Ruimtelijke opgaven in beeld - Planbureau voor de Leefomgeving
Ruimtelijke opgaven in beeld - Planbureau voor de Leefomgeving
Ruimtelijke opgaven in beeld - Planbureau voor de Leefomgeving
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
drie<br />
Waard, West-Brabant) en <strong>in</strong> een boog van Almere via <strong>de</strong><br />
Gel<strong>de</strong>rse Vallei naar <strong>de</strong> Betuwe. We<strong>de</strong>rom opvallend is <strong>de</strong><br />
situatie rondom Utrecht: meer wegcapaciteit, maar toch<br />
relatief lage landbouwprijzen.<br />
Figuur 3.4 laat ook zien dat <strong>voor</strong>al gebie<strong>de</strong>n aan <strong>de</strong><br />
buitenflank van <strong>de</strong> Randstad een opvallend hoge<br />
agrarische grondprijs hebben. Het gaat om gebie<strong>de</strong>n ten<br />
zui<strong>de</strong>n van Houten, <strong>in</strong> <strong>de</strong> Gel<strong>de</strong>rse Vallei, <strong>in</strong> het<br />
noor<strong>de</strong>lijke <strong>de</strong>ltagebied (Hoeksche Waard, Goeree-<br />
Overflakkee) en <strong>in</strong> Noord-Kennemerland (rond Alkmaar).<br />
Het is zeer <strong>de</strong>nkbaar dat <strong>de</strong>ze hoge prijzen zijn gekoppeld<br />
aan een verwacht<strong>in</strong>g van een bestemm<strong>in</strong>gsveran<strong>de</strong>r<strong>in</strong>g.<br />
In <strong>de</strong>ze gebie<strong>de</strong>n aan <strong>de</strong> buitenflanken van <strong>de</strong> Randstad is<br />
vaak ook sprake van nieuwe vierbaanswegen. Het gaat<br />
dan om <strong>de</strong> mogelijke doortrekk<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> A30 E<strong>de</strong>-<br />
Barneveld naar enerzijds Nijkerk-Almere en an<strong>de</strong>rzijds <strong>de</strong><br />
Betuwe (A15), <strong>de</strong> doortrekk<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> A4 van Den Haag<br />
naar Rotterdam via <strong>de</strong> Hoekse Waard naar West-Brabant,<br />
<strong>de</strong> opwaar<strong>de</strong>r<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> N59 van het Hellegatsple<strong>in</strong> (A4)<br />
naar Schouwen-Duiveland, <strong>de</strong> mogelijke aanleg van <strong>de</strong><br />
Oranje- of Blankenburgtunnel on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> Nieuwe<br />
Waterweg, en <strong>de</strong> aanleg van <strong>de</strong> twee<strong>de</strong> Coentunnel.<br />
Noord-Holland boven het Noordzeekanaal, het<br />
noor<strong>de</strong>lijke <strong>de</strong>ltagebied en <strong>de</strong> Gel<strong>de</strong>rse Vallei wor<strong>de</strong>n dan<br />
(nog) aantrekkelijker <strong>voor</strong> verste<strong>de</strong>lijk<strong>in</strong>g. Als dit werkelijk<br />
plaatsv<strong>in</strong>dt, betekent dit een uitschuif van huishou<strong>de</strong>ns<br />
<strong>in</strong> <strong>de</strong> Randstad naar buiten toe.<br />
Ook b<strong>in</strong>nen <strong>de</strong> Randstad zijn er enkele gebie<strong>de</strong>n met een<br />
hoge agrarische grondprijs en veel <strong>in</strong>frastructuurplannen.<br />
Het gaat dan om <strong>de</strong> Bollenstreek, het noor<strong>de</strong>lijk <strong>de</strong>el van<br />
het Groene Hart (Aalsmeer, Mijdrecht) en het westelijk<br />
<strong>de</strong>el van het Groene Hart (Leimui<strong>de</strong>n, Alphen aan <strong>de</strong>n<br />
