Ruimtelijke opgaven in beeld - Planbureau voor de Leefomgeving
Ruimtelijke opgaven in beeld - Planbureau voor de Leefomgeving
Ruimtelijke opgaven in beeld - Planbureau voor de Leefomgeving
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
<br />
won<strong>in</strong>gbehoefte tussen nu en 2040 uiteen van een laag<br />
scenario met nul, tot een hoog scenario met drie miljoen<br />
won<strong>in</strong>gen extra. Dat <strong>de</strong> won<strong>in</strong>gbouw op dit moment <strong>in</strong><br />
een dal zit, laat onverlet dat <strong>de</strong> ruimteclaims <strong>voor</strong> wonen<br />
en werken tot 2040 zeer omvangrijk kunnen zijn, maar<br />
wel met grote regionale verschillen <strong>in</strong> <strong>de</strong> bouwopgave. De<br />
onzekerhe<strong>de</strong>n rondom <strong>de</strong> toekomstige ontwikkel<strong>in</strong>g van<br />
<strong>de</strong> (beroeps)bevolk<strong>in</strong>g wor<strong>de</strong>n nog uitvergroot als <strong>de</strong><br />
toekomstige ontwikkel<strong>in</strong>gen <strong>in</strong> <strong>de</strong> mobiliteit en congestie<br />
<strong>in</strong> ogenschouw wor<strong>de</strong>n genomen; <strong>de</strong>ze nemen sneller toe<br />
dan het aantal huishou<strong>de</strong>ns (PBL 2011d).<br />
Met adaptieve plann<strong>in</strong>g kunnen <strong>de</strong> risico’s op on<strong>de</strong>r- en<br />
over<strong>in</strong>vester<strong>in</strong>gen wor<strong>de</strong>n beperkt, maar niet<br />
weggenomen. Er zullen altijd grote projecten zijn die <strong>de</strong><br />
ruimtelijke structuur <strong>in</strong> een gebied <strong>voor</strong> lange tijd<br />
vastleggen, maar die niet kunnen wor<strong>de</strong>n uitgesteld of<br />
gefaseerd. Voor die projecten is het verstandig een<br />
afweg<strong>in</strong>gska<strong>de</strong>r uit te werken, waarmee <strong>de</strong> kans op<br />
over<strong>in</strong>vester<strong>in</strong>gen en <strong>de</strong> maatschappelijke kosten<br />
daarvan kunnen wor<strong>de</strong>n afgezet tegen <strong>de</strong> kans op<br />
on<strong>de</strong>r<strong>in</strong>vester<strong>in</strong>gen en <strong>de</strong> daarbij horen<strong>de</strong><br />
maatschappelijke kosten (PBL 2011d).<br />
Meer nog dan bij nieuwe won<strong>in</strong>gbouwlocaties, ligt <strong>de</strong><br />
opgave <strong>in</strong> <strong>de</strong> komen<strong>de</strong> <strong>de</strong>cennia bij herstructurer<strong>in</strong>g van<br />
<strong>de</strong> bestaan<strong>de</strong> won<strong>in</strong>g<strong>voor</strong>raad. Deze<br />
herstructurer<strong>in</strong>gsopgave neemt <strong>in</strong> <strong>de</strong> komen<strong>de</strong> <strong>de</strong>cennia<br />
sterk toe, zowel <strong>in</strong> absolute z<strong>in</strong> als relatief, ten opzichte<br />
van <strong>de</strong> nieuwbouwopgave.<br />
De toekomstige won<strong>in</strong>gbouwopgave ligt <strong>voor</strong>al <strong>in</strong> en<br />
rond <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>n. Bij het formuleren van verhuiswensen<br />
spelen naast woonmilieu en type won<strong>in</strong>g ook veel an<strong>de</strong>re<br />
afweg<strong>in</strong>gen een rol. Zo blijven huishou<strong>de</strong>ns het liefst <strong>in</strong><br />
<strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> gemeente of zelfs wijk wonen, tenzij zaken als<br />
studie of werk meespelen. Ruim drie kwart van <strong>de</strong><br />
verhuisgeneig<strong>de</strong>n wil bovendien op korte afstand van<br />
een regionaal w<strong>in</strong>kel- of verzorg<strong>in</strong>gscentrum wonen.<br />
Eengez<strong>in</strong>skoopwon<strong>in</strong>gen zijn nog steeds <strong>de</strong> meest<br />
gevraag<strong>de</strong> won<strong>in</strong>gen, zeker <strong>voor</strong> doorstromers. Starters<br />
oriënteren zich <strong>voor</strong>al op meergez<strong>in</strong>shuurwon<strong>in</strong>gen<br />
(VROM & CBS 2010). Ruimtelijk gezien betekent dit een<br />
vraag naar ste<strong>de</strong>lijke en suburbane milieus <strong>in</strong> <strong>de</strong> buurt<br />
van bestaan<strong>de</strong> ste<strong>de</strong>n.<br />
Ruimtelijk beleid kan slechts beperkt bijdragen aan een<br />
beter functioneren<strong>de</strong> won<strong>in</strong>gmarkt: <strong>de</strong> <strong>in</strong>vloed van <strong>de</strong><br />
hypotheekrenteaftrek en het huurbeleid is veel groter.<br />
Hoewel <strong>de</strong> precieze gevolgen van hervorm<strong>in</strong>g van het<br />
woonbeleid nog ondui<strong>de</strong>lijk zijn, kunnen veran<strong>de</strong>r<strong>in</strong>gen<br />
hier<strong>in</strong> belangrijke ruimtelijke effecten hebben. Het<br />
verdient daarom aanbevel<strong>in</strong>g om beter zicht te krijgen op<br />
<strong>de</strong>ze ruimtelijke gevolgen, en <strong>de</strong>ze een rol te laten spelen<br />
<strong>in</strong> <strong>de</strong> besluitvorm<strong>in</strong>g over het woonbeleid.<br />
Omdat <strong>de</strong> nationale en regionale plann<strong>in</strong>gs<strong>opgaven</strong><br />
onzeker zijn, is het verstandig om <strong>de</strong> aanleg en uitgifte<br />
van bedrijventerre<strong>in</strong>en door gemeenten gefaseerd en op<br />
grond van markton<strong>de</strong>rzoek te laten plaatsv<strong>in</strong><strong>de</strong>n. Tot op<br />
he<strong>de</strong>n gebeurt dat nauwelijks. Dit vergt een<br />
cultuuromslag bij gemeenten van aanbod- naar<br />
vraaggericht werken (Ol<strong>de</strong>n 2010; PBL 2010a).<br />
Ook vallen kantoren, <strong>voor</strong>zien<strong>in</strong>gen en won<strong>in</strong>gen buiten<br />
toepass<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> SER-lad<strong>de</strong>r. De beperk<strong>in</strong>g tot<br />
bedrijventerre<strong>in</strong>en kan ertoe lei<strong>de</strong>n dat ou<strong>de</strong><br />
bedrijventerre<strong>in</strong>en die zich heel goed zou<strong>de</strong>n kunnen<br />
lenen <strong>voor</strong> bij<strong>voor</strong><strong>beeld</strong> wonen, toch opnieuw <strong>voor</strong><br />
bedrijven moeten wor<strong>de</strong>n <strong>in</strong>gericht (PBL 2010c). Ook kan<br />
een strikte toepass<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> SER-lad<strong>de</strong>r een grotere<br />
meng<strong>in</strong>g van wonen en werken <strong>in</strong> <strong>de</strong> weg staan. Wat dit<br />
betreft is <strong>de</strong> komst van een bre<strong>de</strong>re lad<strong>de</strong>r <strong>voor</strong><br />
duurzame verste<strong>de</strong>lijk<strong>in</strong>g <strong>in</strong> <strong>de</strong> ontwerp-Structuurvisie<br />
veelbelovend.<br />
Als gevolg van zowel markt- als overheidsfalen is sprake<br />
van een grote en toenemen<strong>de</strong> structurele leegstand op<br />
<strong>de</strong> kantorenmarkt, met onzorgvuldig en <strong>in</strong>efficiënt<br />
ruimtegebruik als gevolg. Om <strong>de</strong> structurele leegstand<br />
weg te werken, moeten ver<strong>de</strong>rgaan<strong>de</strong> <strong>in</strong>spann<strong>in</strong>gen<br />
wor<strong>de</strong>n geleverd.<br />
4 Veiligheid tegen hoog water,<br />
klimaatveran<strong>de</strong>r<strong>in</strong>g en verste<strong>de</strong>lijk<strong>in</strong>g<br />
Zowel <strong>de</strong> ruimtelijke ontwikkel<strong>in</strong>gen van <strong>de</strong> laatste<br />
<strong>de</strong>cennia als klimaatveran<strong>de</strong>r<strong>in</strong>g nopen tot actualiser<strong>in</strong>g<br />
van het waterveiligheidsbeleid. De huidige<br />
veiligheidsnormen tegen hoog water dateren uit <strong>de</strong> jaren<br />
zestig. S<strong>in</strong>dsdien zijn <strong>de</strong> bevolk<strong>in</strong>g en het <strong>in</strong> bebouw<strong>in</strong>g<br />
geïnvesteer<strong>de</strong> vermogen fors <strong>in</strong> omvang toegenomen en<br />
dit vermogen zal – afhankelijk van <strong>de</strong> economische groei<br />
– naar verwacht<strong>in</strong>g <strong>in</strong> <strong>de</strong> komen<strong>de</strong> <strong>de</strong>cennia ver<strong>de</strong>r<br />
toenemen. Omdat <strong>de</strong> mogelijke gevolgen van een<br />
overstrom<strong>in</strong>g daarmee steeds groter wor<strong>de</strong>n, is een<br />
aanpass<strong>in</strong>g van het veiligheidsbeleid nodig.<br />
Het is maatschappelijk onacceptabel, maar ook onnodig<br />
om <strong>in</strong> <strong>de</strong> economisch belangrijkste gebie<strong>de</strong>n van<br />
Ne<strong>de</strong>rland het risico van grootschalige overstrom<strong>in</strong>gen te<br />
accepteren. Bij toepass<strong>in</strong>g van doorbraakvrije dijken<br />
neemt het directe overstrom<strong>in</strong>gsgevaar zodanig af dat <strong>in</strong><br />
<strong>de</strong> ruimtelijke <strong>in</strong>richt<strong>in</strong>g van het achterliggen<strong>de</strong> gebied<br />
m<strong>in</strong><strong>de</strong>r reken<strong>in</strong>g hoeft te wor<strong>de</strong>n gehou<strong>de</strong>n met <strong>de</strong><br />
mogelijke gevolgen van overstrom<strong>in</strong>gen. Het vergroten<br />
van <strong>de</strong> veiligheid tegen hoog water betekent dan geen<br />
extra ruimtelijke beperk<strong>in</strong>gen (PBL 2011a).<br />
Zolang nog niet overal doorbraakvrije dijken zijn<br />
aangelegd, is het raadzaam om verste<strong>de</strong>lijk<strong>in</strong>g <strong>voor</strong>al<br />
daar toe te staan waar <strong>de</strong> veiligheid al het grootst is, dat<br />
wil zeggen <strong>in</strong> regio’s met hoge bevolk<strong>in</strong>gsconcentraties,<br />
en tegelijkertijd <strong>voor</strong>waar<strong>de</strong>n te stellen aan <strong>de</strong> wijze<br />
waarop verste<strong>de</strong>lijk<strong>in</strong>g mag plaatsv<strong>in</strong><strong>de</strong>n <strong>in</strong> m<strong>in</strong><strong>de</strong>r<br />
veilige gebie<strong>de</strong>n. Een meer gedifferentieer<strong>de</strong><br />
waterveiligheidsnormstell<strong>in</strong>g kan ver<strong>de</strong>r bijdragen aan<br />
het beperken van scha<strong>de</strong>risico’s. Hierbij zullen – meer dan<br />
12 | <strong>Ruimtelijke</strong> <strong>opgaven</strong> <strong>in</strong> <strong>beeld</strong>. Achtergron<strong>de</strong>n bij <strong>de</strong> Ex-ante evaluatie Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte