Kerkinformatie nr. 149, juni 2007 - Kerk in Actie
Kerkinformatie nr. 149, juni 2007 - Kerk in Actie
Kerkinformatie nr. 149, juni 2007 - Kerk in Actie
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong><br />
Juni <strong>2007</strong><br />
len missen. Het beeld rijst op, dat mensen<br />
God op dit moment weliswaar niet nodig<br />
denken te hebben, maar dat het altijd handig<br />
is om iets achter de hand te hebben, bijvoorbeeld<br />
op de ‘scharniermomenten’ van<br />
het leven (geboorte, huwelijk, dood).<br />
De randkerkelijken zijn vaak mensen die een<br />
dubbele boodschap afgeven. Enerzijds die<br />
van het ‘niet meer’. Ze geven aan niet of niet<br />
meer geïnteresseerd te zijn <strong>in</strong> de kerk en<br />
wensen er ook niet <strong>in</strong> te <strong>in</strong>vesteren. Het zijn<br />
<strong>in</strong> dat stadium de mensen van ‘nog niet’ of<br />
‘nu even niet’.<br />
Daarnaast zijn het soms ook mensen die<br />
aangeven dat ze een losse band met de kerk<br />
wel degelijk op prijs stellen. Er zijn ook al<br />
ideeën geopperd voor een virtuele kerk, een<br />
groep van ‘liefhebbers’ of ‘vrienden van’.<br />
Dat laatste kun je op allerlei manieren <strong>in</strong>vullen.<br />
Virtueel, zoals bijvoorbeeld de gemeenschap<br />
b<strong>in</strong>nen de webgemeenschap van Hyves.<br />
Maar ook reëel, door mensen de<br />
mogelijkheid te bieden op een zekere afstand<br />
van het kerkelijk leven en <strong>in</strong>cidenteel<br />
mee te doen. Dan worden randkerkelijken<br />
niet gezien als een last, maar als een nieuwe<br />
kans, een nieuwe gemeenschap, een potentie.<br />
Misschien zouden we hen zo kunnen zien<br />
vanuit de door Victor Turner en anderen<br />
ontwikkelde idee van de ‘lim<strong>in</strong>ality’. Je bent<br />
‘lim<strong>in</strong>al’ – je staat ergens tussen, als het<br />
ware op de drempel tussen de ene en de andere<br />
realiteit. Die positie kan je benaderen<br />
als een plaats aan de rand, waarbij je nergens<br />
thuishoort. Je zou dit echter ook kunnen<br />
zien als een unieke en bijzondere positie:<br />
met je ene been sta je <strong>in</strong> de ene<br />
werkelijkheid, en met je andere <strong>in</strong> een andere.<br />
De positie van lim<strong>in</strong>ality zorgt ervoor<br />
dat je niet aan één perspectief gebonden<br />
bent. Je kunt dan de zaken vanuit verschillende<br />
perspectieven bezien en redelijk onafhankelijk<br />
keuzes maken. Je hebt immers<br />
geen exclusieve b<strong>in</strong>d<strong>in</strong>g aan een van beide<br />
posities.<br />
Zo kan je randkerkelijken – <strong>in</strong> hun positie<br />
van liefhebbers of vrienden – ook zien als<br />
mensen <strong>in</strong> de positie van lim<strong>in</strong>ality. Dan erkennen<br />
we hen als ‘vrienden van’, als mensen<br />
die op de één of andere manier toch ook<br />
verbonden zijn met het christelijk geloof of<br />
de kerk. Dan kan je hen ook zien als mensen<br />
die vanuit hun bijzondere positie een signaalfunctie<br />
vervullen en ons door hun ogen<br />
laten kijken naar de kerk en het christelijk<br />
geloof.<br />
Niet vrijblijvend<br />
Ik meen dat het van uitermate groot belang<br />
is, dat we de randkerkelijken gaan zien als<br />
een nieuwe kans, een mogelijkheid om op<br />
een andere manier te kijken naar betrokkenheid<br />
bij kerk en geloof. Wie tegenwerpt dat<br />
op deze manier de betrokkenheid op God,<br />
op Christus en op de Geest zo wel heel makkelijk<br />
tot een vrijblijvende zaak wordt gemaakt,<br />
heeft voor een deel gelijk.<br />
Zo zou ik deze optie echter niet willen zien.<br />
We kunnen hierover ook denken <strong>in</strong> het kader<br />
van de vraag wat Gods toewend<strong>in</strong>g tot<br />
de mensen betekent en hoe we daarbij theologisch<br />
een plek kunnen geven aan Gods<br />
liefde en ontferm<strong>in</strong>g, aan zijn geduld en de<br />
diversiteit van zijn omgang met ons. Wat<br />
houdt het <strong>in</strong> dat Jezus bewogen was met de<br />
schare en dat Hij daarmee <strong>in</strong> feite teruggreep<br />
op de waarde van het behoren tot de<br />
brede gemeenschap van Israël vanuit verbond<br />
en de trouw van God? Dergelijke theologische<br />
noties hebben we hard nodig als<br />
we op een nieuwe wijze gaan denken over<br />
de buitenkerkelijken en <strong>in</strong> het bijzonder over<br />
de rand.<br />
Onze tijd is een geheel andere dan de decennia<br />
aan het e<strong>in</strong>de van de 20e eeuw. Het<br />
verlangen dat bij veel mensen leeft naar z<strong>in</strong>,<br />
maar ook naar God en het goddelijke moeten<br />
we leren duiden. Door een vorm van<br />
kerk-zijn, waar<strong>in</strong> ruimte gegeven wordt aan<br />
‘lim<strong>in</strong>ality’ kunnen zij een eigen plek krijgen.<br />
Hoe we dit moeten omschrijven, of nog <strong>in</strong>gewikkelder<br />
<strong>in</strong> de kerkorde vorm moeten<br />
geven, zal ons <strong>in</strong> de komende tijd gaan bezighouden.<br />
Wel is het voor mij zelf duidelijk dat we de<br />
kerkordeartikelen op de hell<strong>in</strong>g moeten zetten,<br />
waar<strong>in</strong> mogelijk gemaakt wordt dat we<br />
ook zonder het formele verzoek van <strong>in</strong> de<br />
kerk geregistreerden, hen kunnen uitschrij-<br />
ven omdat ze bijvoorbeeld al jaren geen<br />
vrijwillige bijdrage meer betalen of geen<br />
noemenswaardige activiteiten laten zien. In<br />
de evaluatie van de kerkorde waarmee we<br />
op dit moment een beg<strong>in</strong> maken, zullen we<br />
dit aan de orde stellen. Wat aan het e<strong>in</strong>de<br />
van de 20e eeuw nodig leek, behoeft nu niet<br />
de beste vorm te zijn. Wat mij betreft verdwijnt<br />
dit kerkordeartikel waar<strong>in</strong> een kerke<strong>nr</strong>aad<br />
zelf aangeeft dat een bepaald persoon<br />
uitgeschreven moet worden, <strong>in</strong> de prullenmand.<br />
Hoe dit alles vertaald moet worden naar<br />
geldwerv<strong>in</strong>g, is weer een andere zaak.<br />
Naar mijn besef moeten we af van de praktijk<br />
dat mensen alleen nog maar door de<br />
kerk benaderd worden om geld te geven<br />
voor algemene kerkelijke doele<strong>in</strong>den. Het<br />
op een of andere manier betrokken zijn bij<br />
de kerk, moet vanuit de sympathie voor<br />
sommige kerkelijke activiteiten benaderd<br />
worden.<br />
Betrokkenheid opwekken<br />
Het blijkt dat 75% van alle Nederlanders er<br />
voor is, dat de overheid zorg draagt voor<br />
kerkgebouwen. Naar hun men<strong>in</strong>g zijn deze<br />
namelijk als het ware een soort materieel<br />
geb<strong>in</strong>te van een stedelijke of dorpsgemeenschap.<br />
Dat betekent dat 75% van de Nederlanders<br />
ervan overtuigd is, dat het gemeenschapsgeld<br />
mag kosten. <strong>Kerk</strong>en zijn immers<br />
belangrijk op velerlei gebied.<br />
Als je daarom nadenkt over de vraag aan<br />
randkerkelijken om bij te dragen, moet je<br />
kunnen aangeven dat dit geld besteed<br />
wordt voor iets dat hen zelf ook raakt. Dat<br />
vereist een zorgvuldige en ook zeer specifieke<br />
vraagstell<strong>in</strong>g. Maar ik denk dat ook<br />
hier de velden nog wit zijn om te oogsten.<br />
Het blijft een spannende vraag hoe we rond<br />
de drempel tot een goed gesprek kunnen<br />
komen en een bij hen passend commitment<br />
weten op te wekken.<br />
Bas Plaisier is scriba van de generale synode.<br />
Zie voor alle <strong>in</strong>formatie over kerkelijke geldwerv<strong>in</strong>g<br />
en de actie kerkbalans: www.kerkbalans.nl<br />
21