Rijn, Boskoop, Zoetermeer). Hier bestaan concrete<br />
plannen of <strong>voor</strong>nemens <strong>voor</strong> opwaar<strong>de</strong>r<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> N201<br />
(V<strong>in</strong>keveen-Mijdrecht-Aalsmeer), Rijnlandroute, N206<br />
(Haarlem-Noordwijk), N207 en N209 (Nieuw Vennep-<br />
Alphen aan <strong>de</strong>n Rijn-Zoetermeer). In <strong>de</strong>ze gebie<strong>de</strong>n van<br />
het Groene Hart lijkt <strong>de</strong> verste<strong>de</strong>lijk<strong>in</strong>gsdruk vrij groot te<br />
zijn.<br />
3.2.2 Verschuiv<strong>in</strong>g van huishou<strong>de</strong>ns tussen regio<br />
en Randstad<br />
Om een <strong>in</strong>druk te krijgen van <strong>de</strong> gevolgen van gewijzigd<br />
beleid, is <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>Ruimtelijke</strong> Verkenn<strong>in</strong>gen 2011 (PBL 2011d) het<br />
beleid zoals <strong>voor</strong>genomen <strong>in</strong> <strong>de</strong> Nota Ruimte afgezet tegen<br />
een situatie waar<strong>in</strong> alle ruimtelijke restricties op<br />
won<strong>in</strong>gbouwlocaties komen te vervallen. De effecten<br />
hiervan zijn <strong>in</strong> aantallen huishou<strong>de</strong>ns per COROP-regio<br />
berekend, tegen <strong>de</strong> achtergrond van een hoge (hoog<br />
scenario) en lage economisch druk (laag scenario).<br />
In het (overigens zeer onwaarschijnlijke) geval dat alle<br />
prov<strong>in</strong>cies en gemeenten <strong>in</strong> gelijke mate <strong>de</strong> ruimtelijke<br />
beperk<strong>in</strong>gen op won<strong>in</strong>gbouwlocaties afschaffen, zal dit<br />
volgens <strong>de</strong>ze studie tot twee soorten verschuiv<strong>in</strong>gen<br />
lei<strong>de</strong>n. Ten eerste zal er een verschuiv<strong>in</strong>g tussen<br />
lands<strong>de</strong>len optre<strong>de</strong>n. Dat zal gepaard gaan met een<br />
grotere concentratie van bevolk<strong>in</strong>g en huishou<strong>de</strong>ns <strong>in</strong> <strong>de</strong><br />
Randstad, ten koste van <strong>de</strong>len van <strong>de</strong> <strong>in</strong>termediaire zone<br />
en <strong>voor</strong>al van <strong>de</strong> periferie. Ten twee<strong>de</strong> zal er een<br />
verschuiv<strong>in</strong>g zijn vanuit <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>n naar <strong>de</strong> omliggen<strong>de</strong><br />
regio’s, als gevolg van <strong>de</strong> toenemen<strong>de</strong> mogelijkhe<strong>de</strong>n<br />
<strong>voor</strong> suburbaan wonen en <strong>de</strong> beperktere verdicht<strong>in</strong>g <strong>in</strong> <strong>de</strong><br />
ste<strong>de</strong>n.<br />
In een aantal regio’s is het effect scenarioafhankelijk. In<br />
<strong>de</strong> Gel<strong>de</strong>rse Vallei is er <strong>in</strong> het lage scenario nog een lagere<br />
groei, als gevolg van een sterkere trek naar <strong>de</strong> Randstad,<br />
maar <strong>in</strong> het hoge scenario leidt m<strong>in</strong><strong>de</strong>r restrictief beleid<br />
tot een grotere suburbanisatiedruk. In Utrecht en Overig-<br />
Flevoland is het <strong>beeld</strong> juist an<strong>de</strong>rsom: m<strong>in</strong><strong>de</strong>r restrictief<br />
won<strong>in</strong>gbouwlocatiebeleid beperkt <strong>de</strong> groei <strong>in</strong> het hoge<br />
