8%<br />
score 50-100 67,4% 66,9% 65,7% 64,1% 65,4% 67,7% 67,5% 69,8% 69,3% 68,5% 67,5%<br />
In <strong>2011</strong> heeft 18,5% van de <strong>KMO</strong>’s in de detailhandel een verhoogd risico op faling en een <strong>be</strong>perkt groeipotentieel. Dat is<br />
0,3 procentpunt lager dan in 2000. Het laagste aantal <strong>be</strong>drijven in de detailhandel met een verhoogd risico op faling en een<br />
<strong>be</strong>perkt groeipotentieel vinden we terug in 2006. Het aantal <strong>be</strong>drijven met een matig risico op faling en een matig groeipotentieel<br />
neemt toe met 2,4 procentpunt tot 10,9% in <strong>2011</strong>. Het percentage <strong>be</strong>drijven in de detailhandel met weinig risico op een<br />
faillissement en een ruim groeipotentieel neemt af van 72,8% in 2001 tot 70,6% in <strong>2011</strong>.<br />
Ta<strong>be</strong>l 29: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s detailhandel volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
Sector Score 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 <strong>2011</strong><br />
score 0-19 18,8% 18,8% 19,1% 18,2% 18,3% 17,1% 17,6% 17,2% 17,6% 18,4% 18,5%<br />
Detailhandel<br />
score 20-49 8,5% 9,2% 9,6% 9,7% 9,4% 10,0% 10,4% 10,5% 10,8% 11,3% 10,9%<br />
score 50-100 72,8% 71,9% 71,3% 72,1% 72,3% 73,0% 72,0% 72,3% 71,6% 70,3% 70,6%<br />
De financiële diensten blijven ook in <strong>2011</strong> in de top drie staan van sectoren met <strong>het</strong> minste kans op faling en goede groeivooruitzichten.<br />
Slechts 9,7% van de <strong>KMO</strong>’s in de financiële diensten <strong>be</strong>horen tot de groep van <strong>be</strong>drijven met een hoog risicoprofiel.<br />
Daarmee komen de financiële diensten op een tweede plaats na de agro, bosbouw en visserij. Ook <strong>het</strong> aantal <strong>be</strong>drijven met een<br />
matig risico op faling en een matig groeipotentieel is met 6,7% zeer laag. 83,5% van de <strong>KMO</strong>’s in de sector zitten in de categorie<br />
met weinig risico op faling en een ruim groeipotentieel, dit is een daling met 2,8 procentpunt ten opzichte van 2001.<br />
Ta<strong>be</strong>l 30: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s financiële diensten volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
Sector Score 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 <strong>2011</strong><br />
score 0-19 9,5% 12,8% 12,1% 10,9% 9,4% 9,4% 8,9% 8,3% 9,2% 9,6% 9,7%<br />
Financiële diensten score 20-49 4,2% 3,7% 3,9% 5,3% 4,7% 4,9% 5,4% 5,6% 5,3% 5,9% 6,7%<br />
score 50-100 86,3% 83,5% 83,9% 83,9% 86,0% 85,7% 85,7% 86,1% 85,5% 84,5% 83,5%<br />
De gezondheidszorg staat op de tweede plaats op <strong>het</strong> vlak van sectoren met een lage kans op faling en mooie groeivooruitzichten.<br />
85,1% van de <strong>KMO</strong>’s actief in de sector heb<strong>be</strong>n weinig risico op een faillissement en een ruim groeipotentieel. Dit is een<br />
daling met 1,5 procentpunt ten opzichte van 2001. Het percentage <strong>KMO</strong>’s met een verhoogd risico op faling en een <strong>be</strong>perkt<br />
groeipotentieel is quasi <strong>het</strong>zelfde cijfer als in 2001, namelijk 10,8%. Een matig risico op faling en een matig groeipotentieel is<br />
van toepassing op 4,2% van de <strong>be</strong>drijven in de sector, <strong>het</strong> laagste percentage van alle sectoren.<br />
37<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
Ta<strong>be</strong>l 31: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s gezondheidszorg volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
Sector Score 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 <strong>2011</strong><br />
score 0-19 10,9% 10,8% 11,0% 10,2% 10,1% 9,5% 9,2% 8,4% 10,4% 10,9% 10,8%<br />
Gezondheidszorg score 20-49 2,5% 2,5% 2,8% 3,0% 3,1% 2,9% 2,8% 3,1% 3,2% 3,7% 4,2%<br />
score 50-100 86,6% 86,7% 86,2% 86,8% 86,9% 87,6% 88,0% 88,5% 86,3% 85,4% 85,1%<br />
De groothandel is de sector met <strong>het</strong> tweede grootste risico op faling en een <strong>be</strong>perkt groeipotentieel. 22,8% van de <strong>KMO</strong>’s in<br />
de sector heb<strong>be</strong>n een verhoogd risico op faling en een <strong>be</strong>perkt groeipotentieel. Dit ondanks een daling met 3,2 procentpunt<br />
ten opzichte van 2001. Voor de groothandel ligt <strong>het</strong> percentage van <strong>KMO</strong>’s met een matig risico op faling en een <strong>be</strong>perkt<br />
groeipotentieel <strong>het</strong> hoogst van alle sectoren met 20%, een stijging met 0,6 procentpunt ten opzichte van 2001. Als gevolg<br />
van <strong>het</strong> hoge risicoprofiel in deze sector staat de groothandel ook op de laatste plaats op <strong>het</strong> vlak van <strong>be</strong>drijven met weinig<br />
risico op een faillissement en een ruim groeipotentieel. Slechts 57,2% van de <strong>KMO</strong>’s in deze sector heb<strong>be</strong>n weinig kans op een<br />
faillissement, een stijging met 2,6 procentpunt ten opzichte van 2001.<br />
Ta<strong>be</strong>l 32: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s groothandel volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
Sector Score 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 <strong>2011</strong><br />
score 0-19 26,0% 26,6% 26,1% 25,4% 24,3% 22,6% 22,4% 22,0% 22,1% 22,5% 22,8%<br />
Groothandel<br />
score 20-49 19,4% 20,6% 20,6% 20,0% 18,4% 19,9% 20,4% 19,8% 20,5% 20,6% 20,0%<br />
score 50-100 54,6% 52,8% 53,3% 54,6% 57,3% 57,6% 57,3% 58,2% 57,4% 56,9% 57,2%<br />
Het percentage <strong>KMO</strong>’s in de sector handels<strong>be</strong>middeling met een verhoogd percentage op faling en een <strong>be</strong>perkt groeipotentieel<br />
<strong>be</strong>draagt 21,1%. Dit is een <strong>be</strong>langrijke daling ten opzichte van 2001, toen <strong>het</strong> percentage nog 25,1% <strong>be</strong>droeg. Ondanks deze<br />
positieve evolutie staat de sector op de derde laatste plaats van <strong>be</strong>drijven met een verhoogde kans op een faillissement en een<br />
<strong>be</strong>perkt groeipotentieel. Het percentage <strong>be</strong>drijven met een matig risico op faling en een matig groeipotentieel <strong>be</strong>draagt 11,9%,<br />
een stijging met 4,1 procentpunt ten opzichte van 2001. 67% van de <strong>KMO</strong>’s actief op <strong>het</strong> vlak van handels<strong>be</strong>middeling heb<strong>be</strong>n<br />
weinig risico op een faillissement en een ruim groeipotentieel.<br />
Ta<strong>be</strong>l 33: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s handels<strong>be</strong>middeling volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
Sector Score 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 <strong>2011</strong><br />
score 0-19 25,1% 24,6% 24,3% 23,2% 22,3% 19,8% 20,5% 19,1% 19,5% 21,2% 21,1%<br />
Handels<strong>be</strong>middeling score 20-49 7,8% 8,3% 9,2% 9,5% 9,1% 9,5% 9,8% 10,0% 10,6% 11,3% 11,9%<br />
score 50-100 67,1% 67,1% 66,5% 67,3% 68,6% 70,7% 69,7% 70,8% 69,8% 67,5% 67,0%<br />
De horeca is de sector met <strong>het</strong> hoogste percentage <strong>KMO</strong>’s met een verhoogd risico op faling en een <strong>be</strong>perkt groeipotentieel.<br />
Ruim een kwart van de <strong>be</strong>drijven in de horecasector heb<strong>be</strong>n een verhoogd risico op faling en een <strong>be</strong>perkt groeipotentieel.<br />
Ondanks <strong>het</strong> hoge percentage ligt <strong>het</strong> cijfer iets lager ten opzichte van 2001. Toen liep <strong>het</strong> cijfer op tot 27,5%. Het aantal <strong>KMO</strong>’s<br />
met een matig risico op faling en een matig groeipotentieel <strong>be</strong>draagt 13%, een stijging met 3,7 procentpunt ten opzichte van<br />
2001. Slechts 60,2% van de <strong>KMO</strong>’s actief in de horeca heb<strong>be</strong>n weinig risico op een faillissement en een ruim groeipotentieel.<br />
Daarmee staat de horeca op de voorlaatste plaats in de rangschikking van sectoren met weinig risico op faling en een ruim<br />
groeipotentieel.<br />
38<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong><br />
Ta<strong>be</strong>l 34: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s horeca volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
Sector Score 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 <strong>2011</strong><br />
Horeca<br />
score 0-19 27,5% 26,8% 27,3% 26,7% 26,4% 24,7% 25,1% 24,5% 25,1% 26,0% 26,8%<br />
score 20-49 9,3% 10,4% 11,1% 11,1% 11,0% 12,3% 12,2% 12,3% 12,3% 12,9% 13,0%<br />
score 50-100 63,2% 62,8% 61,5% 62,3% 62,6% 63,0% 62,7% 63,1% 62,6% 61,1% 60,2%
De sector agro, bosbouw en visserij heeft op basis van de multiscore een laag risicoprofiel. Slechts 7,9% van de <strong>KMO</strong>’s in de<br />
sector heb<strong>be</strong>n een verhoogd risico op faling en een <strong>be</strong>perkt groeipotentieel. Dit is <strong>het</strong> laagste percentage voor alle sectoren.<br />
4,7% van de <strong>KMO</strong>’s heb<strong>be</strong>n een matig risico op faling en een matig groeipotentieel. Dit is <strong>het</strong> derde laagste percentage van alle<br />
sectoren. Het percentage <strong>be</strong>drijven met weinig risico op faling en een ruim groeipotentieel <strong>be</strong>draagt 87,4%. Daarmee staat de<br />
sector op de eerste plaats van de sectoren met de laagste kans op faling en een ruim groeipotentieel.<br />
Ta<strong>be</strong>l 35: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s agro, bosbouw, visserij volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
