Behoefteonderzoek zwemwater in de openlucht - Provincie Utrecht
Behoefteonderzoek zwemwater in de openlucht - Provincie Utrecht
Behoefteonderzoek zwemwater in de openlucht - Provincie Utrecht
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Af<strong>de</strong>l<strong>in</strong>g ECM<br />
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong><br />
<strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
Vraag-aanbod analyse
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
Vraag-aanbod analyse
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
Colofon<br />
Kenniscentrum Recreatie, april 2011<br />
Auteur: Kar<strong>in</strong> Hoen<strong>de</strong>rkamp<br />
Projectleid<strong>in</strong>g: Paul<strong>in</strong>e van Rijckevorsel<br />
Redactie: Kim Koreman<br />
Foto’s:<br />
Recreatiemid<strong>de</strong>nne<strong>de</strong>rland.nl<br />
Terechtan<strong>de</strong>rs.nl<br />
Willemmesphotography.nl<br />
Francis Langenberg<br />
In opdracht van: Prov<strong>in</strong>cie <strong>Utrecht</strong><br />
Uitgever: Kenniscentrum Recreatie<br />
Raamweg 19<br />
2596 HL Den Haag<br />
telefoon 070-312 49 70<br />
fax 070-312 49 99<br />
e-mail secretariaat@kenniscentrumrecreatie.nl<br />
www.kenniscentrumrecreatie.nl
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
Inhoudsopgave<br />
Samenvatt<strong>in</strong>g 5<br />
1 Inleid<strong>in</strong>g 7<br />
2 Zwemwatermo<strong>de</strong>l 9<br />
2.1 Vraag 10<br />
2.2 Aanbod 12<br />
2.3 Bereidheid tot reizen 14<br />
2.4 Scenario’s 15<br />
3 Resultaten 17<br />
3.1 De uitgangssituatie 17<br />
3.2 Scenario ‘<strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n’ 19<br />
3.3 Scenario ‘2030’ 21<br />
4 Overweg<strong>in</strong>gen 23<br />
4.1 Invloed aannames op resultaten 23<br />
4.2 Aandachtspunten 25<br />
5 Conclusies en aanbevel<strong>in</strong>gen 27<br />
5.1 Conclusies 27<br />
5.2 Aanbevel<strong>in</strong>gen 28<br />
Bijlage 1 Aanvullen<strong>de</strong> kaarten 29<br />
Bijlage 2 Capaciteit <strong>zwemwater</strong>locaties 32<br />
Bijlage 3 Segmentatiemo<strong>de</strong>l voor dagrecreatie 33<br />
Bijlage 4 Motie Koppejan C.S. 37
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
4<br />
Kenniscentrum Recreatie
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
Samenvatt<strong>in</strong>g<br />
In het ka<strong>de</strong>r van <strong>de</strong> Europese <strong>zwemwater</strong>richtlijn moet <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cie <strong>Utrecht</strong> jaarlijks het<br />
aanwezige <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong>ventariseren en vervolgens besluiten welke locaties wor<strong>de</strong>n<br />
aangewezen als officiële <strong>zwemwater</strong>en. Om het vrijetijdsaanbod aan te laten sluiten op <strong>de</strong><br />
wens van <strong>de</strong> recreant en <strong>de</strong> toerist wil <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cie graag een hel<strong>de</strong>r beeld van het aanbod<br />
versus <strong>de</strong> behoefte aan <strong>zwemwater</strong> ter on<strong>de</strong>rsteun<strong>in</strong>g van het aanwijzen van officiële<br />
<strong>zwemwater</strong>locaties. Me<strong>de</strong> aanleid<strong>in</strong>g hiervoor is het verzoek van het Rijk <strong>in</strong> 2010 aan o.a.<br />
<strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cies om aandacht voor en on<strong>de</strong>rzoek naar het openstellen van meer<br />
zwemlocaties <strong>in</strong> en om <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>n.<br />
Met <strong>in</strong>zet van een ruimtelijk <strong>zwemwater</strong>mo<strong>de</strong>l is een vraag-aanbod analyse uitgevoerd,<br />
waarbij is berekend <strong>in</strong> hoeverre het aanbod aan officiële <strong>zwemwater</strong>locaties voldoet aan<br />
<strong>de</strong> huidige en toekomstige (2030) vraag naar <strong>zwemwater</strong>. Tevens is er een bereken<strong>in</strong>g<br />
uitgevoerd waarbij <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n (chloorba<strong>de</strong>n) als aanvull<strong>in</strong>g op het aanbod aan<br />
officiële <strong>zwemwater</strong>en zijn meegenomen.<br />
Resultaten vraag-aanbod analyse<br />
Het huidige <strong>zwemwater</strong>aanbod <strong>in</strong> <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cie <strong>Utrecht</strong> is dusdanig dat er <strong>in</strong> een groot <strong>de</strong>el<br />
tekorten optre<strong>de</strong>n. Veel tekorten tre<strong>de</strong>n op dichtbij ste<strong>de</strong>n, vooral Amersfoort, <strong>Utrecht</strong>,<br />
Soest, Zeist en Veenendaal hebben te maken met grote tekorten. De bevolk<strong>in</strong>gsgroei tot<br />
2030 zorgt er voor dat <strong>de</strong> vraag naar <strong>zwemwater</strong> nog groter wordt, waardoor ook <strong>de</strong><br />
<strong>zwemwater</strong>tekorten sterk toenemen. Vooral <strong>in</strong> <strong>Utrecht</strong>, Amersfoort en Veenendaal wordt<br />
<strong>de</strong> situatie er niet beter op.<br />
Openluchtba<strong>de</strong>n<br />
Wanneer <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n <strong>in</strong> <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cie (13 stuks) als alternatief wor<strong>de</strong>n gezien voor<br />
een open <strong>zwemwater</strong>locatie, nemen <strong>de</strong> tekorten <strong>in</strong> <strong>de</strong> buurt van <strong>de</strong>ze zwemba<strong>de</strong>n sterk af.<br />
De <strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n liggen bijna allemaal <strong>in</strong> gebie<strong>de</strong>n met grote <strong>zwemwater</strong>tekorten en<br />
vormen daarmee een goe<strong>de</strong> aanvull<strong>in</strong>g op het <strong>zwemwater</strong>aanbod. Maar zelfs met <strong>de</strong><br />
<strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n blijven <strong>de</strong> tekorten aan <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cie groot.<br />
Gevolgen <strong>zwemwater</strong>tekorten<br />
De huidige en toekomstige <strong>zwemwater</strong>tekorten kunnen lei<strong>de</strong>n tot ongewenste gevolgen,<br />
zoals:<br />
• Mensen gaan zwemmen op ongewenste locaties, zoals grachten <strong>in</strong> <strong>Utrecht</strong> en <strong>de</strong><br />
Lek. Ongewenste locaties kunnen onveilig zijn door bijvoorbeeld aanwezigheid van<br />
scheepvaart, maar ook door slechte waterkwaliteit (botulisme, blauwalg).<br />
• Mensen wijken uit naar locaties aan <strong>de</strong> kust, waardoor daar <strong>de</strong> druk toeneemt (met<br />
bijkomen<strong>de</strong> mobiliteitsproblemen).<br />
• Grote recreatieplassen zoals het Henschotermeer krijgen te maken met meer<br />
bezoekers dan ze kunnen accommo<strong>de</strong>ren, dit leidt mogelijk tot opstopp<strong>in</strong>gen.<br />
• Door klimaatveran<strong>de</strong>r<strong>in</strong>g en hittestress (voornamelijk <strong>in</strong> <strong>de</strong> dichtbebouw<strong>de</strong> ste<strong>de</strong>n)<br />
wor<strong>de</strong>n <strong>de</strong> mogelijkhe<strong>de</strong>n om verkoel<strong>in</strong>g te krijgen nog belangrijker. Het gemis aan<br />
<strong>zwemwater</strong> kan dan lei<strong>de</strong>n tot gezondheidsklachten.<br />
Aanbevel<strong>in</strong>gen<br />
Kenniscentrum Recreatie 5
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
De tekorten aan <strong>zwemwater</strong> zijn <strong>in</strong> <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cie <strong>Utrecht</strong> zo groot, dat er actie moet<br />
wor<strong>de</strong>n on<strong>de</strong>rnomen om het aanbod aan <strong>zwemwater</strong> te vergroten. Wij bevelen aan om als<br />
prov<strong>in</strong>cie het <strong>in</strong>itiatief te nemen om <strong>de</strong> tekorten te verm<strong>in</strong><strong>de</strong>ren. Hierbij is het van belang<br />
om vooral meer of grotere officiële <strong>zwemwater</strong>en te realiseren <strong>in</strong> en rondom ste<strong>de</strong>lijke<br />
gebie<strong>de</strong>n (<strong>Utrecht</strong>, Amersfoort en Veenendaal). Bovendien is het belangrijk om te<br />
voorkomen dat <strong>de</strong> huidige locaties geduren<strong>de</strong> het zwemseizoen uitvallen door<br />
bijvoorbeeld een slechte waterkwaliteit. Ontwikkel<strong>in</strong>gen zoals het verondiepen van<br />
plassen <strong>in</strong> verband met slib en het aanleggen van natuurvrien<strong>de</strong>lijke oevers kunnen van<br />
na<strong>de</strong>lige <strong>in</strong>vloed zijn op <strong>de</strong> <strong>zwemwater</strong>kwaliteit en verdienen daarom aandacht van <strong>de</strong><br />
prov<strong>in</strong>cie. Naast het zorg dragen voor het huidige aanbod bevelen wij aan om, <strong>in</strong><br />
samenwerk<strong>in</strong>g met Rijkswaterstaat, te on<strong>de</strong>rzoeken of er mogelijkhe<strong>de</strong>n zijn voor nieuwe<br />
zwemlocaties langs <strong>de</strong> grote rivieren.<br />
6<br />
Kenniscentrum Recreatie
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
1 Inleid<strong>in</strong>g<br />
In het ka<strong>de</strong>r van <strong>de</strong> Europese <strong>zwemwater</strong>richtlijn moet <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cie <strong>Utrecht</strong> jaarlijks het<br />
aanwezige <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong>ventariseren en vervolgens besluiten welke locaties wor<strong>de</strong>n<br />
aangewezen als officiële <strong>zwemwater</strong>en. Communicatie met <strong>de</strong> gebruikers van <strong>zwemwater</strong><br />
is een belangrijk aandachtspunt van <strong>de</strong> richtlijn. Belanghebben<strong>de</strong>n – waaron<strong>de</strong>r <strong>de</strong><br />
zwemmers zelf – moeten kunnen meepraten over het aanwijzen van (nieuwe) officiële<br />
<strong>zwemwater</strong>locaties.<br />
De prov<strong>in</strong>cie <strong>Utrecht</strong> hecht aan een vrijetijdsaanbod dat tegemoet komt aan <strong>de</strong> wens van<br />
<strong>de</strong> recreant en <strong>de</strong> toerist. Daarom wil zij graag een hel<strong>de</strong>r beeld van het aanbod versus <strong>de</strong><br />
behoefte aan <strong>zwemwater</strong> ter on<strong>de</strong>rsteun<strong>in</strong>g van het aanwijzen van officiële<br />
<strong>zwemwater</strong>locaties. Aanleid<strong>in</strong>g hiervoor zijn on<strong>de</strong>r meer <strong>de</strong> voorbereid<strong>in</strong>g van <strong>de</strong><br />
Prov<strong>in</strong>ciale Structuurvisie en het verzoek van het Rijk <strong>in</strong> augustus 2010 aan gemeenten,<br />
prov<strong>in</strong>cies, recreatieschappen en waterschappen (en <strong>de</strong> motie van Koppejan, zie bijlage 4)<br />
