fiscaal tijdschrift Vermogen - Sdu
fiscaal tijdschrift Vermogen - Sdu
fiscaal tijdschrift Vermogen - Sdu
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
27 ftV<br />
slechts uitbreiden indien en voor zover de wet dat<br />
uitdrukkelijk toestaat. 58<br />
Een executeur heeft in het wettelijke systeem drie<br />
taken. 59 In de eerste plaats moet hij de goederen van<br />
de nalatenschap beheren. Dit beheer is exclusief, de<br />
erfgenamen zijn daartoe niet bevoegd. 60 In het kader<br />
van dit beheer 61 is de executeur zonodig bevoegd tot<br />
beschikking over de goederen.<br />
In de tweede plaats heeft de executeur als taak het<br />
voldoen van de schulden van de nalatenschap, die<br />
tijdens zijn beheer uit de goederen van de nalatenschap<br />
behoren te worden voldaan. Daartoe kent de<br />
wet hem een bevoegdheid tot tegeldemaking ofwel<br />
verkoop toe. Bij de uitoefening van die bevoegdheid<br />
dient de executeur in overleg te treden met de erfgenamen<br />
62 . Dat overleg moet betrekking hebben op<br />
de keuze en de wijze van tegeldemaking van goederen<br />
van de nalatenschap. De wet geeft de testateur de<br />
mogelijkheid de executeur van deze verplichting tot<br />
overleg te bevrijden. 63<br />
Tot slot moet de executeur de hem opgelegde testamentaire<br />
lasten nakomen. In dat geval heeft de executeur<br />
die bevoegdheden die nodig zijn tot het volvoeren van<br />
de desbetreffende last. 64 Deze ruimhartige regeling<br />
zou een testateur kunnen verleiden om de bevoegdheden<br />
van de executeur uit te breiden door het<br />
opleggen van lasten welke uitsluitend op de executeur<br />
en niet mede op de erfgenamen 65 rusten. Door de last<br />
alleen op de executeur te leggen, voorkomt de testateur<br />
dat een legitimaris met succes 66 een beroep doet<br />
op zijn legitieme portie, immers de executele sec is<br />
niet inferieur en de in principe wél inferieure last 67<br />
leidt in dit geval niet tot inferioriteit omdat zij<br />
uitsluitend op de executeur rust en niet (mede) op de<br />
legitimaris.<br />
Het is niet duidelijk in hoeverre de testateur het<br />
fenomeen van de testamentaire last kan inzetten om<br />
de beperkingen die afdeling 4.5.6 BW stelt aan het<br />
uitbreiden van de bevoegdheden van de executeur, te<br />
ontgaan. Gezien het dwingendrechtelijke karakter van<br />
de executele, is het naar mijn mening niet mogelijk<br />
binnen de regeling van de executele de executeur de<br />
vrije hand te geven bij de uitvoering van een last, voor<br />
zover de uitvoering of nakoming van die last gepaard<br />
gaat met beschikkingshandelingen anders dan die<br />
bedoeld in art. 4:147 BW of met verdelingshandelingen.<br />
Een executeur die een last naar eigen inzicht mag<br />
uitvoeren, is gelijk te stellen aan een afwikkelingsbewindvoerder.<br />
68 Een zodanige beschikking moet,<br />
voor zover het betreft bevoegdheden op het gebied<br />
van beheer, beschikken en verdeling, worden<br />
geconverteerd in een afwikkelingsbewind. 69<br />
Het voorgaande samenvattend blijkt dat een executeur<br />
slechts in drie gevallen over goederen van de nalatenschap<br />
mag beschikken en dat een uitbreiding van de<br />
beschikkingsbevoegdheid van de executeur niet<br />
mogelijk is.<br />
Een andere reden waarom een testateur niet altijd kan<br />
volstaan met uitsluitend een executele, ligt in het feit<br />
dat de erfgenamen 70 in een tweetal in de wet genoemde<br />
gevallen 71 de beheersbevoegdheid van een executeur<br />
kunnen beëindigen. Deze bevoegdheid tot beëindiging,<br />
die van dwingend recht is en dus niet door de erflater<br />
terzijde kan worden geschoven, komt toe aan de erfgenamen.<br />
Het besluit tot beëindiging van het beheer<br />
moet door de erfgenamen unaniem worden genomen.<br />
Door de executeur ook tot erfgenaam te benoemen, 72<br />
kan de testateur op eenvoudige wijze voorkomen dat<br />
tegen de zin van de executeur/mede-erfgenaam van<br />
deze bevoegdheid wordt gebruikgemaakt.<br />
6.2 Afwikkelingsbewind als verlengstuk van de<br />
executele<br />
De testateur kan aan de executeur ruimere bevoegdheden<br />
toekennen door een afwikkelingsbewind in te<br />
stellen en de executeur (of een ander 73 ) tot afwikke-<br />
58 Asser-Perrick 6B (2005), nr. 515; Handboek<br />
Nieuw Erfrecht (2006), p. 525;<br />
Pitlo/Van der Burght, Ebben, Erfrecht<br />
(2004), nr. 434.<br />
59 Art. 4:144, lid 1, BW.<br />
60 Art. 4:145, lid 1, BW.<br />
61 De wetgever geeft geen definitie wat in<br />
het kader van de executele als beheer<br />
moet worden beschouwd. De literatuur<br />
sluit vaak aan bij de omschrijving van<br />
beheer bij de regeling van de gemeenschap,<br />
art. 3:170 BW.<br />
62 De executeur is overigens verplicht niet<br />
alleen met de erfgenamen te overleggen,<br />
maar ook met de vruchtgebruiker van de<br />
gehele of gedeeltelijke nalatenschap (art.<br />
4:147, lid 4, BW) en met de ‘onterfde’<br />
echtgenoot aan wie een vruchtgebruik<br />
toekomt in de zin van art. 4:29 en/of 30 BW.<br />
63 Art. 4:147, lid 2, BW.<br />
64 Handboek Nieuw Erfrecht (2006), p. 534;<br />
Pitlo/Van der Burght, Ebben, Erfrecht<br />
(2004), nr. 435.<br />
65 Art. 4:130, lid 2, BW.<br />
66 Dit succes zal beperkt zijn, omdat een<br />
legitimaris dan alleen nog recht heeft op<br />
een bedrag in geld. Hij loopt daarbij nog<br />
het risico dat giften aan hem worden toegerekend<br />
op zijn legitieme portie (art.<br />
4:70 BW). Erft ook nog een langstlevende,<br />
dan kan de erflater bepalen dat de vordering<br />
van de legitimaris uitsluitend tegen<br />
deze kan worden ingesteld en dat de vordering<br />
pas opeisbaar is bij het overlijden<br />
van de langstlevende (art. 4:87 resp. 82 en<br />
83 BW).<br />
67 Art. 4:72, aanhef en onder a, en art. 73,<br />
lid 1, aanhef en onder a,BW.<br />
68 Zie M.J.A. van Mourik, WPNR (2004)<br />
6560, inzake de bevoegdheid tot verdeling<br />
door een executeur.<br />
69 Dit heeft tot gevolg dat de making in het<br />
kader van de legitieme portie als inferieur<br />
moet worden aangemerkt.<br />
70 Deze bevoegdheid heeft volgens art. 4:152<br />
BW ook de ‘onterfde’ echtgenoot aan wie<br />
een vruchtgebruik toekomt in de zin van<br />
art. 4:29 en 30 BW.<br />
71 Art. 4:150, lid 2, BW.<br />
72 Een (zeer) klein erfdeel volstaat al.<br />
73 Wanneer een ander dan de executeur tot<br />
afwikkelingsbewindvoerder wordt<br />
benoemd, moet goed in de gaten worden<br />
gehouden wie in een bepaalde fase van de<br />
afwikkeling met betrekking tot de goederen<br />
van de nalatenschap bevoegd is tot<br />
een bepaalde rechtshandeling.<br />
32<br />
Juni – 2007<br />
<strong>Sdu</strong> Uitgevers