Sector Score 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 <strong>2011</strong><br />
Industrie: Agro,<br />
bosbouw en visserij<br />
score 0-19 8,2% 7,7% 7,8% 8,6% 8,0% 7,2% 8,5% 8,1% 8,0% 8,3% 7,9%<br />
score 20-49 2,7% 2,9% 3,2% 3,3% 3,3% 3,6% 3,8% 3,8% 4,1% 4,7% 4,7%<br />
score 50-100 89,1% 89,4% 89,0% 88,1% 88,7% 89,2% 87,7% 88,1% 87,9% 87,0% 87,4%<br />
Het percentage <strong>KMO</strong>’s in de chemische sector met een verhoogd risico op faling en een <strong>be</strong>perkt groeipotentieel <strong>be</strong>draagt<br />
18,1%. Dit is een daling met 2,8 procentpunt ten opzichte van 2001. 16,9% van de <strong>KMO</strong>’s heb<strong>be</strong>n een matig risico op faling en<br />
een matig groeipotentieel, dit is <strong>het</strong> vierde hoogste cijfer van alle sectoren binnen deze categorie. Het percentage <strong>KMO</strong>’s met<br />
weinig risico op faling en een ruim groeipotentieel <strong>be</strong>draagt 65%, een stijging met 2,9 procentpunt ten opzichte van 2001.<br />
Ta<strong>be</strong>l 36: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s chemie volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
Sector Score 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 <strong>2011</strong><br />
score 0-19 21,0% 23,3% 24,3% 24,4% 20,1% 17,4% 17,7% 17,5% 17,6% 18,2% 18,1%<br />
Industrie: chemie<br />
score 20-49 17,0% 17,8% 18,3% 17,0% 15,6% 16,7% 16,9% 16,0% 17,1% 16,2% 16,9%<br />
score 50-100 62,1% 58,8% 57,4% 58,6% 64,3% 66,0% 65,4% 66,5% 65,3% 65,6% 65,0%<br />
14,2% van de <strong>KMO</strong>’s in de metaalsector heb<strong>be</strong>n een verhoogd risico op faling en een <strong>be</strong>perkt groeipotentieel. Ondanks <strong>het</strong> feit<br />
dat dit een daling is met 2,3 procentpunt ten opzichte van 2001, is <strong>het</strong> een stijging met 2,3 procentpunt ten opzichte van 2010.<br />
12,7% van de <strong>KMO</strong>’s in de sector heb<strong>be</strong>n een matig risico op faling en een matig groeipotentieel. 73,2% van de <strong>be</strong>drijven in de<br />
sector heb<strong>be</strong>n weinig kans op een faillissement en heb<strong>be</strong>n een ruim groeipotentieel. Dit is een stijging met 1,7 procentpunt<br />
ten opzichte van 2001.<br />
Ta<strong>be</strong>l 37: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s metaal(producten) volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
Sector Score 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 <strong>2011</strong><br />
Industrie:<br />
metaal(producten)<br />
score 0-19 16,5% 17,3% 17,0% 16,9% 15,0% 13,2% 12,3% 11,8% 11,2% 11,9% 14,2%<br />
score 20-49 12,0% 12,5% 13,0% 12,9% 11,6% 12,4% 12,5% 12,2% 12,0% 12,4% 12,7%<br />
score 50-100 71,5% 70,2% 70,0% 70,2% 73,4% 74,4% 75,2% 76,0% 76,8% 75,7% 73,2%<br />
Het aantal <strong>KMO</strong>’s in de houtsector met een verhoogd risico op faling en een <strong>be</strong>perkt groeipotentieel <strong>be</strong>draagt 15,5%, dit is<br />
een daling met 2,4 procentpunt ten opzichte van 2001. Het percentage <strong>be</strong>drijven met een matig risico op faling en een matig<br />
groeipotentieel <strong>be</strong>draagt 12,1%. Ruim 7 op 10 <strong>KMO</strong>’s in deze sector heb<strong>be</strong>n weinig kans op een faillissement en een ruim<br />
groeipotentieel, een stijging met 3,1 procentpunt ten opzichte van 2001.<br />
Ta<strong>be</strong>l 38: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s vervaardiging hout(producten) volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
Sector Score 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 <strong>2011</strong><br />
Industrie: vervaardiging<br />
hout(producten)<br />
score 0-19 17,8% 18,8% 19,1% 18,7% 16,8% 14,3% 14,6% 13,6% 14,1% 14,1% 15,5%<br />
score 20-49 12,8% 13,1% 13,3% 12,7% 11,6% 12,7% 11,6% 11,6% 11,8% 12,3% 12,1%<br />
score 50-100 69,4% 68,1% 67,5% 68,6% 71,5% 73,0% 73,8% 74,8% 74,1% 73,6% 72,5%<br />
39<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
Het aantal <strong>KMO</strong>’s met een verhoogd risico op faling en een <strong>be</strong>perkt groeipotentieel in de sector ICT & elektronica <strong>be</strong>draagt<br />
19%, een daling met 2,2 procentpunt ten opzichte van 2001. Het percentage <strong>KMO</strong>’s met een matig risico op faling en een matig<br />
groeipotentieel komt neer op 15,7%, een daling met 0,9 procentpunt ten opzichte van 2001. Het percentage <strong>KMO</strong>’s met weinig<br />
kans op faling en een ruim groeipotentieel <strong>be</strong>draagt 65,3%, dit is een stijging met 3,2 procentpunt ten opzichte van 2001.<br />
Ta<strong>be</strong>l 39: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s vervaardiging ICT en & elektronica volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
Sector Score 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 <strong>2011</strong><br />
Industrie: vervaardiging<br />
ICT en elektronica<br />
score 0-19 21,3% 24,6% 23,7% 24,8% 21,8% 19,0% 18,5% 16,9% 17,0% 18,2% 19,0%<br />
score 20-49 16,6% 15,2% 16,3% 15,6% 15,0% 15,0% 15,1% 15,2% 15,0% 15,4% 15,7%<br />
score 50-100 62,1% 60,3% 60,0% 59,6% 63,3% 66,1% 66,4% 67,9% 68,0% 66,4% 65,3%<br />
17,2% van de <strong>KMO</strong>’s in de sector papier en druk heb<strong>be</strong>n een verhoogd risico op een faillissement en een <strong>be</strong>perkt groeipotentieel.<br />
Dit is een daling met 1,8 procentpunt ten opzichte van 2001 toen <strong>het</strong> verhoogde risico voor 19,1% van de <strong>KMO</strong>’s in de sector<br />
gold. Een matig risico op faling met een matig groeipotentieel is van toepassing op 12,9% van de <strong>KMO</strong>’s in de sector. 69,9% van<br />
de <strong>KMO</strong>’s heb<strong>be</strong>n weinig risico op een faillissement en een ruim groeipotentieel, een stijging met 1,7 procentpunt ten opzichte<br />
van 2001.<br />
Ta<strong>be</strong>l 40: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s vervaardiging papier, druknijverheid volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
Sector Score 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 <strong>2011</strong><br />
Industrie: vervaardiging<br />
papier, druknijverheid<br />
score 0-19 19,1% 19,1% 20,3% 20,5% 18,8% 15,6% 15,6% 14,1% 15,1% 16,4% 17,2%<br />
score 20-49 11,2% 12,2% 12,9% 13,0% 11,7% 11,6% 11,7% 10,9% 12,1% 12,2% 12,9%<br />
score 50-100 69,7% 68,7% 66,8% 66,4% 69,5% 72,8% 72,7% 75,0% 72,8% 71,4% 69,9%<br />
In de textielsector heeft ruim 1 <strong>KMO</strong> op 5 een verhoogd risico op faling en een <strong>be</strong>perkt groeipotentieel, een status-quo ten<br />
opzichte van 2001. De sector staat zo op de vierde plaats van sectoren met <strong>het</strong> hoogste risicoprofiel. 15,5% van de <strong>KMO</strong>’s in deze<br />
sector heb<strong>be</strong>n een matig risico op faling en een matig groeipotentieel. Het percentage <strong>KMO</strong>’s in de textielsector met weinig<br />
risico op een faillissement en met een ruim groeipotentieel <strong>be</strong>draagt 63,8%. Dit is een gelijkaardig cijfer als in 2000 maar wel<br />
<strong>be</strong>duidend slechter in vergelijking met 2009, toen 67% van de <strong>KMO</strong>’s in de textielsector tot de groep met een klein risico op<br />
faillissement en een ruim groeipotentieel <strong>be</strong>hoorden.<br />
Ta<strong>be</strong>l 41: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s vervaardiging textiel, kleding, leer volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
Sector Score 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 <strong>2011</strong><br />
Industrie: vervaardiging<br />
textiel, kleding en leer<br />
score 0-19 20,9% 21,0% 21,8% 21,4% 21,1% 19,5% 19,2% 18,3% 18,6% 19,6% 20,7%<br />
score 20-49 14,8% 14,9% 15,4% 14,1% 13,5% 15,5% 15,3% 15,3% 14,4% 14,9% 15,5%<br />
score 50-100 64,4% 64,1% 62,9% 64,6% 65,5% 64,9% 65,5% 66,4% 67,0% 65,5% 63,8%<br />
In de voedingssector heb<strong>be</strong>n 16,7% van de <strong>KMO</strong>’s een verhoogd risico op faling en een <strong>be</strong>perkt groeipotentieel. Dit is een<br />
daling met 1,8 procentpunt ten opzichte van 2001. 12,4% van de <strong>KMO</strong>’s heb<strong>be</strong>n een matig risico op faling en een matig groeipotentieel,<br />
een stijging met 1,6 procentpunt ten opzichte van 2001. Het percentage <strong>KMO</strong>’s in de voedingssector met een laag<br />
risicoprofiel en een ruim groeipotentieel <strong>be</strong>draagt net ruim 70%, een status-quo ten opzichte van 2001 toen <strong>het</strong> cijfer 0,2<br />
procentpunt lager lag.<br />
Ta<strong>be</strong>l 42: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s vervaardiging voedingsmiddelen volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
Industrie: vervaardiging<br />
voedingsmiddelen<br />
40<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong><br />
Sector Score 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 <strong>2011</strong><br />
score 0-19 18,5% 18,9% 18,5% 17,7% 16,6% 15,3% 15,8% 16,0% 16,2% 17,2% 16,7%<br />
score 20-<br />
10,8% 12,0% 11,5% 11,2% 11,0% 11,3% 11,7% 12,5% 13,1% 13,0% 12,4%<br />
49<br />
score 50-<br />
70,7% 69,1% 70,0% 71,1% 72,4% 73,4% 72,5% 71,5% 70,7% 69,8% 70,9%<br />
100
Binnen de sector overige industrie haalt 15,8% van de <strong>KMO</strong>’s een hoog risicoprofiel en een <strong>be</strong>perkt groeipotentieel. Een duidelijke<br />
daling ten opzichte van 2001 toen nog 19,3% van de <strong>KMO</strong>’s een verhoogd risico op faling en <strong>be</strong>perkt groeipotentieel<br />
hadden. 13,5% van de <strong>KMO</strong>’s heb<strong>be</strong>n een matig risico op een faillissement en een matig groeipotentieel. 70,7% van de <strong>KMO</strong>’s in<br />
de sector heb<strong>be</strong>n weinig risico op een faillissement en een ruim groeipotentieel, een stijging met 2,7 procentpunt ten opzichte<br />
van <strong>het</strong> cijfer van 2001.<br />
Ta<strong>be</strong>l 43: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s overige industrie volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
Sector Score 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 <strong>2011</strong><br />
score 0-19 19,3% 19,1% 20,1% 19,3% 17,7% 15,6% 15,0% 14,7% 14,3% 15,1% 15,8%<br />
Overige industrie<br />
score 20-49 12,8% 13,6% 13,4% 13,1% 11,7% 13,1% 13,1% 12,8% 13,0% 12,6% 13,5%<br />
score 50-100 68,0% 67,4% 66,5% 67,6% 70,6% 71,3% 71,9% 72,5% 72,8% 72,3% 70,7%<br />
In de sector overige persoonlijke diensten heeft 11,7% van de <strong>KMO</strong>’s een verhoogd risico op faling en een <strong>be</strong>perkt groeipotentieel.<br />
Slechts 3 sectoren doen <strong>be</strong>ter op dit vlak. Een matig risico op faling met een matig groeipotentieel is van toepassing op<br />
4,3% van de <strong>KMO</strong>’s. 84% van de <strong>KMO</strong>’s in deze sector heb<strong>be</strong>n weinig risico op faling en een ruim groeipotentieel, dit is de derde<br />
<strong>be</strong>ste prestatie van alle sectoren.<br />
Ta<strong>be</strong>l 44: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s overige persoonlijke diensten volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
Sector Score 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 <strong>2011</strong><br />
score 0-19 12,1% 12,1% 12,4% 11,7% 11,7% 10,6% 10,7% 10,1% 10,5% 11,4% 11,7%<br />
Overige pers. Diensten score 20-49 3,6% 3,8% 4,2% 4,2% 4,0% 4,3% 4,2% 4,1% 4,0% 4,1% 4,3%<br />
score 50-100 84,4% 84,1% 83,4% 84,1% 84,2% 85,1% 85,1% 85,8% 85,5% 84,5% 84,0%<br />
Binnen de sector vervoer en logistiek daalt <strong>het</strong> percentage <strong>be</strong>drijven met een verhoogd risico op faillissement en een <strong>be</strong>perkt<br />
groeipotentieel met 2,2 procentpunt tot 20,4%. 17,2% van de <strong>KMO</strong>’s in deze sector heb<strong>be</strong>n een matig risico op faling en een<br />
matig groeipotentieel. 62,3% van de <strong>KMO</strong>’s in de sector heb<strong>be</strong>n weinig risico op faling en een ruim groeipotentieel. Met<br />
deze cijfers staat de sector op de 3e laatste plaats op vlak van <strong>het</strong> aandeel van <strong>KMO</strong>’s met weinig risico op faling en een ruim<br />
groeipotentieel.<br />
Ta<strong>be</strong>l 45: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s vervoer en logistiek volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
Sector Score 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 <strong>2011</strong><br />
score 0-19 22,7% 23,1% 23,0% 22,6% 21,3% 19,1% 19,2% 18,1% 18,1% 19,7% 20,4%<br />
Vervoer & logistiek score 20-49 12,9% 13,9% 14,3% 14,3% 13,7% 15,3% 15,6% 15,5% 15,6% 16,2% 17,2%<br />
score 50-100 64,4% 63,0% 62,7% 63,1% 65,0% 65,6% 65,3% 66,5% 66,3% 64,1% 62,3%<br />
Binnen de sector van de zakelijke diensten en immobiliën heeft 17,6% van de <strong>KMO</strong>’s een verhoogd risico op faling en een<br />
<strong>be</strong>perkt groeipotentieel. Dat is een daling met 4 procentpunt ten opzichte van 2001. 17,2% van de <strong>KMO</strong>’s heb<strong>be</strong>n een matig<br />
risicoprofiel en een matig groeipotentieel. 65,2% van de <strong>KMO</strong>’s in deze sector heb<strong>be</strong>n weinig risico op een faillissement en een<br />
ruim groeipotentieel.<br />
Ta<strong>be</strong>l 46: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s zakelijke diensten & immobiliën volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
Sector Score 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 <strong>2011</strong><br />
Zakelijke diensten &<br />
immobiliën<br />
score 0-19 21,5% 21,3% 21,5% 21,4% 20,8% 17,8% 17,4% 16,7% 16,5% 17,3% 17,6%<br />
score 20-49 12,6% 13,2% 14,3% 15,0% 14,6% 15,3% 15,5% 15,5% 16,0% 16,6% 17,2%<br />
score 50-100 65,8% 65,5% 64,1% 63,6% 64,6% 66,8% 67,1% 67,8% 67,5% 66,1% 65,2%<br />
41<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
6. Gezondheid van de ‘populairste’ starterssectoren<br />
De sectoren die in <strong>2011</strong> de meeste startende <strong>be</strong>drijven registreerden waren de overige adviesbureaus, cafés en bars, eetgelegenheden<br />
met <strong>be</strong>perkte <strong>be</strong>diening, computerconsultancy en schoonheidsverzorging 6 . In <strong>het</strong> kader van dit <strong>rapport</strong> heb<strong>be</strong>n we<br />
een aantal (financiële) parameters op een rij gezet om de gezondheid van deze ‘populaire’ starterssectoren weer te geven. De<br />
cijfers geven de situatie weer voor 2010 voor deze <strong>be</strong>drijven in België die tot de sector <strong>be</strong>horen en die aan onze definitie van<br />
een <strong>KMO</strong> voldoen. De gegevens voor de multiscore geven de situatie voor <strong>2011</strong> weer.<br />
De sector overige adviesbureaus op <strong>het</strong> ge<strong>be</strong>id van <strong>be</strong>drijfs<strong>be</strong>heer en <strong>be</strong>drijfsvoering is de sector die <strong>het</strong> grootste aantal<br />
starters kende in <strong>2011</strong>. Het aandeel <strong>be</strong>drijven die verlieslatend zijn in de sector komt neer op een derde. De productiviteit scoort<br />
<strong>het</strong> hoogst van de 5 populaire sectoren met een niveau van 212%. Ook de rendabiliteit scoort <strong>be</strong>hoorlijk goed met 11% en komt<br />
daarmee op een tweede plaats. Als we de gegevens van de multiscore <strong>be</strong>kijken blijkt dat de sector eerder een relatief laag<br />
aandeel <strong>be</strong>drijven heeft met een verhoogd risico op faillissement en een <strong>be</strong>perkt groeipotentieel. Het aandeel van <strong>be</strong>drijven<br />
met een matig risico op faillissement en een matig groeipotentieel is dan wel <strong>het</strong> hoogste van de 5 sectoren, waardoor <strong>het</strong><br />
aandeel <strong>be</strong>drijven met weinig risico op faling en een ruimt groeipotentieel eerder laag scoort met 58%.<br />
De sector cafés en bars haalt <strong>het</strong> op een na hoogste aandeel (47%) van verlieslatende <strong>be</strong>drijven. De productiviteit ligt er op een<br />
niveau van 151% wat de middenmoot is in vergelijking met de andere 4 sectoren. Ook de liquiditeit en solvabiliteit zijn niet uitzonderlijk<br />
hoog of laag in vergelijking met de andere sectoren. De rendabiliteit ligt wel eerder aan de lage kant met een niveau<br />
van 7%. Met een kwart van de <strong>be</strong>drijven die een verhoogd risico op faillissement en een <strong>be</strong>perkt groeipotentieel kennen, scoort<br />
de sector <strong>het</strong> op een na slechtste cijfer. Dankzij <strong>het</strong> eerder lage aandeel in de groep met een matig risico op faillissement, haalt<br />
de sector toch nog een aandeel van 63% binnen de groep met weinig risico op faillissement en een ruim groeipotentieel.<br />
De sector eetgelegenheden kent eveneens een groot aandeel verlieslatende <strong>be</strong>drijven (46%), De productiviteit is gelijkaardig<br />
met de productiviteit van de cafés en bars. De rendabiliteit ligt wel iets hoger met 10%. Hoewel de sector op <strong>het</strong> vlak van de<br />
liquiditeit <strong>het</strong> slechtste cijfer haalt ten opzichte van de andere 4 sectoren, kent de sector samen met de schoonheidsverzorging<br />
de hoogste solvabiliteit. Tegelijkertijd is de graad van financiële onafhankelijkheid er <strong>het</strong> laagst. Ook <strong>het</strong> eigen vermogen is <strong>het</strong><br />
laagst met een niveau van 9.288 euro. De sector kent <strong>het</strong> grootste aandeel van <strong>be</strong>drijven met een hoog risico op faillissement<br />
en een <strong>be</strong>perkt groeipotentieel. 14% van de <strong>be</strong>drijven in deze sector heeft een matig risico op faling en een matig groeipotentieel.<br />
Met slechts 56% van de <strong>be</strong>drijven in de sector met weinig risico op faling en een ruim groeipotentieel, scoort de sector <strong>het</strong><br />
minst van de populaire starterssectoren.<br />
Met minder dan een derde van de <strong>be</strong>drijven die verlieslatend zijn, scoort de sector van computerconsultancy <strong>het</strong> <strong>be</strong>st van de<br />
5 populaire sectoren. Ook de rendabiliteit (18%), de liquiditeit (1,66) en de graad van financiële onafhankelijkheid (41%) zijn<br />
<strong>het</strong> hoogst in deze sector. Op <strong>het</strong> vlak van de multiscore zet de sector een mooie prestatie neer met 69% van de <strong>be</strong>drijven die<br />
weinig risico op een faillissement heb<strong>be</strong>n en een ruim groeipotentieel kennen. 16% van de <strong>be</strong>drijven in de sector heb<strong>be</strong>n een<br />
hoog risico op faling, 15% heeft een matig risico op faling.<br />
De sector schoonheidsverzorging scoort <strong>het</strong> slechtst van de populaire sectoren op <strong>het</strong> vlak van <strong>het</strong> aandeel verlieslatende<br />
<strong>be</strong>drijven (52%), productiviteit (128%) en de rendabiliteit (5%). De liquiditeit (0,75) en de graad van financiële onafhankelijkheid<br />
(13%) scoren eveneens minder goed ten opzichte van de andere 4 sectoren. De sector doet <strong>het</strong> dan weer wel zeer goed op<br />
<strong>het</strong> vlak van solvabiliteit met een cijfer van 88. Meteen <strong>het</strong> hoogste cijfer van de populaire sectoren. Ook op <strong>het</strong> vlak van de<br />
multiscore scoort de sector zeer goed. 87% van de <strong>be</strong>drijven in de sector heb<strong>be</strong>n weinig kans op faling en een ruim groeipotentieel.<br />
Slechts 10% van de <strong>be</strong>drijven in de sector heb<strong>be</strong>n een verhoogd risico op faling en 3% heeft een matig risico op faling.<br />
Het grote verschil tussen de resultaten op <strong>het</strong> vlak van de afzonderlijke financiële parameters en de multiscore moet gezocht<br />
worden in <strong>het</strong> feit dat de sector wordt gekenmerkt door <strong>het</strong> grote aantal eenmanszaken. Deze zijn wel opgenomen in de<br />
multiscore, terwijl de financiële parameters enkel <strong>be</strong>schikbaar zijn voor deze <strong>be</strong>drijven die een jaarrekening indienen.<br />
6 De top 5 van sectoren met de meeste starters werd geselecteerd op basis van de volgende nace<strong>be</strong>lcodes: overige adviesbureaus op gebied<br />
van <strong>be</strong>drijfs<strong>be</strong>heer en <strong>be</strong>drijfsvoering (nace<strong>be</strong>lcode 70.220), cafés en bars (nace<strong>be</strong>lcode 56.301), eetgelegenheden met <strong>be</strong>perkte <strong>be</strong>diening (nace<strong>be</strong>lcode<br />
56.102), computerconsultancy activiteiten (nace<strong>be</strong>lcode 62.020) en schoonheidsverzorging (nace<strong>be</strong>lcode 96.022).<br />
42<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
Ta<strong>be</strong>l 47: Financieel-economische parameters voor 2010 (mediaan) van top 5 <strong>KMO</strong>-starterssectoren in <strong>2011</strong> en multiscore <strong>2011</strong><br />
aandeel verlieslatend<br />
productiviteit<br />
rendabiliteit<br />
liquiditeit<br />
solvabiliteit<br />
graad financiële<br />
onafhankelijkheid<br />
multiscore<br />
score 0-19 score 20-49 score 50-100<br />
overige adviesbureaus 33% 212% 11% 1,25 62 38% 18% 24% 58%<br />
cafés en bars 47% 151% 7% 0,82 79 22% 25% 12% 63%<br />
eetgelegenheden 46% 148% 10% 0,66 88 12% 30% 14% 56%<br />
computerconsultancy 29% 150% 18% 1,66 59 41% 16% 15% 69%<br />
schoonheidsverzorging 52% 128% 5% 0,75 88 13% 10% 3% 87%<br />
43<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
7. Conclusie<br />
Deze vierde editie van <strong>het</strong> <strong>KMO</strong>-Rapport Vlaanderen geeft een overzicht van de financieel-economische gezondheid van de<br />
Vlaamse <strong>KMO</strong>’s van 2000 tot 2010.<br />
We baseren ons <strong>hier</strong>voor op drie pijlers, namelijk financiële ratio’s en de eraan gekoppelde FiTo®-score, andere financieeleconomische<br />
gegevens en de multiscore. Daarnaast <strong>be</strong>kijken we ook hoe <strong>het</strong> gesteld is met de financiële gezondheid van de 5<br />
<strong>be</strong>langrijkste starterssectoren voor Vlaanderen.<br />
In 2010 waren in Vlaanderen in totaal 546.879 <strong>KMO</strong>’s actief, waarvan 275.809 <strong>KMO</strong>-vennootschappen en 271.070 eenmanszaken.<br />
Vlaanderen telt 57% van de <strong>KMO</strong>-vennootschappen van België, waarvan bijna de helft jonger is dan 10 jaar. Over de periode<br />
2000 tot 2009 blijkt dat <strong>het</strong> aandeel van de <strong>KMO</strong>-vennootschappen in elk gewest aan <strong>be</strong>lang wint en dat <strong>het</strong> aandeel van de<br />
eenmanszaken overal daalt. In 2010 neemt <strong>het</strong> aandeel van de eenmanszaken opnieuw licht toe, ten koste van <strong>het</strong> aandeel van<br />
de <strong>KMO</strong>-vennootschappen, en dit eveneens in alle gewesten.<br />
Financiële ratio’s van de Vlaamse <strong>KMO</strong>-vennootschappen (FiTo®-meter)<br />
De verschillende indicatoren geven aan dat in 2010 de trend van 2008 en 2009 niet verder wordt gezet. Zowel de productiviteit,<br />
de nettorendabiliteit en de dekking van <strong>het</strong> vreemd vermogen door de cashflow evolueren positief nadat deze de voorbije 2<br />
jaar een negatieve evolutie neerzetten. Tijdens de periode 2000-2007 konden deze indicatoren stijgende cijfers voorleggen.<br />
De solvabiliteit evolueert in 2010 in Vlaanderen en Wallonië positief. In Brussel is er een lichte daling van <strong>het</strong> cijfer. De graad van<br />
financiële onafhankelijkheid kent voor Vlaanderen en Wallonië een daling, nadat deze tot 2007 onafgebroken was gestegen<br />
en in 2008 en 2009 stabiliseerde. In Brussel blijft <strong>het</strong> cijfer stabiel in 2010. De liquiditeit daalt in 2010 in Vlaanderen en Wallonië.<br />
Ook deze parameter stabiliseert in Brussel.<br />
De productiviteit van de <strong>KMO</strong>-vennootschappen wordt gemeten aan de hand van de toegevoegde waarde in verhouding tot<br />
de personeelskosten. In 2010 stijgt de productiviteit opnieuw nadat <strong>het</strong> cijfer twee jaar op rij daalde. De mediaanwaarde van de<br />
productiviteit komt zo tot een niveau van 175% in Vlaanderen. In Brussel en Wallonië stijgt <strong>het</strong> cijfer tot respectievelijk 147% en<br />
166%. De hoogste productiviteitscijfers zien we in de financiële diensten, de gezondheidszorg en de agro, bosbouw en visserij.<br />
De financiële diensten slagen er in de grootste productiviteitsgroei te realiseren over de periode 2000-2010. De sectoren die <strong>het</strong><br />
grootste productiviteitsverlies laten optekenen zijn de sectoren agro, bos en visserij, de papier- en druknijverheid en de horeca.<br />
De laagste productiviteitsniveaus vinden we in de textielsector, de overige persoonlijke diensten en de industriële sector ICT &<br />
elektronica.<br />
De nettorendabiliteit van <strong>het</strong> eigen vermogen na <strong>be</strong>lastingen, een waardemeter voor <strong>het</strong> rendement van de geïnvesteerde<br />
middelen, stijgt voor alle regio’s in 2010. Vanaf 2002 konden we een onafgebroken stijging waarnemen tot 2007 om dan 2<br />
jaar op rij een daling te laten optekenen. In Vlaanderen strandt de mediaanwaarde van de nettorendabiliteit van <strong>het</strong> eigen<br />
vermogen op 8,3% in 2010. De hoogste nettorendabiliteit vinden we in de sectoren gezondheidszorg, communicatie & IT en de<br />
bouwsector. De laagste rendabiliteitswaarden worden gerealiseerd door de papierindustrie, de textielsector en de financiële<br />
diensten.<br />
De solvabiliteit geeft weer welke de capaciteiten van een onderneming zijn om de korte- en langlopende schulden te kunnen<br />
aflossen. De indicator kent een dalende tendens over de periode 2000-2007. In 2008 en 2009 stabiliseert <strong>het</strong> cijfer in elke<br />
regio. Enkel voor Vlaanderen zien we een lichte stijging van <strong>het</strong> cijfer in 2010. In Brussel en Wallonië blijft <strong>het</strong> cijfer ook in 2010<br />
stabiel. De mediaanwaarde van <strong>het</strong> solvabiliteitscijfer komt zo voor Vlaanderen op een niveau van 66,5. In Brussel en Wallonië<br />
is dit cijfer respectievelijk 71 en 70,5. In Vlaanderen vinden we de hoogste solvabiliteitscijfers in de sectoren horeca, overige<br />
persoonlijke diensten en de financiële diensten. De laagste solvabiliteitscijfers zien we in de textielsector, communicatie & IT<br />
en ICT & elektronica.<br />
De graad van financiële onafhankelijkheid geeft weer in welke mate een onderneming zich meer met eigen vermogen – en<br />
dus minder met vreemd vermogen – financiert. Het cijfer stijgt van 2000 tot 2007 om in 2008 en 2009 te stabiliseren. In 2010<br />
daalt de graad van financiële onafhankelijkheid licht. In Vlaanderen vinden we de hoogste graad van financiële onafhankelijk-<br />
44<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
heid terug in de sectoren ICT & elektronica, communicatie & IT en de textielsector. Relatief lage cijfers vinden we terug in de<br />
financiële diensten, overige persoonlijke diensten en de horeca.<br />
De dekkingsgraad van <strong>het</strong> vreemd vermogen door de cashflow, een maat voor de schuldaflossingscapaciteit van een <strong>KMO</strong>vennootschap,<br />
daalt tijdens de periode 2000-2002 om daarna onafgebroken te stijgen tot 2007. In 2008 en 2009 daalt de<br />
indicator om tenslotte in 2010 opnieuw een stijging te laten optekenen. Alle regio’s kennen een gelijkaardige evolutie. De<br />
dekking van <strong>het</strong> vreemd vermogen door de cashflow is <strong>het</strong> hoogst in de sectoren gezondheidszorg, communicatie & IT en<br />
vervoer & logistiek. De dekkingsgraad is <strong>het</strong> laagst in de textielsector, de financiële diensten en de groothandel.<br />
De liquiditeit geeft weer in welke mate een onderneming in staat is om haar schulden op korte termijn terug te <strong>be</strong>talen. De<br />
liquiditeitspositie van de <strong>KMO</strong>-vennootschappen kent een positieve evolutie tot 2007. In 2008 en 2009 is een stabilisering van<br />
<strong>het</strong> cijfer op te merken om in 2010 opnieuw licht te dalen. In 2010 is <strong>het</strong> liquiditeitscijfer voor Vlaanderen 1,31, voor Brussel 1,21<br />
en voor Wallonië 1,23. De sectoren die <strong>het</strong> <strong>be</strong>st scoren qua liquiditeit zijn de sectoren ICT & elektronica, communicatie & IT en<br />
de metaalsector. De laagste liquiditeitscijfers vinden we in de sectoren financiële diensten, overige persoonlijke diensten en de<br />
horeca.<br />
Door een logittransformatie toe te passen op 8 verschillende financiële ratio’s kunnen we de FiTo®-meter samenstellen, die<br />
de verschillende parameters in 1 cijfer integreert. De mediaanwaarde van de FiTo®-meter daalt van 2000 tot 2002. Daarna<br />
stijgt de FiTo®-meter onafgebroken tot 2007. In 2008 en 2009 daalt de FiTo®-meter om in 2010 opnieuw licht te stijgen. De<br />
evolutie is gelijkaardig in de verschillende regio’s. De <strong>be</strong>st presterende sectoren in 2010 zijn de sectoren gezondheidszorg,<br />
communicatie & IT en de zakelijke diensten & immobiliën. De slechtst presterende sectoren zijn de textielsector, de overige<br />
persoonlijke diensten en de horeca. Onderstaande ta<strong>be</strong>l geeft een overzicht van de prestaties van de 21 verschillende sectoren<br />
in Vlaanderen.<br />
Ta<strong>be</strong>l 48: Rangschikking van de Vlaamse <strong>KMO</strong>’s volgens sector op basis van de FiTo®-score, 2000 en 2010<br />
Sector Score 2010<br />
Rangschikking<br />
2010 Score 2000<br />
Rangschikking<br />
2000 winst/verlies<br />
Gezondheidszorg 0,594 1 0,573 2 1<br />
Communicatie & IT 0,582 2 0,571 3 1<br />
Zakelijke diensten & immobiliën 0,582 3 0,574 1 -2<br />
Bouwnijverheid 0,575 4 0,567 6 2<br />
Industrie: vervaardiging metaal(producten) 0,574 5 0,570 4 -1<br />
Vervoer & logistiek 0,570 6 0,567 7 1<br />
Industrie: Vervaardiging Voedingsmiddelen 0,570 7 0,564 11 4<br />
Overige Industrie 0,569 8 0,565 9 1<br />
Industrie: chemie 0,568 9 0,563 13 4<br />
Industrie: Agro, bosbouw en visserij 0,568 10 0,567 8 -2<br />
Detailhandel 0,567 11 0,564 12 1<br />
Industrie: vervaardiging papier, druknijverheid 0,567 12 0,568 5 -7<br />
Handels<strong>be</strong>middeling 0,566 13 0,565 10 -3<br />
Industrie: vervaardiging hout(producten) 0,566 14 0,560 16 2<br />
Industrie: vervaardiging ICT en elektronica 0,566 15 0,560 17 2<br />
Financiële diensten 0,565 16 0,556 20 4<br />
Groothandel 0,564 17 0,558 18 1<br />
Automobielsector (handel & onderhoud) 0,563 18 0,558 19 1<br />
Industrie: vervaardiging textiel, kleding en leer 0,557 19 0,562 14 -5<br />
Overige pers. diensten 0,555 20 0,561 15 -5<br />
Horeca 0,553 21 0,552 21 0<br />
De top 3 van <strong>be</strong>drijven op basis van de FITO®-score in 2010 is dezelfde als de top 3 van <strong>be</strong>drijven van 2000, namelijk de gezondheidszorg,<br />
communicatie & IT en zakelijke diensten & immobiliën. De sectoren die de grootste sprong vooruit maken in de<br />
rangschikking zijn de sectoren voeding, chemie en de financiële diensten. Er zijn drie sectoren die een daling laten optekenen<br />
van de FiTo®-score over de periode 2000-2010. Het <strong>be</strong>treft de papierindustrie, de textielsector en de overige persoonlijke<br />
diensten.<br />
45<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
Andere financieel-economische gegevens<br />
Naast de parameters voor de FiTo®-score gingen we eveneens de evolutie na van een aantal andere financieel-economische<br />
gegevens. De eerste parameter is <strong>het</strong> aantal dagen leverancierskrediet. De mediaanwaarde van deze parameter kent een<br />
dalend verloop in alle regio’s. In Vlaanderen daalt <strong>het</strong> aantal dagen leverancierskrediet van 50 dagen in 2000 tot nog 41 dagen<br />
in 2010. Industriële sectoren <strong>be</strong>schikken over een hoger aantal dagen leverancierskrediet in vergelijking met andere sectoren.<br />
De laagste mediaanwaarden vinden we in de sectoren detailhandel, overige persoonlijke diensten en de horeca.<br />
Een tweede parameter is <strong>het</strong> aantal dagen klantenkrediet. Deze parameter kent een eerder volatiel verloop. In Vlaanderen zakt<br />
de mediaanwaarde van <strong>het</strong> aantal dagen klantenkrediet van 52 dagen in 2000 tot 49 dagen in 2010. Het hoogste aantal dagen<br />
klantenkrediet vinden we – net als bij <strong>het</strong> aantal dagen leverancierskrediet – bij de industriële sectoren. Het laagste aantal<br />
dagen klantenkrediet vinden we in de automobielsector, de detailhandel en de horeca.<br />
De investeringen van de <strong>KMO</strong>-vennootschappen in materiële vaste activa kennen een volatiel verloop – vooral in Brussel – en<br />
geven aan dat <strong>be</strong>drijven werken met investeringscyclussen. We merkten op dat <strong>het</strong> gemiddelde aandeel van Vlaanderen in <strong>het</strong><br />
totaal Belgisch investeringsvolume 57% <strong>be</strong>draagt. Brussel haalt gemiddeld 26% en Wallonië 17%. De sectoren in Vlaanderen<br />
die de hoogste investeringen (mediaan) uitvoeren zijn de overige industrie, de chemische sector en de sector agro-, bosbouw<br />
en visserij. De sectoren met de laagste investeringen (mediaan) zijn de overige persoonlijke diensten, handels<strong>be</strong>middeling en<br />
communicatie & IT.<br />
Het <strong>be</strong>drijfsresultaat van de <strong>KMO</strong>-vennootschappen evolueert positief tijdens de periode 2000-2008, met 2003 als uitschieter.<br />
In 2009 laten alle regio’s een duidelijke daling optekenen in de cijfers. 2010 brengt een ver<strong>be</strong>tering met zich mee voor<br />
Vlaanderen en Wallonië, die opnieuw boven <strong>het</strong> resultaat van 2008 uitkomen. Brussel daarentegen blijft sterk achteruit gaan. In<br />
Vlaanderen worden de sterkste prestaties geleverd door de chemie, de metaalsector en de overige industrie. De sectoren met<br />
de laagste <strong>be</strong>drijfsresultaten zijn de sectoren handels<strong>be</strong>middeling, horeca en overige persoonlijke diensten. De textielsector<br />
en de papierindustrie kennen de grootste daling van de mediaanwaarde van <strong>het</strong> <strong>be</strong>drijfsresultaat tijdens de periode 2000-2010<br />
en laten respectievelijk een daling met 43% en 40 optekenen. De sectoren met de meeste winstgevende sectoren zijn de<br />
gezondheidszorg, de bouwsector en de metaalindustrie. Aan de andere kant vinden we de horeca, de overige persoonlijke<br />
diensten en de financiële diensten, waar zowat de helft van de <strong>be</strong>drijven binnen de sector verlieslatend waren in 2010.<br />
Het eigen vermogen van de <strong>KMO</strong>-vennootschappen kent een ononderbroken stijging tot 2007. In de daaropvolgende 3 jaar<br />
wordt de stijgende trend gestopt en treedt er zelfs een lichte daling op van de mediaanwaarden. De hoogste mediaanwaarden<br />
van <strong>het</strong> eigen vermogen van <strong>KMO</strong>’s zien we in de sectoren chemie, de overige industrie en de metaalsector. De laagste mediaanwaarden<br />
zien we in de sectoren handels<strong>be</strong>middeling, de horeca en overige persoonlijke diensten.<br />
Multiscore van de Vlaamse <strong>KMO</strong>’s<br />
De multiscore geeft een indicatie van de kans op faling en <strong>het</strong> groeipotentieel van een <strong>KMO</strong>. Uit de analyse bleek dat 17,3%<br />
van de <strong>KMO</strong>’s in België een groot risico op faling heb<strong>be</strong>n en een <strong>be</strong>perkt groeipotentieel. In Brussel ligt dit <strong>be</strong>duidend hoger<br />
met 28%. In Vlaanderen zit 15,6% van de <strong>KMO</strong>’s in de groep met een hoog risicoprofiel. In Wallonië is dit 17,6%. Wanneer we de<br />
groep van <strong>be</strong>drijven <strong>be</strong>kijken die binnen de groep met weinig risico op faling en een ruim groeipotentieel vallen, zien we dat<br />
70,9% van de Vlaamse <strong>KMO</strong>’s <strong>hier</strong>onder vallen. In Brussel is dit een stuk lager met een cijfer van 55%, in Wallonië is dit 70,9%.<br />
De gedetailleerde gegevens per sector voor Vlaanderen tonen dat de horeca zowel in 2001 als in <strong>2011</strong> <strong>het</strong> grootste aantal<br />
<strong>KMO</strong>’s (26,8%) telde met een verhoogd risico op een faillissement en een <strong>be</strong>perkt groeipotentieel. Op de tweede plaats staat<br />
de groothandel met 22,8%. De derde plaats wordt ingenomen door de sector handels<strong>be</strong>middeling met een percentage van<br />
21,1%. De sectoren waar een <strong>be</strong>perkt aantal <strong>KMO</strong>’s terug te vinden is in <strong>het</strong> profiel met een verhoogd risico op faillissement en<br />
een <strong>be</strong>perkt groeipotentieel zijn de sectoren gezondheidszorg (10,8%), de financiële diensten (9,7%) en de sector agro, bos &<br />
visserij (7,9%). Dit zijn dan ook meteen de sectoren die hoge scores halen binnen <strong>het</strong> profiel met <strong>KMO</strong>’s die zich kenmerken door<br />
weinig risico op een faillissement en een ruim groeipotentieel.<br />
46<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
Ta<strong>be</strong>l 49: Rangschikking van de Vlaamse <strong>KMO</strong>’s volgens sector<br />
op basis van <strong>het</strong> verhoogd risicoprofiel en <strong>be</strong>perkt groeipotentieel (multiscore), 2001 en <strong>2011</strong><br />
Sector<br />
Score <strong>2011</strong><br />
- verhoogd<br />
risico & <strong>be</strong>perkt<br />
groeipotentieel<br />
Rangschikking<br />
<strong>2011</strong><br />
Score 2001<br />
- verhoogd<br />
risico & <strong>be</strong>perkt<br />
groeipotentieel<br />
Rangschikking<br />
2001<br />
winst /<br />
verlies<br />
winst/verlies<br />
percentage<br />
Industrie: Agro, bosbouw en visserij 7,9% 1 8,2% 1 0 -0,3%<br />
Financiële diensten 9,7% 2 9,5% 2 0 0,2%<br />
Gezondheidszorg 10,8% 3 10,9% 3 0 -0,1%<br />
Overige pers. Diensten 11,7% 4 12,1% 4 0 -0,4%<br />
Industrie: metaal(producten) 14,2% 5 16,5% 5 0 -2,3%<br />
Bouwnijverheid 14,5% 6 17,5% 6 0 -2,9%<br />
Industrie: vervaardiging hout(producten) 15,5% 7 17,8% 7 0 -2,4%<br />
Overige industrie 15,8% 8 19,3% 11 3 -3,5%<br />
Industrie: vervaardiging voedingsmiddelen 16,7% 9 18,5% 8 -1 -1,8%<br />
Industrie: vervaardiging papier,<br />
druknijverheid<br />
17,2% 10 19,1% 10 0 -1,8%<br />
Zakelijke diensten & immobiliën 17,6% 11 21,5% 16 5 -4,0%<br />
Industrie: chemie 18,1% 12 21,0% 14 2 -2,8%<br />
Detailhandel 18,5% 13 18,8% 9 -4 -0,3%<br />
Communicatie & IT 18,7% 14 21,8% 17 3 -3,1%<br />
Automobielsector (handel en onderhoud) 18,8% 15 19,5% 12 -3 -0,6%<br />
Industrie: vervaardiging ICT en elektronica 19,0% 16 21,3% 15 -1 -2,2%<br />
Vervoer & logistiek 20,4% 17 22,7% 18 1 -2,2%<br />
Industrie: vervaardiging textiel, kleding en<br />
leer<br />
20,7% 18 20,9% 13 -5 -0,2%<br />
Handels<strong>be</strong>middeling 21,1% 19 25,1% 19 0 -4,0%<br />
Groothandel 22,8% 20 26,0% 20 0 -3,2%<br />
Horeca 26,8% 21 27,5% 21 0 -0,7%<br />
Met uitzondering van de financiële diensten, slagen alle sectoren er in om <strong>het</strong> percentage <strong>be</strong>drijven dat binnen de categorie<br />
met een verhoogd risico op faling en een <strong>be</strong>perkt groeipotentieel valt, te verlagen. De sectoren die <strong>hier</strong>bij de grootste vooruitgang<br />
boeken zijn de sectoren handels<strong>be</strong>middeling en de sector zakelijke diensten & immobiliën.<br />
Gezondheid van de ‘populairste’ starterssectoren<br />
In deze vierde editie heb<strong>be</strong>n we eveneens <strong>be</strong>knopt de gezondheid van de 5 sectoren <strong>be</strong>keken die de meeste startende<br />
<strong>be</strong>drijven lieten registreren in <strong>2011</strong>. Het <strong>be</strong>trof de sectoren overige adviesbureaus, cafés en bars, eetgelegenheden met<br />
<strong>be</strong>perkte <strong>be</strong>diening, computerconsultancy en schoonheidsverzorging.<br />
De sector van de overige adviesbureaus kende <strong>het</strong> grootste aantal starters in <strong>2011</strong>. De sector scoort als <strong>be</strong>ste op <strong>het</strong> vlak van<br />
productiviteit. Ook <strong>het</strong> aandeel verlieslatende <strong>be</strong>drijven ligt relatief laag. Op basis van de multiscore scoort de sector iets minder<br />
goed met 58% van de ondernemingen binnen de sector met weinig kans op faling.<br />
De sector computerconsultancy scoort goed op basis van de verschillende parameters. Zowel op <strong>het</strong> vlak van <strong>het</strong> aandeel<br />
verlieslatende <strong>be</strong>drijven, <strong>het</strong> <strong>be</strong>drijfsresultaat, de rendabiliteit, liquiditeit en de graad van financiële onafhankelijkheid scoort<br />
de sector als <strong>be</strong>ste van de 5 populaire starterssectoren.<br />
De sector van de schoonheidsverzorging scoort op basis van de parameters <strong>het</strong> minst goed. Op basis van de multiscore blijkt<br />
echter dat de sector <strong>het</strong> daarentegen zeer goed doet met maar liefst 87% van de <strong>be</strong>drijven die weinig kans op een faillissement<br />
en een ruim groeipotentieel heb<strong>be</strong>n.<br />
De sectoren café & bars en eetgelegenheden tellen <strong>het</strong> hoogste aandeel verlieslatende <strong>be</strong>drijven binnen hun sector. Het zijn<br />
meteen ook de twee sectoren die op basis van de multiscore <strong>het</strong> grootste aandeel van <strong>be</strong>drijven tellen die een groot risico op<br />
faillissement en een <strong>be</strong>perkt groeipotentieel heb<strong>be</strong>n.<br />
47<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
Lijst van afkortingen<br />
BTW<br />
BVBA<br />
Div. Comm. en Coöp. Venn.<br />
EBVBA<br />
FiTo®<br />
KBO<br />
<strong>KMO</strong><br />
NV<br />
RSZ<br />
VOF<br />
VZW<br />
<strong>be</strong>lasting op de toegevoegde waarde<br />
<strong>be</strong>sloten vennootschap met <strong>be</strong>perkte aansprakelijkheid<br />
diverse commanditaire en coöperatieve vennootschappen<br />
eenpersoons <strong>be</strong>sloten vennootschap met <strong>be</strong>perkte aansprakelijkheid<br />
financiële toestand<br />
Kruispuntbank voor ondernemingen<br />
kleine en middelgrote onderneming<br />
naamloze vennootschap<br />
Rijksdienst voor de Sociale Zekerheid<br />
vennootschap onder firma<br />
vereniging zonder winstoogmerk<br />
Lijst van ta<strong>be</strong>llen en grafieken<br />
Ta<strong>be</strong>llen<br />
• Ta<strong>be</strong>l 1: Evolutie aantal <strong>KMO</strong>’s volgens gewest, 2000-2010<br />
• Ta<strong>be</strong>l 2: Evolutie aantal <strong>KMO</strong>-vennootschappen volgens gewest, 2000-2010<br />
• Ta<strong>be</strong>l 3: Evolutie aantal eenmanszaken volgens gewest, 2000-2010<br />
• Ta<strong>be</strong>l 4: Aandeel van <strong>KMO</strong>-vennootschappen volgens leeftijdscategorie en gewest, 2010<br />
• Ta<strong>be</strong>l 5: Aandeel van eenmanszaken volgens leeftijdscategorie en gewest, 2010<br />
• Ta<strong>be</strong>l 6: Evolutie <strong>KMO</strong>’s in Vlaanderen volgens juridische vorm, 2000-2010<br />
• Ta<strong>be</strong>l 7: Evolutie <strong>KMO</strong>’s in Brussel volgens juridische vorm, 2000-2010<br />
• Ta<strong>be</strong>l 8: Evolutie <strong>KMO</strong>’s in Wallonië volgens juridische vorm, 2000-2010<br />
• Ta<strong>be</strong>l 9: Evolutie <strong>KMO</strong>’s in Vlaanderen volgens tewerkstellingsklassen, 2000-2010<br />
• Ta<strong>be</strong>l 10: Evolutie <strong>KMO</strong>’s in Brussel volgens tewerkstellingsklassen, 2000-2010<br />
• Ta<strong>be</strong>l 11: Evolutie <strong>KMO</strong>’s in Wallonië volgens tewerkstellingsklassen, 2000-2010<br />
• Ta<strong>be</strong>l 12: Evolutie bruto toegevoegde waarde / personeelskosten van de <strong>KMO</strong>’s volgens sector in Vlaanderen,<br />
2000-2010 (mediaan)<br />
• Ta<strong>be</strong>l 13: Evolutie Nettorendabiliteit van <strong>het</strong> eigen vermogen na <strong>be</strong>lastingen (%) van de <strong>KMO</strong>’s volgens sector in<br />
Vlaanderen, 2000-2010 (mediaan)<br />
• Ta<strong>be</strong>l 14: Evolutie solvabiliteitscijfer van de <strong>KMO</strong>’s volgens sector in Vlaanderen, 2000-2010 (mediaan)<br />
• Ta<strong>be</strong>l 15: Evolutie financiële graad van onafhankelijkheid (%) van de <strong>KMO</strong>’s volgens sector in Vlaanderen, 2000-2010<br />
(mediaan)<br />
• Ta<strong>be</strong>l 16: Evolutie dekkingsgraad vreemd vermogen door cashflow (%) van de <strong>KMO</strong>’s volgens sector in Vlaanderen,<br />
2000-2010 (mediaan)<br />
• Ta<strong>be</strong>l 17: Evolutie liquiditeit van de <strong>KMO</strong>’s volgens sector in Vlaanderen, 2000-2010 (mediaan)<br />
• Ta<strong>be</strong>l 18: Evolutie mediaanwaarde FiTo®-meter van de <strong>KMO</strong>’s volgens sector in Vlaanderen, 2000-2010<br />
48<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
• Ta<strong>be</strong>l 19: Evolutie mediaanwaarde aantal dagen leverancierskrediet van <strong>KMO</strong>’s volgens sector in Vlaanderen,<br />
2000-2010<br />
• Ta<strong>be</strong>l 20: Evolutie mediaanwaarde saldo aantal dagen klantenkrediet van <strong>KMO</strong>’s volgens sector in Vlaanderen,<br />
2000-2010<br />
• Ta<strong>be</strong>l 21: Evolutie aandeel van <strong>het</strong> totaal investeringsvolume in materiële vaste activa van <strong>KMO</strong>’s in België per regio,<br />
2000-2010<br />
• Ta<strong>be</strong>l 22: Evolutie mediaanwaarde <strong>KMO</strong>-investeringen in materiële vaste activa volgens sector in Vlaanderen,<br />
2000-2010<br />
• Ta<strong>be</strong>l 23: Evolutie mediaanwaarde <strong>KMO</strong>-<strong>be</strong>drijfsresultaat volgens sector in Vlaanderen, 2000-2010 en aandeel verlieslatende<br />
<strong>be</strong>drijven binnen de sector in 2010<br />
• Ta<strong>be</strong>l 24: Evolutie mediaanwaarde eigen vermogen van de <strong>KMO</strong>’s volgens sector in Vlaanderen, 2000-2010<br />
• Ta<strong>be</strong>l 25: Aandeel <strong>KMO</strong>’s volgens risicoprofiel in België per regio, <strong>2011</strong><br />
• Ta<strong>be</strong>l 26: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s automobielsector (handel en onderhoud) volgens risicoklasse in Vlaanderen,<br />
2001-<strong>2011</strong><br />
• Ta<strong>be</strong>l 27: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s bouwsector volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
• Ta<strong>be</strong>l 28: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s communicatie & IT volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
• Ta<strong>be</strong>l 29: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s detailhandel volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
• Ta<strong>be</strong>l 30: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s financiële diensten volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
• Ta<strong>be</strong>l 31: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s gezondheidszorg volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
• Ta<strong>be</strong>l 32: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s groothandel volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
• Ta<strong>be</strong>l 33: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s handels<strong>be</strong>middeling volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
• Ta<strong>be</strong>l 34: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s horeca volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
