Vastzetten van het grote teen - Catharina Ziekenhuis
Vastzetten van het grote teen - Catharina Ziekenhuis
Vastzetten van het grote teen - Catharina Ziekenhuis
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Orthopedie<br />
Behandeling<br />
<strong>Vastzetten</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> <strong>grote</strong> <strong>teen</strong>gewricht:<br />
arthrodese bij hallux<br />
rigidus<br />
www.catharinaziekenhuis.nl
2<br />
Patiëntenvoorlichting<br />
patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl<br />
Ort/<strong>Vastzetten</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> <strong>grote</strong> <strong>teen</strong>gewricht, arthrodese bij Hallux rigidus/08-10-2008
Inhoud<br />
Hoe ontstaat hallux rigidus? 5<br />
Mogelijke behandelingen 5<br />
De opname 7<br />
De operatie 7<br />
Na de operatie 8<br />
Weer naar huis 9<br />
Tot slot 9<br />
Ruimte voor uw vragen en aantekeningen 11<br />
3
Behandeling<br />
<strong>Vastzetten</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> <strong>grote</strong> <strong>teen</strong>gewricht:<br />
arthrodese bij hallux rigidus<br />
Bij hallux rigidus ontstaan pijnklachten en stijfheid door slijtage (artrose)<br />
<strong>van</strong> <strong>het</strong> <strong>grote</strong> <strong>teen</strong>gewricht. Hallux betekent <strong>teen</strong> en rigidus<br />
is de medische term voor stijfheid. Deze folder geeft u informatie<br />
over deze aandoening en over mogelijke behandelingen. Als u<br />
samen met uw orthopeed besluit tot een operatie, is <strong>het</strong> belangrijk<br />
dat u deze folder goed doorleest. U vindt hierin de informatie over<br />
de voorbereiding, de operatie zelf en de nazorg. Het is goed u te realiseren<br />
dat voor u persoonlijk de situatie anders kan zijn dan hier<br />
is beschreven.<br />
4
Hoe ontstaat hallux<br />
rigidus?<br />
Het gewrichtskraakbeen vormt een<br />
glijdende, iets schokdempende laag<br />
tussen twee gewrichtsoppervlakten<br />
<strong>van</strong> ieder gewricht. Bij hallux rigidus<br />
worden de kraakbeenoppervlakken<br />
<strong>van</strong> <strong>het</strong> eerste <strong>teen</strong>gewricht dunner<br />
door slijtage, ofwel artrose. Dit<br />
veroorzaakt pijn en stijfheid. Soms<br />
ontstaat hierbij ook scheefstand <strong>van</strong><br />
de <strong>teen</strong> naar binnen, dan spreekt<br />
men <strong>van</strong> hallux valgus rigidus.<br />
Slijtage kan optreden door leeftijd<br />
en kan erfelijk zijn. Ook kan slijtage<br />
optreden als gevolg <strong>van</strong> een ander<br />
probleem zoals:<br />
• door een breuk in <strong>het</strong> gewricht;<br />
• na infectie <strong>van</strong> <strong>het</strong> gewricht;<br />
• door chronisch reuma.<br />
Doordat <strong>het</strong> kraakbeen verdwijnt,<br />
ontstaat er abnormale wrijving en<br />
overbelasting <strong>van</strong> <strong>het</strong> onderliggende<br />
bot. Hierdoor kan <strong>het</strong> slijmvlies <strong>van</strong><br />
<strong>het</strong> gewricht gaan ontsteken en kan<br />
er vocht in <strong>het</strong> gewricht ontstaan.<br />
Daarnaast kunnen losse stukjes bot<br />
(gewrichtsmuizen) en botaangroei<br />
(osteofyten) ontstaan.<br />
Pijn, zwelling en stijfheid zijn de belangrijkste<br />
verschijnselen <strong>van</strong> artrose.<br />
De pijn wordt erger als <strong>het</strong> gewricht<br />
meer wordt belast. Soms is de pijn ’s<br />
nachts <strong>het</strong> hevigst. Stijfheid is ’s morgens<br />
<strong>het</strong> ergste, of bij <strong>het</strong> begin <strong>van</strong><br />
beweging na langere rust. Dit noemt<br />
men startstijfheid.<br />
De arts kan vaststellen of sprake is<br />
<strong>van</strong> hallux rigidus door de <strong>teen</strong> te bekijken<br />
