DOC 51 0664/008 DOC 51 0664/008 - Site de Jean-Yves Hayez.
DOC 51 0664/008 DOC 51 0664/008 - Site de Jean-Yves Hayez.
DOC 51 0664/008 DOC 51 0664/008 - Site de Jean-Yves Hayez.
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
164 <strong>DOC</strong> <strong>51</strong> <strong>0664</strong>/<strong>008</strong><br />
effets secondaires d’un rapport juridique <strong>de</strong> filiation,<br />
c’est-à-dire tout ou partie <strong>de</strong>s responsabilités parentales<br />
et, éventuellement, <strong>de</strong>s droits successoraux.<br />
La parenté sociale pourrait dès lors s’appliquer à différents<br />
types <strong>de</strong> situations familiales où un enfant, sans<br />
«être» pour autant l’enfant d’une personne, est élevé<br />
par cette personne qui a contracté à son égard un engagement<br />
éducatif, comme par exemple dans les familles<br />
dites d’accueil ou dans les familles recomposées,<br />
hétérosexuelles ou homosexuelles.<br />
Dans les situations, comme celles dont on débat<br />
aujourd’hui, où un enfant a un seul parent, biologique<br />
ou adoptif, et vit avec le partenaire homosexuel <strong>de</strong> ce<br />
parent, la parenté sociale constitue aussi une solution<br />
particulièrement adaptée, puisqu’elle permet, comme<br />
la Cour d’arbitrage 18 y invite le législateur, d’attribuer à<br />
ce partenaire les responsabilités parentales (autorité<br />
parentale et obligation d’entretien) et éventuellement <strong>de</strong>s<br />
droits successoraux, sans faire pour autant <strong>de</strong> l’enfant,<br />
l’enfant «<strong>de</strong>» ce partenaire, c’est-à-dire sans conférer à<br />
l’enfant une filiation à l’égard <strong>de</strong> ce partenaire.<br />
La parenté sociale permet donc <strong>de</strong> résoudre, sans<br />
modifier l’i<strong>de</strong>ntité <strong>de</strong> l’enfant et, dès lors, son «état civil»,<br />
les difficultés ou les questions pratiques qui sont<br />
évoquées dans les couples homosexuels par le partenaire<br />
du parent <strong>de</strong> l’enfant: exercice en commun <strong>de</strong><br />
l’autorité parentale pendant la vie commune, détermination<br />
<strong>de</strong> l’étendue <strong>de</strong>s droits et <strong>de</strong>s <strong>de</strong>voirs parentaux<br />
du partenaire après séparation, divorce ou décès, attribution<br />
<strong>de</strong> droits successoraux…<br />
Et cependant, d’aucuns ou beaucoup voudraient<br />
aujourd’hui aller plus loin que la parenté sociale et permettre<br />
une adoption proprement dite <strong>de</strong> l’enfant par le<br />
partenaire du même sexe.<br />
Pourquoi?<br />
On invoque généralement, à l’appui <strong>de</strong> cette solution,<br />
l’ «égalité <strong>de</strong>s chances» ou l’ «égalité <strong>de</strong>s droits»,<br />
en faisant état <strong>de</strong> ce que les partenaires d’un couple <strong>de</strong><br />
même sexe <strong>de</strong>vraient autant avoir le droit que les par-<br />
te kennen aan een persoon die optreedt als ou<strong>de</strong>r van<br />
een kind of dat zorgou<strong>de</strong>rschap opneemt. Zulks zou inhou<strong>de</strong>n<br />
dat die persoon <strong>de</strong> ou<strong>de</strong>rlijke verantwoor<strong>de</strong>lijkheid<br />
geheel of ge<strong>de</strong>eltelijk zou verwerven, en eventueel<br />
dat het kind van die persoon kan erven.<br />
Het zorgou<strong>de</strong>rschap zou dus kunnen wor<strong>de</strong>n toegepast<br />
in uiteenlopen<strong>de</strong> gezinssituaties, waarin het kind –<br />
zon<strong>de</strong>r evenwel «het kind te zijn van» een welbepaald<br />
persoon – wordt opgevoed door <strong>de</strong>ze persoon, die zich<br />
daartoe heeft verbon<strong>de</strong>n, zoals bijvoorbeeld in <strong>de</strong> zogenaam<strong>de</strong><br />
pleeggezinnen of in nieuw samengestel<strong>de</strong><br />
