DOC 51 0664/008 DOC 51 0664/008 - Site de Jean-Yves Hayez.
DOC 51 0664/008 DOC 51 0664/008 - Site de Jean-Yves Hayez.
DOC 51 0664/008 DOC 51 0664/008 - Site de Jean-Yves Hayez.
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
<strong>DOC</strong> <strong>51</strong><br />
<strong>0664</strong>/<strong>008</strong><br />
163<br />
La secon<strong>de</strong> solution – l’adoption – consiste à conférer<br />
à l’enfant un statut <strong>de</strong> «filiation» à l’égard du partenaire<br />
<strong>de</strong> son parent.<br />
Pour bien mesurer la différence entre ces <strong>de</strong>ux solutions,<br />
il est indispensable <strong>de</strong> correctement appréhen<strong>de</strong>r<br />
la portée sociale et juridique <strong>de</strong> la filiation.<br />
La filiation est, à titre principal, le rapport <strong>de</strong> droit qui,<br />
en désignant le père et/ou la mère d’un enfant, définit<br />
ou circonscrit l’i<strong>de</strong>ntité <strong>de</strong> cet enfant. Elle lui indique ses<br />
racines et elle l’inscrit dans une généalogie.<br />
C’est parce que la filiation fournit ainsi à l’enfant la<br />
structure <strong>de</strong> base <strong>de</strong> son i<strong>de</strong>ntité – c’est-à-dire ce qu’il<br />
«est» - qu’elle détermine par là même l’ «état (civil)» <strong>de</strong><br />
toute personne et qu’elle lui assure la transmission <strong>de</strong><br />
son nom qui permet précisément <strong>de</strong> l’ «i<strong>de</strong>ntifier» dans<br />
la communauté <strong>de</strong>s hommes.<br />
Par ailleurs, en tant qu’elle rattache un enfant à ses<br />
«parents», la filiation produit aussi, mais à titre secondaire<br />
ou complémentaire, un certain nombre <strong>de</strong> conséquences<br />
juridiques, dont les <strong>de</strong>ux plus importantes, dans<br />
la vie quotidienne <strong>de</strong> l’enfant, seront d’une part la responsabilité<br />
parentale au sens large <strong>de</strong>s parents à l’égard<br />
<strong>de</strong> l’enfant, c’est-à-dire l’autorité parentale et l’obligation<br />
d’entretien <strong>de</strong> l’enfant, et d’autre part les droits successoraux<br />
légaux et réservataires <strong>de</strong> l’enfant à l’égard<br />
<strong>de</strong> ses parents.<br />
Dans notre système juridique actuel, la (les)<br />
responsabilité(s) parentale(s) constitue(nt) un ensemble<br />
<strong>de</strong> prérogatives qui ne sont attribuées qu’aux seuls<br />
père et mère <strong>de</strong> l’enfant.<br />
On n’avait pas envisagé en principe d’accor<strong>de</strong>r tout<br />
ou partie <strong>de</strong> ces responsabilités à d’autres personnes<br />
que le père et la mère, par le sang ou par adoption, <strong>de</strong><br />
l’enfant, sauf l’hypothèse particulière – et très peu usitée<br />
– <strong>de</strong> la «tutelle officieuse» (art. 475bis et s. Co<strong>de</strong><br />
civil).<br />
Qu’est-ce alors précisément que la «parenté sociale»?<br />
C’est une figure juridique nouvelle qui permettrait,<br />
sans toucher à la filiation proprement dite <strong>de</strong> l’enfant et,<br />
dès lors, à son i<strong>de</strong>ntité, d’attribuer à une personne qui<br />
s’implique ou qui s’investit dans une fonction <strong>de</strong><br />
«parentalité» à l’égard d’un enfant, tout ou partie <strong>de</strong>s<br />
De twee<strong>de</strong> oplossing – <strong>de</strong> adoptie – bestaat erin aan<br />
het kind een rechtspositie van «afstamming» ten aanzien<br />
van <strong>de</strong> partner van zijn ou<strong>de</strong>r te verlenen.<br />
Om het verschil tussen die twee oplossingen ter<strong>de</strong>ge<br />
in te schatten, is het onontbeerlijk <strong>de</strong> sociale en juridische<br />
draagwijdte van <strong>de</strong> afstamming correct te begrijpen.<br />
De afstamming is vooral <strong>de</strong> rechtsbetrekking die, door<br />
<strong>de</strong> va<strong>de</strong>r en/of <strong>de</strong> moe<strong>de</strong>r van een kind aan te wijzen,<br />
<strong>de</strong> i<strong>de</strong>ntiteit van dat kind bepaalt of omschrijft. Ze geeft<br />
het kind aan wat zijn wortels zijn en neemt het op in een<br />
stamboom.<br />
De afstamming verleent aldus aan het kind <strong>de</strong> basisstructuur<br />
van zijn i<strong>de</strong>ntiteit – dat wil zeggen wie het «is»<br />
– en daarom bepaalt ze op die manier <strong>de</strong> «burgerlijke<br />
staat» van ie<strong>de</strong>re persoon en waarborgt ze <strong>de</strong> overdracht<br />
van zijn naam, die precies <strong>de</strong> mogelijkheid biedt<br />
hem of haar te «i<strong>de</strong>ntificeren» in <strong>de</strong> mensengemeenschap.<br />
Aangezien <strong>de</strong> afstamming het kind aan zijn «ou<strong>de</strong>rs»<br />
bindt, heeft ze ook een aantal juridische gevolgen, hoewel<br />
die van bijkomen<strong>de</strong> dan wel aanvullen<strong>de</strong> or<strong>de</strong> zijn.<br />
Een eerste ingrijpend gevolg voor het dagelijkse leven<br />
van het kind ligt in het feit dat <strong>de</strong> ou<strong>de</strong>rs verantwoor<strong>de</strong>lijk<br />
zijn – in <strong>de</strong> ruime zin – voor het kind (zulks houdt in<br />
dat zij het ou<strong>de</strong>rlijk gezag uitoefenen over het kind en<br />
dat zij verplicht zijn in diens on<strong>de</strong>rhoud te voorzien).<br />
Het twee<strong>de</strong> belangrijke gevolg is dat het kind na het<br />
overlij<strong>de</strong>n van <strong>de</strong> ou<strong>de</strong>rs wettelijk aanspraak kan maken<br />
op zijn erf<strong>de</strong>el en op zijn voorbehou<strong>de</strong>n erf<strong>de</strong>el.<br />
In ons huidig juridisch bestel bestaat <strong>de</strong> ou<strong>de</strong>rlijke<br />
verantwoor<strong>de</strong>lijkheid in een geheel van prerogatieven<br />
die alleen aan <strong>de</strong> va<strong>de</strong>r en <strong>de</strong> moe<strong>de</strong>r van het kind<br />
wor<strong>de</strong>n toegekend.<br />
In beginsel had men niet overwogen die verantwoor<strong>de</strong>lijkheid<br />
geheel of ten <strong>de</strong>le toe te kennen aan an<strong>de</strong>re<br />
personen dan <strong>de</strong> biologische va<strong>de</strong>r en moe<strong>de</strong>r of <strong>de</strong><br />
adoptieou<strong>de</strong>rs van het kind, behalve in het bijzon<strong>de</strong>re –<br />
en bijzon<strong>de</strong>r weinig voorkomen<strong>de</strong> – geval van pleegvoogdijschap<br />
(artikel 475bis en volgen<strong>de</strong> van het Burgerlijk<br />
Wetboek).<br />
Wat houdt het «zorgou<strong>de</strong>rschap» precies in?<br />
Het zorgou<strong>de</strong>rschap is een nieuwe rechtsfiguur die,<br />
zon<strong>de</strong>r dat wordt geraakt aan <strong>de</strong> eigenlijke afstamming<br />
van het kind (en dus aan diens i<strong>de</strong>ntiteit), het mogelijk<br />
zou maken <strong>de</strong> implicaties in bijkomen<strong>de</strong> or<strong>de</strong> van <strong>de</strong><br />
juridische afstammingsband geheel of ge<strong>de</strong>eltelijk toe<br />
CHAMBRE 4e SESSION DE LA <strong>51</strong>e LÉGISLATURE 2005 2006<br />
KAMER<br />
4e ZITTING VAN DE <strong>51</strong>e ZITTINGSPERIODE