• Ta<strong>be</strong>l 35: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s agro, bosbouw, visserij volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
• Ta<strong>be</strong>l 36: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s chemie volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
• Ta<strong>be</strong>l 37: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s metaal(producten) volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
• Ta<strong>be</strong>l 38: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s vervaardiging hout(producten) volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
• Ta<strong>be</strong>l 39: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s vervaardiging ICT en & elektronica volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
• Ta<strong>be</strong>l 40: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s vervaardiging papier, druknijverheid volgens risicoklasse in Vlaanderen,<br />
2001-<strong>2011</strong><br />
• Ta<strong>be</strong>l 41: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s vervaardiging textiel, kleding, leer volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
• Ta<strong>be</strong>l 42: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s vervaardiging voedingsmiddelen volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
• Ta<strong>be</strong>l 43: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s overige industrie volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
• Ta<strong>be</strong>l 44: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s overige persoonlijke diensten volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
• Ta<strong>be</strong>l 45: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s vervoer en logistiek volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
• Ta<strong>be</strong>l 46: Evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s zakelijke diensten & immobiliën volgens risicoklasse in Vlaanderen, 2001-<strong>2011</strong><br />
• Ta<strong>be</strong>l 47: Financieel-economische parameters voor 2010 (mediaan) van top 5 <strong>KMO</strong>-starterssectoren in <strong>2011</strong> en multiscore<br />
<strong>2011</strong><br />
• Ta<strong>be</strong>l 48: Rangschikking van de Vlaamse <strong>KMO</strong>’s volgens sector op basis van de FiTo®-score, 2000 en 2010<br />
• Ta<strong>be</strong>l 49: Rangschikking van de Vlaamse <strong>KMO</strong>’s volgens sector op basis van <strong>het</strong> verhoogd risicoprofiel en <strong>be</strong>perkt<br />
groeipotentieel (multiscore), 2001-<strong>2011</strong><br />
49<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
Grafieken<br />
• Grafiek 1: Aantal <strong>KMO</strong>’s in Vlaanderen volgens sector, 2010<br />
• Grafiek 2: Aantal <strong>KMO</strong>’s in Brussel volgens sector, 2010<br />
• Grafiek 3: Aantal <strong>KMO</strong>’s in Wallonië volgens sector, 2010<br />
• Grafiek 4: Evolutie bruto toegevoegde waarde / personeelskosten (%) van de <strong>KMO</strong>’s in België per regio, 2000-2010<br />
(mediaan)<br />
• Grafiek 5: Evolutie nettorendabiliteit van <strong>het</strong> eigen vermogen na <strong>be</strong>lastingen van <strong>KMO</strong>’s in België per regio,<br />
2000-2010 (mediaan)<br />
• Grafiek 6: Evolutie solvabiliteit van <strong>KMO</strong>’s in België per regio, 2000-2010 (mediaan)<br />
• Grafiek 7:<br />
Evolutie graad financiële onafhankelijkheid (%) van de <strong>KMO</strong>’s in België per regio, 2000-2010 (mediaan)<br />
• Grafiek 8: Evolutie dekking vreemd vermogen door de cashflow (%) van <strong>KMO</strong>’s in België per regio, 2000-2010<br />
(mediaan)<br />
• Grafiek 9: Evolutie liquiditeit van <strong>KMO</strong>’s in België per regio, 2000-2010 (mediaan)<br />
• Grafiek 10: Evolutie mediaanwaarde FiTo®-meter van <strong>KMO</strong>’s in België per regio, 2000-2010<br />
• Grafiek 11: Evolutie mediaanwaarde aantal dagen leverancierskrediet van <strong>KMO</strong>’s in België per regio, 2000-2010<br />
• Grafiek 12: Evolutie mediaanwaarde aantal dagen klantenkrediet van <strong>KMO</strong>’s in België per regio, 2000-2010<br />
• Grafiek 13: Evolutie totaal volume <strong>KMO</strong>-investeringen in materiële vaste activa in België per regio (basis 2000 = 100),<br />
2000-2010<br />
• Grafiek 14: Evolutie totaal volume <strong>KMO</strong>-<strong>be</strong>drijfsresultaten in België per regio (basis 2000 = 100), 2000-2010<br />
• Grafiek 15: Evolutie mediaanwaarde eigen vermogen van de <strong>KMO</strong>’s in België per regio (basis 2000 = 100), 2000-2010<br />
• Grafiek 14: Evolutie totaal volume <strong>KMO</strong>-<strong>be</strong>drijfsresultaten in België per regio (basis 2000 = 100), 2000-2009<br />
• Grafiek 15: Evolutie mediaanwaarde eigen vermogen van de <strong>KMO</strong>’s in België per regio (basis 2000 = 100), 2000-2009<br />
• Grafiek 16: Evolutie faillissementen bij <strong>KMO</strong>’s in België per regio op jaarbasis, 2000-2009 en van januari tot novem<strong>be</strong>r<br />
voor 2010<br />
• Grafiek 17: Evolutie jobverlies als gevolg van een faillissement bij <strong>KMO</strong>’s in België per regio op jaarbasis, 2000-2009 en<br />
van januari tot novem<strong>be</strong>r voor 2010<br />
• Grafiek 18: Aandeel van de sectoren in totaal aantal faillissementscijfers januari tot novem<strong>be</strong>r 2010 en groei faillissementen<br />
januari tot novem<strong>be</strong>r 2010 ten opzichte van 2009<br />
Bijlagen<br />
Bijlage 1: evolutie aandeel <strong>KMO</strong>’s per sector en gewest, 2000-2009<br />
50<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
2000 2001 2002 2003 2004<br />
VL BRU WAL VL BRU WAL VL BRU WAL VL BRU WAL VL BRU WAL<br />
INDUSTRIE 71.606 4.069 39.094 70.352 3.929 38.117 69.266 3.880 37.231 68.281 3.831 36.588 67.405 3.829 36.051<br />
Agro, bosbouw en Visserij 43.209 200 25.375 42.238 186 24.594 41.354 188 23.940 40.491 181 23.394 39.372 184 22.816<br />
Verv. voedingsmiddelen,<br />
drank en …<br />
Vervaardiging textiel,<br />
kleding en leer<br />
6.045 534 2.863 5.869 513 2.770 5.704 493 2.702 5.597 485 2.658 5.457 496 2.626<br />
2.563 512 859 2.476 474 827 2.418 452 802 2.338 446 777 2.305 441 766<br />
Hout 2.846 345 1.820 2.854 333 1.808 2.835 332 1.757 2.819 332 1.740 2.883 327 1.745<br />
Papier en druk 3.547 720 1.330 3.562 711 1.295 3.561 718 1.256 3.596 716 1.257 3.714 745 1.301<br />
Chemie 2.189 358 1.156 2.142 339 1.154 2.127 329 1.143 2.097 317 1.124 2.114 303 1.135<br />
Metaal 4.900 340 2.753 4.925 330 2.746 4.964 330 2.740 5.002 326 2.741 5.129 321 2.734<br />
ICT & elektronica 1.054 285 481 1.059 279 477 1.045 279 456 1.053 276 457 1.062 275 460<br />
Overige industrie 5.253 775 2.457 5.227 764 2.446 5.258 759 2.435 5.288 752 2.440 5.369 737 2.468<br />
BOUWNIJVERHEID 54.902 6.377 28.387 55.067 6.247 28.030 55.435 6.258 27.796 56.011 6.370 27.689 56.928 6.680 27.841<br />
DETAILHANDEL 60.198 9.521 32.118 58.583 9.444 31.213 57.318 9.396 30.437 56.226 9.449 29.864 55.882 9.535 29.540<br />
GROOTHANDEL 32.398 6.278 9.928 31.690 5.981 9.595 31.000 5.726 9.327 30.403 5.518 9.185 29.976 5.354 9.096<br />
AUTOMOBIEL (handel &<br />
onderhoud)<br />
14.616 2.282 8.491 14.484 2.195 8.316 14.356 2.150 8.219 14.234 2.110 8.082 14.080 2.083 8.036<br />
HANDELSBEMIDDELING 14.586 3.101 8.803 14.008 2.857 8.488 13.675 2.699 8.171 13.511 2.547 7.956 13.628 2.512 7.948<br />
VERVOER & LOGISTIEK 13.961 3.027 5.340 13.939 2.842 5.199 13.729 2.737 5.052 13.614 2.633 4.919 13.588 2.594 4.824<br />
HORECA 34.025 5.803 16.799 33.348 5.686 16.415 33.096 5.668 16.139 32.755 5.684 15.992 32.619 5.756 15.892<br />
COMMUNICATIE & ICT 11.222 4.225 4.868 12.177 4.476 5.201 12.876 4.596 5.485 13.579 4.673 5.739 14.340 4.926 6.114<br />
FINANCIËLE DIENSTEN 1.610 632 725 1.605 614 708 1.610 585 698 1.621 563 695 1.629 540 685<br />
ZAKELIJKE DIENSTEN &<br />
IMMOBILIËN<br />
63.220 18.963 28.767 64.211 18.653 28.734 65.546 18.464 28.867 66.916 18.384 29.059 68.874 18.610 29.392<br />
GEZONDHEIDSZORG 3.874 517 2.730 3.950 522 2.732 4.062 517 2.722 4.235 507 2.758 4.534 518 2.887<br />
OVERIGE PERSOONLIJKE<br />
DIENSTEN<br />
22.138 3.268 11.850 22.237 3.138 11.706 22.402 3.095 11.618 22.649 2.949 11.459 22.975 2.909 11.432<br />
OVERIGE NIET-INDUSTRIE 2.908 407 1.717 2.811 389 1.669 2.766 376 1.639 2.732 372 1.590 2.712 359 1.556<br />
ONBEKEND 51.443 21.814 26.180 52.957 22.377 26.999 54.431 22.823 27.807 56.733 23.316 29.001 59.109 23.747 30.244<br />
vervolg<br />
TOTAAL 452.707 90.284 225.797 451.419 89.350 223.122 451.568 88.970 221.208 453.500 88.906 220.576 458.279 89.952 221.538<br />
51<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
2005 2006 2007 2008 2009 2010<br />
VL BRU WAL VL BRU WAL VL BRU WAL VL BRU WAL VL BRU WAL VL BRU WAL<br />
INDUSTRIE 67.101 3.890 35.751 67.268 3.982 35.570 66.903 4.072 35.036 65.884 3.953 34.294 65.110 3.887 33.783 64.452 3.833 33.247<br />
Agro, bosbouw en Visserij 38.681 187 22.492 38.267 193 22.252 37.247 205 21.603 36.396 210 21.165 35.404 204 20.726 34.502 206 20.228<br />
Verv. voedingsmiddelen,<br />
drank en …<br />
Vervaardiging textiel,<br />
kleding en leer<br />
5.416 488 2.598 5.364 498 2.533 5.314 497 2.470 5.202 492 2.425 5.137 496 2.366 5.088 483 2.336<br />
2.272 446 767 2.261 444 764 2.239 421 782 2.201 409 787 2.179 400 787 2.092 378 788<br />
Hout 2.946 335 1.739 3.052 353 1.769 3.122 375 1.757 3.150 367 1.704 3.179 359 1.658 3.257 344 1.625<br />
Papier en druk 3.840 799 1.350 4.034 838 1.432 4.269 899 1.488 4.314 874 1.473 4.275 832 1.467 4.232 778 1.430<br />
Chemie 2.109 306 1.125 2.141 307 1.123 2.159 301 1.125 2.197 293 1.118 2.201 285 1.124 2.231 279 1.127<br />
Metaal 5.237 313 2.741 5.391 321 2.754 5.606 338 2.791 5.755 333 2.792 5.762 327 2.734 5.799 346 2.683<br />
ICT & elektronica 1.072 273 463 1.093 271 465 1.115 269 467 1.133 254 463 1.145 254 464 1.164 251 469<br />
Overige industrie 5.528 743 2.476 5.665 757 2.478 5.832 767 2.553 5.536 721 2.367 5.828 730 2.457 6.087 768 2.561<br />
BOUWNIJVERHEID 58.365 7.307 28.171 60.646 8.129 28.789 63.175 9.170 29.607 65.017 9.574 29.948 66.785 9.916 30.473 68.608 10.310 30.970<br />
DETAILHANDEL 55.484 9.642 29.113 55.355 9.820 28.936 54.995 9.997 28.622 54.648 10.104 28.689 54.381 10.148 28.745 53.926 10.186 28.745<br />
GROOTHANDEL 29.531 5.261 9.002 29.514 5.164 8.910 29.371 5.101 8.783 29.146 4.960 8.705 28.813 4.800 8.533 28.548 4.701 8.444<br />
AUTOMOBIEL (handel &<br />
onderhoud)<br />
13.998 2.075 7.963 14.068 2.084 7.966 14.115 2.075 7.879 14.192 2.033 7.864 14.247 2.029 7.857 14.224 2.011 7.868<br />
HANDELSBEMIDDELING 14.084 2.533 8.186 14.328 2.528 8.812 13.844 2.553 9.081 13.448 2.502 8.856 13.299 2.392 8.667 13.077 2.389 8.426<br />
VERVOER & LOGISTIEK 13.662 2.572 4.820 13.867 2.635 4.781 14.022 2.718 4.764 14.230 2.804 4.758 14.241 2.812 4.700 14.165 2.835 4.646<br />
HORECA 32.688 5.836 15.919 32.771 5.969 15.933 32.592 6.061 15.812 32.817 6.158 15.960 33.025 6.301 16.126 33.131 6.378 16.338<br />
COMMUNICATIE & ICT 15.352 5.171 6.531 16.624 5.492 7.198 17.940 5.946 7.706 19.340 6.215 8.149 20.293 6.270 8.521 21.502 6.452 8.999<br />
FINANCIËLE DIENSTEN 1.664 551 693 1.694 563 701 1.712 595 695 1.782 603 710 1.855 681 750 1.936 694 777<br />
ZAKELIJKE DIENSTEN &<br />
IMMOBILIËN<br />
71.176 19.094 29.889 74.897 19.866 30.875 78.414 20.855 31.751 82.994 21.830 33.387 87.721 22.547 34.901 92.629 23.327 36.359<br />
GEZONDHEIDSZORG 4.796 559 2.993 5.251 596 3.083 5.676 618 3.231 6.001 640 3.429 6.218 683 3.503 6.522 702 3.709<br />
OVERIGE PERSOONLIJKE<br />
DIENSTEN<br />
23.500 2.906 11.421 24.196 2.905 11.524 25.008 2.938 11.744 26.075 3.055 12.201 26.947 3.099 12.711 27.838 3.144 13.116<br />
OVERIGE NIET-INDUSTRIE 2.720 353 1.559 2.761 361 1.528 2.732 372 1.590 2.787 379 1.625 2.787 379 1.625 3.028 422 1.590<br />
ONBEKEND 61.266 24.157 31.574 64.708 24.919 33.166 69.473 26.117 35.522 74.442 26.938 37.943 78.540 27.301 40.089 103.293 31.739 56.114<br />
52<br />
TOTAAL 465.387 91.907 223.585 477.948 95.013 227.772 489.972 99.188 231.823 502.803 101.748 236.518 514.262 103.245 240.984 546.879 109.123 259.348<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>
Bijlage 2: evolutie percentage <strong>KMO</strong>’s volgens risicoprofiel en groeipotentieel in Vlaanderen (multiscore), 2001-<strong>2011</strong><br />
Sector 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 <strong>2011</strong><br />
AANDEEL <strong>KMO</strong>’s IN SECTOREN MET VERHOOGD RISICO OP FALING EN BEPERKT GROEIPOTENTIEEL (Score 0-19)<br />
Industrie: Agro, bosbouw en visserij 8,2% 7,7% 7,8% 8,6% 8,0% 7,2% 8,5% 8,1% 8,0% 8,3% 7,9%<br />
Financiële diensten 9,5% 12,8% 12,1% 10,9% 9,4% 9,4% 8,9% 8,3% 9,2% 9,6% 9,7%<br />
Gezondheidszorg 10,9% 10,8% 11,0% 10,2% 10,1% 9,5% 9,2% 8,4% 10,4% 10,9% 10,8%<br />
Overige pers. Diensten 12,1% 12,1% 12,4% 11,7% 11,7% 10,6% 10,7% 10,1% 10,5% 11,4% 11,7%<br />
Industrie: metaal(producten) 16,5% 17,3% 17,0% 16,9% 15,0% 13,2% 12,3% 11,8% 11,2% 11,9% 14,2%<br />
Bouwnijverheid 17,5% 17,5% 17,9% 17,5% 16,1% 14,4% 13,9% 14,2% 13,3% 14,3% 14,5%<br />
Industrie: vervaardiging hout(producten) 17,8% 18,8% 19,1% 18,7% 16,8% 14,3% 14,6% 13,6% 14,1% 14,1% 15,5%<br />
Overige industrie 19,3% 19,1% 20,1% 19,3% 17,7% 15,6% 15,0% 14,7% 14,3% 15,1% 15,8%<br />
Industrie: vervaardiging voedingsmiddelen 18,5% 18,9% 18,5% 17,7% 16,6% 15,3% 15,8% 16,0% 16,2% 17,2% 16,7%<br />
Industrie: vervaardiging papier, druknijverheid 19,1% 19,1% 20,3% 20,5% 18,8% 15,6% 15,6% 14,1% 15,1% 16,4% 17,2%<br />
Zakelijke diensten & immobiliën 21,5% 21,3% 21,5% 21,4% 20,8% 17,8% 17,4% 16,7% 16,5% 17,3% 17,6%<br />
Industrie: chemie 21,0% 23,3% 24,3% 24,4% 20,1% 17,4% 17,7% 17,5% 17,6% 18,2% 18,1%<br />
Detailhandel 18,8% 18,8% 19,1% 18,2% 18,3% 17,1% 17,6% 17,2% 17,6% 18,4% 18,5%<br />
Communicatie & IT 21,8% 21,9% 22,9% 23,4% 22,7% 20,3% 20,3% 18,5% 18,4% 18,7% 18,7%<br />
Automobielsector (handel en onderhoud) 19,5% 19,6% 20,0% 19,9% 19,7% 18,3% 18,2% 17,5% 17,8% 18,6% 18,8%<br />
Industrie: vervaardiging ICT en elektronica 21,3% 24,6% 23,7% 24,8% 21,8% 19,0% 18,5% 16,9% 17,0% 18,2% 19,0%<br />
Vervoer & logistiek 22,7% 23,1% 23,0% 22,6% 21,3% 19,1% 19,2% 18,1% 18,1% 19,7% 20,4%<br />
Industrie: vervaardiging textiel, kleding en leer 20,9% 21,0% 21,8% 21,4% 21,1% 19,5% 19,2% 18,3% 18,6% 19,6% 20,7%<br />
Handels<strong>be</strong>middeling 25,1% 24,6% 24,3% 23,2% 22,3% 19,8% 20,5% 19,1% 19,5% 21,2% 21,1%<br />
Groothandel 26,0% 26,6% 26,1% 25,4% 24,3% 22,6% 22,4% 22,0% 22,1% 22,5% 22,8%<br />
Horeca 27,5% 26,8% 27,3% 26,7% 26,4% 24,7% 25,1% 24,5% 25,1% 26,0% 26,8%<br />
AANDEEL <strong>KMO</strong>’s IN SECTOREN MET MATIG RISICO OP FALING EN MATIG GROEIPOTENTIEEL (Score 20-49)<br />
Gezondheidszorg 2,5% 2,5% 2,8% 3,0% 3,1% 2,9% 2,8% 3,1% 3,2% 3,7% 4,2%<br />
Overige pers. Diensten 3,6% 3,8% 4,2% 4,2% 4,0% 4,3% 4,2% 4,1% 4,0% 4,1% 4,3%<br />
Industrie: Agro, bosbouw en visserij 2,7% 2,9% 3,2% 3,3% 3,3% 3,6% 3,8% 3,8% 4,1% 4,7% 4,7%<br />
Financiële diensten 4,2% 3,7% 3,9% 5,3% 4,7% 4,9% 5,4% 5,6% 5,3% 5,9% 6,7%<br />
Detailhandel 8,5% 9,2% 9,6% 9,7% 9,4% 10,0% 10,4% 10,5% 10,8% 11,3% 10,9%<br />
Handels<strong>be</strong>middeling 7,8% 8,3% 9,2% 9,5% 9,1% 9,5% 9,8% 10,0% 10,6% 11,3% 11,9%<br />
Industrie: vervaardiging hout(producten) 12,8% 13,1% 13,3% 12,7% 11,6% 12,7% 11,6% 11,6% 11,8% 12,3% 12,1%<br />
Bouwnijverheid 10,6% 11,1% 11,8% 11,8% 10,7% 11,4% 11,3% 11,0% 11,4% 11,9% 12,2%<br />
Industrie: vervaardiging voedingsmiddelen 10,8% 12,0% 11,5% 11,2% 11,0% 11,3% 11,7% 12,5% 13,1% 13,0% 12,4%<br />
Industrie: metaal(producten) 12,0% 12,5% 13,0% 12,9% 11,6% 12,4% 12,5% 12,2% 12,0% 12,4% 12,7%<br />
Industrie: vervaardiging papier, druknijverheid 11,2% 12,2% 12,9% 13,0% 11,7% 11,6% 11,7% 10,9% 12,1% 12,2% 12,9%<br />
Horeca 9,3% 10,4% 11,1% 11,1% 11,0% 12,3% 12,2% 12,3% 12,3% 12,9% 13,0%<br />
Overige industrie 12,8% 13,6% 13,4% 13,1% 11,7% 13,1% 13,1% 12,8% 13,0% 12,6% 13,5%<br />
Communicatie & IT 10,8% 11,2% 11,3% 12,5% 12,0% 12,0% 12,2% 11,7% 12,4% 12,8% 13,8%<br />
Automobielsector (handel en onderhoud) 13,2% 14,2% 14,8% 14,3% 13,0% 14,3% 14,7% 14,1% 14,7% 14,8% 14,0%<br />
Industrie: vervaardiging textiel, kleding en leer 14,8% 14,9% 15,4% 14,1% 13,5% 15,5% 15,3% 15,3% 14,4% 14,9% 15,5%<br />
Industrie: vervaardiging ICT en elektronica 16,6% 15,2% 16,3% 15,6% 15,0% 15,0% 15,1% 15,2% 15,0% 15,4% 15,7%<br />
Industrie: chemie 17,0% 17,8% 18,3% 17,0% 15,6% 16,7% 16,9% 16,0% 17,1% 16,2% 16,9%<br />
Zakelijke diensten & immobiliën 12,6% 13,2% 14,3% 15,0% 14,6% 15,3% 15,5% 15,5% 16,0% 16,6% 17,2%<br />
Vervoer & logistiek 12,9% 13,9% 14,3% 14,3% 13,7% 15,3% 15,6% 15,5% 15,6% 16,2% 17,2%<br />
Groothandel 19,4% 20,6% 20,6% 20,0% 18,4% 19,9% 20,4% 19,8% 20,5% 20,6% 20,0%<br />
AANDEEL <strong>KMO</strong>’s IN SECTOREN MET WEINIG RISICO OP FALING EN RUIM GROEIPOTENTIEEL (Score 50-100)<br />
Groothandel 54,6% 52,8% 53,3% 54,6% 57,3% 57,6% 57,3% 58,2% 57,4% 56,9% 57,2%<br />
Horeca 63,2% 62,8% 61,5% 62,3% 62,6% 63,0% 62,7% 63,1% 62,6% 61,1% 60,2%<br />
Vervoer & logistiek 64,4% 63,0% 62,7% 63,1% 65,0% 65,6% 65,3% 66,5% 66,3% 64,1% 62,3%<br />
Industrie: vervaardiging textiel, kleding en leer 64,4% 64,1% 62,9% 64,6% 65,5% 64,9% 65,5% 66,4% 67,0% 65,5% 63,8%<br />
Industrie: chemie 62,1% 58,8% 57,4% 58,6% 64,3% 66,0% 65,4% 66,5% 65,3% 65,6% 65,0%<br />
Zakelijke diensten & immobiliën 65,8% 65,5% 64,1% 63,6% 64,6% 66,8% 67,1% 67,8% 67,5% 66,1% 65,2%<br />
Industrie: vervaardiging ICT en elektronica 62,1% 60,3% 60,0% 59,6% 63,3% 66,1% 66,4% 67,9% 68,0% 66,4% 65,3%<br />
Handels<strong>be</strong>middeling 67,1% 67,1% 66,5% 67,3% 68,6% 70,7% 69,7% 70,8% 69,8% 67,5% 67,0%<br />
Automobielsector (handel en onderhoud) 67,4% 66,2% 65,1% 65,8% 67,2% 67,4% 67,2% 68,5% 67,5% 66,6% 67,1%<br />
Communicatie & IT 67,4% 66,9% 65,7% 64,1% 65,4% 67,7% 67,5% 69,8% 69,3% 68,5% 67,5%<br />
Industrie: vervaardiging papier, druknijverheid 69,7% 68,7% 66,8% 66,4% 69,5% 72,8% 72,7% 75,0% 72,8% 71,4% 69,9%<br />
Detailhandel 72,8% 71,9% 71,3% 72,1% 72,3% 73,0% 72,0% 72,3% 71,6% 70,3% 70,6%<br />
Overige industrie 68,0% 67,4% 66,5% 67,6% 70,6% 71,3% 71,9% 72,5% 72,8% 72,3% 70,7%<br />
Industrie: vervaardiging voedingsmiddelen 70,7% 69,1% 70,0% 71,1% 72,4% 73,4% 72,5% 71,5% 70,7% 69,8% 70,9%<br />
Industrie: vervaardiging hout(producten) 69,4% 68,1% 67,5% 68,6% 71,5% 73,0% 73,8% 74,8% 74,1% 73,6% 72,5%<br />
Industrie: metaal(producten) 71,5% 70,2% 70,0% 70,2% 73,4% 74,4% 75,2% 76,0% 76,8% 75,7% 73,2%<br />
Bouwnijverheid 71,9% 71,4% 70,4% 70,8% 73,2% 74,1% 74,8% 74,8% 75,3% 73,8% 73,3%<br />
Financiële diensten 86,3% 83,5% 83,9% 83,9% 86,0% 85,7% 85,7% 86,1% 85,5% 84,5% 83,5%<br />
Overige pers. Diensten 84,4% 84,1% 83,4% 84,1% 84,2% 85,1% 85,1% 85,8% 85,5% 84,5% 84,0%<br />
Gezondheidszorg 86,6% 86,7% 86,2% 86,8% 86,9% 87,6% 88,0% 88,5% 86,3% 85,4% 85,1%<br />
Industrie: Agro, bosbouw en visserij 89,1% 89,4% 89,0% 88,1% 88,7% 89,2% 87,7% 88,1% 87,9% 87,0% 87,4%<br />
53<br />
<strong>KMO</strong>-<strong>rapport</strong> Vlaanderen <strong>2011</strong>