Ruimtelijke opgaven in beeld - Planbureau voor de Leefomgeving
Ruimtelijke opgaven in beeld - Planbureau voor de Leefomgeving
Ruimtelijke opgaven in beeld - Planbureau voor de Leefomgeving
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
<br />
Vooral wat betreft <strong>de</strong> <strong>in</strong>ternationaal belangrijke<br />
veengebie<strong>de</strong>n is een heroverweg<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> rol van <strong>de</strong><br />
landbouw nodig. Verschillen<strong>de</strong> on<strong>de</strong>rzoeken wijzen uit<br />
dat <strong>de</strong> verhoud<strong>in</strong>g tussen kosten en baten niet<br />
vanzelfsprekend gunstig uitvalt <strong>voor</strong> het huidige<br />
landbouwkundig gebruik. Als <strong>de</strong> moeilijk te<br />
monetariseren natuurwaar<strong>de</strong>n en <strong>de</strong> effecten op het<br />
verm<strong>in</strong><strong>de</strong>ren van <strong>de</strong> broeikasgasemissies wor<strong>de</strong>n<br />
meegewogen, komen ook beheerstrategieën met hogere<br />
waterpeilen, verbre<strong>de</strong> landbouw en ger<strong>in</strong>gere<br />
bo<strong>de</strong>mdal<strong>in</strong>g <strong>in</strong> <strong>beeld</strong>. Uitgaan<strong>de</strong> van een<br />
gebiedsgedifferentieer<strong>de</strong> aanpak waar<strong>in</strong> reken<strong>in</strong>g wordt<br />
gehou<strong>de</strong>n met <strong>de</strong> ontwikkel<strong>in</strong>gsricht<strong>in</strong>g van <strong>de</strong><br />
landbouw, zou<strong>de</strong>n op langere termijn <strong>in</strong> het noor<strong>de</strong>n <strong>de</strong><br />
meestal dunne veenpakketten groten<strong>de</strong>els verdwijnen,<br />
maar zou<strong>de</strong>n <strong>in</strong> het westen, waar <strong>de</strong> dikste<br />
veenpakketten liggen (plaatselijk 5 tot 12 meter dik), <strong>de</strong><br />
ook op Europese schaal unieke veenkwaliteiten<br />
behou<strong>de</strong>n kunnen blijven (PBL 2011b).<br />
8 Landschap, toerisme en recreatie<br />
Wan<strong>de</strong>len, fietsen en buiten recreëren zijn <strong>de</strong><br />
belangrijkste vrijetijdsactiviteiten <strong>in</strong> <strong>de</strong> buitenlucht<br />
(Ne<strong>de</strong>rlands Bureau <strong>voor</strong> Toerisme en Congressen 2010).<br />
De vraag naar zulke activiteiten is het grootst rond <strong>de</strong><br />
grote ste<strong>de</strong>n. Nu is besloten om geen nieuwe gebie<strong>de</strong>n <strong>in</strong><br />
te richten specifiek <strong>voor</strong> recreatie om <strong>de</strong> stad, blijft<br />
versterk<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> recreatieve gebruiksmogelijkhe<strong>de</strong>n<br />
van het agrarische cultuurlandschap als optie over. De<br />
mogelijkhe<strong>de</strong>n hiertoe zijn echter beperkt. De<br />
opvangcapaciteit <strong>voor</strong> recreanten is een stuk kle<strong>in</strong>er dan<br />
van specifiek <strong>in</strong>gerichte recreatiegebie<strong>de</strong>n. Daarnaast zal<br />
het areaal cultuurlandschap door verste<strong>de</strong>lijk<strong>in</strong>g ver<strong>de</strong>r<br />
afnemen.<br />
Het overgrote <strong>de</strong>el van <strong>de</strong> buitenlandse toeristen komt<br />
uit <strong>de</strong> buurlan<strong>de</strong>n, en dat zal ook <strong>in</strong> <strong>de</strong> toekomst zo zijn.<br />
Deze toeristen bezoeken Ne<strong>de</strong>rland juist ook vanwege<br />
het landschap (Breman et al. 2008), niet alleen vanwege<br />
<strong>de</strong> aantrekkelijkheid ervan, maar ook vanwege <strong>de</strong> goe<strong>de</strong><br />
toegankelijkheid via wan<strong>de</strong>l-, fiets-, en ruiterpa<strong>de</strong>n en<br />
vaarroutes. Gezien <strong>de</strong> motieven en <strong>voor</strong>keuren van <strong>de</strong>ze<br />
toeristen, is on<strong>de</strong>rsteun<strong>in</strong>g van landschapsgerelateerd<br />
toerisme en <strong>de</strong> bijbehoren<strong>de</strong> product-marktcomb<strong>in</strong>aties<br />
gerechtvaardigd.<br />
De komen<strong>de</strong> jaren blijft het Ne<strong>de</strong>rlandse landschap <strong>in</strong><br />
ontwikkel<strong>in</strong>g. De belangrijkste drijven<strong>de</strong> krachten zijn<br />
verste<strong>de</strong>lijk<strong>in</strong>g, <strong>de</strong> aanleg van nieuwe <strong>in</strong>frastructuur<br />
(autosnelwegen, hoogspann<strong>in</strong>gsleid<strong>in</strong>gen,<br />
w<strong>in</strong>dmolenparken) en schaalvergrot<strong>in</strong>g <strong>in</strong> <strong>de</strong> landbouw.<br />
<strong>Ruimtelijke</strong> gevolgen van<br />
beleidskeuzes<br />
In een situatie waar<strong>in</strong> op alle bestuursniveaus een m<strong>in</strong><strong>de</strong>r<br />
restrictief beleid <strong>voor</strong> won<strong>in</strong>gbouwlocaties wordt<br />
gevoerd, wordt waarschijnlijk <strong>in</strong> vergelijk<strong>in</strong>g met<br />
<strong>voor</strong>tzett<strong>in</strong>g van het beleid uit <strong>de</strong> Nota Ruimte een groter<br />
<strong>de</strong>el van <strong>de</strong> vraag naar wonen en werken<br />
geaccommo<strong>de</strong>erd <strong>in</strong> <strong>de</strong> Randstad zelf (PBL 2011d). De<br />
verste<strong>de</strong>lijk<strong>in</strong>gsdruk <strong>in</strong> Flevoland en Gel<strong>de</strong>rland neemt<br />
volgens <strong>de</strong> bereken<strong>in</strong>gen ten opzichte van <strong>de</strong> Randstad af<br />
en <strong>de</strong> krimp <strong>in</strong> krimpregio’s wordt versterkt. De trend van<br />
concentratie <strong>in</strong> <strong>de</strong> Randstad wordt daarmee eveneens<br />
versterkt, waardoor er meer agglomeratie-effecten<br />
kunnen wor<strong>de</strong>n verwacht.<br />
B<strong>in</strong>nen <strong>de</strong> Randstad gaat dit mogelijk samen met m<strong>in</strong><strong>de</strong>r<br />
verdicht<strong>in</strong>g en herstructurer<strong>in</strong>g <strong>in</strong> bestaand ste<strong>de</strong>lijk<br />
gebied, en een relatief sterkere groei van <strong>de</strong> suburbane<br />
gebie<strong>de</strong>n. Een sterkere suburbanisatie b<strong>in</strong>nen <strong>de</strong><br />
Randstad kan tot een extra belast<strong>in</strong>g lei<strong>de</strong>n van reeds<br />
zwaarbelaste <strong>in</strong>frastructuur. Daarmee zou <strong>de</strong><br />
<strong>in</strong>frastructuuropgave <strong>voor</strong> <strong>de</strong> Randstad wor<strong>de</strong>n vergroot<br />
(PBL 2011d).<br />
Met behulp van <strong>de</strong> Ruimtescanner kunnen schatt<strong>in</strong>gen<br />
van beleidskeuzes op een lager schaalniveau wor<strong>de</strong>n<br />
gemaakt. In <strong>de</strong> mo<strong>de</strong>lvariant ‘m<strong>in</strong><strong>de</strong>r restrictief beleid’ is<br />
<strong>de</strong> kans op verste<strong>de</strong>lijk<strong>in</strong>g het grootst <strong>in</strong> <strong>de</strong> gebie<strong>de</strong>n<br />
nabij en tussen <strong>de</strong> grote ste<strong>de</strong>n, waar <strong>de</strong> restrictieve<br />
beleidscategorieën uit <strong>de</strong> Nota Ruimte zijn komen te<br />
vervallen en waar <strong>de</strong> ruimtedruk groot is. Te <strong>de</strong>nken valt<br />
aan <strong>de</strong>len van <strong>de</strong> <strong>voor</strong>malige Nationale Landschappen,<br />
zoals <strong>de</strong> ran<strong>de</strong>n van het Groene Hart, het Kromme<br />
Rijngebied ten oosten van Utrecht en <strong>de</strong> Veluwezoom, en<br />
<strong>voor</strong>malige Rijksbufferzones als Waterland en Amstelland<br />
ten noor<strong>de</strong>n en zui<strong>de</strong>n van Amsterdam, het gebied tussen<br />
Den Haag en Lei<strong>de</strong>n en Mid<strong>de</strong>n-Delfland tussen Den<br />
Haag en Rotterdam.<br />
Bestuurlijke aspecten<br />
Taken en verantwoor<strong>de</strong>lijkhe<strong>de</strong>n<br />
Welke ruimtelijke <strong>opgaven</strong> het Rijk moet oppakken, is een<br />
politieke keuze. Het consequent toepassen van een<br />
aantal <strong>in</strong>hou<strong>de</strong>lijke criteria uit on<strong>de</strong>r an<strong>de</strong>re <strong>de</strong><br />
welvaartstheorie en het subsidiariteitsbeg<strong>in</strong>sel (wat een<br />
sturend pr<strong>in</strong>cipe is van <strong>de</strong> Europese Unie) kan helpen bij<br />
het meer systematisch beantwoor<strong>de</strong>n van <strong>de</strong>ze vraag.<br />
Volgens <strong>de</strong> welvaartstheorie is overheids<strong>in</strong>grijpen<br />
gerechtvaardigd als er sprake is van onvolledige<br />
marktwerk<strong>in</strong>g, publieke goe<strong>de</strong>ren, externe effecten of<br />
coörd<strong>in</strong>atieproblemen. Rijks<strong>in</strong>terventie wordt volgens<br />
het subsidiariteitsbeg<strong>in</strong>sel rechtvaardig geacht als <strong>de</strong><br />
Bev<strong>in</strong>d<strong>in</strong>gen | 15