en te onderzoeken. Ook wordt<br />
een röntgenfoto gemaakt. Als hierop<br />
te zien is dat de gewrichtsspleet vernauwd<br />
is en/of er gewrichtsmuizen<br />
of andere botreacties aanwezig zijn,<br />
kan dit <strong>het</strong> vermoeden <strong>van</strong> de hallux<br />
rigidus bevestigen.<br />
Mogelijke behandelingen<br />
Verschillende behandelingen zijn<br />
mogelijk:<br />
Niet-operatief:<br />
• ontstekingsremmende medicijnen;<br />
• een aangepaste ruime schoen met<br />
stevige zool, eventueel aangemeten<br />
door de orthopedische schoenmaker.<br />
Operatief, vastzetten <strong>van</strong> <strong>het</strong> gewricht<br />
(artrodese)<br />
Hierbij wordt <strong>het</strong> resterende kraakbeen<br />
verwijderd en <strong>het</strong> gewricht<br />
vastgezet met een plaatje en schroeven.<br />
Dit noemt men artrodese. Het<br />
middenvoetsbeen en eerste kootje<br />
<strong>van</strong> de <strong>grote</strong> <strong>teen</strong> groeien hierbij aan<br />
5
elkaar vast. Zo is er geen gewricht<br />
meer dat pijn kan doen. Omdat de<br />
<strong>teen</strong> al vóór de ingreep verstijfd was<br />
door de artrose, maakt <strong>het</strong> vastzetten<br />
de <strong>teen</strong> maar nauwelijks stijver.<br />
De botuiteinden worden zo aan elkaar<br />
vastgezet dat de stand een goede<br />
afrol <strong>van</strong> de voet mogelijk maakt bij<br />
<strong>het</strong> lopen. De chirurg kan rekening<br />
houden met een bepaalde hakhoogte<br />
die de u gewoonlijk draagt. U kunt<br />
echter geen schoenen met erg hoge<br />
hak (naaldhak) meer dragen na deze<br />
operatie.<br />
Voorbereiding op de operatie<br />
Het is belangrijk dat u de volgende<br />
voorbereidingen hebt getroffen voordat<br />
u naar <strong>het</strong> ziekenhuis komt voor<br />
de operatie:<br />
• U moet nuchter zijn op de dag <strong>van</strong><br />
de operatie. Dat houdt in dat u<br />
<strong>van</strong>af 24.00 uur de nacht ervoor<br />
niets meer mag eten, drinken of<br />
roken.<br />
• Uw voeten moeten zeer schoon<br />
zijn voor de operatie om de kans<br />
op een infectie na de operatie zo<br />
klein mogelijk te houden. Was<br />
daarom zeer zorgvuldig uw voeten<br />
met water en zeep en verwijder<br />
nagellak.<br />
Maak de <strong>teen</strong>nagels goed schoon<br />
met een borsteltje en knip deze<br />
kort. Hierna mag u niet meer met<br />
blote voeten op de vloer lopen of<br />
staan. Draag daarom bij <strong>het</strong> staan<br />
en lopen sokken tot de operatie.<br />
Mocht u niet zeker zijn of alles<br />
goed schoongemaakt is, dan kan u<br />
de verpleegkundige vragen om alles<br />
na te kijken tijdens uw opname.<br />
• Het is belangrijk dat u geen wondjes<br />
heeft aan de voeten, tenen en<br />
langs de nagels. Wondjes geven<br />
een extra risico op een infectie. Dit<br />
kan reden zijn om de operatie uit<br />
te stellen.<br />
• U mag na deze operatie 2 tot 6<br />
weken niet op de geopereerde<br />
voet staan, dit wordt tijdens de<br />
operatie besloten. Daarom moet u<br />
vóór uw opname krukken hebben<br />
geregeld. Deze kunt u lenen bij een<br />
thuiszorgwinkel.<br />
Pre-operatieve screening<br />
Voordat u wordt opgenomen wordt<br />
u voor onderzoek <strong>van</strong> uw algemene<br />
gezondheid doorverwezen naar de<br />
polikliniek pre-operatieve screening<br />
6
(PPOS, 1e etage, route 30). Hiervoor<br />
is geen afspraak nodig en dit kan u<br />
meestal ook dezelfde dag doen. Op<br />
deze polikliniek moet u een vragenlijst<br />
over uw medische geschiedenis<br />
invullen. Een arts stelt u aanvullende<br />
vragen over bijvoorbeeld uw gezondheid,<br />
medicijngebruik, allergieën,<br />
doorgemaakte ziekten en eerdere<br />
operaties. Als er iets niet helemaal<br />
duidelijk is, of u heeft aanvullende<br />