(heteroseksuele dan wel homoseksuele) gezinnen.<br />
In <strong>de</strong> situaties zoals die thans in <strong>de</strong>ze bespreking aan<br />
bod komen, waarin een kind één enkele biologische<br />
ou<strong>de</strong>r of adoptieou<strong>de</strong>r heeft, en samenwoont met <strong>de</strong><br />
homoseksuele partner van die ou<strong>de</strong>r, draagt het zorgou<strong>de</strong>rschap<br />
tevens een bijzon<strong>de</strong>r geschikte oplossing<br />
aan. In het verleng<strong>de</strong> van het verzoek van het Arbitragehof<br />
18 aan <strong>de</strong> wetgever kunnen via het zorgou<strong>de</strong>rschap<br />
<strong>de</strong> ou<strong>de</strong>rlijke verantwoor<strong>de</strong>lijkhe<strong>de</strong>n (ou<strong>de</strong>rlijk gezag en<br />
on<strong>de</strong>rhoudsplicht), alsook erfrechten, aan die partner<br />
wor<strong>de</strong>n toegekend, zon<strong>de</strong>r dat het kind «het kind van<br />
<strong>de</strong> partner» wordt, kortom zon<strong>de</strong>r een afstammingsband<br />
tussen het kind en <strong>de</strong> partner tot stand te brengen.<br />
Zon<strong>de</strong>r dat aan <strong>de</strong> i<strong>de</strong>ntiteit, en dus aan <strong>de</strong> «burgerlijke<br />
stand» van het kind wordt geraakt, biedt het zorgou<strong>de</strong>rschap<br />
<strong>de</strong>rhalve een oplossing voor <strong>de</strong> problemen<br />
of <strong>de</strong> praktische vragen waarmee <strong>de</strong> partner van <strong>de</strong><br />
ou<strong>de</strong>r van het kind in homoparen wordt geconfronteerd,<br />
zoals <strong>de</strong> gezamenlijke uitoefening van het ou<strong>de</strong>rlijk gezag<br />
tij<strong>de</strong>ns het samenwonen, <strong>de</strong> vaststelling van <strong>de</strong><br />
ou<strong>de</strong>rlijke rechten en plichten van <strong>de</strong> partner na een<br />
scheiding, echtscheiding of overlij<strong>de</strong>n, <strong>de</strong> toekenning<br />
van erfrecht enzovoort.<br />
Desondanks gaan stemmen op om veel ver<strong>de</strong>r te<br />
gaan dan het zorgou<strong>de</strong>rschap, en <strong>de</strong> partner van hetzelf<strong>de</strong><br />
geslacht <strong>de</strong> mogelijkheid te bie<strong>de</strong>n het kind te<br />
adopteren, in <strong>de</strong> eigenlijke zin van het woord.<br />
Waarom?<br />
De voorstan<strong>de</strong>rs van die oplossing stoelen hun stelling<br />
over het algemeen op <strong>de</strong> «gelijkheid van kansen»<br />
of <strong>de</strong> «gelijkberechtiging», omdat <strong>de</strong> partners in een<br />
homoseksueel paar evenzeer het recht zou<strong>de</strong>n moeten<br />
18<br />
On rappellera que, dans son arrêt du 8 octobre 2003, la Cour<br />
d’arbitrage a expressément considéré que « c’est au législateur<br />
qu’il appartient <strong>de</strong> préciser sous quelle forme, à quelles conditions<br />
et selon quelle procédure l’autorité parentale pourrait, dans l’intérêt<br />
<strong>de</strong> l’enfant, être étendue à d’autres personnes qui n’ont pas un<br />
lien <strong>de</strong> filiation avec lui ».<br />
18<br />
Op te merken valt dat het Arbitragehof in zijn arrest van 8 oktober<br />
2003 uitdrukkelijk het volgen<strong>de</strong> stel<strong>de</strong>: «(…) het staat aan <strong>de</strong> wetgever<br />
om te preciseren in welke vorm, on<strong>de</strong>r welke voorwaar<strong>de</strong>n<br />
en volgens welke procedure het ou<strong>de</strong>rlijk gezag, in het belang<br />
van het kind, zou kunnen wor<strong>de</strong>n uitgebreid tot an<strong>de</strong>re personen<br />
die geen afstammingsband met het kind hebben (…).»<br />
CHAMBRE 4e SESSION DE LA <strong>51</strong>e LÉGISLATURE 2005 2006<br />
KAMER<br />
4e ZITTING VAN DE <strong>51</strong>e ZITTINGSPERIODE