scenario en houdt meer mensen vast <strong>in</strong> het lage scenario.<br />
In dit beleidsscenario (van gewijzigd beleid) is reken<strong>in</strong>g<br />
gehou<strong>de</strong>n met een naar verwacht<strong>in</strong>g lagere verdicht<strong>in</strong>g<br />
dan bij ongewijzigd beleid, omdat b<strong>in</strong>nenste<strong>de</strong>lijk<br />
bouwen <strong>in</strong> vergelijk<strong>in</strong>g met stadsuitbreid<strong>in</strong>g nog duur<strong>de</strong>r<br />
wordt als dat laatste makkelijker is. De verm<strong>in</strong><strong>de</strong>r<strong>de</strong><br />
suburbanisatie naar centraal-Ne<strong>de</strong>rland, <strong>de</strong> <strong>in</strong>termediaire<br />
zone en zelfs daar <strong>voor</strong>bij kan wor<strong>de</strong>n verklaard doordat<br />
mensen <strong>de</strong> gewenste suburbane woonmilieus nu ook<br />
dichter bij hun werk kunnen v<strong>in</strong><strong>de</strong>n. Dit <strong>beeld</strong> komt <strong>in</strong><br />
grote lijnen overeen met het <strong>beeld</strong> uit an<strong>de</strong>re studies,<br />
zoals Ne<strong>de</strong>rland Later (MNP 2007b).<br />
Als gezegd is het uiteraard ook mogelijk dat prov<strong>in</strong>cies<br />
hun beleid ongewijzigd laten, of zelfs restrictiever maken.<br />
In dat geval zal er of we<strong>in</strong>ig veran<strong>de</strong>ren aan <strong>de</strong><br />
ontwikkel<strong>in</strong>g zoals die bij <strong>voor</strong>tzett<strong>in</strong>g van het Nota<br />
Ruimte-beleid zou zijn geweest, of zal verste<strong>de</strong>lijk<strong>in</strong>g nog<br />
compacter plaatsv<strong>in</strong><strong>de</strong>n.<br />
3.3 Mo<strong>de</strong>lmatige bereken<strong>in</strong>gen van<br />
verste<strong>de</strong>lijk<strong>in</strong>gsscenario’s<br />
Welke ruimtelijke ontwikkel<strong>in</strong>gen kunnen zich <strong>voor</strong>doen als ook<br />
prov<strong>in</strong>cies en gemeenten <strong>voor</strong> een m<strong>in</strong><strong>de</strong>r restrictief beleid kiezen?<br />
De gevolgen van een gewijzigd beleid <strong>voor</strong> verste<strong>de</strong>lijk<strong>in</strong>g<br />
wor<strong>de</strong>n nog dui<strong>de</strong>lijker als mogelijke<br />
verste<strong>de</strong>lijk<strong>in</strong>gslocaties op <strong>de</strong> kaart wor<strong>de</strong>n gezet. Via<br />
ruimtelijke mo<strong>de</strong>ller<strong>in</strong>g is berekend welke gebie<strong>de</strong>n,<br />
on<strong>de</strong>r het huidige ruimtelijk beleid en on<strong>de</strong>r een m<strong>in</strong><strong>de</strong>r<br />
restrictief ruimtelijk beleid, <strong>de</strong> meeste kans maken te<br />
verste<strong>de</strong>lijken.<br />
De mogelijk toekomstige ruimtelijke ontwikkel<strong>in</strong>g is <strong>voor</strong><br />
twee varianten verkend. De variant ‘Ongewijzigd beleid’<br />
gaat uit van <strong>voor</strong>tzett<strong>in</strong>g van het beleid uit <strong>de</strong> Nota Ruimte.<br />
De variant ‘M<strong>in</strong><strong>de</strong>r restrictief beleid’ betreft een situatie<br />
64 | <strong>Ruimtelijke</strong> <strong>opgaven</strong> <strong>in</strong> <strong>beeld</strong>. Achtergron<strong>de</strong>n bij <strong>de</strong> Ex-ante evaluatie Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte