Download hier de PDF-versie van het tijdschrift Tax Audit ... - IBR
Download hier de PDF-versie van het tijdschrift Tax Audit ... - IBR
Download hier de PDF-versie van het tijdschrift Tax Audit ... - IBR
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Februari<br />
JAARGANG 2 NR. 1 / 2007 VERSCHIJNT 6X PER JAAR (FEB/APR/JUNI/AUG/OKT/DEC) AFGIFTEKANTOOR GENT X P608073<br />
7<br />
2007<br />
<strong>Tax</strong> <strong>Audit</strong> &<br />
Accountancy<br />
<strong>IBR</strong> IAB BIBF
I n h o u d<br />
Editoriaal<br />
1<br />
Het nieuwe commissarisverslag over<br />
<strong>de</strong> jaarrekening<br />
2<br />
Leidt IFRS tot een hogere kwaliteit<br />
<strong>van</strong> financiële informatie?<br />
8<br />
Horen, zien en zwijgen?<br />
Een analyse <strong>van</strong> <strong>de</strong> draagwijdte <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> fiscale meewerkverplichting <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> accountant, belastingconsulent, erken<strong>de</strong><br />
boekhou<strong>de</strong>r en bedrijfsrevisor<br />
11<br />
Laatste berichtgeving <strong>van</strong> <strong>het</strong> IASB<br />
1 <strong>de</strong>cember 2006 - 31 januari 2007<br />
17<br />
Institutioneel nieuws <strong>IBR</strong>, IAB en BIBF<br />
19<br />
COLOFON<br />
TAX AUDIT & ACCOUNTANCY<br />
Tweemaan<strong>de</strong>lijks <strong>tijdschrift</strong><br />
<strong>van</strong> <strong>het</strong> IAB, <strong>het</strong> <strong>IBR</strong> en <strong>het</strong> BIBF<br />
Aanbevolen citeerwijze: T.A.A.<br />
Afgiftekantoor: Gent X<br />
REDACTIECOMITÉ<br />
P. P. Berger<br />
P. Colaert<br />
G. Delvaux<br />
M. De Wolf (Hoofdredacteur)<br />
C. Fischer<br />
S. Mercier<br />
C. Van <strong>de</strong>r Elst<br />
E. Vercammen<br />
REDACTIESECRETARIAAT<br />
S. Massagé<br />
Uitgever NV die Keure<br />
Kleine Pathoekeweg 3, 8000 Brugge<br />
T (050) 47 12 72<br />
F (050) 33 51 54<br />
E steve.massage@diekeure.be<br />
VERANTWOORDELIJKE UITGEVERS<br />
G. Delvaux<br />
Voorzitter IAB<br />
Livornostraat 41<br />
1050 Brussel<br />
T (02) 543 74 90<br />
F (02) 543 74 91<br />
A. Kilesse<br />
Voorzitter <strong>IBR</strong><br />
Arenbergstraat 13<br />
1000 Brussel<br />
T (02) 512 51 36<br />
F (02) 512 78 86<br />
M.-J. Paquet<br />
Voorzitter BIBF<br />
Legrandlaan 45<br />
1050 Brussel<br />
T (02) 626 03 80<br />
F (02) 626 03 90
Editoriaal<br />
De Europese wetgever op kruissnelheid …<br />
Een Belg als On<strong>de</strong>rvoorzitter <strong>van</strong> <strong>de</strong> “Fédération <strong>de</strong>s Experts-Comptables Européens”<br />
Europese wetgeving<br />
De Europese wetgever heeft <strong>de</strong> laatste jaren niet stilgezeten.<br />
Getuige <strong>hier</strong><strong>van</strong> zijn <strong>de</strong> talrijke Richtlijnen en<br />
Veror<strong>de</strong>ningen die in <strong>de</strong>ze perio<strong>de</strong> wer<strong>de</strong>n uitgevaardigd.<br />
Zon<strong>de</strong>r te willen vervallen in een bloemlezing <strong>van</strong> al <strong>de</strong>ze<br />
wetgeven<strong>de</strong> initiatieven, wensen wij <strong>hier</strong>na een kort overzicht<br />
te geven <strong>van</strong> <strong>de</strong> vernieuwingen die <strong>de</strong> economische<br />
beroepsbeoefenaar (rechtstreeks of onrechtstreeks)<br />
aanbelangen.<br />
Op 30 september 2005 werd <strong>de</strong> Richtlijn 2005/36/EG <strong>van</strong><br />
7 september 2005 betreffen<strong>de</strong> <strong>de</strong> erkenning <strong>van</strong> beroepskwalificaties<br />
gepubliceerd in <strong>het</strong> Publicatieblad <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
Europese Unie. Deze Richtlijn stelt <strong>de</strong> regels vast volgens<br />
<strong>de</strong>welke een lidstaat die <strong>de</strong> toegang tot of <strong>de</strong> uitoefening<br />
<strong>van</strong> een gereglementeerd beroep op zijn grondgebied<br />
afhankelijk stelt <strong>van</strong> <strong>het</strong> bezit <strong>van</strong> bepaal<strong>de</strong> beroepskwalificaties,<br />
<strong>de</strong> in een an<strong>de</strong>re lidstaat of an<strong>de</strong>re lidstaten<br />
verworven beroepskwalificaties die <strong>de</strong> hou<strong>de</strong>r <strong>van</strong> die<br />
kwalificaties <strong>het</strong> recht verlenen er <strong>het</strong>zelf<strong>de</strong> beroep uit te<br />
oefenen, erkent voor <strong>de</strong> toegang tot en <strong>de</strong> uitoefening <strong>van</strong><br />
dit beroep. De Richtlijn moet uiterlijk op 20 oktober 2007<br />
wor<strong>de</strong>n omgezet in nationaal recht.<br />
Op 25 november 2005 verscheen <strong>de</strong><br />
Richtlijn 2005/56/EG <strong>van</strong> 26 oktober 2005<br />
betreffen<strong>de</strong> grensoverschrij<strong>de</strong>n<strong>de</strong> fusies<br />
<strong>van</strong> kapitaalvennootschappen in <strong>het</strong> Publicatieblad<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese Unie. Deze<br />
Richtlijn strekt ertoe grensoverschrij<strong>de</strong>n<strong>de</strong><br />
fusies <strong>van</strong> kapitaalvennootschappen te<br />
vergemakkelijken. De Richtlijn moet uiterlijk<br />
op 15 <strong>de</strong>cember 2007 wor<strong>de</strong>n omgezet<br />
in nationaal recht.<br />
Eveneens op 25 november 2005 verscheen<br />
<strong>de</strong> Richtlijn 2005/60/EG <strong>van</strong> 26 oktober<br />
2005 tot voorkoming <strong>van</strong> <strong>het</strong> gebruik <strong>van</strong><br />
<strong>het</strong> financiële stelsel voor <strong>het</strong> witwassen<br />
<strong>van</strong> geld en <strong>de</strong> financiering <strong>van</strong> terrorisme<br />
(<strong>de</strong> zogenaam<strong>de</strong> Der<strong>de</strong> Witwasrichtlijn) in<br />
<strong>het</strong> Publicatieblad <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese Unie.<br />
Deze Richtlijn moet uiterlijk tegen 15 <strong>de</strong>cember 2007<br />
wor<strong>de</strong>n omgezet in nationaal recht.<br />
Op 9 juni 2006 verscheen <strong>de</strong> Richtlijn 2006/43/EG <strong>van</strong><br />
17 mei 2006 betreffen<strong>de</strong> <strong>de</strong> wettelijke controles <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
jaarrekeningen en geconsoli<strong>de</strong>er<strong>de</strong> jaarrekeningen, tot<br />
wijziging <strong>van</strong> <strong>de</strong> Richtlijnen 78/660/EEG en 83/349/EEG<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> Raad en hou<strong>de</strong>n<strong>de</strong> intrekking <strong>van</strong> Richtlijn 84/253/<br />
EEG <strong>van</strong> <strong>de</strong> Raad in <strong>het</strong> Publicatieblad <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese<br />
Unie. Deze Richtlijn ver<strong>van</strong>gt <strong>de</strong> Achtste Richtlijn <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />
vennootschapsrecht, en stelt <strong>de</strong> regels vast voor <strong>de</strong> wettelijke<br />
controle <strong>van</strong> jaarrekeningen en geconsoli<strong>de</strong>er<strong>de</strong><br />
jaarrekeningen. De Richtlijn moet wor<strong>de</strong>n omgezet in<br />
nationaal recht vóór 29 juni 2008.<br />
Op 16 augustus 2006 verscheen <strong>de</strong> Richtlijn 2006/46/EEG<br />
<strong>van</strong> 14 juni 2006 tot wijziging <strong>van</strong> <strong>de</strong> Richtlijnen 78/660/<br />
EEG <strong>van</strong> <strong>de</strong> Raad betreffen<strong>de</strong> <strong>de</strong> jaarrekening <strong>van</strong> bepaal<strong>de</strong><br />
vennootschapsvormen, 83/349/EEG <strong>van</strong> <strong>de</strong> Raad<br />
betreffen<strong>de</strong> <strong>de</strong> geconsoli<strong>de</strong>er<strong>de</strong> jaarrekening, 86/635/<br />
EEG <strong>van</strong> <strong>de</strong> Raad betreffen<strong>de</strong> <strong>de</strong> jaarrekening en <strong>de</strong> geconsoli<strong>de</strong>er<strong>de</strong><br />
jaarrekening <strong>van</strong> banken en an<strong>de</strong>re financiële<br />
instellingen en 91/674/EEG <strong>van</strong> <strong>de</strong> Raad betreffen<strong>de</strong><br />
GÉRARD DELVAUX<br />
Voorzitter IAB<br />
MARCEL-JEAN PAQUET<br />
Voorzitter BIBF<br />
ANDRÉ KILESSE<br />
<strong>de</strong> jaarrekening en <strong>de</strong> geconsoli<strong>de</strong>er<strong>de</strong> jaarrekening <strong>van</strong><br />
verzekeringson<strong>de</strong>rnemingen in <strong>het</strong> Publicatieblad <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> Europese Unie. Deze Richtlijn strekt er on<strong>de</strong>r meer<br />
toe <strong>de</strong> drempelbedragen voor <strong>de</strong> kleine vennootschap te<br />
verhogen, een aantal nieuwe gegevens toe te voegen aan<br />
<strong>de</strong> verplichte vermeldingen in <strong>de</strong> toelichting bij <strong>de</strong> jaarrekening,<br />
genoteer<strong>de</strong> vennootschappen <strong>de</strong> verplichting<br />
op te leggen een verklaring inzake corporate governance<br />
op te nemen in hun jaarverslag of <strong>de</strong>sgevallend in een<br />
afzon<strong>de</strong>rlijk verslag dat samen met <strong>het</strong> jaarverslag wordt<br />
openbaar gemaakt, en een bestuur<strong>de</strong>rsaansprakelijkheid<br />
in te voeren voor <strong>het</strong> opstellen en openbaar maken <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
jaarrekening. De Richtlijn moet uiterlijk op 5 september<br />
2008 zijn omgezet in nationaal recht.<br />
Op 25 september 2006 verscheen <strong>de</strong> Richtlijn 2006/68/EG<br />
<strong>van</strong> 6 september 2006 tot wijziging <strong>van</strong> Richtlijn 77/91/EEG<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> Raad met betrekking tot <strong>de</strong> oprichting <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
naamloze vennootschap, alsook <strong>de</strong> instandhouding en<br />
wijziging <strong>van</strong> haar kapitaal in <strong>het</strong> Publicatieblad <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
Europese Unie. Deze Richtlijn voorziet in een aantal wijzigingen<br />
en opties voor <strong>de</strong> lidstaten aangaan<strong>de</strong> <strong>de</strong> regelgeving<br />
over <strong>de</strong> bijzon<strong>de</strong>re verslagplicht inzake <strong>de</strong> inbreng<br />
in natura, <strong>de</strong> inkoop <strong>van</strong> eigen aan<strong>de</strong>len, <strong>de</strong> financiering<br />
door een vennootschap <strong>van</strong> <strong>de</strong> verwerving<br />
<strong>van</strong> haar aan<strong>de</strong>len door een <strong>de</strong>r<strong>de</strong>, en <strong>de</strong><br />
schul<strong>de</strong>iserbescherming ter gelegenheid<br />
<strong>van</strong> een kapitaalvermin<strong>de</strong>ring. De Richtlijn<br />
moet uiterlijk op 15 april 2008 in nationaal<br />
recht wor<strong>de</strong>n omgezet.<br />
Op 11 <strong>de</strong>cember 2006 werd <strong>de</strong> Richtlijn<br />
2006/112/EG <strong>van</strong> 28 november 2006 betreffen<strong>de</strong><br />
<strong>het</strong> gemeenschappelijke stelsel<br />
<strong>van</strong> belasting over <strong>de</strong> toegevoeg<strong>de</strong> waar<strong>de</strong><br />
gepubliceerd in <strong>het</strong> Publicatieblad <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
Europese Unie. Deze Richtlijn moet uiterlijk<br />
op 1 januari 2008 wor<strong>de</strong>n omgezet in<br />
nationaal recht.<br />
Ten slotte werd op 27 <strong>de</strong>cember 2006 <strong>de</strong><br />
Richtlijn 2006/123/EG <strong>van</strong> 12 <strong>de</strong>cember<br />
2006 betreffen<strong>de</strong> diensten op <strong>de</strong> interne<br />
markt (<strong>de</strong> zogenaam<strong>de</strong> Bolkestein-richtlijn) gepubliceerd<br />
in <strong>het</strong> Publicatieblad <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese Unie. Deze Richtlijn<br />
stelt algemene bepalingen vast ter vergemakkelijking<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> uitoefening <strong>van</strong> <strong>de</strong> vrijheid <strong>van</strong> vestiging <strong>van</strong><br />
dienstverrichters en <strong>het</strong> vrije verkeer <strong>van</strong> diensten. De<br />
Richtlijn moet vóór 28 <strong>de</strong>cember 2009 wor<strong>de</strong>n omgezet in<br />
nationaal recht.<br />
Vice Presi<strong>de</strong>ncy FEE<br />
Deze Europese initiatieven geven blijk <strong>van</strong> <strong>het</strong> belang dat<br />
<strong>de</strong> Europese instanties hechten aan aangelegenhe<strong>de</strong>n<br />
die <strong>de</strong> economische beroepen rechtstreeks of onrechtstreeks<br />
raken. In dit verband kunnen wij alleen maar<br />
<strong>de</strong> inspanningen <strong>van</strong> <strong>de</strong> vertegenwoordigers <strong>van</strong> onze<br />
beroepen binnen <strong>de</strong> internationale en Europese beroepsfe<strong>de</strong>raties<br />
loven en hen aanmoedigen op <strong>het</strong>zelf<strong>de</strong> elan<br />
ver<strong>de</strong>r te gaan.<br />
Het is dan ook met blijdschap dat wij u wensen mee te<br />
<strong>de</strong>len dat <strong>de</strong> algemene verga<strong>de</strong>ring <strong>van</strong> <strong>de</strong> “Fédération<br />
<strong>de</strong>s Experts-Comptables Européens” <strong>de</strong> heer André<br />
KILESSE, Voorzitter <strong>van</strong> <strong>het</strong> <strong>IBR</strong>, op haar verga<strong>de</strong>ring<br />
te Brussel op 7 <strong>de</strong>cember 2006 heeft verkozen tot Vice<br />
Presi<strong>de</strong>nt <strong>van</strong> <strong>de</strong> FEE.<br />
André KILESSE zal op die manier <strong>de</strong>el uitmaken <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />
uitvoerend comité <strong>van</strong> <strong>de</strong> FEE, en zal <strong>het</strong> voorzitterschap<br />
waarnemen <strong>van</strong> <strong>de</strong> FEE-werkgroep “Libéralisation/Qualifications<br />
professionnelles”.<br />
Deze verkiezingsuitslag getuigt <strong>van</strong> een grote waar<strong>de</strong>ring<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> inspanningen die <strong>het</strong> beroep in België heeft geleverd<br />
op <strong>het</strong> Europese vlak, en geeft uiting aan <strong>het</strong> vertrouwen<br />
dat <strong>de</strong> Europese instanties hebben in <strong>de</strong> capaciteiten<br />
<strong>van</strong> Voorzitter André KILESSE om <strong>de</strong> belangen <strong>van</strong><br />
<strong>het</strong> beroep te blijven ver<strong>de</strong>digen op <strong>het</strong> Europese niveau.
2-3<br />
><br />
Het nieuwe commissarisverslag<br />
over <strong>de</strong> jaarrekening<br />
D R I E S S C H O C K A E R T<br />
Verantwoor<strong>de</strong>lijke Normen voor <strong>de</strong><br />
Beroepsuitoefening <strong>IBR</strong><br />
N AT H A L I E H O U Y O U X<br />
Attaché <strong>IBR</strong><br />
De Belgische wetgever heeft recentelijk<br />
<strong>de</strong> omzetting tot stand<br />
gebracht <strong>van</strong> <strong>de</strong> aanpassingen<br />
aangebracht aan <strong>de</strong> Vier<strong>de</strong> en <strong>de</strong><br />
Zeven<strong>de</strong> Richtlijn 1 , door <strong>de</strong> goedkeuring<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> Wet <strong>van</strong> 13 januari<br />
2006 2 . Deze wet heeft tot doel<br />
gehad <strong>de</strong> artikelen 96 en 119 <strong>van</strong><br />
<strong>het</strong> Wetboek <strong>van</strong> vennootschappen<br />
inzake <strong>het</strong> jaarverslag te wijzigen,<br />
alsme<strong>de</strong> <strong>de</strong> artikelen 144 en 148<br />
<strong>van</strong> dit Wetboek over <strong>het</strong> commissarisverslag<br />
over <strong>de</strong> jaarrekening<br />
en <strong>de</strong> geconsoli<strong>de</strong>er<strong>de</strong> jaarrekening.<br />
Deze wet is <strong>van</strong> toepassing<br />
op jaarverslagen en commissarisverslagen<br />
die wor<strong>de</strong>n opgesteld<br />
<strong>van</strong>af 30 januari 2006 (tien dagen<br />
na <strong>de</strong> datum <strong>van</strong> bekendmaking<br />
in <strong>het</strong> Belgisch Staatsblad).<br />
Volgend op <strong>de</strong> aanpassing <strong>van</strong> <strong>het</strong> Wetboek<br />
<strong>van</strong> vennootschappen, heeft <strong>het</strong> Instituut <strong>de</strong>r<br />
Bedrijfsrevisoren (<strong>IBR</strong>) nieuwe controlenormen<br />
goedgekeurd inzake <strong>het</strong> jaarverslag (rapport<br />
<strong>de</strong> gestion) en <strong>de</strong> bevestigingsbrief (representation<br />
letter), die <strong>het</strong> voorwerp hebben<br />
uitgemaakt <strong>van</strong> een advies <strong>van</strong> <strong>de</strong> Hoge Raad<br />
voor <strong>de</strong> Economische Beroepen (HREB) 3 .<br />
Deze nieuwe normen zijn <strong>van</strong> toepassing<br />
voor <strong>de</strong> controle <strong>van</strong> <strong>de</strong> (geconsoli<strong>de</strong>er<strong>de</strong>)<br />
jaarrekening alsme<strong>de</strong> voor <strong>de</strong> controle <strong>van</strong><br />
jaarverslagen met betrekking tot boekjaren<br />
die wor<strong>de</strong>n afgesloten op of na 31 <strong>de</strong>cember<br />
2006.<br />
Dit artikel heeft ten doel <strong>van</strong>uit wettelijk en<br />
normatief oogpunt <strong>de</strong> belangrijkste aanpassingen<br />
te analyseren die aan <strong>de</strong> inhoud <strong>van</strong><br />
<strong>het</strong> jaarverslag en commissarisverslag wer<strong>de</strong>n<br />
aangebracht.<br />
Het commissarisverslag<br />
De Wet <strong>van</strong> 13 januari 2006 heeft belangrijke<br />
wijzigingen aangebracht aan <strong>de</strong> inhoud<br />
<strong>van</strong> <strong>het</strong> commissarisverslag, d.i. aan <strong>de</strong> artikelen<br />
144 (voor <strong>de</strong> jaarrekening) en 148 (voor<br />
<strong>de</strong> geconsoli<strong>de</strong>er<strong>de</strong> jaarrekening) <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />
Wetboek <strong>van</strong> vennootschappen.<br />
De algemene controlenormen <strong>van</strong> <strong>het</strong> <strong>IBR</strong><br />
wer<strong>de</strong>n aangepast tenein<strong>de</strong> <strong>de</strong>ze wijzigingen<br />
om te zetten in <strong>de</strong> normen die betrekking<br />
hebben op <strong>het</strong> commissarisverslag.<br />
Het commissarisverslag omvat twee <strong>de</strong>len 4 .<br />
Het eerste <strong>de</strong>el 5 <strong>van</strong> <strong>het</strong> commissarisverslag<br />
bestaat uit elementen die in <strong>het</strong> artikel 144 6 ,<br />
1°, 2° en 4° <strong>van</strong> <strong>het</strong> Wetboek <strong>van</strong> vennootschappen<br />
zijn opgenomen, meer bepaald:<br />
• een inleiding, waarin ten minste wordt<br />
vermeld op welke jaarrekening <strong>de</strong> controle<br />
betrekking heeft en volgens welk boekhoudkundig<br />
referentiestelsel ze werd opgesteld;<br />
• een beschrijving <strong>van</strong> <strong>de</strong> reikwijdte <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
controle, waarin ten minste wordt aangegeven<br />
welke normen voor <strong>de</strong> controle bij <strong>de</strong><br />
uitvoering er<strong>van</strong> zijn in acht genomen en<br />
of zij <strong>van</strong> <strong>het</strong> bestuursorgaan en aangestel-<br />
<strong>de</strong>n <strong>van</strong> <strong>de</strong> vennootschap <strong>de</strong> toelichtingen<br />
en <strong>de</strong> informatie hebben bekomen die nodig<br />
zijn voor hun controle;<br />
• een verklaring waarin <strong>de</strong> commissarissen<br />
hun oor<strong>de</strong>el geven of <strong>de</strong> jaarrekening een<br />
getrouw beeld geeft <strong>van</strong> <strong>het</strong> vermogen, <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> financiële toestand en <strong>van</strong> <strong>de</strong> resultaten<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> vennootschap overeenkomstig <strong>het</strong><br />
toepasselijk boekhoudkundig referentiestelsel<br />
en, in voorkomend geval, of <strong>de</strong> jaarrekening<br />
aan <strong>de</strong> wettelijke vereisten voldoet.<br />
De verklaring kan <strong>de</strong> vorm aannemen <strong>van</strong><br />
- een verklaring zon<strong>de</strong>r voorbehoud;<br />
- een verklaring met voorbehoud;<br />
- een afkeuren<strong>de</strong> verklaring;<br />
- een onthou<strong>de</strong>n<strong>de</strong> verklaring.<br />
Het twee<strong>de</strong> <strong>de</strong>el 7 <strong>van</strong> <strong>het</strong> commissarisverslag<br />
bevat <strong>de</strong> vermeldingen en bijkomen<strong>de</strong> informatie<br />
zoals beschreven door artikel 144, 3°,<br />
6°, 7° en 8°, meer bepaald:<br />
• een vermelding die aangeeft dat <strong>de</strong> boekhouding<br />
is gevoerd in overeenstemming<br />
met <strong>de</strong> wettelijke en bestuursrechtelijke<br />
voorschriften die daarop <strong>van</strong> toepassing<br />
zijn;<br />
• een vermelding die aangeeft of <strong>het</strong> jaarverslag<br />
<strong>de</strong> door <strong>de</strong> artikelen 95 en 96 vereiste<br />
inlichtingen bevat en in overeenstemming<br />
is met <strong>de</strong> jaarrekening voor <strong>het</strong>zelf<strong>de</strong> boekjaar;<br />
• een vermelding die aangeeft of <strong>de</strong> winstbestemming<br />
die aan <strong>de</strong> algemene verga<strong>de</strong>ring<br />
wordt voorgelegd, in overeenstemming is<br />
met <strong>de</strong> statuten en met dit Wetboek;<br />
• <strong>de</strong> vermelding of zij kennis hebben gekregen<br />
<strong>van</strong> verrichtingen gedaan of beslissingen<br />
genomen met overtreding <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
statuten of <strong>van</strong> <strong>de</strong> bepalingen <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />
Wetboek. Deze laatste vermelding kan<br />
echter wor<strong>de</strong>n weggelaten wanneer <strong>de</strong><br />
openbaarmaking <strong>van</strong> <strong>de</strong> overtreding aan<br />
<strong>de</strong> vennootschap onverantwoor<strong>de</strong> scha<strong>de</strong><br />
kan berokkenen, on<strong>de</strong>r meer omdat <strong>het</strong><br />
bestuursorgaan gepaste maatregelen heeft<br />
genomen om <strong>de</strong> aldus ontstane onwettige<br />
toestand te verhelpen.
F E B R U A R I 2 0 0 7<br />
T A X A U D I T & A C C O U N T A N C Y<br />
Dit twee<strong>de</strong> <strong>de</strong>el <strong>van</strong> <strong>het</strong> commissarisverslag<br />
bevat vermeldingen die geen betrekking hebben<br />
op <strong>het</strong> oor<strong>de</strong>el <strong>van</strong> <strong>de</strong> commissaris over<br />
<strong>het</strong> getrouw beeld over <strong>de</strong> jaarrekening waarover<br />
in <strong>het</strong> eerste <strong>de</strong>el <strong>van</strong> zijn verslag wordt<br />
gerapporteerd.<br />
De Wet <strong>van</strong> 13 januari 2006 heeft overigens<br />
<strong>het</strong> artikel 144, 5° <strong>van</strong> <strong>het</strong> Wetboek <strong>van</strong> vennootschappen<br />
toegevoegd dat voorziet dat<br />
<strong>het</strong> commissarisverslag tevens een verwijzing<br />
kan bevatten naar bepaal<strong>de</strong> aangelegenhe<strong>de</strong>n<br />
waarop <strong>de</strong> commissarissen in <strong>het</strong> bijzon<strong>de</strong>r<br />
<strong>de</strong> aandacht vestigt ongeacht of al dan niet<br />
een voorbehoud werd opgenomen in <strong>de</strong> verklaring.<br />
De wetgever heeft in <strong>het</strong> Wetboek<br />
<strong>van</strong> vennootschappen <strong>de</strong> mogelijkheid willen<br />
voorzien dat <strong>de</strong> commissaris, <strong>de</strong>sgevallend,<br />
een toelichten<strong>de</strong> paragraaf in <strong>het</strong> eerste <strong>de</strong>el<br />
<strong>van</strong> zijn verslag kan toevoegen 8 of, <strong>de</strong>sgevallend,<br />
een bijkomen<strong>de</strong> paragraaf in <strong>het</strong> twee<strong>de</strong><br />
<strong>de</strong>el <strong>van</strong> zijn verslag 9 . Vóór <strong>de</strong>ze wijziging<br />
<strong>van</strong> <strong>het</strong> Wetboek <strong>van</strong> vennootschappen hebben<br />
enkel <strong>de</strong> algemene controlenormen <strong>van</strong><br />
<strong>het</strong> <strong>IBR</strong> <strong>het</strong> gebruik <strong>van</strong> laatstgenoem<strong>de</strong> paragraaf<br />
voorzien.<br />
Het jaarverslag<br />
De belangrijkste aanpassing <strong>van</strong> <strong>de</strong> artikelen<br />
96 (jaarverslag over <strong>de</strong> jaarrekening) en 119<br />
(jaarverslag over <strong>de</strong> geconsoli<strong>de</strong>er<strong>de</strong> jaarrekening)<br />
<strong>van</strong> <strong>het</strong> Wetboek <strong>van</strong> vennootschappen<br />
is gelegen in <strong>het</strong> feit dat <strong>het</strong> jaarverslag dient<br />
te bevatten “ten minste een getrouw overzicht<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> ontwikkeling en <strong>de</strong> resultaten <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />
bedrijf en <strong>van</strong> <strong>de</strong> positie <strong>van</strong> <strong>de</strong> gezamenlijke<br />
in <strong>de</strong> consolidatie opgenomen on<strong>de</strong>rnemingen,<br />
alsme<strong>de</strong> een beschrijving <strong>van</strong> <strong>de</strong> voornaamste<br />
risico’s en onzekerhe<strong>de</strong>n waarmee zij geconfronteerd<br />
wordt (..) 10 ».<br />
Hiertoe dient <strong>het</strong> bestuursorgaan zich in zijn<br />
analyse te baseren op niet-financiële essentiële<br />
prestatie-indicatoren die betrekking hebben<br />
op <strong>het</strong> specifieke bedrijf, met inbegrip <strong>van</strong><br />
informatie betreffen<strong>de</strong> milieu- en personeelsaangelegenhe<strong>de</strong>n.<br />
De wetgever heeft niet voorzien in <strong>de</strong> mogelijkheid<br />
voor <strong>het</strong> bestuursorgaan om <strong>het</strong><br />
argument in te roepen dat <strong>het</strong> bekendmaken<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong>ze informatie een ernstig na<strong>de</strong>el aan <strong>de</strong><br />
vennootschap kan berokkenen zoals vermeld<br />
in artikel 96, 3° <strong>van</strong> <strong>het</strong> Wetboek <strong>van</strong> vennootschappen.<br />
Het gevolg <strong>hier</strong><strong>van</strong> is dat, in<br />
elk geval, <strong>de</strong> vennootschap ertoe gehou<strong>de</strong>n is<br />
<strong>de</strong>ze informatie te verstrekken.<br />
Overeenkomstig artikel 144, 6° <strong>van</strong> <strong>het</strong> Wetboek<br />
<strong>van</strong> vennootschappen dient <strong>de</strong> commissaris<br />
in zijn verslag op te nemen: “een vermelding<br />
die aangeeft of <strong>het</strong> jaarverslag <strong>de</strong> door <strong>de</strong><br />
artikelen 95 en 96 vereiste inlichtingen bevat<br />
en in overeenstemming is met <strong>de</strong> jaarrekening<br />
voor <strong>het</strong>zelf<strong>de</strong> boekjaar.”<br />
Hierbij kan in eerste instantie echter wor<strong>de</strong>n<br />
opgemerkt: ““<strong>het</strong> nieuwe artikel 96, 1° W.<br />
Venn. en <strong>de</strong> parlementaire voorbereiding geven<br />
geen referentieka<strong>de</strong>r. De wetgever verdui<strong>de</strong>lijkt<br />
zelfs niet of <strong>de</strong> beschrijving <strong>van</strong> <strong>de</strong> voornaamste<br />
risico’s en onzekerhe<strong>de</strong>n <strong>van</strong> <strong>de</strong> vennootschap in<br />
overeenstemming moet zijn met <strong>de</strong> om<strong>van</strong>g en<br />
<strong>de</strong> complexiteit <strong>van</strong> <strong>het</strong> bedrijf en ook niet in<br />
welke mate <strong>de</strong>ze beschrijving financiële of nietfinanciële<br />
prestatie-indicatoren moet omvatten.<br />
Dit wordt enkel verdui<strong>de</strong>lijkt wat <strong>het</strong> overzicht<br />
betreft dat in <strong>het</strong> jaarverslag moet wor<strong>de</strong>n opgenomen<br />
met betrekking tot <strong>de</strong> ontwikkeling en<br />
<strong>de</strong> resultaten <strong>van</strong> <strong>het</strong> bedrijf en <strong>de</strong> positie <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> vennootschap” 11 .”<br />
Ten twee<strong>de</strong> dient <strong>het</strong> bestuursorgaan <strong>de</strong><br />
verantwoor<strong>de</strong>lijkheid op te nemen met betrekking<br />
tot <strong>de</strong> inhoud <strong>van</strong> <strong>het</strong> jaarverslag en<br />
<strong>de</strong>rhalve tot <strong>de</strong> informatie die daarin moet<br />
wor<strong>de</strong>n opgenomen 12 .<br />
Bijgevolg is <strong>het</strong> niet <strong>de</strong> opdracht <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
commissaris <strong>de</strong> plaats in te nemen <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />
bestuursorgaan en <strong>de</strong> voornaamste risico’s en<br />
onzekerhe<strong>de</strong>n te beschrijven in zijn verslag<br />
indien <strong>het</strong> bestuursorgaan over <strong>de</strong>ze informatie<br />
niet (of onvoldoen<strong>de</strong>) rapporteert in <strong>het</strong><br />