om aandacht voor en on<strong>de</strong>rzoek naar het openstellen van meer zwemlocaties <strong>in</strong> en om <strong>de</strong><br />
ste<strong>de</strong>n.<br />
De prov<strong>in</strong>cie <strong>Utrecht</strong> heeft <strong>de</strong> volgen<strong>de</strong> <strong>de</strong>elvragen:<br />
• Hoe verhoudt <strong>de</strong> veran<strong>de</strong>r<strong>de</strong> vraag naar <strong>zwemwater</strong> als gevolg van <strong>de</strong>mografische<br />
ontwikkel<strong>in</strong>gen (2030) zich tot het huidige aanbod aan <strong>zwemwater</strong>?<br />
• In hoeverre vormen <strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n (chloorba<strong>de</strong>n) een aanvull<strong>in</strong>g op het aanbod<br />
van officiële (open) <strong>zwemwater</strong>locaties?<br />
Het Kenniscentrum Recreatie heeft veel ervar<strong>in</strong>g met vraag-aanbod analyses op basis van<br />
ruimtelijke <strong>in</strong>formatie (GIS). In 2009 is een ruimtelijk mo<strong>de</strong>l ontwikkeld voor het<br />
analyseren van vraag naar en aanbod van <strong>zwemwater</strong> 1 . De prov<strong>in</strong>cie <strong>Utrecht</strong> heeft het<br />
Kenniscentrum Recreatie gevraagd dit mo<strong>de</strong>l <strong>in</strong> te zetten om een vraag-aanbod analyse uit<br />
te voeren en bovenstaan<strong>de</strong> vragen als scenario’s door te rekenen. De resultaten van <strong>de</strong>ze<br />
analyse en scenariobereken<strong>in</strong>gen v<strong>in</strong>dt u <strong>in</strong> <strong>de</strong>ze rapportage.<br />
De resultaten van dit on<strong>de</strong>rzoek dragen bij aan een consumentgerichte bena<strong>de</strong>r<strong>in</strong>g van<br />
keuzes bij het aanwijzen (of afvoeren) van officiële <strong>zwemwater</strong>en.<br />
Leeswijzer<br />
In hoofdstuk twee staat het <strong>zwemwater</strong>mo<strong>de</strong>l centraal. De verschillen<strong>de</strong> componenten<br />
van het mo<strong>de</strong>l wor<strong>de</strong>n voor <strong>de</strong> <strong>Utrecht</strong>se situatie <strong>in</strong>gevuld en besproken. Het hoofdstuk<br />
sluit af met een beschrijv<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong> bereken<strong>in</strong>gen die zijn gedaan. De<br />
resultaten van alle bereken<strong>in</strong>gen zijn terug te v<strong>in</strong><strong>de</strong>n <strong>in</strong> hoofdstuk drie. Naast kaarten<br />
waarop <strong>de</strong> resultaten ruimtelijk zijn afgebeeld, wordt een toelicht<strong>in</strong>g op <strong>de</strong> resultaten<br />
gegeven. Hoofdstuk vier behan<strong>de</strong>lt een aantal discussiepunten, waarna hoofdstuk vijf<br />
afsluit met <strong>de</strong> conclusies en aanbevel<strong>in</strong>gen.<br />
1<br />
Het mo<strong>de</strong>l is <strong>in</strong>mid<strong>de</strong>ls toegepast voor <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cies Overijssel, Flevoland, Noord-Holland en Gel<strong>de</strong>rland<br />
Kenniscentrum Recreatie 7
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
8<br />
Kenniscentrum Recreatie
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
2 Zwemwatermo<strong>de</strong>l<br />
Het <strong>zwemwater</strong>mo<strong>de</strong>l is gebaseerd op een Geografisch Informatie Systeem, kortweg GIS.<br />
Een belangrijk on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>el van een GIS is <strong>de</strong> mogelijkheid om ruimtelijke analyses uit te<br />
voeren. Bij een analyse van vraag naar en aanbod van <strong>zwemwater</strong> is die ruimtelijk<br />
component van belang: het aanbod van <strong>zwemwater</strong> wordt tenslotte niet alleen bepaald<br />
door <strong>de</strong> capaciteit van <strong>de</strong> locaties, maar ook door <strong>de</strong> bereikbaarheid daarvan. Het<br />
<strong>zwemwater</strong>mo<strong>de</strong>l bestaat uit drie on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>len:<br />
• De vraag naar <strong>zwemwater</strong><br />
• Het aanbod van <strong>zwemwater</strong>locaties<br />
• De bereidheid tot reizen<br />
Figuur 1 laat <strong>de</strong> relaties tussen <strong>de</strong>ze drie on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>len zien.<br />
Figuur 1: het <strong>zwemwater</strong>mo<strong>de</strong>l<br />
Vraag naar <strong>zwemwater</strong><br />
De vraag naar <strong>zwemwater</strong> is opgebouwd uit twee componenten: <strong>de</strong> vraag vanuit <strong>de</strong><br />
<strong>in</strong>woners (‘dagrecreant’ ) en <strong>de</strong> vraag vanuit <strong>de</strong> toeristen (‘verblijfsrecreant’). De vraag<br />
vanuit <strong>de</strong> dagrecreant wordt bepaald door <strong>de</strong> ‘zwem<strong>de</strong>elname’ en bevolk<strong>in</strong>gsopbouw. De<br />
zwem<strong>de</strong>elname is een maat voor het aantal zwemmers dat op een zomerse dag gaat<br />
zwemmen. De bevolk<strong>in</strong>gsopbouw is van belang om te weten hoeveel mensen er wonen en<br />
welke leeftij<strong>de</strong>n <strong>de</strong>ze <strong>in</strong>woners hebben. Bij <strong>de</strong> vraag vanuit <strong>de</strong> verblijfsrecreant gaan we<br />
uit van <strong>de</strong> logiesaccommodaties en het aantal overnacht<strong>in</strong>gen <strong>in</strong> <strong>Utrecht</strong>. Door gebruik te<br />
maken van <strong>de</strong> zwem<strong>de</strong>elname berekenen we vervolgens <strong>de</strong> vraag vanuit <strong>de</strong><br />
verblijfsrecreant.<br />
Kenniscentrum Recreatie 9
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
2.1 Vraag<br />
Aanbod van <strong>zwemwater</strong>locaties<br />
Het aanbod van <strong>zwemwater</strong>locaties gaat niet alleen om <strong>de</strong> (geografische) ligg<strong>in</strong>g van een<br />
<strong>zwemwater</strong>locatie, maar ook om het aantal zwemmers dat op een locatie terecht kan<br />
(dagcapaciteit). Het aanbod bestaat uit alle officiële 2 <strong>zwemwater</strong>locaties. Openluchtba<strong>de</strong>n<br />
zijn <strong>in</strong> <strong>de</strong> bereken<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> huidige situatie niet meegenomen, omdat veel recreanten (ca<br />
40%, zie hoofdstuk vier) een <strong>openlucht</strong>bad niet zien als een alternatief voor zwemmen <strong>in</strong><br />
oppervlaktewater. Wel is er een extra bereken<strong>in</strong>g met <strong>de</strong>ze <strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n uitgevoerd<br />
(zie paragraaf 2.4).<br />
Bereidheid tot reizen<br />
Om het aanbod en <strong>de</strong> vraag met elkaar te confronteren hou<strong>de</strong>n we reken<strong>in</strong>g met <strong>de</strong><br />
bereidheid tot reizen: hoe ver willen mensen nog reizen om te gaan zwemmen.<br />
On<strong>de</strong>rstaan<strong>de</strong> paragrafen geven <strong>de</strong> resultaten van <strong>de</strong>ze drie on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>len voor <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cie<br />
<strong>Utrecht</strong>.<br />
Vraag naar open <strong>zwemwater</strong> vanuit dagrecreant<br />
Om <strong>de</strong> vraag naar <strong>zwemwater</strong> te kwantificeren zijn gegevens over <strong>de</strong> zwem<strong>de</strong>elname en<br />
<strong>de</strong> bevolk<strong>in</strong>gsopbouw nodig. Het aantal zwemmers dat gebruik maakt van open<br />
<strong>zwemwater</strong> baseren we op het Cont<strong>in</strong>uVrijeTijdsOn<strong>de</strong>rzoek (CVTO, 2006-2007 en 2008-<br />
2009). Dit CVTO is een tweejaarlijks on<strong>de</strong>rzoek naar het vrijetijdsgedrag van Ne<strong>de</strong>rlan<strong>de</strong>rs,<br />
waarbij wekelijks 350 mensen wor<strong>de</strong>n on<strong>de</strong>rvraagd over <strong>de</strong> door hen on<strong>de</strong>rnomen<br />
activiteiten. Zwemmen <strong>in</strong> rivier/meer is één van <strong>de</strong>ze activiteiten. Omdat het hier een zeer<br />
grootschalig en uitgebreid on<strong>de</strong>rzoek betreft, gebruiken we <strong>de</strong>ze gegevens <strong>in</strong> het<br />
<strong>zwemwater</strong>mo<strong>de</strong>l. In on<strong>de</strong>rstaand ka<strong>de</strong>r staan <strong>de</strong> belangrijkste gegevens 3 .<br />
Ka<strong>de</strong>r: kengetallen vraag naar zwemmen (gebaseerd op CVTO-on<strong>de</strong>rzoeken)<br />
• Totaal bijna 50 miljoen keer zwemmen <strong>in</strong> rivier/meer per jaar (<strong>in</strong> heel Ne<strong>de</strong>rland)<br />
• Op zomerse dagen 4 wordt 1.1 miljoen keer gezwommen (ca 6,5% van <strong>de</strong> bevolk<strong>in</strong>g)<br />
• Ver<strong>de</strong>eld over <strong>de</strong> leeftijdscategorieën:<br />
o 0-15 jaar -> 8,5%<br />
o 15-25 jaar -> 7,6%<br />
o 25-45 jaar -> 5,2%<br />
o 45-65 jaar -> 5,8%<br />
o 65+ jaar -> 6,7%<br />
• Voor <strong>Utrecht</strong> met 1.2 miljoen <strong>in</strong>woners betekent dit bijna 80.000 zwemmers op een<br />
zomerse dag.<br />
In hoofdstuk 4 gaan we <strong>in</strong> op <strong>de</strong> geconstateer<strong>de</strong> zwem<strong>de</strong>elname <strong>in</strong> <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cie <strong>Utrecht</strong> <strong>in</strong><br />
relatie tot <strong>de</strong> lan<strong>de</strong>lijke <strong>de</strong>elnamecijfers.<br />
2<br />
Een officiële <strong>zwemwater</strong>locatie is een <strong>zwemwater</strong>locatie die door <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cie (GS) is aangewezen volgens <strong>de</strong><br />
Europese Zwemwaterrichtlijn<br />
3<br />
Het aantal keer dat gezwommen wordt, hangt af van <strong>de</strong> weersomstandighe<strong>de</strong>n. Zo was 2006 een zomer met relatief<br />
veel zomerse dagen, terwijl 2008 veel m<strong>in</strong><strong>de</strong>r mooie dagen ken<strong>de</strong>. De cijfers die <strong>in</strong> dit ka<strong>de</strong>r staan, zijn gecorrigeerd<br />
voor een ‘gemid<strong>de</strong>l<strong>de</strong>’ zomer.<br />
4<br />
Zie hoofdstuk 4 (‘Discussie’) voor <strong>de</strong> <strong>in</strong>terpretatie van het begrip ‘zomerse dagen’<br />
10<br />
Kenniscentrum Recreatie
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
De gegevens over <strong>de</strong> opbouw van <strong>de</strong> bevolk<strong>in</strong>g zijn afkomstig uit <strong>de</strong> wijk- en<br />
buurtgegevens van het CBS. Met behulp van <strong>de</strong>ze gegevens en <strong>de</strong> zwem<strong>de</strong>elname per<br />
leeftijdscategorie is <strong>de</strong> totale vraag naar <strong>zwemwater</strong> per buurt berekend. Omdat <strong>de</strong><br />
eenheid buurten te groot is om ruimtelijk mee te rekenen, zijn <strong>de</strong> buurtgegevens<br />
