Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
4 5<br />
Met Kris Verdonck -<br />
EXHIBITION #1 nodigt Z33 theatermaker<br />
en beeldend kunstenaar Kris<br />
Verdonck (°1974) uit voor een grote<br />
solotentoonstelling. Voor het eerst<br />
wordt zijn werk samengebracht in<br />
een huis voor actuele kunst. De creaties<br />
van Kris Verdonck situeren zich<br />
in het grensgebied tussen beeldende<br />
kunst en theater, tussen installatie en<br />
performance, tussen dans en architectuur.<br />
Precies dit grensonderzoek,<br />
in combinatie met de actuele, kritische<br />
blik van Kris Verdonck op onze<br />
maatschappij en wereld plaatsen hem<br />
binnen het interesseveld van Z33.<br />
De installaties en performances<br />
van Kris Verdonck vormen een<br />
reflectie op de ‘huidige staat van de<br />
wereld’, met zijn milieuproblematiek,<br />
ecologische rampen en oorlogen.<br />
Facetten van een herkenbare wereld<br />
worden vertaald, uitvergroot of<br />
naar de oppervlakte gehaald. Het<br />
spanningsveld tussen mens en<br />
machine, mens en maatschappij en<br />
mens en natuur creëert een sfeer<br />
van ‘Unheimlichkeit’ of bevreemding<br />
in zijn werk. In Z33 focust Kris<br />
Verdonck enerzijds op de verwarring<br />
en vervreemding van de mens in<br />
zijn omgeving. Anderzijds richt hij<br />
zich op de verwarring van de wereld<br />
zelf waarin de Apocalyps eigenlijk al<br />
heeft plaatsgevonden.<br />
Dat laatste beeld krijgt in Z33<br />
gestalte in een nieuw werk: EXOTE.<br />
Deze ‘tuininstallatie’ bestaat uit<br />
een selectie van de meest invasieve<br />
niet-inheemse plant- en diersoorten<br />
in België, die een reëel gevaar<br />
voor de biodiversiteit, economie en<br />
volksgezondheid in zich dragen.<br />
EXOTE maakt deel uit van een groter<br />
parcours met verschillende reeds<br />
bestaande projecties en installaties<br />
van Kris Verdonck. Enkele daarvan<br />
werden al getoond in de parcoursvoorstelling<br />
K, a Society (2010),<br />
waarin Verdonck beelden toont uit<br />
een Kafkaiaanse maatschappij: overgeperfectioneerd<br />
en bevreemdend.<br />
In Z33 verhuizen de werken voor<br />
het eerst van de theaterruimte naar<br />
een context voor beeldende kunst,<br />
wat zorgt voor een andere tijds- en<br />
ruimtebeleving voor de tentoonstellingsbezoeker.<br />
Naast de installaties en projecties<br />
in Z33 onderzoekt Kris Verdonck<br />
ook de stad als toonplek. In de Hasseltse<br />
stedelijke ruimte integreert<br />
hij een nachtelijke projectie als een<br />
‘schilderij voor de stad’. Meer info<br />
over de randprogrammatie bij<br />
EXHIBITION #1 vind je achteraan in<br />
deze minicatalogus.<br />
With Kris Verdonck –<br />
EXHIBITION #1 Z33 is showing the<br />
works of theatre maker and visual<br />
artist Kris Verdonck (1974) in a<br />
major solo exhibition. For the first<br />
time his work has been gathered<br />
under a single roof in a house for<br />
contemporary art. Verdonck’s creations<br />
are situated in the transit zone<br />
between visual arts and theatre,<br />
installation and performance, and<br />
dance and architecture. This, combined<br />
with Verdonck’s topical, critical<br />
view of our society and world, is<br />
what brought him to the attention of<br />
Z33.<br />
Verdonck’s installations and<br />
performances are designed to reflect<br />
on the ‘current state of the world’,<br />
with its environmental problems, ecological<br />
disasters and wars. He takes<br />
different facets of a world that we<br />
recognise, and translates, magnifies<br />
or brings them to the surface. The<br />
field of tension between man and<br />
machine, man and society, and man<br />
and nature creates an atmosphere of<br />
‘Unheimlichkeit’ or alienation in his<br />
work. In Z33, Verdonck focuses on<br />
the confusion and alienation of man<br />
in his environment, but also on the<br />
confusion of the world itself in which<br />
the Apocalypse is already upon us.<br />
Verdonck gives shape to this<br />
latter image in Z33 in a new work:<br />
EXOTE. This ‘garden installation’<br />
houses a selection of the most<br />
invasive alien species (plants and<br />
animals) in Belgium, which constitute<br />
a genuine threat to biodiversity, the<br />
economy and public health. EXOTE<br />
is part of a larger route of projections<br />
and installations that Verdonck<br />
has already created. Some of these<br />
were already shown in his work K,<br />
a Society (2010), which revolved<br />
around images of a Kafka-esque society:<br />
over-perfected and unsettling.<br />
In Z33, Verdonck’s work will be seen<br />
for the first time not in a theatre but<br />
in a visual arts context, thus creating<br />
a different perception of time and<br />
space for the viewer.<br />
Along with the installations and<br />
projections in Z33, Verdonck also<br />
explores the city as an exhibition<br />
space, integrating a night projection<br />
into the Hasselt urban area as a<br />
‘painting for the city’. More information<br />
about the extended programme<br />
for EXHIBITION #1 can be found at<br />
the back of this mini-catalogue.
6 7<br />
een interview met<br />
Kris Verdonck<br />
Jouw werk bevindt zich op de grens tussen beeldende kunst en theater.<br />
Tot nog toe werd het vooral in theaterzalen getoond. Dit is je eerste<br />
grote tentoonstelling. Denk je dat je beelden in deze andere context een<br />
verschuiving in betekenis zullen ondergaan?<br />
Dat is het grote experiment van deze tentoonstelling. Ik hoop dat er<br />
niet veel verandert, maar weten doen we dat niet. In het theater heeft tijd een<br />
grote impact op het werk: het gaat daar meestal om een theatrale tijd die het<br />
publiek ervaart of doormaakt. Of er nu een object, een video of een toneelstuk<br />
getoond wordt, in een theaterzaal wordt aan het publiek gevraagd om daar<br />
gedurende een afgebakende tijd naar te kijken. Die dynamiek beïnvloedt de<br />
perceptie. Een theaterbezoeker kijkt anders dan iemand die zelf kan beslissen<br />
om weg te gaan. In de half opgesloten verduisterde ruimte van het theater is<br />
de sociale druk om niet weg te gaan veel groter: ook dat beïnvloedt de perceptie.<br />
De figuren die ik creëer – of ze nu gefilmd of live aanwezig zijn – doen<br />
meestal een zeer beperkt aantal handelingen. Ook op hen heeft tijd en duur<br />
een grote impact. In een context van beeldende kunst zal de kwaliteit van het<br />
beeld wellicht aan belang winnen. Maar eigenlijk weet ik het niet.<br />
Je wordt hier wel geconfronteerd met toeschouwers die tot een ander<br />
‘circuit’ behoren dan de theaterbezoekers.<br />
Daar ben ik heel benieuwd naar. Je kan mijn ‘theaterstukken’ zoals I/II/<br />
III/IIII of END – en ook vele van mijn performances – beschouwen als één<br />
grote installatie die binnen een theatrale context getoond wordt. Voor mij<br />
zijn het alleszins ‘installaties’. Mensen die vertrouwd zijn met beeldende kunst<br />
hebben daar minder moeite mee, terwijl een theater- of danspubliek toch<br />
graag een evolutie of zelfs een verhaal in de figuren wil zien. De ‘beeldendekunst-manier-van-kijken’<br />
werkt dus zeer goed bij mijn theaterprojecten of<br />
performances. Ik ben dan ook benieuwd hoe die relatie met het publiek in<br />
een huis voor actuele kunst gaat werken. Het gaat mij echt om wat er op het<br />
ervaringsmoment binnen in de toeschouwer gebeurt. Bijvoorbeeld bij het<br />
rondlopen in de installatie EXOTE, in die tuin vol invasieve exoten, kan je<br />
moeilijk beweren dat er ‘een klassieke theatrale spanning’ in de lucht hangt.<br />
foto: Kris Verdonck -<br />
Maya Wilsens<br />
An interview with<br />
Kris Verdonck<br />
Your work is situated in the transit zone<br />
between visual arts and theatre. So far,<br />
it has mainly been shown in theatres.<br />
This is your first major exhibition. Do<br />
you expect your images to see a shift in<br />
meaning in this new context?<br />
That’s the great experiment of this exhibition.<br />
I hope that not much will change, but we just<br />
don’t know. In the theatre, time has a big impact<br />
on the work: this usually has to do with a theatrical time that the audience<br />
experiences. Whether it’s an object, a video or a play that’s being shown,<br />
in a theatre the audience is asked to view it for a clearly delimited time. This<br />
dynamic influences their perception of it. A theatre-goer sees things differently<br />
than someone who can just decide to leave. In the semi-enclosed, darkened<br />
theatre, there’s much more social pressure not to leave, and this too influences<br />
the perception. The figures that I create – whether they’re filmed or live<br />
– usually do a very limited number of actions or movements. Time and duration<br />
has a big impact on them as well. In a visual arts context, the quality of<br />
the image may gain in importance. But actually I don’t know for sure.<br />
You’re certainly being confronted here with viewers who belong to<br />
a different ‘circuit’ than theatre-goers.<br />
I’m very curious about that. You can see my ‘plays’ like I/II/III/IIII or<br />
END – and also many of my performances – as big installations that are<br />
displayed in a theatrical context. For me they’re installations in every sense.<br />
People who are familiar with visual arts have less difficulty with this, while a<br />
theatre or dance audience still likes to see an evolution or even a story in the<br />
figures. So the ‘visual arts way’ of viewing the piece works very well in my<br />
theatre projects or performances. I’m also curious as to what this relationship<br />
with the audience in a house for contemporary art will be like. For me it’s<br />
really about what’s happening inside the viewer at the moment of the experience.<br />
For example, when walking around in the EXOTE installation – in this<br />
garden full of invasive alien species – you can hardly claim that there’s ‘a<br />
classic theatrical tension’ in the air.
8 een interview met Kris Verdonck<br />
an interview with Kris Verdonck<br />
9<br />
In het theater ben je vooral met je ogen en je oren bezig; in die tuin<br />
worden al je zintuigen aangesproken.<br />
De laatste dertig jaar hebben kunstenaars die installaties maken wel de<br />
bedoeling het publiek iets met meerdere zintuigen te laten beleven. Alsof je<br />
zou binnenstappen in een schilderij. EXOTE is een installatie waarin je rondwandelt<br />
en waarvan je zelf deel gaat uitmaken.<br />
Het is niet alleen een totaalervaring voor de toeschouwer, maar EXOTE<br />
gaat ook zijn grenzen als kunstwerk te buiten.<br />
Het hele productieproces, zowel voor als na de tentoonstelling, maakt<br />
deel uit van het werk. Het zoeken naar de planten en de dieren, het in acht<br />
nemen van veiligheidsvoorschriften, het beschermen van medewerkers,<br />
toeschouwers en omgeving, het vernietigen van de planten, het opruimen achteraf…<br />
Het is allemaal deel van de installatie. We moeten ons ervan bewust<br />
zijn dat de hele omgeving – niet alleen Z33, maar ook Hasselt en omstreken<br />
– potentieel beïnvloed kan worden door dit werk. De invasieve exoten moeten<br />
binnen de muren van de zaal gehouden worden. Als we ze loslaten, kunnen ze<br />
op een heel directe manier schade berokkenen aan de omgeving. Bij een ‘performance’<br />
gaat het telkens om iets ‘echts’, iets dat niet ‘gespeeld’ wordt, maar<br />
reëel is. De tuin is een reëel en gevaarlijk ‘object’; een situatie waar je niet licht<br />
mee kan omgaan; een omgeving waarbinnen entiteiten aanwezig zijn die bij<br />
de bezoekers directe fysieke letsels kunnen veroorzaken. Wie bijvoorbeeld de<br />
reuzenberenklauw aanraakt, kan brandwonden oplopen.<br />
Kunst maken die gevaarlijk is: is dat één van de taken die een kunstenaar<br />
zich vandaag bij het creëren moet stellen?<br />
We leven in een compleet geïnfantiliseerde, ‘gevaselineerde’ maatschappij,<br />
een maatschappij waarin we voor alles dubbel verzekerd zijn, want ‘er zou<br />
zo eens iets moeten gebeuren!’ Het is een maatschappij die aan overbescherming<br />
kapot gaat, die tot stilstand komt door de verlammende angst voor wat<br />
zou kunnen gebeuren. Om een dialoog aan te gaan met die realiteit, om terug<br />
te keren naar een verloren redelijkheid, lijkt kunst mij een goed instrument.<br />
De wetenschappers met wie we gepraat hebben bij de voorbereiding van<br />
EXOTE kunnen (of mogen?) blijkbaar niet zo extreem denken als kunstenaars<br />
in de communicatie over gevaarlijke invasieve exoten aan een breed publiek.<br />
Wetenschappers zullen nooit een zo extreme tuin als deze aanleggen om een<br />
publiek debat op gang te krijgen en de vinger op de wonde te leggen.<br />
In the theatre we mainly use our eyes and ears, whereas the garden<br />
seems to address all senses.<br />
Over the last thirty years, installation artists have indeed aimed to get<br />
audiences to experience things with multiple senses; as if you’re actually stepping<br />
into a painting. EXOTE is an installation that you walk around in and<br />
that you yourself become part of.<br />
It’s not only a ‘total experience’ for the viewer; EXOTE is also pushing<br />
the boundaries of art itself.<br />
The entire production process, both before and after the exhibition, is<br />
part of the work. Looking for the plants and animals, dealing with safety provisions,<br />
protecting staff, viewers and the environment, destroying the plants,<br />
cleaning up afterwards… It’s all part of the installation. We have to be aware<br />
that the whole environment – not only Z33, but also Hasselt and the surrounding<br />
areas – could potentially be impacted by this work. The invasive alien<br />
species have to be kept within the walls of the exhibition space. Otherwise,<br />
they could damage the environment in a very direct way. In a ‘performance’<br />
it’s always about something ‘real’, something that’s not being played but is<br />
actually real. The garden is a real and dangerous ‘object’: a situation that<br />
you can’t take lightly; an environment with entities that could cause visitors<br />
direct physical injuries. For example, if you touch the giant hogweed you<br />
might get burnt.<br />
Making ‘dangerous’ art: is that one of the tasks of an artist today?<br />
We live in a completely infantilised, ‘vaseline-ised’ society, a society in<br />
which we’re double-insured for everything, because ‘something’s bound to<br />
happen at some point!’ It’s a society that’s cracking under the weight of overprotection,<br />
that’s coming to a standstill due to the crippling fear of what might<br />
happen. To me, art seems to be a good tool that we can use to enter into a<br />
dialogue with this reality, in order to return to a lost sense of reasonableness.<br />
Obviously, the scientists we spoke to in preparing EXOTE cannot (or may<br />
not?) think in such extremes as artists when it comes to communicating about<br />
dangerous, invasive alien species to a wide audience. They would never create<br />
such an extreme garden as this in order to set a public debate in motion<br />
and touch a raw nerve.
10 een interview met Kris Verdonck<br />
an interview with Kris Verdonck<br />
11<br />
In jouw vroegere werk heb je vooral de nadruk gelegd op de relatie tussen<br />
mens en machine, mens en object. In K, a Society uit 2010 toon je<br />
die mens in zijn maatschappelijke relaties, in zijn verhouding tot andere<br />
mensen. In EXOTE breng je dieren en planten samen. Verdwijnen machines<br />
en objecten dan meer naar de achtergrond?<br />
Het kernthema van mijn werk is de ‘Unheimlichkeit’ of bevreemding.<br />
Deze ontstaat door een omgeving te creëren die een directe fysieke invloed<br />
op de spelers heeft. Het is een situatie of toestand die vreemd en onaangenaam<br />
is. In EXOTE is dat een tuin. De planten en dieren op zich vormen geen<br />
probleem en hen treft geen schuld. Ze komen oorspronkelijk uit een ander<br />
biotoop met natuurlijke vijanden, waardoor het ecosysteem daar perfect in<br />
evenwicht blijft. Ze zijn hier terecht gekomen door de globalisering, door<br />
onze reizen, de wereldhandel... En een groot deel van de invasieve exoten die<br />
we hier neerzetten zijn ook gewoon in tuincentra verkrijgbaar. We beseffen<br />
daarmee niet wat we in onze tuin zetten.<br />
In your earlier work, you particularly emphasised the relationship<br />
between man and machine, and man and object. In your 2010<br />
work K, a Society, you show man in his societal relationships, in<br />
relation to other people. In EXOTE you bring animals and plants<br />
together. Are machines and objects fading into the background?<br />
The core theme of my work is ‘Unheimlichkeit’ or alienation. This arises<br />
by creating an environment which has a direct influence on the players.<br />
It is a situation or state that is strange and unpleasant. In EXOTE, this is a<br />
garden. The plants and animals are not a problem as such, and they are not<br />
to blame. They originally come from a different biotope with natural enemies,<br />
which keeps the ecosystem there in perfect balance. They ended up here due<br />
to globalisation, our travels, international trade... And many of the invasive<br />
alien species that you’ll see here are also easily available in garden centres.<br />
So we don’t even realise what we’re putting in our own gardens.<br />
In EXOTE trek ik dus<br />
de rode draad van mijn<br />
vroeger werk door. De<br />
fysieke invloed van de gecreëerde<br />
omgeving treft nu<br />
echter niet de performers,<br />
maar wel de toeschouwers.<br />
In mijn eerdere installatie<br />
BOX was dat ook al het geval.<br />
De getoonde lichtbron<br />
was daar zo fel dat de kijkers<br />
zonnebrillen moesten<br />
Beeld opbouw EXOTE<br />
foto: Maya Wilsens (A Two Dogs Company)<br />
opzetten om hun ogen te beschermen. In EXOTE zijn de planten en dieren<br />
‘vreemden’. Wij hebben ze hier gebracht en daardoor een omgeving gecreëerd<br />
waarin we zelf vreemden geworden zijn: we moeten onszelf beschermen om<br />
erin rond te kunnen lopen. Er wordt dus een gelijkaardig proces in gang gezet<br />
als bij eerder werk. Als je je bij de mensen uit de maatschappij die ik in K, a<br />
Society toon, zou afvragen hoe de natuur die bij hun wereld past eruit zou<br />
zien, dan kom je bij EXOTE. Al die figuren zijn de bewoners van deze tuin; zij<br />
wandelen erin rond.<br />
Image construction EXOTE<br />
foto: Maya Wilsens (A Two Dogs Company)<br />
In EXOTE, I’m continuing<br />
on with the common<br />
thread of my earlier work.<br />
But the physical influence<br />
of the created environment<br />
now concerns not the<br />
performers, but the viewers<br />
instead. This was also the<br />
case in my earlier installation,<br />
BOX. The light source<br />
in that work was so bright<br />
that the viewers had to<br />
wear sunglasses to protect their eyes. In EXOTE, the plants and animals are<br />
‘foreign’. We brought them here and, by doing so, created an environment<br />
in which we ourselves become foreign: we have to protect ourselves in order<br />
to be able to walk around in it. So a similar process is set in motion as in<br />
my earlier work. If you were to wonder what sort of nature would fit into the<br />
world of the people I showed in K, a Society, then you’d arrive at EXOTE. All<br />
those figures are the inhabitants of this garden; they walk around in it.
12 een interview met Kris Verdonck<br />
an interview with Kris Verdonck<br />
13<br />
Eén van de criteria die je keuze bepaalde van de werken die je in<br />
deze tentoonstelling presenteert, was de mogelijkheid om hen in Z33<br />
‘constant aanwezig te laten zijn’. Dus bijvoorbeeld niet een installatie als<br />
DANCER #1 waarvan het ‘verloop’ slechts enkele minuten duurt en die<br />
dan opnieuw technisch voorbereid moet worden.<br />
Gezien de context van beeldende kunst heb ik uiteraard gekozen voor die<br />
werken die in ‘loop’ konden staan. De laatste twee jaar heb ik mij eerder op<br />
objecten dan op performers geconcentreerd. Het resultaat daarvan is wat er<br />
nu hier staat. De bezoeker zal echter wel de tentoonstelling kunnen bezoeken<br />
met een ‘audiogids’ die een ‘begeleide’ en ‘getimede’ route uitstippelt. In het<br />
weekend voorzien we rondleidingen met een ‘gegidste gids’ die de bezoeker<br />
van het ene werk naar het andere leidt en waarvoor je als toeschouwer een<br />
uur of een uur en een kwartier nodig hebt. Dat is zowat een goeie ‘theatertijd’.<br />
Men zegt vaak dat mijn werk te plastisch is voor het theater. Eigenlijk hoop ik<br />
nu dat men zal zeggen dat het te theatraal is voor een huis voor actuele kunst.<br />
Marianne Van Kerkhoven<br />
One of the criteria for which works you’d present in this exhibition<br />
was whether they could be ‘constantly present’ in Z33. So you<br />
couldn’t use an installation like DANCER #1, for example, which<br />
lasts only a few minutes before having to be reset for technical<br />
reasons.<br />
Given the context of visual arts I naturally chose for the works that could<br />
run ‘on loop’, so to say. Over the last two years I’ve concentrated more<br />
on objects than on performers, the result being what you see here. Visitors<br />
will be able to explore the exhibition using an audio guide that maps out a<br />
‘guided’ and ‘timed’ route. On weekends we give tours with a ‘guided guide’<br />
that leads the visitor from one work to the next and takes about an hour and<br />
a quarter. That’s about a good ‘theatre time’. People often say that my work<br />
is too plastic for the theatre. So actually I’m now hoping that people will say<br />
it’s too theatrical for a house for contemporary art.<br />
Marianne Van Kerkhoven
14 2010<br />
15<br />
FRIEZE<br />
FRIEZE zijn twee projecties van<br />
uitvergrote rechtopstaande figuren.<br />
Ze zitten geprangd in een smalle<br />
doos en ze wachten. Hoewel ze zich<br />
proberen recht te houden, zakken ze<br />
langzaam in elkaar. Toch trachten<br />
ze de hele tijd hun waardigheid<br />
te bewaren. Wanneer ze helemaal<br />
ondersteboven hangen, krabbelen ze<br />
weer recht, strijken hun kleren glad<br />
en kijken voor zich uit alsof er niets<br />
is gebeurd.<br />
De figuren in FRIEZE zijn<br />
klassieke ’Verdonck-personages’:<br />
een soort zakenmensen, netjes<br />
gekleed, beschaafd en westers, maar<br />
vastzittend in een systeem, in een<br />
onhoudbare situatie. Toch stellen zij<br />
zich hier geen vragen bij. Gelaten<br />
ondergaan ze hun lot; volhouden is<br />
de boodschap.<br />
De figuren kunnen beschouwd<br />
worden als een moderne versie van<br />
de kariatiden: de menselijke figuren<br />
die in de klassieke bouwkunst vaak<br />
zuilen vervingen. In tegenstelling tot<br />
deze klassieke kariatiden, die kracht<br />
uitstraalden, tonen de kariatiden van<br />
FRIEZE volop hun kwetsbaarheid.<br />
FRIEZE consists of two projections<br />
of enlarged figures standing up<br />
straight. They are cramped inside a<br />
small, tall box and they wait. They<br />
try to keep straight, but their bodies<br />
insist on contorting in the confined<br />
space. Nevertheless they persevere<br />
in maintaining their dignity. Keeping<br />
up appearances. When the man and<br />
the woman are completely upside<br />
down, they slowly pull themselves<br />
upright again, straighten their clothes<br />
and look ahead as if nothing happened.<br />
The figures in FRIEZE are typical<br />
‘Verdonck-characters’: business<br />
types, neatly dressed, civilised and<br />
modern, but all stuck in a system, in<br />
an untenable situation. But they don’t<br />
ask questions. They maintain their<br />
faith; persistence is the message.<br />
The characters in FRIEZE could<br />
be considered to be a modern<br />
version of the caryatids: the human<br />
figures that often replaced pillars<br />
in classical architecture. They were<br />
functional as well as ornamental and<br />
emanated power. The caryatids in<br />
FRIEZE on the other hand, display<br />
their vulnerability in the extreme.<br />
foto: Luc Schaltin<br />
Voor de wet staat een wachter. Bij deze wachter komt een man van<br />
buiten en verzoekt toegang tot de wet. Maar de wachter zegt dat hij hem nu<br />
geen toegang kan verlenen. De man denkt na en vraagt dan of hij dan later<br />
naar binnen zou mogen. “Het is mogelijk”, zegt de wachter, “maar nu niet.” (…)<br />
Daar zit de man dagen en jaren. Hij probeert telkens toegelaten te worden. (…)<br />
Gedurende de vele jaren kijkt de man bijna ononderbroken naar de wachter.<br />
(...) Nu zal de man niet lang meer leven…”<br />
Uit: ‘Voor de wet’ van Franz Kafka<br />
Before the Law stands a doorkeeper. To this doorkeeper there comes<br />
a man from the country and prays for admittance to the Law. But the doorkeeper<br />
says that he cannot grant admittance at the moment. The man thinks<br />
it over and then asks if he will be allowed in later. “It is possible”, says the<br />
doorkeeper, “but not at the moment.” (…) There he sits for days and years.<br />
He makes many attempts to be admitted. (…) During these many years the<br />
man fixes his attention almost continuously on the doorkeeper. (…) Now he<br />
has not very long to live…”<br />
From: ‘Before the Law’ by Franz Kafka
16 2010<br />
17<br />
DANCER #3<br />
DANCER #3 toont een robot die<br />
probeert om recht te staan. Hij valt<br />
telkens, maar geeft niet op. Vrolijk<br />
en onvermoeibaar doorstaat hij<br />
het proces van trial and error, van<br />
vallen en opstaan. De energie van<br />
de machine werkt aanstekelijk. Zijn<br />
onhandigheid en zijn voortdurend<br />
falen stralen het optimisme uit van<br />
de steeds weer struikelende clown.<br />
DANCER #3 is één van Kris<br />
Verdoncks variaties op de metamorfose<br />
van chaos naar orde.<br />
DANCER #3 shows a robot trying<br />
to stand up straight. He always<br />
falls down again, but never gives up.<br />
He endures this process of trial and<br />
error cheerfully and indefatigably.<br />
The energy of this automaton is infectious.<br />
His clumsiness and constant<br />
failure display the optimism of a<br />
clown who’s always tripping over.<br />
DANCER #3 is one of Kris<br />
Verdoncks’ variations on the metamorphosis<br />
from chaos to order.<br />
foto: A Two Dogs Company<br />
De hoogste mens is in ruste alsof hij dood is, in zijn beweging<br />
is hij als een machine.”<br />
– Lieh-Tzu, 5de eeuw v.C.<br />
The highest of beings is at rest as if he were dead, and<br />
in his movements he is like a machine.”<br />
– Lieh-Tzu, 5th century BC
18 2010<br />
19<br />
MOUSE<br />
MOUSE is een videoprojectie<br />
die – enorm uitvergroot en in een<br />
extreme slow motion – toont hoe<br />
een muis in een muizenval loopt. De<br />
val klapt dicht, het ijzer breekt het<br />
lichaampje, de muis sterft.<br />
We eten alle dagen vlees en we<br />
weten hoe dieren door ons toedoen<br />
aan hun einde komen, maar tegelijkertijd<br />
willen we dat eigenlijk niet<br />
weten en er zeker niet visueel mee<br />
geconfronteerd worden. MOUSE<br />
is een beeld uit onze doordeweekse<br />
werkelijkheid, een beeld van onze<br />
dagelijkse hypocrisie. Door de uitvergroting<br />
van klank en beweging wordt<br />
het een mini-opera.<br />
Bij de opname werd een camera<br />
met super slow motion (10 000<br />
beelden per sec) gebruikt, waardoor<br />
de mechaniek van de beweging<br />
ontrafeld wordt, zoals de fotograaf<br />
Eadweard Muybridge dat eerder<br />
deed. Daardoor zien we een andere,<br />
subjectieve werkelijkheid. In MOUSE<br />
beleven we een noodsituatie helderder<br />
en langzamer. De subjectieve<br />
ervaring wordt een nachtmerrie.<br />
Er werden geen dieren verwond<br />
tijdens de creatie van deze videoprojectie.<br />
MOUSE shows – enormously<br />
magnified and in extreme slow-motion<br />
– a mouse walking into a trap.<br />
The trap closes, the iron breaks the<br />
small body, the mouse dies.<br />
We eat meat every day and<br />
we know that therefore animals are<br />
killed. But at the same time, we don’t<br />
want to know this, and we definitely<br />
don’t want to be confronted with it<br />
visually. MOUSE is an image from<br />
everyday reality, an image of our<br />
daily hypocrisy. Because of the magnification<br />
of sound and movement it<br />
becomes a mini-opera.<br />
For this recording, a camera<br />
with super slow motion (10,000 images/sec)<br />
was used. These cameras<br />
unravel the mechanics of a movement,<br />
just like photographer Eadweard<br />
Muybridge did. By using this<br />
technique we are shown a different,<br />
‘subjective’ reality. In MOUSE we<br />
experience an emergency situation<br />
in a very clear and slow way. The<br />
‘subjective’ experience becomes a<br />
nightmare.<br />
No animals were harmed shooting this<br />
video.<br />
foto: Hendrik De Smedt<br />
“Ach”, zei de muis, “de wereld wordt iedere dag kleiner. Eerst was hij<br />
zo groot dat ik bang was. Ik liep verder en ik was blij dat ik eindelijk links en<br />
rechts in de verte muren zag, maar die lange muren lopen zo vlug naar elkaar<br />
toe, dat ik al in de laatste kamer ben en daar in de hoek staat de val, waar ik in<br />
loop.” – “Je moet alleen je koers veranderen”, zei de kat en at haar op.”<br />
Uit: ‘Kleine Fabel’ van Franz Kafka<br />
“Alas”, said the mouse, ”the world is growing smaller every day. At<br />
the beginning it was so big that I was afraid. I kept running, and I was glad<br />
when at last I saw walls far away to the right and left, but these long walls<br />
have narrowed so quickly that I am in the last chamber already, and there in<br />
the corner stands the trap that I must run into.” – “You only need to change<br />
your direction”, said the cat, and ate him up.”<br />
From: A Little Fabel by Franz Kafka
20 2010<br />
21<br />
GOSSIP<br />
Een uitgebreid gezelschap uit ‘de<br />
betere kringen’ staart de toeschouwer<br />
vanaf een muur aan. De mannen en<br />
de vrouwen staan op een rij naast<br />
elkaar, dicht tegen elkaar aangeplakt,<br />
allemaal even groot. Ze fluisteren<br />
elkaar bijna onophoudelijk woorden<br />
in de oren en kijken onbeschaamd<br />
naar de toeschouwer. GOSSIP is als<br />
een glurend schilderij dat zich vrolijk<br />
maakt over de toeschouwer en op<br />
hem neerkijkt.<br />
GOSSIP toont een ‘gemeenschap’,<br />
eenvormig, beschaafd en<br />
leeg, maar vastberaden. Mannen en<br />
vrouwen, jong en oud, allemaal volwassen.<br />
Misvormd, maar gelijk aan<br />
elkaar en uitermate tevreden. Hun<br />
angst, hun verwarring en hun gevoel<br />
van ‘Unheimlichkeit’ hebben zij<br />
heel diep weg gedrukt, ze tonen hun<br />
pseudo-vrolijke buitenkant. Het zijn<br />
vertegenwoordigers van een maatschappij<br />
aan de rand van de afgrond.<br />
Kinderen zijn in deze maatschappij<br />
afwezig.<br />
A large company of people belonging<br />
to ‘higher society’ gazes at<br />
the audience. The men and women<br />
stand in a line next to each other,<br />
very close to each other, all equally<br />
tall. They incessantly whisper words<br />
in each others’ ears and they look<br />
the spectator impudently in the eye.<br />
GOSSIP is like a peeking painting<br />
that is amused by the spectator and<br />
looks down on him.<br />
GOSSIP shows a ‘community’,<br />
uniform, civilised, empty but determined.<br />
Men and women, young and<br />
old, all grown-ups. Deformed but<br />
equal to each other and extremely<br />
satisfied. They have suppressed<br />
their fear, confusion and sense of<br />
‘Unheimlichkeit’ and they display<br />
their pseudo-happy exterior. They<br />
are representatives of a society that<br />
stands at the edge of an abyss.<br />
Children are absent in this society.<br />
foto: Luc Schaltin<br />
Wij zijn vijf vrienden, wij zijn eens een keer achter elkaar uit een huis<br />
gekomen, eerst kwam de ene en ging naast de deur staan. (…) Ten slotte stonden<br />
wij allemaal op een rij. (…) Sindsdien leven wij samen, het zou een vreedzaam<br />
leven zijn, als zich niet voortdurend een zesde wilde aansluiten. Hij doet ons<br />
niets, maar wij vinden hem lastig. (…) Wij stoten hem met de ellebogen weg,<br />
maar al stoten wij hem nog zo hard weg, hij komt terug.”<br />
Uit: ‘Gemeenschap’ van Franz Kafka<br />
We are five friends, one day we came out of a house one after the<br />
other, first one came and placed himself beside the gate. (…) Finally we all<br />
stood in a row. (…) Since then we have been living together, it would be<br />
a peaceful life if it weren’t for a sixth one continually trying to interfere. He<br />
doesn’t do us any harm, but he annoys us. (…) We push him away with our<br />
elbows, but however much we push him away, back he comes.”<br />
From: ‘Fellowship’ by Franz Kafka
22 2010<br />
23<br />
Pellet: braakbal<br />
Braakbal (de (m.)), de door<br />
sommige vogels uitgebraakte onverteerbare<br />
resten van voedsel, syn.<br />
uilenbal.<br />
In een duistere ruimte hangt een<br />
grote donkere bal. De ronde massa<br />
is zo groot dat hij een groot deel<br />
van de ruimte in beslag neemt. Wie<br />
onder de grote bal plaatsneemt, lijkt<br />
elk moment verpletterd te kunnen<br />
worden. Op de achtergrond horen we<br />
Kafka’s verhaal over het ‘unheimliche’<br />
wezen Odradek (Uit: De zorgen<br />
van een huisvader).<br />
PELLET<br />
Pellet: the mass of undigested<br />
parts of a bird’s food that some bird<br />
species occasionally regurgitate, syn.<br />
a casting. (Wikipedia)<br />
A big dark ball is hanging in<br />
a very dark space. The round mass<br />
is so big it almost fills up the whole<br />
area. Whoever positions himself<br />
beneath the ball seems about to be<br />
crushed at any moment. We hear<br />
Kafka’s story of the ‘unheimliche’<br />
creature Odradek (from ‘The Cares<br />
of a Family Man’).<br />
“Er<br />
bestaat een wezen<br />
dat Odradek heet. Het ziet er<br />
ongeveer uit als een platte stervormige<br />
garenklos, en inderdaad schijnt het ook met<br />
garen omwoeld te zijn. (…) Je zou graag willen<br />
geloven dat dit wezen vroeger een of andere doelmatige<br />
vorm heeft gehad en nu alleen gebroken is. (…)<br />
Tevergeefs vraag ik mij af wat er met hem zal gebeuren.<br />
Kan hij doodgaan? Alles wat dood gaat heeft eerst een<br />
soort van doel, een soort van werk gehad en daardoor is<br />
het versleten; maar dat gaat bij Odradek niet op. (…)<br />
Klaarblijkelijk doet hij niemand kwaad; maar het<br />
idee dat hij mij nog overleven zal, vind ik bijna<br />
pijnlijk.”<br />
Uit: ‘De zorgen van een huisvader’ van<br />
Franz Kafka<br />
“There<br />
is a creature called<br />
Odradek. At first glance it<br />
looks like a flat star-shaped spool for<br />
thread, and indeed it does seem to have<br />
thread wound upon it. (...) One is tempted to<br />
believe that the creature one had some sort of<br />
intelligible shape and is now only a broken-down<br />
remnant. (…) I ask myself, to no purpose, what<br />
is likely to happen to him? Can he possibly die?<br />
Anything that dies has had some kind of aim in<br />
life, some kind of activity, which has worn out; but<br />
that does not apply to Odradek. (…) He does no<br />
harm to anyone that one can see; but the idea<br />
that he is likely to survive me I find almost<br />
painful.”<br />
From: ‘The Cares of a Family<br />
Man’ by Franz Kafka
24 2010<br />
25<br />
HUMINID<br />
HUMINID is geïnspireerd op<br />
de geschiedenis van de creatie van de<br />
‘homunculus’. Dit is een artificieel<br />
miniatuurmensje waar filosofen,<br />
alchemisten en wetenschappers sinds<br />
de Griekse Oudheid naar op zoek<br />
gingen.<br />
In HUMINID wordt de toeschouwer<br />
rechtstreeks aangesproken<br />
door een wezen dat deels mens en<br />
deels pop is. Tussen mens en ding,<br />
tussen leven en dood. In ‘Faust II’<br />
(1832) beschrijft Goethe hoe Mephistopheles<br />
en zijn helper Wagner<br />
in een fiool (kolf) een klein artificieel<br />
wezentje tot leven wekken.<br />
De hier getoonde huminid<br />
is kolf én wezen, baarmoeder én<br />
embryo tegelijkertijd. Hij bestaat<br />
uit dode materie en behoort tot het<br />
niet-iets, maar zijn hart klopt en hij<br />
ademt. Hij is nog onaf, hij groeit<br />
binnen het omhulsel en hij wil ‘worden’,<br />
maar tegelijkertijd bestaat de<br />
wetenschap dat hij buiten de kolf niet<br />
levensvatbaar is. Hij praat onophoudelijk<br />
en hij bestaat slechts in de taal.<br />
HUMINID is één van Kris Verdoncks<br />
variaties op de metamorfose van<br />
chaos naar orde.<br />
Met stem en beeltenis van acteur<br />
Johan Leysen. Tekst geïnspireerd op<br />
‘Lessness’ van Samuel Beckett.<br />
HUMINID is inspired by the<br />
history of the creation of the ‘homunculus’.<br />
This is an artificial miniature<br />
human that philosophers, alchemists<br />
and scientists have sought over the<br />
centuries since Greek Antiquity.<br />
In HUMINID, the spectator is<br />
addressed directly by a creature<br />
that can be called part human and<br />
part doll. Halfway between human<br />
and thing, halfway between life and<br />
death. In Faust II (1832) Goethe<br />
describes how Mephistopheles and<br />
his helper Wagner bring a small<br />
artificial being to life in a phial (a<br />
flask).<br />
The huminid shown here is<br />
simultaneously both flask and being,<br />
womb and embryo. He is made of<br />
dead matter, is a not-anything, but<br />
his heart beats and he breathes. He<br />
is still unfinished, he grows inside<br />
his pod and he wants to ‘be’, but at<br />
the same time there is the knowledge<br />
that he is not viable outside the flask.<br />
He talks ceaselessly, he exists only<br />
in language. HUMINID is one of<br />
the variations on the metamorphosis<br />
from chaos to order.<br />
With the voice and image of<br />
actor Johan Leysen. Script inspired<br />
by Samuel Beckett’s ‘Lessness’.<br />
foto: Reinout Hiel
26 2003 — heden / present<br />
27<br />
Opslagplaats van machinerie, gebruikt<br />
in performances / installaties<br />
Warehouse of machinery, used in<br />
performances / installations<br />
De ‘machinerie’, toestellen en<br />
objecten die zich achter de schermen<br />
van een performance / voorstelling<br />
bevinden, worden in deze ruimte<br />
zichtbaar gemaakt. De machines<br />
zien er vaak uit als middeleeuwse<br />
(martel-)tuigen. Tegelijk zijn het dikwijls<br />
hoogtechnologische objecten,<br />
die complexe functies vervullen. Ze<br />
vormen een groot contrast met de<br />
extreem esthetische beelden die ze<br />
produceren.<br />
Het overzicht van machinerie en<br />
performances / installaties speelt in<br />
op het spanningsveld tussen mens en<br />
machine in onze huidige samenleving.<br />
Welke relatie kan/wil/moet de<br />
mens met de technologie aangaan?<br />
Hoe moeilijk is de evenwichtsoefening<br />
tussen menselijke controle en<br />
machinale overgave? Het zich overleveren<br />
aan de machine kent heel wat<br />
gradaties: van het niet-meer-zonder-<br />
GSM-kunnen tot de afhankelijkheid<br />
op leven en dood van iemand aan een<br />
beademingsmachine.<br />
The ‘machinery’, appliances<br />
and objects that are situated behind<br />
the scenes of a performance / show,<br />
are visualized in this space. The machines<br />
often look like medieval instruments<br />
(of torture). At the same time,<br />
they are often high-technological<br />
objects, that fulfil complex functions.<br />
They form a large contrast with the<br />
extreme esthetical images that they<br />
produce.<br />
The overview of machines and<br />
earlier performances / installations<br />
by Kris Verdonck addresses the<br />
field of tension between man and<br />
machine in today’s society. What<br />
relationship can/must/do people<br />
want to enter into with technology?<br />
How difficult is the balancing act<br />
between human control and submission<br />
to machines? There are differing<br />
degrees in the extent to which we put<br />
ourselves at the mercy of machines:<br />
from not being able to function without<br />
our mobile phones to depending<br />
on life and death on a breathing<br />
machine.<br />
foto: Giannina Urmeneta Ottiker<br />
Een sfeer van ‘Unheimlichkeit’<br />
kenmerkt het werk van Kris Verdonck.<br />
Het woord ‘unheimlich’ – het<br />
was Freud die dit gevoel onder onze<br />
aandacht bracht – laat zich moeilijk<br />
vertalen: vreemd, onbegrijpelijk,<br />
geheimzinnig, angstwekkend, verbonden<br />
met bovennatuurlijke krachten.<br />
Letterlijk betekent un-heim-lich: wie<br />
geen huis meer heeft, wie nergens<br />
thuishoort. Wie losgeslagen is van het<br />
vertrouwde.”<br />
– Marianne Van Kerkhoven<br />
Kris Verdonck’s work is<br />
characterised by an atmosphere of<br />
‘Unheimlichkeit’. The word ‘unheimlich’<br />
– it was Freud who brought<br />
this feeling to our attention – is not<br />
easy to translate: strange, incomprehensible,<br />
mysterious, frightening,<br />
associated with supernatural powers.<br />
Literally, un-heim-lich means he who<br />
has no home, who belongs nowhere.<br />
He who is adrift from the familiar.”<br />
– Marianne Van Kerkhoven
28 2009<br />
29<br />
SYNCOPE<br />
De medische term syncope<br />
(collaps of informeel flauwvallen)<br />
beschrijft een kortdurende en<br />
vanzelf overgaande bewusteloosheid<br />
veroorzaakt door een verminderde<br />
bloedtoevoer naar de hersenen. Het<br />
bewustzijnsverlies leidt tot verlies<br />
van lichaamshouding door het wegvallen<br />
van de spiertonus. (Wikipedia)<br />
Syncope is the medical term for<br />
fainting, a sudden, usually temporary,<br />
loss of consciousness generally<br />
caused by insufficient oxygen in the<br />
brain. Typical symptoms progress<br />
through dizziness, clamminess of the<br />
skin, a dimming of vision or greyout,<br />
possibly tinnitus, complete loss of<br />
vision, weakness of limbs to physical<br />
collapse. (Wikipedia)<br />
foto: A Two Dogs Company<br />
In het midden van de ruimte<br />
staat een grote bak met hoge wanden<br />
die aan de bovenzijde geopend is.<br />
Over de rand heen ziet de toeschouwer<br />
een beeld van een man drijvend<br />
op het wateroppervlak. De man is<br />
veel groter dan mensenmaat, draagt<br />
een deftig pak en houdt zijn aktetas<br />
in de armen gekneld. De aktetas<br />
houdt hem drijvende. Hij wacht.<br />
Gelaten en nauwelijks verwonderd<br />
over zijn toestand dobbert hij wat<br />
rond, rookt een sigaret en draait hij<br />
zich om in het water.<br />
In the middle of a room stands a<br />
big container with high sides. On the<br />
surface of the water, the spectator<br />
sees a man floating. He is much bigger<br />
than an average man, he wears<br />
a smart suit and holds his briefcase<br />
tightly in his arms. The briefcase<br />
keeps him floating. He waits. Submissive<br />
and hardly surprised about the<br />
situation in which he finds himself, he<br />
floats calmly, smokes a cigarette and<br />
turns in the water.<br />
Daarom blijft toch de beste raad alles te accepteren, zich als een zware<br />
massa te gedragen zelfs al voel je dat je wordt weggeblazen, je tot geen onnodige<br />
stap te laten verlokken, de ander met de blik van een dier aan te kijken, geen berouw<br />
te voelen, kortom alles wat nog als spookachtig leven is overgebleven met<br />
eigen hand omlaag te drukken, dat wil zeggen de laatste doodse stilte nog te verhogen<br />
en buiten haar niets meer te laten bestaan. Een karakteristieke beweging<br />
in een dergelijke toestand is het met de pink langs de wenkbrauwen strijken.”<br />
Uit: ‘Besluiten’ van Franz Kafka<br />
So perhaps the best resource is to meet everything passively, to make<br />
yourself an inert mass, and, if you feel that you are being carried away,<br />
not to let yourself be lured into taking a single unnecessary step, to stare at<br />
others with the eyes of an animal, to feel no compunction, in short, with your<br />
own hand to throttle down whatever ghostly life remains in you, that is, to<br />
enlarge the final peace of the graveyard and let nothing survive save that. A<br />
characteristic movement in such a condition is to run your little finger along<br />
your eyebrows.”<br />
From: ‘Resolutions’ by Franz Kafka
30 2010<br />
31<br />
PRESYNCOPE<br />
Presyncope is een toestand<br />
bestaande uit lichthoofdigheid,<br />
spierverslapping en het gevoel van<br />
flauwvallen (in tegenstelling tot de<br />
syncope, wat werkelijk flauwvallen<br />
is). Bij veel patiënten is de lichthoofdigheid<br />
een symptoom van<br />
orthostatische bloeddrukverlaging.<br />
Orthostatische bloeddrukverlaging<br />
komt voor wanneer de bloeddruk<br />
daalt als de patiënt opstaat van een<br />
rugliggende of een zittende houding.<br />
Als het verlies van bewustzijn in deze<br />
situatie voorkomt, wordt het syncope<br />
genoemd. (Wikipedia)<br />
In PRESYNCOPE glijdt de<br />
camera langzaam en gelijkmatig naar<br />
beneden langs de gevel van een hoog<br />
kantoorgebouw. De grond komt heel<br />
traag dichterbij. Ondertussen horen<br />
we iemand zijn gedachten en indrukken<br />
beschrijven tijdens de val. Deze<br />
innerlijke monoloog bevat flarden<br />
herinneringen uit het leven dat aan<br />
de val vooraf ging, triviale details van<br />
de voorbije werkdag, vreemde bespiegelingen<br />
over het vallen en over<br />
de wereld… Het beeld stopt als de<br />
camera aan de voet van het gebouw<br />
bijna het water raakt.<br />
Pre-syncope is a state consisting<br />
of lightheadedness, muscular weakness,<br />
and feeling faint (as opposed<br />
to a syncope, which is actually<br />
fainting). In many patients, lightheadedness<br />
is a symptom of orthostatic<br />
hypotension. Orthostatic hypotension<br />
occurs when blood pressure drops<br />
significantly when the patient stands<br />
from a supine or sitting position.<br />
If loss of consciousness occurs in<br />
this situation, it is termed syncope.<br />
(Wikipedia)<br />
In PRESYNCOPE the camera<br />
slowly and steadily slides down the<br />
façade of a very tall office block. The<br />
ground approaches slowly. We hear<br />
the calm voice of someone describing<br />
his thoughts and impressions<br />
during the fall. This inner monologue<br />
contains scraps of memories from the<br />
lifetime that preceded the fall, trivial<br />
details of the previous workday,<br />
strange reflections on falling and on<br />
the world… The image stops as the<br />
camera reaches the foot of the building,<br />
almost touching the water.<br />
Kijk naar de schaduwen / Een<br />
abstract schilderij / En die zon / Wat<br />
een prachtige dag / Hoe wonderlijk<br />
kort is het leven / Het is zo samengebald<br />
dat ik alles helder kan zien /<br />
Alles wat dood gaat had ooit een doel<br />
/ Een beetje duizelig / Ik bevind mij<br />
niet op de juiste plaats / Ik kan de<br />
gedachte niet van me afzetten dat ik<br />
me niet op de juiste plaats bevind / De<br />
tijd is uit zijn voegen / Veel ruimte /<br />
Die leegte / Belachelijk / Ik kan mezelf<br />
zien / Kijk naar mij / En dan weer die<br />
eenzaamheid (…)”<br />
Uit: PRESYNCOPE<br />
foto: Luc Schaltin<br />
Look at the shadows / An<br />
abstract painting / And that sun /<br />
What a beautiful day / How wonderfully<br />
short life is / It is so dense<br />
that I can see everything clearly now<br />
/ Anything that dies has had some<br />
kind of aim / A bit dizzy / I’m not in<br />
the right place / I cannot rid myself<br />
of the feeling that I’m not in the right<br />
place / Time is out of scale / A lot<br />
of space / That void / Ridiculous /<br />
I can see myself / Look at me / And<br />
again that solitude (...)”<br />
From: PRESYNCOPE
32 2011 — productieopdracht / commission<br />
33<br />
EXOTE<br />
In EXOTE bewonderen we de<br />
pracht van water- en andere planten,<br />
van amfibieën, vissen en vogels. We<br />
ervaren de paradoxale schoonheid<br />
van deze negatieve Hof van Eden.<br />
Over dit geluksgevoel valt echter al<br />
snel de donkere schaduw van de wetenschap<br />
dat niet deze heerlijke tuin<br />
ziek is, maar wel de mens die hem tot<br />
stand heeft gebracht...<br />
De steeds verdergaande ingrepen<br />
van de mens in de natuur, leiden<br />
tot een grondige verstoring van het<br />
biologisch evenwicht. Totaal vervreemd<br />
van de natuur, vergiftigen we<br />
als consumptiemachines onze eigen<br />
omgeving tot die onleefbaar is. De<br />
beelden van mensen in witte pakken,<br />
met mondmaskers en handschoenen,<br />
in de oliesmurrie in de Golf van<br />
Mexico, in het bruinrode slib van de<br />
Hongaarse aluminiumfabriek en in<br />
de ongezonde lucht van onze grootsteden<br />
doen futuristisch aan, maar<br />
zijn zeer actueel en reëel. Ze vormen<br />
het vertrekpunt voor EXOTE, de<br />
‘tuininstallatie’ die Kris Verdonck<br />
voor Z33 realiseerde. De binnentuin<br />
staat als metafoor voor een wereld<br />
waarin de mens zich steeds meer<br />
moet beschermen tegen een omgeving<br />
die hij zelf gecreëerd heeft.<br />
In EXOTE we admire the beauty<br />
of water and other plants, of amphibians,<br />
fish and birds. We experience<br />
the paradoxical beauty of this<br />
negative Garden of Eden. But this<br />
sense of happiness is quickly overshadowed<br />
by the knowledge that it is<br />
not this glorious garden that is ill, but<br />
rather the people who created it...<br />
Man’s ever-increasing interference<br />
in nature leads to a profound<br />
disturbance of the biological balance.<br />
Totally estranged from nature,<br />
as machines of consumption we<br />
poison our own environment to the<br />
point that we can no longer live in it.<br />
The images of people in white suits,<br />
masks and gloves in the oil gunk in<br />
the Gulf of Mexico, the red-brown<br />
sludge of the Hungarian aluminium<br />
factory and the unhealthy air of our<br />
big cities might seem futuristic, but<br />
are in fact all too current and real.<br />
They form the point of departure<br />
for EXOTE, the ‘garden installation’<br />
that Kris Verdonck has made for<br />
Z33. The enclosed garden stands<br />
as a metaphor for a world in which<br />
man is increasingly forced to protect<br />
himself from an environment that he<br />
himself has created.<br />
De tuin, aangeplant op de eerste<br />
verdieping van Z33, bestaat uit een<br />
selectie van de meest invasieve exoten<br />
(dieren en planten) in België, gaande<br />
van de Japanse duizendknoop tot<br />
de stierkikker. De bezoeker wandelt<br />
in een beschermend pak rond in<br />
dit einde-van-de-wereld landschap<br />
of deze mono-wereld begroeid met<br />
slechts enkele soorten. Gezien de<br />
installatie potentieel gevaar voor de<br />
biodiversiteit in Hasselt en omgeving<br />
in zich draagt (bepaalde soorten,<br />
zijn hier nog niet aanwezig), moet de<br />
bezoeker zich ervan bewust zijn dat<br />
zelfs het kleinste zaadje of diertje niet<br />
uit de tuin mag ontsnappen. Zowel<br />
de evolutie van de tuin, de beschermende<br />
kledij als de veiligheidsregels<br />
bij onder meer de installatie én bij de<br />
vernietiging van de tuin maken<br />
essentieel en noodzakelijk deel uit<br />
van het kunstwerk.<br />
EXOTE wil zich niet positioneren<br />
binnen het wetenschappelijk<br />
debat over biologische invasies, maar<br />
wil als metafoor wel doen nadenken<br />
over onze omgang met de omgeving<br />
waarin we leven.<br />
The garden, ‘planted’ on the<br />
first floor of Z33, houses a selection<br />
of the most invasive alien species<br />
(animals and plants) in Belgium, from<br />
the Japanese knotweed to the bullfrog.<br />
The visitor walks around in a<br />
protective suit in this end-of-the-world<br />
landscape, a sort of mono-world<br />
overgrown with just a few species.<br />
As certain non-native species in the<br />
installation present a potential threat<br />
to biodiversity in Hasselt and the<br />
surrounding areas (some species ar<br />
not yet present here), visitors need<br />
to be aware that even the smallest<br />
seed or animal cannot be allowed to<br />
escape. The evolution of the garden,<br />
the protective clothing and the safety<br />
provisions involved in the installation<br />
as well as the destruction of the garden<br />
form an essential and necessary<br />
part of the artwork.<br />
EXOTE’s aim is not to position<br />
itself within the scientific debate on<br />
biological invasions, but to be a<br />
metaphor to reflect on our interaction<br />
with the environment in which<br />
we live.
34 2011 — productieopdracht / commission<br />
35<br />
EXOTE<br />
Invasieve exoten of nietinheemse<br />
invasieve soorten<br />
(invasive alien species) zijn planten<br />
diersoorten die door menselijk<br />
handelen buiten hun natuurlijk<br />
verspreidingsgebied gebracht zijn,<br />
en zich hier goed thuis voelen. Dat<br />
fenomeen is niet nieuw, maar de<br />
frequentie en omvang zijn als gevolg<br />
van de globalisering en de exponentiële<br />
groei van de transport- en reissector<br />
wel spectaculair toegenomen.<br />
Zo worden ze bijvoorbeeld binnengebracht<br />
via ballastwater van schepen<br />
of via fruittransporten. In de praktijk<br />
wordt echter slechts een klein aantal<br />
van alle exotische organismen invasief<br />
in een nieuwe omgeving.<br />
Door de explosieve uitbreiding<br />
van hun populaties hebben de invasieve<br />
soorten de neiging om andere,<br />
inheemse soorten te verdringen. Ze<br />
vormen een probleem voor biodiversiteit,<br />
economie en volksgezondheid.<br />
Biologische invasies door<br />
exotische soorten worden internationaal<br />
als één van de belangrijkste<br />
bedreigingen voor de biodiversiteit<br />
beschouwd.<br />
Invasive alien species are types of<br />
plants and animals that are spread<br />
by human hands outside their natural<br />
area, and come to flourish in the<br />
new environment. This phenomenon<br />
is not new, but its frequency and<br />
scope have seen a spectacular<br />
increase due to globalisation and the<br />
exponential growth of the transport<br />
and travel sectors. Alien species can<br />
be brought in via ballast water from<br />
ships, for example, or via fruit transports.<br />
However, only a small number<br />
of them actually become invasive in<br />
the new environment.<br />
Due to their explosive growth,<br />
these species tend to displace other,<br />
native species, and as such they<br />
constitute a problem for biodiversity,<br />
the economy and public health.<br />
Biological invasions by invasive alien<br />
species are considered one of the<br />
most important threats to biodiversity<br />
worldwide.<br />
foto: Reuzenberenklauw - A Two Dogs Company<br />
Dwergkroos (Lemna<br />
minuta), Parelvederkruid<br />
(Myriophyllum aquaticum),<br />
Waterteunisbloem (Ludwigia<br />
grandiflora), Watercrassula<br />
(Crassula helmsii), Grote<br />
waternavel (Hydrocotyle<br />
ranunculoides),<br />
Canadese waterpest<br />
(Elodea canadensis),<br />
Hemelboom (Ailanthus<br />
altissima); Japanse<br />
duizendknoop (Fallopia<br />
Japonica), Aardpeer<br />
(Helianthus tuberosus),<br />
Reuzenberenklauw<br />
(Heracleum<br />
mantegazzianum),<br />
Reuzenbalsemien (Impatiens<br />
glandulifera), Amerikaanse<br />
vogelkers (Prunus<br />
serotina), Rimpelroos (Rosa<br />
rugosa), Bezemkruiskruid<br />
(Senecio inaequidens),<br />
Pontische rododendron<br />
(Rhododendron ponticum),<br />
Late guldenroede<br />
(Solidago gigantea),<br />
Veelkleurig Aziatisch<br />
lieveheersbeestje (Harmonia<br />
axyridis), Stierkikker<br />
(Lithobates catesbeianus),<br />
Halsbandparkiet (Psittacula<br />
krameri)…
36 37<br />
EducatiEF AANBOD bij<br />
kris verdonck – exhibition #1<br />
Educational program<br />
kris verdonck – exhibition #1<br />
Met de kijkwijzer kunnen kinderen van 10 tot 14 jaar de tentoonstelling<br />
bekijken, verbanden leggen, nadenken, creatief verwerken… Speurneuzen kunnen<br />
tussen 3 juli en 21 augustus 2011 de tips volgen die leiden naar de Schat van<br />
Vlieg. Voor de jongsten is er een zoek-en-kleur-plaat.<br />
In het Z-lab, de educatieve ruimte, word je zelf aan het werk gezet en kan je<br />
bijdragen aan het verhaal bij de tentoonstelling.<br />
Neem met je gezin deel aan een familienamiddag waarin groot en klein aan<br />
het denken en creëren worden gezet.<br />
Enkel na reservering via info@<strong>z33</strong>.be of 011 29 59 60.<br />
Enkel op zaterdagen, zondagen en tijdens schoolvakanties, 14u-16u.<br />
Min. 8, max. 14 deelnemers. Prijs: € 40.<br />
The viewing guide leads children and teenagers (10–14 years) on their<br />
own route through the exhibition with information and insight, connections,<br />
observation and creativity tasks. Between 3 July and 21 August follow the<br />
clues, search for the Treasure of Fly (‘Schat van Vlieg’) in EXHIBITION #1 and<br />
take a fun surprise home with you.<br />
At the Z-lab, the educative space at the exhibition, you are put to work yourself.<br />
Everyone can contribute to the story of the exhibition.<br />
Enjoy an artistic afternoon with the whole family. Children and parents reflecting,<br />
playing, searching and allowing the artist in them to come to the fore.<br />
By reservation only; info@<strong>z33</strong>.be or 011 29 59 60.<br />
Only on Saturdays, Sundays and during the school holidays, 2pm – 4pm.<br />
Min. 8, max. 14 participants. Price: € 40.<br />
rondleidingen<br />
Stap echt in de wereld van Kris Verdonck en volg een begeleide rondgang<br />
doorheen het parcours. Dit kan steeds met een audiogids of in het weekend met<br />
een ‘gegidste’ gids. Zo bepaalt de kunstenaar zelf de tijd die je doorbrengt bij elk<br />
werk in de tentoonstelling, net als bij een theaterstuk. Een belevenis om niet snel<br />
te vergeten.<br />
praktisch<br />
Rondleiding met audiogids:<br />
steeds tijdens de openingsuren – gratis – duur: ca. 1u15.<br />
Groepsrondleiding met ‘gegidste’ gids:<br />
steeds tijdens de openingsuren – na reservatie via<br />
publiekswerking@<strong>z33</strong>.be – € 30 – max. 20 personen – duur: ca. 1u15.<br />
Weekendrondleiding met ‘gegidste’ gids:<br />
zaterdag en zondag om 15u – gratis – duur: ca. 1u15.<br />
guided tours<br />
To really step into the world of Kris Verdonck, you can follow a guided<br />
tour through the route. This is possible with an audio guide or in the weekend<br />
with a ‘guided’ guide. That way, Kris Verdonck determines as an artist the<br />
amount of time you spend with each work at the exhibition, just like a stage<br />
play. An unforgettable experience.<br />
practical<br />
Tour with audio guide:<br />
during the opening hours – free – duration: approx. 1h15.<br />
Group tour with ‘guided’ guide:<br />
during the opening hours – after reservation via publiekswerking@<strong>z33</strong>.be<br />
€ 30 – Max. 20 persons – duration: approx. 1h15.<br />
Weekend tours with ‘guided’ guide:<br />
Saturday and Sunday at 3pm – free – duration: approx. 1h15.
38<br />
di 17.05.2011 – 20u<br />
A-Z lezing door Kris Verdonck<br />
AGENDA<br />
tue 17 may 2011 – 8 pm<br />
A-Z lecture by Kris Verdonck<br />
Z33 - huis voor actuele kunst<br />
Zuivelmarkt 33, Hasselt (BE)<br />
www.<strong>z33</strong>.be<br />
za 02.07.2011 – 19u<br />
Performance event met live<br />
performances / installaties van<br />
Kris Verdonck en nocturne<br />
(aansluitend op de uitreiking van de<br />
Wanatoe-prijzen en de opening van<br />
de installatie van Numen / For Use -<br />
NET in de Hoge Ruimtes in Z33)<br />
vr 29.07.2011 – vanaf 18u<br />
Zebra Bar Buiten<br />
Gratis openluchtfilm (22u), gekozen<br />
door Kris Verdonck.<br />
Bar open om 18u.<br />
9-12.08.2011<br />
Kunstenaar voor 1 Dag (9-12j)<br />
16-17.08.2011<br />
ZorrillaZ (15+)<br />
22-25.08.2011<br />
Kunztlab (13-15j)<br />
sat 2 july 2011 – 7 pm<br />
Performance event with live<br />
performances / installations of<br />
Kris Verdonck and nocturne<br />
(shortly after the distribution of the<br />
Wanatoe-prices and the opening of<br />
the artistic installation of Numen / For<br />
Use - NET at the Hoge Ruimtes at Z33)<br />
fri 29 july 2011 – from 6 pm<br />
Zebra Bar Outside<br />
Free open air film (10pm), chosen<br />
by Kris Verdonck.<br />
Bar open at 6pm.<br />
9-12 aug 2011<br />
Artist for a Day (9–12 years)<br />
16-17 aug 2011<br />
ZorrillaZ (15+)<br />
22-25 aug 2011<br />
Kunztlab (13–15 years)<br />
Deze mini-catalogus werd gemaakt voor de tentoonstelling Kris Verdonck –<br />
EXHIBITION #1 van 1 mei tot 21 augustus 2011 in Z33 – huis voor actuele kunst.<br />
This mini-catalogue was made for the exhibition Kris Verdonck - EXHIBITION #1 from the<br />
1st of May till the 21st of August 2011 at Z33 - house for contemporary art.<br />
Z33 is een initiatief van de Provincie Limburg<br />
Z33 is partner van Design Platform Limburg en Kunstinlimburg.be<br />
Z33 is an initiative of the province of Limburg<br />
Z33 is a partner of Design Platform Limburg and Kunstinlimburg.be<br />
Tekst / Text: Evelien Bracke (Z33), Marianne Van Kerkhoven (Kaaitheater)<br />
Vertaling / Translation: Campana Translations<br />
Ontwerp / Design: Niek Kosten<br />
V.U. / Publisher: Jan Boelen (Z33)<br />
Wettelijk depot / Legal Deposit: D/2011/5857/29<br />
Kris Verdonck – EXHIBITION #1<br />
kwam tot stand met de medewerking van / was established with the cooperation of:<br />
A Two Dogs Company, AlienImpact (UA), AlterIAS (Alternatieven voor Invasieve<br />
Planten), ANB (Agentschap voor Natuur en Bos), Arboretum Bokrijk, Dienst Water en<br />
Domeinen Provincie Limburg, ILVO (Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek),<br />
INVEXO (Minder invasieve planten en dieren), Kaaitheater, LIKONA (Limburgse koepel<br />
voor Natuurstudie), LPW (Limburgse Plantenwerkgroep), Michel & Christoph Van Belle,<br />
Nationale Plantentuin van België, Natuurpunt, Patrick T’Hooft, PCS (Proefcentrum<br />
voor Sierteelt), PIBO Tongeren, Plantentuin Universiteit Gent, ULB, Universiteit Hasselt<br />
(Centrum voor Milieukunde), Universiteit Antwerpen & VUB.<br />
Foto cover: Bunias orientalis – Grote hardvrucht / Turkish wartycabbage — Bjørn Rørslett-NN/Nærfoto