Maatvoering en maattoleranties - KNB
Maatvoering en maattoleranties - KNB
Maatvoering en maattoleranties - KNB
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Uitkomst<strong>en</strong> van de 4 e bije<strong>en</strong>komst K<strong>en</strong>nisnetwerk Bakste<strong>en</strong>metselwerk<br />
MAATVOERING EN MAATTOLERANTIES<br />
Het k<strong>en</strong>nisnetwerk<br />
Het k<strong>en</strong>nisnetwerk is door <strong>KNB</strong> geïnitieerd om beter gebruik te mak<strong>en</strong> van de aanwezige<br />
k<strong>en</strong>nis <strong>en</strong> expertise binn<strong>en</strong> de ket<strong>en</strong> van bakste<strong>en</strong>metselwerk. Doel is om met deskundig<strong>en</strong><br />
k<strong>en</strong>nis, ervaring <strong>en</strong> standpunt<strong>en</strong> op technisch vlak over bakste<strong>en</strong>metselwerk te del<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
beschikbaar te stell<strong>en</strong>. Het thema van de vierde bije<strong>en</strong>komst was 'maatvoering <strong>en</strong><br />
<strong>maattoleranties</strong>'. In het k<strong>en</strong>nisnetwerk zitt<strong>en</strong> deskundig<strong>en</strong> onder andere werkzaam bij e<strong>en</strong><br />
metselbedrijf, voegbedrijf, gevelreinigingsbedrijf, aannemer, mortelproduc<strong>en</strong>t, testinstituut,<br />
onderzoeksinstelling, produc<strong>en</strong>t isolatiemateriaal, bakste<strong>en</strong>fabrikant <strong>en</strong> gespecialiseerd<br />
metseladviesbureau. Voor de vierde bije<strong>en</strong>komst (12 juni jl.) was als gast architect Maart<strong>en</strong><br />
Nieuw<strong>en</strong>huize aanwezig.<br />
Aan de hand van korte inleiding<strong>en</strong> werd ingegaan op rec<strong>en</strong>te ontwikkeling<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
gediscussieerd over de onderwerp<strong>en</strong>.<br />
<strong>Maatvoering</strong> van bakst<strong>en</strong><strong>en</strong><br />
Hans van Wijck van TCKI geeft e<strong>en</strong> uitgebreide toelichting op de afmeting<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
vormeig<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong> van metselbakste<strong>en</strong>. De classificatie <strong>en</strong> de bepalingsmethod<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>s<br />
de oude, huidige <strong>en</strong> nieuwe norm<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> daarbij aan de orde. Volg<strong>en</strong>s de oude norm<br />
(NEN 2489) die gebruikt werd voor 2006, werd<strong>en</strong> veel monsters uit e<strong>en</strong> partij gemet<strong>en</strong> (125)<br />
<strong>en</strong> mocht<strong>en</strong> uitbijters word<strong>en</strong> weggelat<strong>en</strong>. Volg<strong>en</strong>s de Europese norm<strong>en</strong> word<strong>en</strong> nog maar<br />
10 monsters gemet<strong>en</strong> (ad random g<strong>en</strong>om<strong>en</strong>) <strong>en</strong> mog<strong>en</strong> uitbijters niet meer word<strong>en</strong><br />
weggelat<strong>en</strong>. Dat maakt fabrikant<strong>en</strong> terughoud<strong>en</strong>d om de meer nauwkeurige<br />
tolerantieklass<strong>en</strong> voor de maatspreiding (R-klasse) te declarer<strong>en</strong>. Daarom wordt in de<br />
praktijk vaak gekoz<strong>en</strong> voor de combinatie T2 (gemiddelde maat) <strong>en</strong> R1 (maatspreiding).<br />
Met nadruk werd erop gewez<strong>en</strong> dat de maatspreiding (R-klasse) uitsluit<strong>en</strong>d betrekking heeft<br />
op het verschil tuss<strong>en</strong> de grootste <strong>en</strong> kleinste ste<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> e<strong>en</strong> partij.<br />
Het staat dus los van de toegestane afwijking van de gemiddelde maat van de partij (Tklasse).<br />
Vanaf januari 2013 word<strong>en</strong> bakst<strong>en</strong><strong>en</strong> in Nederland gedeclareerd volg<strong>en</strong>s de nieuwe<br />
meetmethode gegev<strong>en</strong> in EN 772-16. Voordeel van de nieuwe meetmethode is dat met e<strong>en</strong><br />
kleinere schuifmaat gemet<strong>en</strong> kan word<strong>en</strong> dan nu noodzakelijk is.<br />
Volg<strong>en</strong>s de BRL kunn<strong>en</strong> er in geval van precisiemetselwerk extra eis<strong>en</strong> word<strong>en</strong> gesteld aan<br />
de maatvoering <strong>en</strong> kromheid van de bakste<strong>en</strong>. Dit wordt in de praktijk niet vaak gedaan.<br />
Tev<strong>en</strong>s ontbrek<strong>en</strong> duidelijke aanbeveling<strong>en</strong> rondom precisiemetselwerk <strong>en</strong> voorbeeld<strong>en</strong><br />
daarbij. Enkele voorbeeld<strong>en</strong> van precisiemetselwerk zijn e<strong>en</strong> verband met st<strong>en</strong><strong>en</strong> met<br />
dunbedmortels, lijmwerk <strong>en</strong> tegelverband<strong>en</strong>. Beslot<strong>en</strong> wordt om binn<strong>en</strong> het k<strong>en</strong>nisnetwerk<br />
e<strong>en</strong> poging te do<strong>en</strong> e<strong>en</strong> voorstel te mak<strong>en</strong> voor nadere uitwerking.<br />
Mede uit de pres<strong>en</strong>tatie van architect Maart<strong>en</strong> Nieuw<strong>en</strong>huize blijkt dat de huidige<br />
systematiek niet e<strong>en</strong>voudig is voor praktijk. Naast de tolerantieklass<strong>en</strong> is er ook verwarring<br />
rond de verschill<strong>en</strong>de specificatieformulier<strong>en</strong>. Daar komt nog bij dat architect<strong>en</strong> gebouw<strong>en</strong><br />
meestal maatvoer<strong>en</strong> voordat de bakst<strong>en</strong><strong>en</strong> zijn geproduceerd <strong>en</strong> de definitieve mat<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
vormeig<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong> bek<strong>en</strong>d zijn. De bakste<strong>en</strong>keuze is vaak e<strong>en</strong> heel afwegingsproces <strong>en</strong><br />
vooral gebaseerd op het uiterlijk. <strong>Maatvoering</strong> is secundair in de keuze. Er wordt vaak<br />
onvoldo<strong>en</strong>de gerealiseerd wat de gevolg<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> zijn van de maatvoering <strong>en</strong><br />
maatafwijking<strong>en</strong> van de bakst<strong>en</strong><strong>en</strong>. Harrie Dijkstra wijst erop dat het in de praktijk heel vaak<br />
voorkomt dat de maat van de st<strong>en</strong><strong>en</strong> niet overe<strong>en</strong>komt met de uitgangspunt<strong>en</strong> op de<br />
tek<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>. De metselaar mag het dan oploss<strong>en</strong>.<br />
Geadviseerd wordt de communicatie rond dit onderwerp te optimaliser<strong>en</strong> <strong>en</strong> na te gaan of<br />
e<strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudigere formulering<strong>en</strong> mogelijk zijn dan de huidige formules voor de<br />
Uitkomst<strong>en</strong> bije<strong>en</strong>komst K<strong>en</strong>nisnetwerk Bakste<strong>en</strong>metselwerk pag. 1
tolerantieklass<strong>en</strong>. Mogelijk dat de angst voor nauwere declaraties bij bakste<strong>en</strong>fabrikant<strong>en</strong><br />
kan word<strong>en</strong> wegg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> door e<strong>en</strong> vorm van e<strong>en</strong> ‘uitbijterregeling’ te introducer<strong>en</strong>. E<strong>en</strong><br />
goede communicatie vooraf met architect<strong>en</strong> <strong>en</strong> opdrachtgevers (ook door <strong>en</strong> met de handel)<br />
moet problem<strong>en</strong> achteraf voorkom<strong>en</strong>.<br />
Oppervlaktebeoordeling van bakste<strong>en</strong>metselwerk:<br />
Jaap Koek toont de huidige eis<strong>en</strong> voor de vlakheid van bakste<strong>en</strong>metselwerk <strong>en</strong> de daarbij<br />
toegestane maatafwijking<strong>en</strong>. Deze zijn gegev<strong>en</strong> in STABU standaard H22 <strong>en</strong> BKB publicatie<br />
nr. PBL0357/98. Geconstateerd dat de eis<strong>en</strong> str<strong>en</strong>g zijn <strong>en</strong> bijvoorbeeld hetzelfde als voor<br />
wandtegelwerk <strong>en</strong> pleisterwerk. Er wordt bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> meetmethode gegev<strong>en</strong>. De<br />
aannemers / metselbedrijv<strong>en</strong> zijn zich nu vaak niet bewust waar m<strong>en</strong> voor tek<strong>en</strong>t. Iemand die<br />
kwaad wil kan gemakkelijk claims neerlegg<strong>en</strong> omdat het moeilijk is om aan de g<strong>en</strong>oemde<br />
