Scenario's in kaart - Feweb - Vrije Universiteit Amsterdam
Scenario's in kaart - Feweb - Vrije Universiteit Amsterdam
Scenario's in kaart - Feweb - Vrije Universiteit Amsterdam
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
<strong>in</strong>leid<strong>in</strong>g<br />
Achtergrond<br />
Dit boek gaat over modellen voor ruimtegebruik, ook <strong>in</strong> relatie tot ruimtelijk<br />
ontwerp. Deze modellen zijn op zich geen nieuw fenomeen. Al 175 jaar geleden<br />
ontwikkelde Von Thünen zijn – <strong>in</strong>middels klassieke – model. Op basis van de<br />
kosten voor transport naar een centrale marktstad leidde hij af dat rondom zo’n<br />
stad verschillende typen landbouw <strong>in</strong> concentrische r<strong>in</strong>gen voorkomen. Toen<br />
<strong>in</strong> de jaren zestig van de tw<strong>in</strong>tigste eeuw plann<strong>in</strong>gs<strong>in</strong>stituten <strong>in</strong> de Verenigde<br />
Staten voor het eerst de beschikk<strong>in</strong>g kregen over computers, kon een volgende<br />
stap worden gezet: computermodellen voor stedelijke groei. Het bekendste<br />
voorbeeld is het model van Lowry. Een model dat is gebaseerd op de wisselwerk<strong>in</strong>g<br />
tussen economische groei en bevolk<strong>in</strong>gsontwikkel<strong>in</strong>g, die ruimtelijk<br />
met elkaar zijn verbonden door forenzen- en w<strong>in</strong>kelstromen tussen verschillende<br />
zones <strong>in</strong> het stedelijk gebied. Deze modellen werkten met betrekkelijk<br />
grove zone-<strong>in</strong>del<strong>in</strong>gen. Daarbij was het een tijdrovend proces de benodigde<br />
gegevens te verzamelen en <strong>in</strong> te voeren. Ook had de modeluitvoer de vorm van<br />
tabellen, waarvan de <strong>in</strong>terpretatie enige oefen<strong>in</strong>g en deskundigheid vergde.<br />
Bovendien waren ma<strong>in</strong>frames, de computers van die tijd, zeer kostbaar en<br />
moeilijk te bedienen.<br />
De afgelopen decennia is dit beeld drastisch veranderd. Revolutionaire<br />
ontwikkel<strong>in</strong>gen <strong>in</strong> de mogelijkheden en beschikbaarheid van computers, programmatuur<br />
en data lagen hieraan ten grondslag. Op de meeste bureautafels<br />
staat tegenwoordig een computer met een reken- en geheugencapaciteit<br />
die vele malen groter is dan die van de ma<strong>in</strong>frames van dertig jaar geleden.<br />
Gegevens over het grondgebruik en over de verschillende krachten die grondgebruiksverander<strong>in</strong>gen<br />
beïnvloeden, zijn digitaal beschikbaar en eenvoudig<br />
verkrijgbaar, soms zelfs gratis via het Internet. Door bestaande ruimtelijke<br />
modellen te comb<strong>in</strong>eren met technieken die zijn ontleend aan geografische<br />
<strong>in</strong>formatiesystemen (gis), en met wiskundige constructies zoals cellulaire<br />
automaten, is een nieuw soort model ontstaan: het ruimtegebruiksmodel dat<br />
is gebaseerd op rasters. Eén van de sterke kanten van deze modellen is hun uitvoer:<br />
een aantrekkelijke en tot de verbeeld<strong>in</strong>g sprekende vorm, die sterk lijkt<br />
op een grondgebruiks<strong>kaart</strong>. Met dit alles lijkt de mogelijkheid om ’<strong>kaart</strong>en van<br />
de toekomst‘ te maken voor iedereen b<strong>in</strong>nen handbereik. Daarmee is echter<br />
nog niets gezegd over de bruikbaarheid van deze <strong>kaart</strong>beelden.<br />
In de Nederlandse beleidspraktijk zijn dergelijke modellen een aantal malen<br />
toegepast. Het rivmdeed dit bijvoorbeeld <strong>in</strong> het kader van de Nationale<br />
Milieuverkenn<strong>in</strong>g 4 en de Nationale Milieuverkenn<strong>in</strong>g 2, en de toenmalige<br />
Rijksplanologische Dienst gebruikte dit soort modellen <strong>in</strong> het kader van het<br />
project Ruimtelijke Perspectieven. De ervar<strong>in</strong>gen die met deze projecten<br />
Inleid<strong>in</strong>g 10 • 11