Ruimtelijke opgaven in beeld - Planbureau voor de Leefomgeving
Ruimtelijke opgaven in beeld - Planbureau voor de Leefomgeving
Ruimtelijke opgaven in beeld - Planbureau voor de Leefomgeving
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
<strong>Ruimtelijke</strong> <strong>opgaven</strong> en<br />
beleidsimplicaties<br />
twee<br />
In dit hoofdstuk beschrijven we <strong>de</strong> acht belangrijkste<br />
ruimtelijke <strong>opgaven</strong> <strong>in</strong> Ne<strong>de</strong>rland <strong>voor</strong> <strong>de</strong> mid<strong>de</strong>llange en<br />
lange termijn. Bij elke opgave bespreken we ook enkele<br />
belangrijke beleidsimplicaties.<br />
2.1 Ruimte en <strong>in</strong>ternationale<br />
concurrentiepositie<br />
Moet wor<strong>de</strong>n <strong>in</strong>gezet op belangrijke ste<strong>de</strong>lijke regio’s of op<br />
specifieke sectoren? Op welke aspecten scoren Ne<strong>de</strong>rlandse<br />
regio’s beter of slechter ten opzichte van <strong>de</strong> directe concurrenten?<br />
2.1.1 Agglomeratie-effecten van ste<strong>de</strong>lijke regio’s<br />
In <strong>de</strong> ruimtelijk-economische literatuur wordt<br />
tegenwoordig veel aandacht besteed aan <strong>de</strong> effecten van<br />
<strong>de</strong> ruimtelijke concentratie van mensen en bedrijvigheid.<br />
Deze plekken (agglomeraties) zijn belangrijk, omdat juist<br />
daar zogeheten agglomeratie-effecten gedijen. Dit zijn<br />
<strong>voor</strong><strong>de</strong>len die bedrijven ontlenen aan <strong>de</strong> nabijheid van<br />
toeleveranciers en afnemers, gunstige<br />
arbeidsmarktcondities en kennis-spillovers. Ste<strong>de</strong>n zijn<br />
<strong>de</strong> plekken waar agglomeratie-effecten het meest<br />
zichtbaar zijn, en ste<strong>de</strong>lijke groei kan een zelfversterkend<br />
agglomeratieproces <strong>in</strong> gang zetten, wat resulteert <strong>in</strong><br />
on<strong>de</strong>r an<strong>de</strong>re hogere lonen en grondprijzen (De Groot et<br />
al. 2010; Thissen et al. 2006). Figuur 2.1 laat zien dat ook<br />
het aantal banen <strong>in</strong> <strong>de</strong> laatste jaren het meest is<br />
toegenomen <strong>in</strong> <strong>de</strong> Randstad.<br />
Het zijn <strong>voor</strong>al grote agglomeraties met een sterke<br />
exportpositie, een hoge bevolk<strong>in</strong>gsdichtheid en een hoog<br />
<strong>in</strong>komen per <strong>in</strong>woner die veel buitenlandse bedrijven en<br />
<strong>in</strong>vester<strong>in</strong>gen aantrekken.<br />
Uit een vergelijk<strong>in</strong>g met <strong>de</strong> top 10 van <strong>de</strong> belangrijkste<br />
Europese concurrenten, blijkt dat Ne<strong>de</strong>rlandse regio’s<br />
agglomeratiekracht missen bij het aantrekken van<br />
buitenlandse bedrijven (PBL 2010a).<br />
Agglomeratiegrenzen zijn overigens diffuus. Er is geen<br />
vaste manier om agglomeraties te begrenzen. Als het<br />
gaat om <strong>de</strong> reikwijdte van economische relaties kunnen<br />
bij<strong>voor</strong><strong>beeld</strong> han<strong>de</strong>lsstromen, goe<strong>de</strong>renstromen en<br />
pen<strong>de</strong>lstromen van belang zijn. Als <strong>in</strong>dicator <strong>voor</strong><br />
pen<strong>de</strong>lstromen kan het woon-werkverkeer dienen. Uit<br />
figuur 2.2 blijkt dat het zelfs op basis van <strong>de</strong>ze ene<br />
<strong>in</strong>dicator niet mogelijk is om eenduidig agglomeraties<br />
aan te wijzen, zeker ook gezien het polycentrische<br />
karakter van <strong>de</strong> Randstad. Het is daarom we<strong>in</strong>ig z<strong>in</strong>vol<br />
om <strong>in</strong> het beleid dat is gericht op het versterken van<br />
agglomeraties, met precies afgebaken<strong>de</strong> grenzen te<br />
werken.<br />
2.1.2 De Randstad vergeleken met <strong>de</strong> directe<br />
Europese concurrenten<br />
Het belang van agglomeratie-effecten wordt <strong>voor</strong>al<br />
zichtbaar <strong>in</strong> <strong>in</strong>ternationaal perspectief. Om een z<strong>in</strong>volle<br />
vergelijk<strong>in</strong>g te maken, is het verstandig te kijken naar die<br />
regio’s waarmee Ne<strong>de</strong>rlandse regio’s daadwerkelijk<br />
concurreren. Zo concurreert <strong>de</strong> sterkste agglomeratie van<br />
Ne<strong>de</strong>rland, <strong>de</strong> Randstad, b<strong>in</strong>nen <strong>de</strong> EU <strong>voor</strong>al met <strong>de</strong><br />
22 | <strong>Ruimtelijke</strong> <strong>opgaven</strong> <strong>in</strong> <strong>beeld</strong>. Achtergron<strong>de</strong>n bij <strong>de</strong> Ex-ante evaluatie Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte