dimensie - Dimension 3
dimensie - Dimension 3
dimensie - Dimension 3
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Dus, terwijl de schuldenlast van de landen<br />
aangroeit, zijn ze minder in staat hun<br />
schulden af te lossen…<br />
…tot crisis<br />
In 1982 gaf Mexico als eerste land te<br />
kennen dat het niet langer zijn schulden<br />
kon aflossen. Andere landen volgden.<br />
Deze situatie<br />
leidde al snel tot<br />
In 2001 bedroeg de<br />
overheidsschuld van<br />
Congo13,6 mijard<br />
dollar. 71% van dit<br />
bedrag bestond uit<br />
betalingsachterstallen.<br />
de ‘Schuldencrisis’.<br />
Geconfronteerd<br />
met het risico hun<br />
geïnvesteerde<br />
geld te verliezen,<br />
stelden de schuldeisers<br />
structurele<br />
aanpassingsplannen<br />
voor om de<br />
economieën van<br />
de landen in moeilijkheden<br />
een radicaal andere koers te<br />
doen varen. Dat betekende meestal een<br />
drastische vermindering van de sociale<br />
overheidsuitgaven, een nadruk op<br />
de rechtstreekse uitvoer van natuurlijke<br />
rijkdommen, alsook een gunstige wetgeving<br />
voor buitenlandse investeerders.<br />
Maar de bevolking had sterk onder de<br />
maatregelen te lijden.<br />
In 2000 stelde Kofi Annan, toenmalig<br />
Secretaris-Generaal van de VN, dat<br />
de schuldenlast 38% bedroeg van het<br />
totale budget van de staten van sub-<br />
Sahara Afrika. In Ecuador besteedde<br />
de regering 38% van haar budget aan<br />
schuldaflossing en slechts 22% aan<br />
sociale uitgaven.<br />
…tot schuldvermindering<br />
De schuldeisende landen, die zich hebben<br />
verenigd onder de naam Club van Parijs,<br />
moeten zich bij de feiten neerleggen: een<br />
onhoudbare schuld is voor niemand een<br />
goede zaak. In eerste instantie stellen zij<br />
een schuldherschikking voor (langere<br />
terugbetalingstermijnen); in tweede instantie<br />
een schuldverlichting<br />
(een deel van<br />
de schuld vervalt). In<br />
derde instantie volgt<br />
er in 1996 een belangrijke<br />
schuldverlichting<br />
voor de landen met<br />
hoge schuldenlast<br />
(Heavily Indebted Poor<br />
Countries of HIPC, zie<br />
kader). Voor België en<br />
de andere schuldeisende<br />
landen worden<br />
de beslissingen over schuldverlichting of<br />
-kwijtschelding bij consensus binnen de<br />
Club van Parijs genomen.<br />
En de impact?<br />
Hadden deze schuldverlichtingen echt<br />
impact op de armoede? Een debat op zich.<br />
Voor CNCD – de Franstalige tegenhanger<br />
van 11.11.11 – “kan een schuldverlichting een<br />
eenvoudige boekhoudkundige ingreep zijn<br />
die niet direct extra geld oplevert.” In Nigeria<br />
echter werd het geld dat dankzij de schuldverlichting<br />
werd uitgespaard – een miljard<br />
dollar – in een armoedefonds geplaatst om<br />
de Millenniumdoelen te financieren. Dat<br />
fonds liet toe aanzienlijk meer uit te geven<br />
voor volksgezondheid en onderwijs.<br />
Aasgierfondsen<br />
‘Aasgierfondsen’ kopen, soms voor een<br />
zeer lage prijs, schuldvorderingen met de<br />
bedoeling de schuldenaar te vervolgen om<br />
deze te dwingen zijn schuld volledig af te<br />
lossen. Voornoemde fondsen verdienen de<br />
investering 3 à 20 maal terug. De werkwijze<br />
is eenvoudig: van een instantie die in moeilijkheden<br />
verkeert voor een belachelijk lage<br />
prijs een schuld afkopen, weigeren om aan<br />
de herstructurering deel te nemen, en vervolgens,<br />
zo nodig via een rechtsgeding, het<br />
totale verschuldigde bedrag terugvorderen,<br />
verhoogd met intresten, achterstallen en<br />
boetes. Deze fondsen hebben hun naam dus<br />
niet gestolen.<br />
Elliott Associates, een aasgierfonds, slaagde<br />
er in 1990 bijvoorbeeld in een rechtszaak te<br />
winnen tegen Peru en tot 400% terug te krijgen<br />
van de prijs die het betaalde. Maar de<br />
situatie lijkt erop vooruit te gaan: in juli 2012<br />
stelde een Brits gerechtshof FG Hemisphere<br />
in het ongelijk in een rechtsgeding dat het<br />
fonds tegen de Compagnie Minière du<br />
Congo had aangespannen om 100 miljoen<br />
dollar terug te vorderen. Het fonds zal uiteindelijk<br />
met 3 miljoen dollar genoegen moeten<br />
nemen. Deze uitspraak is een precedent ten<br />
nadele van de aasgierfondsen.<br />
Volgens Lapole Kanga, deskundige bij het<br />
Congolese ministerie van Begroting, “spendeerde<br />
Congo in de overgangsperiode (vóór<br />
de schuldverlichtingen) 30% van het budget<br />
aan de afbetaling van schulden, 38% aan de<br />
lonen van de ambtenaren. U begrijpt dat er<br />
weinig overbleef voor de diensten aan de<br />
bevolking. Tegelijkertijd kon Congo steeds<br />
minder aan zijn financiële verplichtingen<br />
voldoen en kreeg het geen leningen meer<br />
© FOD BuZa / D. Decuyper<br />
Internationaal<br />
seminarie<br />
België en Nederland hebben drie evaluaties over<br />
schuldverlichting afgesloten met een conferentie<br />
in het Egmontpaleis op 26 september 2012.<br />
Daarop waren aanwezig: de Congolese en de Nigeriaanse delegatie alsook een aantal<br />
sprekers van internationale instellingen (Wereldbank, IMF, Club van Parijs, UNCTAD)<br />
en van het maatschappelijk middenveld (Afrodad, Erlassjahr, CNCD). Bedoeling was<br />
onder meer om na te gaan op welke wijze schuldverlichtingsoperaties die als officiële<br />
ontwikkelingshulp worden geboekt, als een doeltreffend ontwikkelingsinstrument<br />
kunnen worden ingezet, bijvoorbeeld in de strijd tegen de armoede.<br />
online<br />
Alle besproken onderwerpen zijn terug te vinden op :<br />
diplomatie.belgium.be/nl/Beleid/Ontwikkelingssamenwerking/<br />
Evaluatie/<br />
28 NOVEMBER-DECEMBER 2012 I <strong>dimensie</strong> 3