eis<strong>en</strong> te voldo<strong>en</strong>. Opgemerkt wordt dat de afmeting<strong>en</strong> van stoot- <strong>en</strong> lintvoeg<strong>en</strong> vaak niet<br />
word<strong>en</strong> voorgeschrev<strong>en</strong> in het bestek of de tek<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>.<br />
Het k<strong>en</strong>nisnetwerk adviseert om meer realistische eis<strong>en</strong> voor de oppervlaktebeoordeling van<br />
bakste<strong>en</strong>metselwerk op te stell<strong>en</strong> <strong>en</strong> tev<strong>en</strong>s de daarbij behor<strong>en</strong>de meetmethode te<br />
omschrijv<strong>en</strong>. Neem daarin mee ook discussies rond stootvoegloos metselwerk <strong>en</strong> wellicht<br />
verschill<strong>en</strong>de eis<strong>en</strong> voor metselwerk gemaakt met handvorm/vormbak <strong>en</strong> str<strong>en</strong>gpersst<strong>en</strong><strong>en</strong>.<br />
Het gebruik van smallere bakst<strong>en</strong><strong>en</strong><br />
Rob Mulder gaat nader in op de ervaring<strong>en</strong> met het gebruik van smallere bakst<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> de<br />
randvoorwaard<strong>en</strong> die daarbij geld<strong>en</strong>. Verschill<strong>en</strong>de fabrikant<strong>en</strong> br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> nu smallere<br />
bakst<strong>en</strong><strong>en</strong> op de markt. Deze hebb<strong>en</strong> allemaal e<strong>en</strong> andere maatvoering.<br />
Aandachtspunt<strong>en</strong> bij verwerking zijn:<br />
Metselverband.<br />
Hoekoplossing<strong>en</strong> in het betreff<strong>en</strong>de metselverband.<br />
Metselmethode – op dit mom<strong>en</strong>t is dat nog uitsluit<strong>en</strong>d de doorstrijkmethode. Er loopt<br />
onderzoek naar het gebruik van mortel met verhoogde hechtsterkte om na te gaan of e<strong>en</strong><br />
methode met navoeg<strong>en</strong> mogelijk is.<br />
Aantal spouwankers (gem. 6 st./ m 2 ).<br />
Aangepaste lateiconstructies.<br />
<br />
<br />
<br />
Lintvoegwap<strong>en</strong>ing in breedte van 40 mm.<br />
Verticale dilalatatie-afstand<strong>en</strong> beperk<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> algeme<strong>en</strong> geld<strong>en</strong>d advies hierover is nog<br />
niet te gev<strong>en</strong>. De nu ‘standaard’ gehanteerde maximale dilatatieafstand van 12 meter lijkt<br />
echter te groot.<br />
Verwerkingstijd door metselaar. De uitvoering is gevoeliger voor e<strong>en</strong> juiste uitvoering. De<br />
metselaar is langer bezig om het goed te do<strong>en</strong>. Tijd<strong>en</strong>s de uitharding is het metselwerk<br />
minder stabiel, dus bijv. oppass<strong>en</strong> bij combinaties van minder stabiele binn<strong>en</strong>mur<strong>en</strong><br />
(voorbeeld: effect van dichtslaande deur<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> houtskeletbouw constructie).<br />
Kort sam<strong>en</strong>gevat:<br />
Het K<strong>en</strong>nisnetwerk Bakste<strong>en</strong>metselwerk doet de volg<strong>en</strong>de aanbeveling<strong>en</strong>:<br />
- Opstell<strong>en</strong> van (meer) voorbeeld<strong>en</strong> van precisiemetselwerk met daarbij geadviseerde<br />
<strong>maattoleranties</strong> <strong>en</strong> vormvastheidseis<strong>en</strong> voor de bakste<strong>en</strong>.<br />
- Verbeter<strong>en</strong> communicatie rond de maatvoering van metselbakste<strong>en</strong>. Probeer het<br />
e<strong>en</strong>voudiger te mak<strong>en</strong>. Geef duidelijkheid over de verschill<strong>en</strong>de formulier<strong>en</strong>. Maak<br />
partij<strong>en</strong> er bewust van dat communicatie vooraf van groot belang is om problem<strong>en</strong> in de<br />
praktijk te voorkom<strong>en</strong>.<br />
- Nagaan van de mogelijkheid om e<strong>en</strong> ‘uitbijterregeling’ voor maatspreidingsklasse te<br />
introducer<strong>en</strong>.<br />
- Stel meer realistische eis<strong>en</strong> op voor de oppervlaktebeoordeling van bakste<strong>en</strong>metselwerk<br />
<strong>en</strong> geef tev<strong>en</strong>s de daarbij behor<strong>en</strong>de bepalingsmethode.<br />
<strong>KNB</strong><br />
24-08-2012<br />
Uitkomst<strong>en</strong> bije<strong>en</strong>komst K<strong>en</strong>nisnetwerk Bakste<strong>en</strong>metselwerk pag. 2