omgerekend naar gridcellen (van 1 bij 1 kilometer).<br />
Vraag naar <strong>zwemwater</strong> vanuit <strong>de</strong> verblijfsrecreant 5<br />
Om <strong>de</strong> vraag naar <strong>zwemwater</strong> vanuit <strong>de</strong> verblijfsrecreant te kwantificeren is het aantal<br />
toeristen <strong>in</strong> <strong>de</strong> zomermaan<strong>de</strong>n van belang. Van <strong>de</strong> circa 2 miljoen overnacht<strong>in</strong>gen door<br />
Ne<strong>de</strong>rlan<strong>de</strong>rs <strong>in</strong> <strong>Utrecht</strong> v<strong>in</strong><strong>de</strong>n er ruim 800 duizend <strong>in</strong> <strong>de</strong> maan<strong>de</strong>n juli en augustus<br />
plaats. Buitenlandse toeristen overnachten ruim 500 duizend keer per jaar <strong>in</strong> <strong>Utrecht</strong>,<br />
waarvan ruim 120 duizend <strong>in</strong> <strong>de</strong> zomermaan<strong>de</strong>n (juli en augustus). Ne<strong>de</strong>rlandse en<br />
buitenlandse toeristen samen zorgen dus voor een kle<strong>in</strong>e miljoen overnacht<strong>in</strong>gen <strong>in</strong> juli<br />
en augustus, wat betekent dat er gemid<strong>de</strong>ld 15 duizend toeristen per dag <strong>in</strong> <strong>Utrecht</strong><br />
overnachten.<br />
Deze toeristen verblijven <strong>in</strong> logiesaccommodaties, waarbij we het aantal overnacht<strong>in</strong>gen<br />
over <strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong> soorten accommodaties hebben ver<strong>de</strong>eld. 10% van <strong>de</strong><br />
overnacht<strong>in</strong>gen <strong>in</strong> <strong>Utrecht</strong> v<strong>in</strong>dt <strong>in</strong> hotels plaats, <strong>de</strong> rest op camp<strong>in</strong>gs of bungalowparken.<br />
Per accommodatie is op <strong>de</strong>ze manier het aantal toeristen op een dag (<strong>in</strong> juli/augustus)<br />
bepaald. De locaties van <strong>de</strong> logiesaccommodaties zijn door <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cie <strong>Utrecht</strong><br />
aangeleverd.<br />
Omdat er geen cijfers bekend zijn over hoe vaak mensen tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> vakantie zwemmen 6 ,<br />
gebruiken we het lan<strong>de</strong>lijke gemid<strong>de</strong>l<strong>de</strong> <strong>de</strong>elnamecijfer (zie ka<strong>de</strong>r 1) van 6.5%. Dit levert<br />
een totale vraag vanuit <strong>de</strong> verblijfsrecreant op van ruim 1400 zwemmers. Vergeleken met<br />
<strong>de</strong> totale vraag vanuit <strong>de</strong> dagrecreant (ca 80.000) is dit een ger<strong>in</strong>g aantal.<br />
Figuur 2 geeft <strong>de</strong> resultaten van <strong>de</strong> vraagbereken<strong>in</strong>g vanuit <strong>de</strong> dag- en verblijfsrecreant<br />
samen. In <strong>de</strong> figuur is alleen <strong>de</strong> vraag <strong>in</strong> <strong>Utrecht</strong> afgebeeld, voor <strong>de</strong> bereken<strong>in</strong>g wordt<br />
echter ook <strong>de</strong> vraag <strong>in</strong> omr<strong>in</strong>gen<strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cies meegenomen. Re<strong>de</strong>n hiervoor is dat<br />
mensen uit bijvoorbeeld Gel<strong>de</strong>rland ook gebruik maken van het <strong>zwemwater</strong>aanbod <strong>in</strong><br />
<strong>Utrecht</strong>.<br />
5<br />
Gebaseerd op het Cont<strong>in</strong>u Vakantie On<strong>de</strong>rzoek (CVO), 2009<br />
6<br />
Het CVO bevat wel <strong>de</strong> activiteit ‘zwemmen’, maar hierbij wordt geen on<strong>de</strong>rscheid gemaakt <strong>in</strong> zwemmen <strong>in</strong> b<strong>in</strong>nenbad,<br />
buitenbad of oppervlaktewater.<br />
Kenniscentrum Recreatie 11
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
Figuur 2: vraag naar <strong>zwemwater</strong> (dag- en verblijfsrecreant)<br />
2.2 Aanbod<br />
De ‘aanbod’ kant van het <strong>zwemwater</strong>mo<strong>de</strong>l wordt bepaald door het aantal beschikbare<br />
officiële <strong>zwemwater</strong>locaties en <strong>de</strong> zwemcapaciteit van <strong>de</strong> locatie. Hiervoor zijn <strong>de</strong><br />
<strong>zwemwater</strong>profielen 7 en gegevens van beheer<strong>de</strong>rs gebruikt. Ook <strong>de</strong> officiële<br />
<strong>zwemwater</strong>locaties die vlak over <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>ciegrens liggen, hebben <strong>in</strong>vloed op het<br />
beschikbare aanbod (mensen uit <strong>Utrecht</strong> kunnen tenslotte gebruik maken van <strong>zwemwater</strong><br />
<strong>in</strong> bijvoorbeeld Gel<strong>de</strong>rland). Bij <strong>de</strong> vraag-aanbod analyse is het aanbod van officiële<br />
<strong>zwemwater</strong>locaties van <strong>de</strong> omr<strong>in</strong>gen<strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cies daarom meegenomen. Het gaat dan<br />
bijvoorbeeld om <strong>de</strong> <strong>zwemwater</strong>locaties aan <strong>de</strong> Loosdrechtse Plassen, locaties Zeumeren en<br />
Eiland van Maurik <strong>in</strong> Gel<strong>de</strong>rland en <strong>de</strong> zwemlocatie aan <strong>de</strong> Nieuwkoopse Plassen 8 . Locatie<br />
De Strook ligt op <strong>de</strong> grens van <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cie <strong>Utrecht</strong> en Noord-Holland (<strong>de</strong> zwemlocatie ligt<br />
<strong>in</strong> <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cie <strong>Utrecht</strong> maar het waterbeheer ligt bij Noord-Holland) en is <strong>in</strong> dit<br />
on<strong>de</strong>rzoek meegenomen als Noord-Hollandse zwemlocatie (nr. 24 <strong>in</strong> figuur 3).<br />
Figuur 3 geeft een overzicht van <strong>de</strong> <strong>zwemwater</strong>locaties <strong>in</strong> <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cie. Naast <strong>de</strong> officiële<br />
<strong>zwemwater</strong>locaties (23 stuks) zijn <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n <strong>in</strong> <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cie <strong>Utrecht</strong> (13 stuks)<br />
afgebeeld. De <strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n buiten <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cie (zoals <strong>in</strong> Nijkerk, Voorthuizen,<br />
Barneveld en E<strong>de</strong>) zijn niet <strong>in</strong> <strong>de</strong> analyse meegenomen en daarom ook niet op kaart<br />
afgebeeld. De nummers bij <strong>de</strong> officiële <strong>zwemwater</strong>locaties verwijzen naar bijlage 2. In<br />
<strong>de</strong>ze bijlage is ook <strong>de</strong> gebruikte capaciteit (figuur 4) opgenomen.<br />
7<br />
Een <strong>zwemwater</strong>profiel is een uitgebrei<strong>de</strong> karakterschets van een <strong>zwemwater</strong>, <strong>in</strong>clusief een beschrijv<strong>in</strong>g van bronnen<br />
van verontre<strong>in</strong>ig<strong>in</strong>g en risico's die hieruit voortkomen. De waterbeheer<strong>de</strong>r stelt voor elke officiële zwemlocatie een<br />
<strong>zwemwater</strong>profiel op.<br />
8<br />
Locatie Overbos vlak over <strong>de</strong> grens <strong>in</strong> Gel<strong>de</strong>rland is niet meegenomen <strong>in</strong> <strong>de</strong> analyse, omdat <strong>de</strong>ze locatie niet openbaar<br />
toegankelijk is (alleen voor gasten en abonnementhou<strong>de</strong>rs).<br />
12<br />
Kenniscentrum Recreatie
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
Figuur 3: <strong>zwemwater</strong>locaties<br />
Figuur 4: capaciteit <strong>zwemwater</strong>locaties<br />
Kenniscentrum Recreatie 13
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
2.3 Bereidheid tot reizen<br />
Niet ie<strong>de</strong>reen is bereid om een grote afstand af te leggen om te gaan zwemmen. Deze<br />
zogeheten bereidheid tot reizen is <strong>in</strong> het <strong>zwemwater</strong>mo<strong>de</strong>l opgenomen als<br />
afstandsvervalcurve (figuur 5). Dit is een grafiek die aangeeft wat <strong>de</strong> <strong>in</strong>vloed is van<br />
toenemen<strong>de</strong> afstand op <strong>de</strong> zwem<strong>de</strong>elname. In on<strong>de</strong>rstaand figuur zijn twee curven<br />
opgenomen. De lichtblauwe curve geeft <strong>de</strong> bereidheid aan zoals <strong>de</strong>ze is afgeleid uit <strong>de</strong><br />
gegevens uit CVTO. De curve geeft aan dat 80% van <strong>de</strong> zwemmers bereid is om 5 kilometer<br />
te reizen, maar nog maar 25% 10 kilometer wil reizen. Deze curve is gebruikt bij <strong>de</strong><br />
bereken<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> uitgangssituatie (zie paragraaf 2.4). De donkerblauwe curve geeft een<br />
normafstand aan: ie<strong>de</strong>reen is bereid om vijf kilometer te reizen, maar niemand is bereid<br />
om ver<strong>de</strong>r te reizen. In <strong>de</strong> aanbevel<strong>in</strong>gen, zie hoofdstuk 5, wordt verwezen naar <strong>de</strong>ze<br />
curve. Uit on<strong>de</strong>rzoek van Recreatie Mid<strong>de</strong>n Ne<strong>de</strong>rland naar <strong>de</strong> herkomst van bezoekers<br />
van een aantal recreatieplassen blijkt dat mensen wellicht bereid zijn ver<strong>de</strong>r te reizen naar<br />
recreatieplassen met een bovenregionale functie (zoals het Henschotermeer).In hoofdstuk<br />
vier komen we hierop terug.<br />
Figuur 5: bereidheid tot reizen<br />
In het <strong>zwemwater</strong>mo<strong>de</strong>l rekenen we niet met hemelsbre<strong>de</strong> afstan<strong>de</strong>n, maar met<br />
‘afstan<strong>de</strong>n over <strong>de</strong> weg’. Dit betekent dat er reken<strong>in</strong>g wordt gehou<strong>de</strong>n met barrières, zoals<br />
snelwegen. Deze zijn niet overal over te steken, waardoor een zwemlocatie aan <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re<br />
kant van <strong>de</strong> snelweg alleen via een omweg (en dus een langere afstand) te bereiken is.<br />
14<br />
Kenniscentrum Recreatie
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
2.4 Scenario’s<br />
Met het <strong>zwemwater</strong>mo<strong>de</strong>l is het mogelijk om verschillen<strong>de</strong> situaties (scenario’s) door te<br />
rekenen. In dit on<strong>de</strong>rzoek zijn drie bereken<strong>in</strong>gen uitgevoerd:<br />
De uitgangssituatie<br />
In <strong>de</strong> uitgangssituatie is <strong>de</strong> vraag naar open <strong>zwemwater</strong> getoetst aan het aanbod van<br />
officiële <strong>zwemwater</strong>locaties <strong>in</strong> 2010 met gebruik van <strong>de</strong> lichtblauwe afstandsvervalcurve<br />
uit figuur 5. De uitgangssituatie brengt het actuele aanbod en eventuele tekorten aan<br />
<strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> beeld. De uitgangssituatie is <strong>de</strong> ‘nul’met<strong>in</strong>g en vormt <strong>de</strong> basis voor<br />
doorreken<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re scenario’s.<br />
Scenario 1: <strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n als aanvull<strong>in</strong>g op het huidige aanbod<br />
Dit scenario berekent <strong>de</strong> tekorten aan open <strong>zwemwater</strong> wanneer <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n aan<br />
het aanbod wor<strong>de</strong>n toegevoegd. Hierbij nemen we aan dat voor ie<strong>de</strong>reen een<br />
<strong>openlucht</strong>bad een alternatief is voor een open <strong>zwemwater</strong>locatie. De resultaten laten zien<br />
<strong>in</strong> hoeverre <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n qua locatie en capaciteit van toegevoeg<strong>de</strong> waar<strong>de</strong> zijn voor<br />
het <strong>zwemwater</strong>aanbod.<br />
Scenario 2: huidig aanbod met toekomstige bevolk<strong>in</strong>gssamenstell<strong>in</strong>g (2030)<br />
Het totale aantal <strong>in</strong>woners van <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cie <strong>Utrecht</strong> neemt tot 2030 met 18% toe tot ruim<br />
1.4 miljoen 9 . Regionaal zijn er verschillen, zo neemt het aantal <strong>in</strong>woners van het<br />
buitengebied amper toe (of zelfs af), terwijl <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>n <strong>Utrecht</strong>, Amersfoort en Veenendaal<br />
met grote groei te maken krijgen. Niet alleen regionaal zijn er verschillen, ook qua<br />
leeftijdsopbouw zijn er verschuiv<strong>in</strong>gen zichtbaar. Zo daalt het aantal jongeren en stijgt het<br />
aantal 65-plussers.<br />
De vraag naar <strong>zwemwater</strong> zal met <strong>de</strong>ze veran<strong>de</strong>r<strong>in</strong>gen <strong>in</strong> <strong>de</strong> bevolk<strong>in</strong>gssamenstell<strong>in</strong>g ook<br />
veran<strong>de</strong>ren. Mogelijk betekent dit dat extra <strong>zwemwater</strong>locaties of <strong>zwemwater</strong>locaties met<br />
meer capaciteit nodig zijn. In gebie<strong>de</strong>n met bevolk<strong>in</strong>gsdal<strong>in</strong>g kan <strong>de</strong> noodzaak voor het<br />
openblijven van een <strong>zwemwater</strong>locatie <strong>in</strong>zichtelijk wor<strong>de</strong>n gemaakt. Dit scenario<br />
berekent tekorten aan open <strong>zwemwater</strong> die ontstaan wanneer het huidige aanbod van<br />
officiële <strong>zwemwater</strong>locaties wordt getoetst aan <strong>de</strong> toekomstige vraag naar open<br />
<strong>zwemwater</strong>.<br />
9<br />
Bron: Primosprognose <strong>Utrecht</strong>, ABF-Research, <strong>de</strong>cember 2009<br />
Kenniscentrum Recreatie 15
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
16<br />
Kenniscentrum Recreatie
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
3 Resultaten<br />
Dit hoofdstuk geeft <strong>de</strong> uitkomsten weer van <strong>de</strong> tekorten die zijn berekend op basis van <strong>de</strong><br />
uitgangssituatie en <strong>de</strong> twee scenario’s. Het gaat hierbij om <strong>de</strong> tekorten die optre<strong>de</strong>n op een<br />
mooie zomerse dag. De resultaten van <strong>de</strong> bereken<strong>in</strong>gen met het <strong>zwemwater</strong>mo<strong>de</strong>l wor<strong>de</strong>n<br />
weergegeven <strong>in</strong> ‘tekortenkaarten’. Tekorten tre<strong>de</strong>n op als <strong>de</strong> vraag naar <strong>zwemwater</strong> groter<br />
is dan het aanbod van <strong>zwemwater</strong>locaties.<br />
Om <strong>de</strong> resultaten van <strong>de</strong> scenario’s goed te kunnen vergelijken met <strong>de</strong> uitgangssituatie,<br />
zijn <strong>de</strong>ze resultaten ook <strong>in</strong> <strong>de</strong> vorm van ‘verschillenkaarten’ afgebeeld; <strong>de</strong>ze geven <strong>de</strong><br />
verschillen ten opzichte van <strong>de</strong> uitgangssituatie weer. De verschillenkaarten van <strong>de</strong><br />
verschillen<strong>de</strong> scenario’s zijn voor <strong>de</strong> volledigheid <strong>in</strong> bijlage 1 opgenomen.<br />
3.1 De uitgangssituatie<br />
Figuur 6 geeft <strong>de</strong> uitgangssituatie weer. Het betreft <strong>de</strong> tekorten 10 die optre<strong>de</strong>n wanneer <strong>de</strong><br />
vraag vanuit <strong>de</strong> dag- en verblijfsrecreant wordt geconfronteerd met het aanbod aan<br />
officiële <strong>zwemwater</strong>locaties.<br />
Figuur 6: <strong>de</strong> uitgangssituatie<br />
10<br />
De tekorten zijn weergegeven <strong>in</strong> aantal zwemmers per 1x1 km gridcel. Een waar<strong>de</strong> tussen <strong>de</strong> 50 en 100 betekent<br />
bijvoorbeeld dat 50 tot 100 mensen niet terecht kunnen op een <strong>zwemwater</strong>locatie.<br />
Kenniscentrum Recreatie 17
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
Figuur 6 laat dui<strong>de</strong>lijk zien dat er grote tekorten zijn <strong>in</strong> <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cie <strong>Utrecht</strong>. De spreid<strong>in</strong>g<br />
van <strong>de</strong> <strong>zwemwater</strong>locaties is niet optimaal, waardoor veel <strong>in</strong>woners van <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cie geen<br />
<strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> buurt hebben. Vooral <strong>de</strong> situatie rondom Amersfoort/Soest,<br />
Driebergen/Zeist en Veenendaal vraagt aandacht, omdat hier helemaal geen <strong>zwemwater</strong> is.<br />
Ste<strong>de</strong>lijk gebied<br />
Het tekort aan <strong>zwemwater</strong> bestaat voornamelijk <strong>in</strong> <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>lijke gebie<strong>de</strong>n. Als gevolg van<br />
<strong>de</strong> hoge bevolk<strong>in</strong>gsdichtheid <strong>in</strong> <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>n, is <strong>de</strong> vraag naar <strong>zwemwater</strong> hier ook hoog (zie<br />
figuur 2). Dit vraagt om veel en/of grote <strong>zwemwater</strong>locaties <strong>in</strong> en rondom <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>n. De<br />
kaart laat zien dat het aanbod bij lange na niet toereikend is voor <strong>de</strong> vraag. Er tre<strong>de</strong>n twee<br />
situaties op:<br />
• Onvoldoen<strong>de</strong> capaciteit: bij <strong>zwemwater</strong>locaties die <strong>in</strong> het ste<strong>de</strong>lijk gebied liggen is<br />
sprake van onvoldoen<strong>de</strong> capaciteit. Voorbeel<strong>de</strong>n hiervan zijn <strong>de</strong> situatie <strong>in</strong> <strong>Utrecht</strong><br />
en Woer<strong>de</strong>n. De zwemlocaties die hier liggen (Voorveldse Pol<strong>de</strong>r en Plas<br />
Cattenbroek) zijn erg kle<strong>in</strong> en bie<strong>de</strong>n daardoor niet voldoen<strong>de</strong> ruimte om alle vraag<br />
vanuit <strong>Utrecht</strong> en Woer<strong>de</strong>n op te vangen.<br />
• Te grote afstand: De <strong>zwemwater</strong>locaties liggen vaak te ver weg. Voorbeel<strong>de</strong>n hiervan<br />
zien we <strong>in</strong> Amersfoort, Soest, Zeist en Veenendaal. De hoge tekorten die hier<br />
optre<strong>de</strong>n zijn te verklaren doordat er geen <strong>zwemwater</strong>locatie <strong>in</strong> <strong>de</strong> buurt aanwezig<br />
is. De dichtstbijzijn<strong>de</strong> locatie ligt (veel) ver<strong>de</strong>r weg dan <strong>de</strong> mensen bereid zijn om te<br />
reizen. Ook bij Mijdrecht, Lopik en Rhenen tre<strong>de</strong>n hierdoor tekorten op.<br />
Buitengebied<br />
Het aantal <strong>in</strong>woners <strong>in</strong> het buitengebied is buiten <strong>de</strong> kernen erg kle<strong>in</strong>. Dit betekent dat <strong>de</strong><br />
vraag naar <strong>zwemwater</strong> hier ook kle<strong>in</strong> is, waardoor geen (noemenswaardige) tekorten<br />
optre<strong>de</strong>n. In <strong>de</strong> dorpskernen zijn wel tekorten zichtbaar, omdat ook hiervoor geldt dat er<br />
geen <strong>zwemwater</strong>locaties <strong>in</strong> <strong>de</strong> buurt zijn.<br />
18<br />
Kenniscentrum Recreatie
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
3.2 Scenario ‘<strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n’<br />
De prov<strong>in</strong>cie <strong>Utrecht</strong> heeft 13 <strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n die <strong>in</strong> dit scenario als aanvull<strong>in</strong>g op het<br />
aantal officiële open <strong>zwemwater</strong>locaties wor<strong>de</strong>n gezien. On<strong>de</strong>rstaan<strong>de</strong> tabel geeft een<br />
overzicht van <strong>de</strong>ze <strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n.<br />
Tabel 1: Openluchtba<strong>de</strong>n prov<strong>in</strong>cie <strong>Utrecht</strong><br />
Bosbad Amersfoort, Amersfoort<br />
Bosbad De Vuursche, Baarn,<br />
De Koet, Kockengen<br />
De Zwoer, Driebergen<br />
De Weter<strong>in</strong>g, Houten<br />
Bosbad Leersum, Leersum<br />
’t Knopenbad, Montfoort<br />
Merweste<strong>in</strong>, Nieuwege<strong>in</strong><br />
’t Statenbad, Ou<strong>de</strong>water<br />
De Kromme Rijn, <strong>Utrecht</strong><br />
Zwembad Het Valleibad, Veenendaal<br />
Dijnselburg, Zeist<br />
Lobeke, Lopik<br />
Deze zwemba<strong>de</strong>n hebben allemaal een veron<strong>de</strong>rstel<strong>de</strong> capaciteit van 750, met<br />
uitzon<strong>de</strong>r<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n Bosbad Amersfoort (4500), De Kromme Rijn (2500) en<br />
De Zwoer (1500) 11 . Omdat <strong>de</strong> capaciteit van <strong>de</strong>ze drie <strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n fl<strong>in</strong>k hoger ligt dan<br />
<strong>de</strong> veron<strong>de</strong>rstel<strong>de</strong> 750, is het aannemelijk dat <strong>de</strong>ze capaciteit van 750 aan <strong>de</strong> lage kant is.<br />
Figuur 7 laat <strong>de</strong> resulteren<strong>de</strong> tekortenkaart zien van dit scenario (<strong>in</strong> bijlage 1 is <strong>de</strong><br />
bijbehoren<strong>de</strong> verschillenkaart opgenomen).<br />
Figuur 7: tekortenkaart scenario ‘<strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n’<br />
11<br />
De capaciteit van <strong>de</strong>ze drie <strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n is nagevraagd bij <strong>de</strong> beheer<strong>de</strong>rs<br />
Kenniscentrum Recreatie 19
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
Op basis van <strong>de</strong>ze tekortenkaart kan een aantal conclusies wor<strong>de</strong>n getrokken:<br />
• Woer<strong>de</strong>n profiteert van <strong>de</strong> aanwezigheid van <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n <strong>in</strong> Ou<strong>de</strong>water en<br />
Montfoort. Inwoners kunnen nu op <strong>de</strong>ze locaties terecht, waardoor Plas Cattenbroek<br />
<strong>in</strong> Woer<strong>de</strong>n meer capaciteit over houdt voor <strong>de</strong> bewoners van Woer<strong>de</strong>n. Hetzelf<strong>de</strong> is<br />
het geval <strong>in</strong> Leidsche Rijn en Vianen; <strong>de</strong>ze plaatsen profiteren van <strong>de</strong><br />
<strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n <strong>in</strong> <strong>Utrecht</strong> en Nieuwege<strong>in</strong>.<br />
• In <strong>de</strong> directe omgev<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n nemen <strong>de</strong> tekorten fl<strong>in</strong>k af. Vooral<br />
bosbad Amersfoort (met hoge capaciteit) en <strong>de</strong> locaties <strong>in</strong> Zeist, Veenendaal en<br />
Ou<strong>de</strong>water zorgen voor afname van tekorten. Bosbad <strong>de</strong> Vuursche laat geen afname<br />
van tekorten <strong>in</strong> <strong>de</strong> directe omgev<strong>in</strong>g zien. Omdat hier geen mensen vlak <strong>in</strong> <strong>de</strong> buurt<br />
wonen, tre<strong>de</strong>n geen tekorten op. Soest en omgev<strong>in</strong>g hebben wel profijt van dit<br />
bosbad, <strong>de</strong> tekorten nemen hier dan ook af.<br />
• Ondanks afname van tekorten door <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n als alternatief aanbod te<br />
zien, blijven er grote tekorten <strong>in</strong> <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cie bestaan: Amersfoort, Soest,<br />
Veenendaal, <strong>Utrecht</strong> en Woer<strong>de</strong>n hebben nog te we<strong>in</strong>ig zwemaanbod om <strong>in</strong> alle<br />
vraag te voorzien.<br />
• De <strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n vormen qua locaties zeker een goe<strong>de</strong> aanvull<strong>in</strong>g op het<br />
<strong>zwemwater</strong>aanbod. In hoofdstuk vier gaan we <strong>in</strong> op <strong>de</strong> aanname dat een<br />
<strong>openlucht</strong>bad een alternatief vormt voor een open <strong>zwemwater</strong>locatie.<br />
Foto: zwemplas De Meent<br />
20<br />
Kenniscentrum Recreatie
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
3.3 Scenario ‘2030’<br />
In dit scenario is berekend wat <strong>de</strong> vraag naar <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> 2030 zal zijn. Hiervoor is<br />
gebruik gemaakt van bevolk<strong>in</strong>gsprognoses (aantal <strong>in</strong>woners en leeftijdsopbouw) per<br />
gemeente 12 . Figuur 8 laat <strong>de</strong> vraag <strong>in</strong> 2030 zien. De bijbehoren<strong>de</strong> verschilkaart is<br />
opgenomen <strong>in</strong> bijlage 1.<br />
Figuur 8: vraag naar <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> 2030<br />
De vraag naar <strong>zwemwater</strong> neemt sterk toe <strong>in</strong> <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>n <strong>Utrecht</strong>, Amersfoort en<br />
Veenendaal. Ook Zeist, Woer<strong>de</strong>n en Nieuwege<strong>in</strong> krijgen te maken met toenemen<strong>de</strong><br />
behoefte aan <strong>zwemwater</strong>. Driebergen, Rhenen en het zuidwesten van <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cie laten<br />
we<strong>in</strong>ig toename zien.<br />
12<br />
Bron: Primosprognose <strong>Utrecht</strong>, ABF-Research, <strong>de</strong>cember 2009<br />
Kenniscentrum Recreatie 21
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
Figuur 9 toont <strong>de</strong> tekortenkaart voor dit scenario. In bijlage 1 is <strong>de</strong> bijbehoren<strong>de</strong><br />
verschillenkaart opgenomen.<br />
Figuur 9: tekortenkaart scenario ‘2030’<br />
Door <strong>de</strong> sterke toename van <strong>de</strong> vraag <strong>in</strong> <strong>de</strong> stad <strong>Utrecht</strong>, wor<strong>de</strong>n <strong>de</strong> tekorten hier nog veel<br />
groter dan ze al waren. Het gemis aan <strong>zwemwater</strong> met veel capaciteit komt hier dui<strong>de</strong>lijk<br />
naar voren. Hetzelf<strong>de</strong> geldt voor <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>n Amersfoort en Veenendaal; <strong>de</strong>ze plaatsen<br />
hebben <strong>in</strong> <strong>de</strong> uitgangssituatie al grote tekorten, door toename van <strong>de</strong> vraag wor<strong>de</strong>n <strong>de</strong>ze<br />
tekorten nog groter. Bij Woer<strong>de</strong>n valt het op dat er geen toename van tekorten is, terwijl<br />
er wel sprake is van een toegenomen vraag. Dit komt doordat Plas Cattenbroek <strong>in</strong> <strong>de</strong><br />
toekomst een capaciteitsuitbreid<strong>in</strong>g zal krijgen tot 3000. Deze uitbreid<strong>in</strong>g is <strong>in</strong> <strong>de</strong><br />
bereken<strong>in</strong>g meegenomen. Het is meteen dui<strong>de</strong>lijk dat capaciteitsuitbreid<strong>in</strong>g een goe<strong>de</strong><br />
mogelijkheid is om <strong>zwemwater</strong>tekorten terug te dr<strong>in</strong>gen.<br />
22<br />
Kenniscentrum Recreatie
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
4 Overweg<strong>in</strong>gen<br />
Dit hoofdstuk beschrijft enkele on<strong>de</strong>rwerpen die van belang zijn bij <strong>de</strong> <strong>in</strong>terpretatie van<br />
<strong>de</strong> resultaten. In paragraaf 4.1 bespreken we een aantal aannames die gebruikt zijn bij <strong>de</strong><br />
mo<strong>de</strong>lbereken<strong>in</strong>gen. In <strong>de</strong> twee<strong>de</strong> paragraaf wor<strong>de</strong>n nog enkele algemene<br />
aandachtspunten beschreven.<br />
4.1 Invloed aannames op resultaten<br />
Bij het werken met (ruimtelijke) mo<strong>de</strong>llen wor<strong>de</strong>n altijd aannames gebruikt. Voor <strong>de</strong><br />
<strong>in</strong>terpretatie van <strong>de</strong> resultaten is het nuttig <strong>de</strong> <strong>in</strong>vloed van een aantal aannames toe te<br />
lichten.<br />
Capaciteit <strong>zwemwater</strong>locaties<br />
Het aantal zwemmers dat op een zwemlocatie terecht kan, is een belangrijk on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>el van<br />
het <strong>zwemwater</strong>mo<strong>de</strong>l. Uit <strong>de</strong> resultaten blijkt dat bijna alle locaties ‘vol’ zitten, waardoor<br />
tekorten <strong>in</strong> <strong>de</strong> nabije omgev<strong>in</strong>g groot zijn. Om <strong>de</strong> capaciteit van <strong>de</strong> <strong>zwemwater</strong>locaties te<br />
bepalen, zijn on<strong>de</strong>r an<strong>de</strong>re <strong>zwemwater</strong>profielen gebruikt. In <strong>de</strong>ze profielen wordt vaak<br />
aangegeven dat het aantal zwemmers niet goed te bepalen is en wordt een ‘beste’<br />
schatt<strong>in</strong>g gegeven.<br />
In <strong>de</strong> praktijk kan het zijn dat er meer mensen op een locatie terecht kunnen dan gebruikt<br />
<strong>in</strong> het mo<strong>de</strong>l. Wanneer een oploss<strong>in</strong>g voor een gebied met tekorten wordt gezocht, is het<br />
raadzaam om ook <strong>de</strong> gebruikte capaciteiten te bekijken en te beoor<strong>de</strong>len of <strong>de</strong>ze <strong>in</strong> <strong>de</strong><br />
praktijk wellicht hoger liggen. In <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cie <strong>Utrecht</strong> is echter niet <strong>de</strong> capaciteit van <strong>de</strong><br />
<strong>zwemwater</strong>locaties het grootste probleem, maar überhaupt <strong>de</strong> aanwezigheid van een<br />
locatie dicht <strong>in</strong> <strong>de</strong> buurt van <strong>de</strong> bewoners.<br />
Foto: Haarrijnse Plas<br />
Kenniscentrum Recreatie 23
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
Zwem<strong>de</strong>elname<br />
De vraag naar <strong>zwemwater</strong> is bepaald door <strong>de</strong> zwem<strong>de</strong>elname (op basis van lan<strong>de</strong>lijk<br />
on<strong>de</strong>rzoek) en <strong>de</strong> bevolk<strong>in</strong>gsopbouw van <strong>de</strong> <strong>in</strong>woners van <strong>Utrecht</strong>. Uit na<strong>de</strong>re analyse van<br />
CVTO cijfers blijkt dat zwemmen <strong>in</strong> open water door <strong>in</strong>woners van <strong>Utrecht</strong> m<strong>in</strong><strong>de</strong>r vaak<br />
wordt gedaan dan op basis van het <strong>in</strong>woneraantal verwacht mag wor<strong>de</strong>n. Het kan zijn dat<br />
dit komt doordat er tekorten aan <strong>zwemwater</strong> zijn.<br />
De gebruikte zwem<strong>de</strong>elname (ca. 6.5%) is nog laag ten opzichte van het door het<br />
M<strong>in</strong>isterie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) gebruikte percentage<br />
(‚op topdag zwemt 10% van <strong>de</strong> bevolk<strong>in</strong>g‛). Dit betekent dat <strong>de</strong> bereken<strong>de</strong> vraag aan <strong>de</strong><br />
behou<strong>de</strong>n<strong>de</strong> kant is en <strong>de</strong> tekorten aan <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> werkelijkheid misschien nog hoger<br />
liggen.<br />
Wensen van <strong>de</strong> zwemmers<br />
In het <strong>zwemwater</strong>mo<strong>de</strong>l wordt reken<strong>in</strong>g gehou<strong>de</strong>n met verschillen<strong>de</strong> behoeften aan<br />
<strong>zwemwater</strong> voor <strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong> leeftijdsgroepen. Naast leeftijd, kunnen an<strong>de</strong>re<br />
kenmerken <strong>in</strong>teressant zijn om recreatiegedrag te voorspellen. Zo houdt <strong>de</strong><br />
leefstijlenbena<strong>de</strong>r<strong>in</strong>g reken<strong>in</strong>g met <strong>de</strong> normen, waar<strong>de</strong>n en <strong>in</strong>teresses van mensen en<br />
daarmee met belev<strong>in</strong>gsaspecten. Uit on<strong>de</strong>rzoek 13 blijkt bijvoorbeeld dat recreëren aan<br />
water relatief populair is on<strong>de</strong>r mensen uit <strong>de</strong> ‘ro<strong>de</strong> wereld’. Recreatie betekent voor <strong>de</strong>ze<br />
ro<strong>de</strong> groep naast ontspann<strong>in</strong>g en sportiviteit ook het opzoeken van avontuur en<br />
afwissel<strong>in</strong>g (zie bijlage 3). Bij <strong>de</strong> <strong>in</strong>richt<strong>in</strong>g van een zwemlocatie kan goed wor<strong>de</strong>n<br />
aangesloten op <strong>de</strong>ze leefstijlenbena<strong>de</strong>r<strong>in</strong>g. De ene zwemlocatie zal goed passen <strong>in</strong> het<br />
wensbeeld van <strong>de</strong> ro<strong>de</strong> groep, terwijl een an<strong>de</strong>re locatie bij <strong>de</strong> ‘groene rustzoeker’ past.<br />
Bereidheid tot reizen<br />
Sommige <strong>zwemwater</strong>locaties richten zich niet alleen op zwemmers uit <strong>de</strong> directe<br />
omgev<strong>in</strong>g, maar ook op mensen van ver<strong>de</strong>r weg. Zo trekt het Henschotermeer niet alleen<br />
bezoekers uit <strong>de</strong> omliggen<strong>de</strong> gemeenten Wou<strong>de</strong>nberg en <strong>Utrecht</strong>se Heuvelrug, maar komt<br />
18% van <strong>de</strong> bezoekers uit Amersfoort en 20% zelfs van buiten <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cie <strong>Utrecht</strong> 14 . Het<br />
grote aantal mensen uit Amersfoort dat hier gaat recreëren, duidt er wellicht op dat<br />
mensen bij gebrek aan <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> buurt, bereid zijn ver<strong>de</strong>r te reizen voor<br />
<strong>zwemwater</strong>. Overigens trekt het Henschotermeer relatief we<strong>in</strong>ig mensen uit Veenendaal,<br />
terwijl ook daar het <strong>zwemwater</strong>tekort heel hoog is. Uit hetzelf<strong>de</strong> on<strong>de</strong>rzoek van Recreatie<br />
Mid<strong>de</strong>n Ne<strong>de</strong>rland blijkt dat zwemlocatie Gravenbol wel veel mensen uit Veenendaal trekt<br />
(9%). In het <strong>zwemwater</strong>mo<strong>de</strong>l rekenen we met <strong>de</strong> lan<strong>de</strong>lijke gemid<strong>de</strong>l<strong>de</strong> gegevens<br />
(afkomstig uit CVTO). De bereken<strong>de</strong> tekorten <strong>in</strong> Amersfoort kunnen <strong>in</strong> <strong>de</strong> werkelijkheid<br />
dus iets lager zijn, omdat mensen naar het Henschotermeer gaan om te zwemmen.<br />
Zwemgedrag op zomerse dagen<br />
Het is dui<strong>de</strong>lijk dat <strong>de</strong> activiteit ‘recreëren aan water’ vooral een populaire activiteit is op<br />
mooie zomerse dagen. Dat blijkt ook uit <strong>de</strong> CVTO on<strong>de</strong>rzoeken. De meeste<br />
zwemactiviteiten wor<strong>de</strong>n on<strong>de</strong>rnomen op dagen met een temperatuur hoger dan 25<br />
gra<strong>de</strong>n. Om <strong>de</strong> zwem<strong>de</strong>elname te bepalen is daarom naar <strong>de</strong>ze zomerse dagen gekeken<br />
om <strong>de</strong> gemid<strong>de</strong>l<strong>de</strong> <strong>de</strong>elname te bepalen 15 .<br />
13<br />
On<strong>de</strong>rzoek van RECRON en The SmartAgent Company naar doelgroepsegmenter<strong>in</strong>g dagrecreatie, zie bijlage 3<br />
14<br />
Bron: Recreatie Mid<strong>de</strong>n Ne<strong>de</strong>rland, 2008<br />
15<br />
In 2006 waren en 29 zomerse dagen, <strong>in</strong> 2008 slechts 11.<br />
24<br />
Kenniscentrum Recreatie
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
Open <strong>zwemwater</strong> versus <strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n<br />
Uit on<strong>de</strong>rzoek <strong>in</strong> <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cie Overijssel 16 blijkt dat van <strong>de</strong> mensen die zwemmen<br />
ongeveer 40% een voorkeur heeft voor zwemmen <strong>in</strong> open water, 35% liever <strong>in</strong> een<br />
<strong>openlucht</strong>bad zwemt en 25% geen voorkeur heeft. Dit betekent dat <strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n niet<br />
voor ie<strong>de</strong>reen een alternatief zijn voor het zwemmen <strong>in</strong> open water, maar dat ruim <strong>de</strong><br />
helft van <strong>de</strong> mensen hier wel genoegen mee neemt of zelfs <strong>de</strong> voorkeur aan geeft.<br />
4.2 Aandachtspunten<br />
Gevolgen van tekorten aan <strong>zwemwater</strong><br />
Tekorten aan <strong>zwemwater</strong> kunnen lei<strong>de</strong>n tot ongewenste gevolgen, zoals:<br />
• Mensen gaan zwemmen op ongewenste locaties, zoals grachten <strong>in</strong> <strong>Utrecht</strong> en <strong>de</strong><br />
Lek. Ongewenste locaties kunnen onveilig zijn door bijvoorbeeld aanwezigheid van<br />
scheepvaart, maar ook door slechte waterkwaliteit (botulisme, blauwalg).<br />
• Mensen wijken uit naar locaties aan <strong>de</strong> kust, waardoor daar <strong>de</strong> druk toeneemt (met<br />
bijkomen<strong>de</strong> mobiliteitsproblemen).<br />
• Grote recreatieplassen zoals het Henschotermeer krijgen te maken met meer<br />
bezoekers dan ze kunnen accommo<strong>de</strong>ren, dit leidt mogelijk tot opstopp<strong>in</strong>gen.<br />
• Door klimaatveran<strong>de</strong>r<strong>in</strong>g en hittestress (voornamelijk <strong>in</strong> <strong>de</strong> dichtbebouw<strong>de</strong> ste<strong>de</strong>n)<br />
wor<strong>de</strong>n <strong>de</strong> mogelijkhe<strong>de</strong>n om verkoel<strong>in</strong>g te krijgen nog belangrijker. Het gemis aan<br />
<strong>zwemwater</strong> kan dan lei<strong>de</strong>n tot gezondheidsklachten.<br />
Verondiepen van diepe zwemplassen<br />
Het verondiepen van diepe zwemplassen met licht vervuil<strong>de</strong> grond en baggerspecie kan<br />
negatieve effecten hebben op <strong>de</strong> kwaliteit van het <strong>zwemwater</strong> en daardoor risico’s met<br />
zich meebrengen voor <strong>de</strong> hygiëne en gezondheid van zwemmers. Het gaat hier met name<br />
om risico’s die optre<strong>de</strong>n tij<strong>de</strong>ns het vullen en tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> e<strong>in</strong>dfase van <strong>de</strong> werkzaamhe<strong>de</strong>n:<br />
• Verspreid<strong>in</strong>g van verontre<strong>in</strong>ig<strong>in</strong>gen en organismen uit <strong>de</strong> grond en baggerspecie<br />
tij<strong>de</strong>ns en na het storten;<br />
• Vrijkomen van veel zweven<strong>de</strong> stof en colloïdale <strong>de</strong>len wat leidt tot vertroebel<strong>in</strong>g en<br />
extra kans op verspreid<strong>in</strong>g van aangehechte verontre<strong>in</strong>ig<strong>in</strong>gen;<br />
• Nalever<strong>in</strong>g van fosfaat uit <strong>de</strong> rijke grond en baggerspecie, met als mogelijk gevolg<br />
ontwikkel<strong>in</strong>g en groei van blauwalgen.<br />
Daarnaast draagt zwemmen <strong>in</strong> een plas met baggerspecie niet bij aan een positieve<br />
beeldvorm<strong>in</strong>g en belev<strong>in</strong>g. Op dit moment is er op basis van maatschappelijke onrust geen<br />
draagvlak voor het storten van licht vervuil<strong>de</strong> grond en baggerspecie <strong>in</strong> <strong>zwemwater</strong>.<br />
Natuurontwikkel<strong>in</strong>g en <strong>zwemwater</strong><br />
De functies natuurontwikkel<strong>in</strong>g en <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> oppervlaktewater komen vaak met<br />
elkaar <strong>in</strong> conflict. Met name <strong>de</strong> aanwezigheid van vogels als meeuwen en ganzen kan<br />
lei<strong>de</strong>n tot een slechtere <strong>zwemwater</strong>kwaliteit door <strong>de</strong> hoge concentraties fecale bacteriën.<br />
Bij het zoeken naar oploss<strong>in</strong>gen moeten locaties met een primaire <strong>zwemwater</strong>functie bij<br />
voorkeur zo wor<strong>de</strong>n <strong>in</strong>gericht dat vogels <strong>de</strong> locatie zullen mij<strong>de</strong>n of er moeten gerichte<br />
<strong>in</strong>richt<strong>in</strong>gsmaatregelen wor<strong>de</strong>n getroffen <strong>in</strong> <strong>de</strong> zwemplas.<br />
16<br />
Bron: Staat van Overijssel, 2010<br />
Kenniscentrum Recreatie 25
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
Klimaatveran<strong>de</strong>r<strong>in</strong>g<br />
Bij <strong>de</strong> verwachte klimaatveran<strong>de</strong>r<strong>in</strong>g zal het aantal zomerse dagen toenemen met een<br />
groter aantal tropische dagen. Dit kan tot gevolg hebben dat <strong>de</strong> zwem<strong>de</strong>elname zal stijgen<br />
en <strong>in</strong> <strong>de</strong> toekomst nog meer mensen het water voor verkoel<strong>in</strong>g zullen opzoeken.<br />
Bovendien wor<strong>de</strong>n door <strong>de</strong> verwachtte hittestress (voornamelijk <strong>in</strong> <strong>de</strong> dichtbebouw<strong>de</strong><br />
ste<strong>de</strong>n) <strong>de</strong> mogelijkhe<strong>de</strong>n om verkoel<strong>in</strong>g te krijgen nog belangrijker.<br />
Vergrijz<strong>in</strong>g<br />
Door <strong>de</strong> vergrijz<strong>in</strong>g zal het aantal ou<strong>de</strong>ren dat gebruik wil maken van open <strong>zwemwater</strong><br />
fl<strong>in</strong>k toenemen. De <strong>in</strong>richt<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> zwemplassen zal geschikt moeten zijn voor <strong>de</strong>ze<br />
doelgroep, waarbij aandacht voor veilig en toegankelijk water noodzakelijk is.<br />
Foto: Henschotermeer<br />
26<br />
Kenniscentrum Recreatie
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
5 Conclusies en aanbevel<strong>in</strong>gen<br />
5.1 Conclusies<br />
• Het huidige <strong>zwemwater</strong>aanbod <strong>in</strong> <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cie <strong>Utrecht</strong> is dusdanig dat er <strong>in</strong> een<br />
groot <strong>de</strong>el tekorten optre<strong>de</strong>n. Veel tekorten tre<strong>de</strong>n op dichtbij ste<strong>de</strong>n. Amersfoort,<br />
Soest, Zeist en Veenendaal hebben helemaal geen <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> buurt. De<br />
tekorten zijn hier dan ook zeer groot. De plaatsen <strong>Utrecht</strong>, Woer<strong>de</strong>n, Mijdrecht en<br />
Houten hebben wel locaties <strong>in</strong> <strong>de</strong> buurt, maar door <strong>de</strong> grote vraag vanuit <strong>de</strong>ze<br />
ste<strong>de</strong>n, zijn ook hier grote tekorten.<br />
• In het buitengebied tre<strong>de</strong>n buiten <strong>de</strong> woonkernen geen grote tekorten op, omdat het<br />
aantal <strong>in</strong>woners hier relatief laag is. In <strong>de</strong> kernen zijn wel tekorten te zien, omdat<br />
ook hier geldt dat <strong>zwemwater</strong> te ver ligt.<br />
• Tekorten aan <strong>zwemwater</strong> kunnen lei<strong>de</strong>n tot ongewenste gevolgen, zoals het<br />
zwemmen op ongewenste en onveilige locaties (grachten, grote rivieren).<br />
• De gebruikte zwem<strong>de</strong>elname (ca. 6.5%) is nog laag ten opzichte van het door het<br />
M<strong>in</strong>isterie van EL&I gebruikte percentage (‚op topdag zwemt 10% van <strong>de</strong><br />
bevolk<strong>in</strong>g‛). Dit betekent dat <strong>de</strong> bereken<strong>de</strong> vraag aan <strong>de</strong> behou<strong>de</strong>n<strong>de</strong> kant is en <strong>de</strong><br />
tekorten aan <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> werkelijkheid misschien nog hoger liggen.<br />
• Alle locaties voorzien <strong>in</strong> een grote <strong>zwemwater</strong>behoefte en het moet daarom<br />
voorkomen wor<strong>de</strong>n dat een locatie tij<strong>de</strong>ns het zwemseizoen uitvalt doordat<br />
bijvoorbeeld <strong>de</strong> waterkwaliteit niet op or<strong>de</strong> is.<br />
• Wanneer <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n (13 stuks) als alternatief wor<strong>de</strong>n gezien voor een open<br />
<strong>zwemwater</strong>locatie, nemen <strong>de</strong> <strong>zwemwater</strong>tekorten <strong>in</strong> <strong>de</strong> buurt van <strong>de</strong>ze<br />
<strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n sterk af. De <strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n liggen bijna allemaal <strong>in</strong> gebie<strong>de</strong>n met<br />
grote <strong>zwemwater</strong>tekorten en vormen daarmee een goe<strong>de</strong> aanvull<strong>in</strong>g op het<br />
<strong>zwemwater</strong>aanbod. Vooral het bosbad Amersfoort (met hoge capaciteit) zorgt voor<br />
grote afname van tekorten.<br />
• Zelfs wanneer er reken<strong>in</strong>g wordt gehou<strong>de</strong>n met <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n blijven <strong>de</strong><br />
<strong>zwemwater</strong>tekorten aanzienlijk <strong>in</strong> <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cie. Amersfoort, Soest, Veenendaal,<br />
<strong>Utrecht</strong> en Woer<strong>de</strong>n hebben nog te we<strong>in</strong>ig zwemaanbod om <strong>in</strong> alle vraag te<br />
voorzien.<br />
• De bevolk<strong>in</strong>gsgroei tot 2030 zorgt ervoor dat <strong>de</strong> vraag naar <strong>zwemwater</strong> met bijna<br />
20% groeit ten opzichte van <strong>de</strong> huidige situatie.<br />
• Wanneer er geen extra locaties bijkomen of <strong>de</strong> capaciteit van bestaan<strong>de</strong> locaties niet<br />
wordt vergroot, nemen <strong>de</strong> <strong>zwemwater</strong>tekorten enorm toe. Vooral <strong>in</strong> <strong>Utrecht</strong>,<br />
Amersfoort en Veenendaal wordt <strong>de</strong> situatie er niet beter op. Daar wor<strong>de</strong>n <strong>de</strong> reeds<br />
bestaan<strong>de</strong> tekorten alleen nog maar groter.<br />
• De geplan<strong>de</strong> capaciteitsuitbreid<strong>in</strong>g van Plas Cattenbroek <strong>in</strong> Woer<strong>de</strong>n zorgt ervoor<br />
dat <strong>de</strong> toenemen<strong>de</strong> vraag daar kan wor<strong>de</strong>n geaccommo<strong>de</strong>erd. Er treedt dan ook geen<br />
toename van tekorten rondom Woer<strong>de</strong>n op.<br />
Kenniscentrum Recreatie 27
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
5.2 Aanbevel<strong>in</strong>gen<br />
Op basis van <strong>de</strong> uitgevoer<strong>de</strong> vraag-aanbod analyses bevelen wij <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cie <strong>Utrecht</strong> het<br />
volgen<strong>de</strong> aan:<br />
• Neem <strong>in</strong>itiatief om tekorten aan <strong>zwemwater</strong> te verm<strong>in</strong><strong>de</strong>ren, zodat ongewenste<br />
gevolgen (zoals onveilige situaties en gezondheidsklachten) gem<strong>in</strong>imaliseerd<br />
wor<strong>de</strong>n.<br />
• Realiseer meer officiële <strong>zwemwater</strong>locaties en capaciteit <strong>in</strong> en rondom <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>lijke<br />
gebie<strong>de</strong>n <strong>in</strong> <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cie <strong>Utrecht</strong>. Deze aanbevel<strong>in</strong>g is conform <strong>de</strong> motie (31 527)<br />
van Koppejan c.s. uit 2009 17 . Vooral Amersfoort, <strong>Utrecht</strong> en Veenendaal vragen<br />
extra aandacht.<br />
• Formuleer (<strong>in</strong> het ka<strong>de</strong>r van klimaatveran<strong>de</strong>r<strong>in</strong>g en hittestress) ‘kwaliteitsnormen’<br />
voor <strong>de</strong> bereikbaarheid van <strong>zwemwater</strong>locaties zoals: ‘ie<strong>de</strong>reen moet b<strong>in</strong>nen 5 kilometer<br />
bij <strong>zwemwater</strong> kunnen komen’.<br />
• Voorkom dat een <strong>zwemwater</strong>locatie uitvalt door een slechte waterkwaliteit<br />
(bijvoorbeeld blauwalg) of om veiligheidsre<strong>de</strong>nen (bijvoorbeeld glasscherven op het<br />
strand).<br />
• Houd reken<strong>in</strong>g met ontwikkel<strong>in</strong>gen en situaties die van (na<strong>de</strong>lige) <strong>in</strong>vloed zijn op <strong>de</strong><br />
<strong>zwemwater</strong>kwaliteit, zoals <strong>de</strong> ontwikkel<strong>in</strong>g van natuurvrien<strong>de</strong>lijke oevers, het<br />
verondiepen van plassen <strong>in</strong> verband met slib en <strong>de</strong> aanwezigheid van veel vogels<br />
(met name ganzen).<br />
• Bekijk of er potentiële locaties zijn, die zon<strong>de</strong>r al te veel <strong>in</strong>spann<strong>in</strong>g kunnen wor<strong>de</strong>n<br />
aangewezen als officiële <strong>zwemwater</strong>locatie. Doe daarbij, <strong>in</strong> samenwerk<strong>in</strong>g met<br />
Rijkswaterstaat, ook on<strong>de</strong>rzoek naar zwemmogelijkhe<strong>de</strong>n <strong>in</strong> <strong>de</strong> (grote) rivieren.<br />
• Zorg dat <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n open blijven, zodat die als alternatief kunnen dienen<br />
voor <strong>de</strong> mensen die willen zwemmen <strong>in</strong> open water.<br />
• Wees voorbereid op <strong>de</strong> bevolk<strong>in</strong>gsgroei tot 2030 en zorg voor extra capaciteit en/of<br />
locaties <strong>in</strong> <strong>Utrecht</strong>, Amersfoort en Veenendaal.<br />
• Houd, gezien <strong>de</strong> vergrijzen<strong>de</strong> bevolk<strong>in</strong>gssamenstell<strong>in</strong>g, reken<strong>in</strong>g met <strong>de</strong> kwaliteit<br />
van <strong>de</strong> voorzien<strong>in</strong>gen met <strong>de</strong> nadruk op voor ou<strong>de</strong>ren veilig en toegankelijk water<br />
17<br />
Zie bijlage 4<br />
28<br />
Kenniscentrum Recreatie
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
Bijlage 1 Aanvullen<strong>de</strong> kaarten<br />
In <strong>de</strong>ze bijlage is een aantal aanvullen<strong>de</strong> kaarten opgenomen.<br />
• Verschillenkaart scenario ‘<strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n’ (figuur 10)<br />
• Verschillenkaart vraag naar <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> 2030 (figuur 11)<br />
• Verschillenkaart scenario ‘2030’ (figuur 12)<br />
Figuur 10: verschillenkaart scenario ‘<strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n’<br />
Kenniscentrum Recreatie 29
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
Figuur 11: toename van <strong>de</strong> vraag naar <strong>zwemwater</strong> (2030 ten opzichte van uitgangssituatie)<br />
30<br />
Kenniscentrum Recreatie
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
Figuur 12: verschil tussen uitgangssituatie en scenario ‘2030’<br />
Kenniscentrum Recreatie 31
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
Bijlage 2 Capaciteit <strong>zwemwater</strong>locaties<br />
Id Naam Capaciteit Id Naam Capaciteit<br />
1 't Kle<strong>in</strong>e Zeetje 2.500 13 Strijkviertel 1.500<br />
2 Haarrijnse Plas 5.000 14 Tull en 't Waal 1.500 (2.250 <strong>in</strong> 2030)<br />
3 Down Un<strong>de</strong>r, plas Laagraven 3.000 15 Recreatiecentrum Gravenbol 4.000 18<br />
4 Plas Mid<strong>de</strong>lwaard 3.000 16 Maarsseveense Plassen, overig 850<br />
5 Recreatiecentrum Everste<strong>in</strong> 1.000 17 V<strong>in</strong>keveense plassen, eiland 8 525<br />
6 Henschotermeer 30.000 18 V<strong>in</strong>keveense plassen, eiland 1 2.000<br />
7 Zwemlust 800 19 V<strong>in</strong>keveense plassen, eiland 4 300<br />
8 Strandbad Maarssenveen 10.000 20 V<strong>in</strong>keveense plassen, eiland 5 130<br />
9 De Meent 350 21 V<strong>in</strong>keveense plassen, eiland 3 130<br />
10 De Kikker 700 22 V<strong>in</strong>keveense plassen, eiland 2 1.000<br />
11 Speelvijver Voorveldse Pol<strong>de</strong>r 50 23 Plas Cattenbroek 650 (3.000 <strong>in</strong> 2030)<br />
12 Rietplas 1.000 24 De Strook 2.500<br />
Openluchtbad Kromme Rijn 2.500 Openluchtbad De Zwoer 1.500<br />
Bosbad Amersfoort 4.500 9 an<strong>de</strong>re <strong>openlucht</strong>ba<strong>de</strong>n 750 of meer<br />
18<br />
Deze waar<strong>de</strong> komt uit het <strong>zwemwater</strong>profiel en is gebruikt <strong>in</strong> <strong>de</strong> vraag-aanbod analyse. De capaciteit blijkt <strong>in</strong> <strong>de</strong><br />
praktijk echter lager te zijn (1.500).<br />
32<br />
Kenniscentrum Recreatie
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
Bijlage 3 Segmentatiemo<strong>de</strong>l voor dagrecreatie<br />
Bron: Smart Agent Company en RECRON<br />
Zeven verschillen<strong>de</strong> dagrecreatie belev<strong>in</strong>gswerel<strong>de</strong>n<br />
Zowel <strong>in</strong> <strong>de</strong> vakantie als <strong>in</strong> <strong>de</strong> vrije tijd gaat <strong>de</strong> consument op zoek naar belev<strong>in</strong>g. Een<br />
belev<strong>in</strong>g die <strong>de</strong>el uitmaakt van zijn/haar leefstijl. Een goe<strong>de</strong> belev<strong>in</strong>g die aansluit bij <strong>de</strong><br />
leefstijl van <strong>de</strong> gekozen doelgroep, beantwoordt <strong>in</strong> verschillen<strong>de</strong> opzichten aan <strong>de</strong> wensen<br />
en eisen van <strong>de</strong> recreant. Natuurlijk zijn er ook basiswaar<strong>de</strong>n die voor vrijwel ie<strong>de</strong>reen<br />
gel<strong>de</strong>n als het om vakantie- en vrije tijd belev<strong>in</strong>g gaat: ontspann<strong>in</strong>g, doen waar men z<strong>in</strong> <strong>in</strong><br />
heeft en lekker bijkomen en opla<strong>de</strong>n. Maar daarnaast zijn er vooral verschillen, <strong>de</strong>nk<br />
bijvoorbeeld aan <strong>de</strong> manier waarop mensen willen ontspannen en wat ze dan juist wel of<br />
juist niet willen doen. Sommigen bezoeken graag drukke evenementen en concerten en<br />
an<strong>de</strong>ren zoeken <strong>de</strong> rust en weidsheid van <strong>de</strong> natuur op. Door <strong>de</strong>ze belev<strong>in</strong>gen goed te<br />
bestu<strong>de</strong>ren, met behulp van <strong>de</strong> BSR® on<strong>de</strong>rzoeksmetho<strong>de</strong>, zijn <strong>de</strong> zeven belangrijkste<br />
dagrecreatie belev<strong>in</strong>gswerel<strong>de</strong>n van <strong>de</strong> Ne<strong>de</strong>rlandse recreant bepaald. Elk van <strong>de</strong><br />
belev<strong>in</strong>gswerel<strong>de</strong>n is gekoppeld aan een kleur, afgeleid uit <strong>de</strong> vier basiskleuren van het<br />
BSR® mo<strong>de</strong>l (zijn<strong>de</strong> rood, blauw, geel en groen). Een korte beschrijv<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> zeven<br />
dagrecreatie belev<strong>in</strong>gswerel<strong>de</strong>n v<strong>in</strong>dt u hieron<strong>de</strong>r.<br />
Kenniscentrum Recreatie 33
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
• De consumenten <strong>in</strong> <strong>de</strong> ro<strong>de</strong> en gele belev<strong>in</strong>gswereld zijn vaker op zoek zijn naar<br />
actieve vormen van recreatie.<br />
Als zij vrij zijn willen zij zich lekker kunnen uitleven, activiteiten on<strong>de</strong>rnemen en<br />
zich op een an<strong>de</strong>re (fysiek actieve) manier <strong>in</strong>spannen.<br />
• Consumenten uit <strong>de</strong> blauwe en groene wereld hou<strong>de</strong>n daarentegen vaker van rust<br />
en ontspann<strong>in</strong>g <strong>in</strong> hun vrije tijd.<br />
Een dagje vrij is voor hun vooral tot rust komen en even loskomen uit <strong>de</strong> dagelijkse<br />
beslommer<strong>in</strong>gen.<br />
• Consumenten aan <strong>de</strong> l<strong>in</strong>kerkant (rood en blauw) van het mo<strong>de</strong>l zijn vooral gericht is<br />
op <strong>de</strong> activiteiten die on<strong>de</strong>rnomen kunnen wor<strong>de</strong>n. Dit kunnen zowel culturele als<br />
sportieve activiteiten zijn.<br />
• Consumenten aan <strong>de</strong> rechterkant (geel en groen) zijn meer gericht op het gezelschap<br />
waarmee men op pad gaat.<br />
Lekker weg met het eigen gez<strong>in</strong>, <strong>de</strong> familie, vrien<strong>de</strong>n of kennissen. Ie<strong>de</strong>reen moet<br />
daarbij kunnen doen waar hij z<strong>in</strong> <strong>in</strong> heeft.<br />
Dit bepaalt tevens of er veel of we<strong>in</strong>ig on<strong>de</strong>rnomen wordt.<br />
De 7 dagrecreatieve segmenten zijn:<br />
Uitbundig geel<br />
‘Samen actief bezig zijn, uitgaan en genieten’<br />
Recreanten <strong>in</strong> <strong>de</strong> gele belev<strong>in</strong>gswereld zijn echte levensgenieters die graag samen met<br />
an<strong>de</strong>ren actief en sportief recreëren. Recreatie is voor <strong>de</strong>ze groep genieten, uitgaan en<br />
lekker eten. Actief, sportief, gezellig en verrassend zijn <strong>de</strong> kernwoor<strong>de</strong>n bij <strong>de</strong> vormen van<br />
recreatie die zij kiezen. Contact met an<strong>de</strong>ren – familie, vrien<strong>de</strong>n of kennissen – is<br />
belangrijk. Zij gaan ook regelmatig met een grotere groep dan alleen het eigen gez<strong>in</strong> op<br />
pad. Ze zijn energiek en enthousiast en letten er bij het uitkiezen van een activiteit op dat<br />
ie<strong>de</strong>reen het ook naar <strong>de</strong> z<strong>in</strong> kan hebben. Recreatief w<strong>in</strong>kelen behoort zeker ook tot hun<br />
favoriete bezighe<strong>de</strong>n. En ze beschikken over iets meer budget dan gemid<strong>de</strong>ld.<br />
34<br />
Kenniscentrum Recreatie
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
Gezellig lime<br />
‘Even lekker weg met elkaar’<br />
Gezellig lime recreanten zijn gewone, gezellige mensen die recreëren om zo even weg te<br />
zijn van <strong>de</strong> dagelijkse beslommer<strong>in</strong>gen. Recreëren is ‚even lekker weg met elkaar‛. Daarbij<br />
staat samen zijn, gezelligheid en (sportieve) ontspann<strong>in</strong>g centraal. De lime recreant stelt<br />
daarbij niet van die bijzon<strong>de</strong>re eisen. Een bra<strong>de</strong>rie of rommelmarkt is heel gezellig, je<br />
komt er altijd wel iemand tegen! Lekker vrij zijn, rust en doen waar je op dat moment z<strong>in</strong><br />
<strong>in</strong> hebt, dat telt voor <strong>de</strong> recreanten uit <strong>de</strong> lime belev<strong>in</strong>gswereld. Daarbij wordt wel een<br />
beetje op <strong>de</strong> kosten gelet, je kunt tenslotte je geld maar één keer uitgeven.<br />
Rustig groen<br />
‘Even rust nemen <strong>in</strong> eigen omgev<strong>in</strong>g’<br />
Recreanten uit <strong>de</strong> groene belev<strong>in</strong>gswereld zijn nuchter en recreëren is voor hen niets<br />
an<strong>de</strong>rs dan uitrusten, ontspannen en tijd hebben voor je hobby’s. Even rust nemen <strong>in</strong><br />
eigen omgev<strong>in</strong>g en niets aan je hoofd hebben. In eigen omgev<strong>in</strong>g is genoeg moois te zien<br />
en te ont<strong>de</strong>kken, je hoeft er niet ver voor te reizen. Lekker tijd hebben voor je hobby en<br />
omgaan met beken<strong>de</strong>n die <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> hobby hebben. Groene recreanten omschrijven<br />
zichzelf relatief vaker als gewoon, nuchter, bedachtzaam en kalm. Zij gaan graag hun<br />
eigen gang en v<strong>in</strong><strong>de</strong>n dat <strong>de</strong> maatschappij van vandaag toch wel erg hard aan het<br />
veran<strong>de</strong>ren is. Hun gevoel is dat het ‚vroeger vaak beter was‛. De dagrecreatieactiviteiten<br />
die zij kiezen, passen vaak goed bij <strong>de</strong>ze belev<strong>in</strong>g. Eén- en tweepersoonshuishou<strong>de</strong>ns <strong>in</strong> <strong>de</strong><br />
ou<strong>de</strong>re leeftijdsklassen zijn <strong>in</strong> <strong>de</strong>ze groep relatief oververtegenwoordigd.<br />
Ingetogen aqua<br />
‘Bre<strong>de</strong> <strong>in</strong>teresse, ruim<strong>de</strong>nkend en engagement’<br />
Recreanten uit <strong>de</strong> aqua belev<strong>in</strong>gswereld zijn bedachtzaam en geïnteresseerd <strong>in</strong> cultuur en<br />
wat zij kunnen betekenen voor <strong>de</strong> maatschappij. Ze beschrijven zichzelf als bedachtzaam,<br />
rustig, geïnteresseerd <strong>in</strong> an<strong>de</strong>ren en serieus. In <strong>de</strong>ze groep v<strong>in</strong><strong>de</strong>n we relatief vaker empty<br />
nesters, die weer tijd hebben voor hun eigen <strong>in</strong>teresses. Inspireren<strong>de</strong> maar ook vaak<br />
rustige activiteiten horen daar bij. Zij verdiepen zich graag <strong>in</strong> kunst en cultuur, willen nog<br />
volop meedoen met <strong>de</strong> maatschappij van vandaag en alle veran<strong>de</strong>r<strong>in</strong>gen die zij daar<strong>in</strong><br />
zien. Deze recreanten hou<strong>de</strong>n ook wel van sportieve activiteiten. Wan<strong>de</strong>len, fietsen,<br />
nordic walk<strong>in</strong>g: dat houdt je fit!<br />
Stijlvol en luxe blauw<br />
‘Luxe, stijlvol ontspannen, sport en ‘socialnetwork’’<br />
Recreanten uit <strong>de</strong> blauwe belev<strong>in</strong>gswereld zijn zelfverzekerd en v<strong>in</strong><strong>de</strong>n dat ze <strong>in</strong> hun vrije<br />
tijd wel wat luxe en stijlvol ontspannen verdienen. Ze zijn zakelijk en <strong>in</strong>telligent. Ze<br />
hou<strong>de</strong>n van stijl en klasse, zijn wat meer gericht op <strong>de</strong> exclusievere vormen van recreatie.<br />
Recreëren betekent voor hen zich even ontspannen en afstand nemen van <strong>de</strong> dynamiek<br />
van alledag. Dit doen zij door actief te sporten maar ook door aandacht te beste<strong>de</strong>n aan<br />
het ‘socialnetwork’. In hun vrije tijd zoeken zij graag ‚ons soort mensen‛. Meer exclusieve<br />
vrijetijdsbested<strong>in</strong>gen als wellness en ook bijeenkomsten met VIP arrangementen, zijn<br />
populair bij <strong>de</strong>ze belev<strong>in</strong>gswereld.<br />
Kenniscentrum Recreatie 35
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
On<strong>de</strong>rnemend paars<br />
‘Cultuur, historie, verrass<strong>in</strong>g en <strong>in</strong>spiratie’<br />
Recreanten uit <strong>de</strong> paarse belev<strong>in</strong>gswereld laten zich graag verrassen en <strong>in</strong>spireren, met<br />
name door cultuur. Nieuwe d<strong>in</strong>gen zien, ont<strong>de</strong>kken en beleven. Het gewone is vaak niet<br />
goed genoeg voor <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rnemend paars <strong>in</strong>gestel<strong>de</strong> recreant. Zij zijn op zoek naar een<br />
bijzon<strong>de</strong>re ervar<strong>in</strong>g. Met name cultuur, maar ook activiteit en sportiviteit staan daarbij<br />
vaak centraal. Toch zien we na een drukke (werk)perio<strong>de</strong> dat <strong>de</strong>ze recreanten ook erg<br />
kunnen genieten van een sauna of wellness arrangement. Het zijn relatief veel jonge éénof<br />
tweepersoonshuishou<strong>de</strong>ns.<br />
Creatief en <strong>in</strong>spirerend rood<br />
‘Creatieve, uitdagen<strong>de</strong> en <strong>in</strong>spireren<strong>de</strong> ervar<strong>in</strong>gen’<br />
Recreanten uit <strong>de</strong> ro<strong>de</strong> belev<strong>in</strong>gswereld zijn <strong>in</strong> het algemeen erg creatief, op zoek naar<br />
uitdag<strong>in</strong>gen en <strong>in</strong>spireren<strong>de</strong> ervar<strong>in</strong>gen. Ze gaan graag buiten <strong>de</strong> gebaan<strong>de</strong> pa<strong>de</strong>n.<br />
Karakterkenmerken als onafhankelijk, <strong>in</strong>telligent, zelfbewust, artistiek en ruim<strong>de</strong>nkend<br />
passen goed bij <strong>de</strong>ze recreanten. Het onbeken<strong>de</strong> is juist spannend en prikkelend. Recreatie<br />
betekent naast sportiviteit en ontspann<strong>in</strong>g ook het zoeken naar vernieuwen<strong>de</strong><br />
strom<strong>in</strong>gen, mo<strong>de</strong>rne kunst en an<strong>de</strong>re culturen.<br />
36<br />
Kenniscentrum Recreatie
<strong>Behoefteon<strong>de</strong>rzoek</strong> <strong>zwemwater</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>openlucht</strong><br />
Bijlage 4 Motie Koppejan C.S.<br />
Kenniscentrum Recreatie 37
Prov<strong>in</strong>cie <strong>Utrecht</strong>, april 2011<br />
Postbus 80300<br />
3508 TH <strong>Utrecht</strong><br />
T: 030 258 9111<br />
Te downloa<strong>de</strong>n via:<br />
www.prov<strong>in</strong>cie-utrecht.nl/on<strong>de</strong>rwerpen/vrije-tijd/<strong>openlucht</strong>recreatie of<br />
www.prov<strong>in</strong>cie-utrecht.nl/<strong>zwemwater</strong>: Ga naar documenten en downloads<br />
© Alle rechten voorbehou<strong>de</strong>n. Niets van <strong>de</strong>ze uitgave mag wor<strong>de</strong>n verveelvoudigd,<br />
zon<strong>de</strong>r voorafgaan<strong>de</strong> schriftelijke toestemm<strong>in</strong>g.<br />
[MMC 13834]