vragen, vraag <strong>het</strong> dan gerust. Ook<br />
worden afspraken met u gemaakt<br />
voor eventuele aanvullende onderzoeken,<br />
zoals een ECG (hartfilmpje),<br />
bloedonderzoek en soms röntgenfoto’s<br />
<strong>van</strong> de longen. Het is ook mogelijk<br />
dat u op advies <strong>van</strong> de arts wordt<br />
doorverwezen naar de internist,<br />
cardioloog of longarts voor verder<br />
onderzoek. Dit is afhankelijk <strong>van</strong> uw<br />
leeftijd en medische geschiedenis.<br />
Belangrijk!<br />
Gebruikt u bloedverdunnende medicijnen?<br />
Bespreek dit dan met uw<br />
behandelend arts en/of de arts op de<br />
pre-operatieve screening.<br />
De verdoving kan plaatsvinden via<br />
een ruggenprik, eventueel gecombineerd<br />
met een roesje (zodat u slaapt),<br />
of onder algehele narcose. De arts<br />
bespreekt dit met u tijdens de preoperatieve<br />
screening.<br />
De opname<br />
U wordt een nacht opgenomen op<br />
de afdeling Kortverblijf en Dagverpleging.<br />
De operatie<br />
De anesthesist geeft u de verdoving,<br />
die met u afgesproken is. Ook wordt<br />
bewakingsapparatuur aangesloten,<br />
vóórdat de operatie begint. Hiermee<br />
worden tijdens de operatie belangrijke<br />
lichaamsfuncties zoals bloeddruk,<br />
hartslag en ademhaling goed in de<br />
gaten gehouden. U krijgt een infuus in<br />
uw arm, voor toediening <strong>van</strong> vocht en<br />
eventueel medicijnen.<br />
Bij de operatie wordt een snede in de<br />
voetrug gemaakt <strong>van</strong> ongeveer 6 centimeter.<br />
Het gewricht wordt schoongemaakt<br />
en door een plaat met<br />
schroeven aan elkaar bevestigd. De<br />
operatie duurt ongeveer 45 minuten<br />
Complicaties en risico’s<br />
Infecties<br />
Er kan een infectie ontstaan. De kans<br />
hierop is echter erg klein.<br />
Trombose en longembolie<br />
Omdat u tijdens en vlak na de operatie<br />
veel stil ligt in bed en dus minder<br />
loopt, kan er trombose ontstaan. Bij<br />
trombose ontstaan er bloedstolsels<br />
7
in de bloedvaten. Als bloedstolsels<br />
een bloedvat afsluiten, ontstaat een<br />
embolie. Het weefsel dat door dit<br />
bloedvat wordt voorzien <strong>van</strong> zuurstof,<br />
krijgt dan te weinig bloed. Hierdoor<br />
kan schade aan dat weefsel ontstaan.<br />
In <strong>het</strong> ziekenhuis krijgt u een injectie<br />
ter voorkoming <strong>van</strong> trombose.<br />
Nabloeding<br />
Er kan een nabloeding optreden.<br />
Zenuwletsel<br />
Er kan een huidzenuw beschadigd<br />
raken omdat er sneden in de huid<br />
worden gemaakt. Dit geeft een doof<br />
gevoel in een gedeelte <strong>van</strong> de huid.<br />
Meestal verdwijnen deze klachten in<br />
de loop <strong>van</strong> de tijd <strong>van</strong>zelf. Soms zijn<br />
ze echter blijvend.<br />
Niet vastgroeien <strong>van</strong> <strong>het</strong> bot<br />
Soms is <strong>het</strong> mogelijk dat de botuiteinden<br />
niet goed vastgroeien. Dit heet<br />
een nonunion (<strong>het</strong> bot is niet goed<br />
geheeld). Patiënten die roken hebben<br />
hier een <strong>grote</strong>re kans op. Daarom adviseren<br />
wij deze patiënten te stoppen<br />
met roken.<br />
Na de operatie<br />
Na de operatie gaat u naar de uitslaapkamer.<br />
Hier wordt uw toestand<br />
heel goed in de gaten gehouden: uw<br />
bloeddruk, polsslag en ademhaling<br />
worden regelmatig gecontroleerd. Na<br />
1 tot 2 uur, als u goed hersteld bent,<br />
gaat u weer terug naar uw kamer op<br />
de verpleegafdeling. Voor de pijnstilling<br />
na de operatie wordt meestal de<br />
zenuw verdoofd die <strong>van</strong> de knieholte<br />
die naar de voet loopt. Dit wordt een<br />
‘poplitea blok’ genoemd. Deze verdoving<br />
kan 24 uur pijnstilling geven.<br />
Weer op de afdeling<br />
Op de afdeling controleren wij uw<br />
toestand regelmatig. Het kan zijn<br />
dat u nog wat slaperig of suf bent.<br />
Sommige patiënten voelen zich na de<br />
operatie misselijk en hebben geen zin<br />
in eten. In uw arm zit nog <strong>het</strong> infuus.<br />
U ligt op een zachte matras om de<br />
kans op doorliggen zo klein mogelijk<br />
te houden. U mag in bed zowel op uw<br />
rug, als op uw linker- en rechterzijde<br />
liggen.<br />
Na de operatie is een drukverband<br />
om de voet aangebracht. Dit moet<br />
twee weken blijven zitten.<br />
Gedurende twee weken moet u vitamine<br />
C 1000 mg innemen. Dit wordt<br />
gedaan ter preventie <strong>van</strong> ‘dystrofie’.<br />
Dit is een aandoening waarbij bloedvaten<br />
en zenuwen zodanig gestoord<br />
zijn na de operatie, dat deze roodheid<br />
en pijn veroorzaken.<br />
8
Weer naar huis<br />
Meestal kunt u na een dag <strong>het</strong> ziekenhuis<br />
weer verlaten. U krijgt dan de<br />
volgende papieren mee:<br />
• Een controleafspraak op de polikliniek<br />
Orthopedie bij de Nurse<br />
Practitioner twee weken later.<br />
• Een controleafspraak met de<br />
orthopeed, ongeveer zes weken na<br />
de operatie.<br />
Wanneer moet u contact<br />
opnemen?<br />
U dient contact op te nemen met de<br />
polikliniek Orthopedie, als een <strong>van</strong> de<br />
onderstaande problemen ontstaan.<br />
In overleg met uw behandelend arts<br />
wordt dan bekeken wat er eventueel<br />
moet gebeuren:<br />
• Als de wond gaat lekken;<br />
• Als de wond rood of dik wordt en/<br />
of meer pijn gaat doen;<br />
• Als u temperatuur verhoging krijgt<br />
boven de 38 graden en zich daarbij<br />
niet goed voelt.<br />
U kunt de polikliniek Orthopedie<br />
tijdens kantooruren bereiken via telefoonnummer<br />
040- 239 7180. Daarbuiten<br />
moet u in bovenstaande gevallen<br />
contact opnemen met de huisarts of<br />
met de afdeling Spoed Eisende Hulp.<br />
Leefregels<br />
Het is belangrijk dat u zich aan de<br />
volgende leefregels houdt.<br />
• U mag de eerste twee weken niet<br />
op de geopereerde voet staan. U<br />
mag alleen lopen met behulp <strong>van</strong><br />
de krukken die u zelf heeft geregeld<br />
en meegenomen naar <strong>het</strong><br />
ziekenhuis. Daarbij heeft u een<br />
zoge<strong>het</strong>en ‘Darcoschoen’ meegekregen.<br />
• Na deze twee weken moet u gedurende<br />
de volgende vier weken<br />
de Darco schoen dragen als u staat<br />
of loopt. Soms is <strong>het</strong> makkelijk om<br />
ook de krukken te blijven gebruiken,<br />
om <strong>het</strong> evenwicht te bewaren.<br />
• Wondverzorging: De wond moet<br />
de eerste twee weken droog blijven.<br />
Hechtingen worden verwijderd<br />
op de polikiniek Orthopedie,<br />
na twee weken tijdens de controleafspraak.<br />
• U krijgt op de verpleegafdeling<br />
pijnstilling mee als u naar huis<br />
gaat.<br />
• U mag niet fietsen of zelf autorijden<br />
gedurende de eerst zes<br />
weken.<br />
• Dagelijkse werkzaamheden: zittend<br />
werk is toegestaan na twee<br />
weken, staand en lopend werk is<br />
toegestaan na zes weken.<br />
Tot slot<br />
Hebt u na <strong>het</strong> lezen <strong>van</strong> deze folder<br />
nog vragen over de operatie en behandeling?<br />
Aarzel dan niet om te bel-<br />
9
len naar de receptie <strong>van</strong> de polikliniek<br />
Orthopedie<br />
040-239 7180. Dit nummer kunt u<br />
eveneens (tijdig) bellen als u om dringende<br />
redenen uw afspraak niet kunt<br />
nakomen.<br />
Voor verdere informatie kunt u ook<br />
de volgende websites bekijken:<br />
www.cze.nl<br />
www.orthopaedie.nl<br />
10
Ruimte voor uw vragen<br />
en aantekeningen<br />
11
Michelangelolaan 2 – 5623 EJ Eindhoven<br />
Postbus 1350 – 5602 ZA Eindhoven