jaarverslag.<br />
Evenmin is <strong>het</strong> <strong>de</strong> taak <strong>van</strong> <strong>de</strong> commissaris<br />
om <strong>de</strong> elementen die in <strong>het</strong> jaarverslag<br />
door <strong>het</strong> bestuursorgaan zijn behan<strong>de</strong>ld te<br />
beoor<strong>de</strong>len, behalve in <strong>het</strong> geval <strong>van</strong> kennelijk<br />
onre<strong>de</strong>lijke, verkeer<strong>de</strong> of inconsistente<br />
informatie in vergelijking met <strong>de</strong> objectieve<br />
informatie waarover <strong>de</strong> commissaris beschikt<br />
in <strong>het</strong> ka<strong>de</strong>r <strong>van</strong> zijn mandaat.<br />
1<br />
Richtlijn 2003/51/EG <strong>van</strong> <strong>het</strong> Europees Parlement<br />
en <strong>de</strong> Raad <strong>van</strong> 18 juni 2003 tot wijziging <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
Richtlijnen 78/660/EEG, 83/349/EEG, 86/635/EEG<br />
en 91/674/EEG <strong>van</strong> <strong>de</strong> Raad betreffen<strong>de</strong> <strong>de</strong> jaar-<br />
rekening en <strong>de</strong> geconsoli<strong>de</strong>er<strong>de</strong> jaarrekening <strong>van</strong><br />
bepaal<strong>de</strong> vennootschapsvormen, banken en an<strong>de</strong>re<br />
financiële instellingen, en verzekeringson<strong>de</strong>rne-<br />
mingen, P.B., L 178, blz. 16–22.<br />
2<br />
Wet <strong>van</strong> 13 januari 2006 tot wijziging <strong>van</strong> <strong>het</strong> Wet-<br />
boek <strong>van</strong> vennootschappen, B.S. . 20 januari 2006.<br />
3<br />
Avis du Conseil Supérieur <strong>de</strong>s Professions Econo-<br />
miques du 1er décembre 2006, portant sur le projet<br />
d’adaptation <strong>de</strong> normes <strong>de</strong> révision <strong>de</strong> l’IRE relatif aux<br />
informations contenues dans le rapport <strong>de</strong> gestion.<br />
(Advies enkel beschikbaar in <strong>de</strong> Franse taal.)<br />
4<br />
Paragraaf 3 <strong>van</strong> <strong>de</strong> algemene controlenormen.<br />
5<br />
Paragraaf 3.1.5. en 3.3. tot 3.9. <strong>van</strong> <strong>de</strong> algemene<br />
controlenormen.<br />
6<br />
Wat betreft <strong>de</strong> geconsoli<strong>de</strong>er<strong>de</strong> jaarrekening be-<br />
treft <strong>het</strong> eerste <strong>de</strong>el <strong>van</strong> <strong>het</strong> commisarisverslag <strong>het</strong><br />
artikel 148, 1°, 2°, 3° <strong>van</strong> <strong>het</strong> Wetboek <strong>van</strong> ven-<br />
nootschappen.<br />
7<br />
Paragraaf 3.1.6. en 3.10 tot 3.15. <strong>van</strong> <strong>de</strong> algemene<br />
controlenormen.<br />
8<br />
Paragrafen 3.6. en 3.8. <strong>van</strong> <strong>de</strong> algemene controle-<br />
normen.<br />
9<br />
Paragraaf 3.11. <strong>van</strong> <strong>de</strong> algemene controlenormen.<br />
10<br />
Artikel 96, 1° <strong>van</strong> <strong>het</strong> Wetboek <strong>van</strong> vennootschappen.<br />
11<br />
Cf. . B. DELMOTTE, “Over <strong>het</strong> beroepsgeheim <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> commissaris bij een internationale groepsaudit<br />
en <strong>de</strong> beschrijving <strong>van</strong> risico’s en onzekerhe<strong>de</strong>n<br />
in <strong>het</strong> jaarverslag”, T.R.V., ., 2006, n° 4, p. 274-286,<br />
alsook paragraaf 3.10.1. <strong>van</strong> <strong>de</strong> Algemene Contro-<br />
lenormen.<br />
12<br />
Voor ver<strong>de</strong>re informatie kan wor<strong>de</strong>n verwezen<br />
naar:<br />
…/…
4-5<br />
…/…<br />
1) <strong>de</strong> in oktober 2005 door <strong>de</strong> IASB gepubliceer<strong>de</strong><br />
exposure draft inzake <strong>de</strong> “management commen-<br />
tary” (zie in <strong>het</strong> bijzon<strong>de</strong>r p. 40-73 en p. 78-79),<br />
beschikbaar op <strong>de</strong> website www.iasb.org;<br />
2) <strong>het</strong> in februari 2003 door <strong>de</strong> IOSCO gepubliceer-<br />
<strong>de</strong> document, beschikbaar op <strong>de</strong> website www.<br />
iosco.org;<br />
3) <strong>de</strong> door <strong>de</strong> AICPA gepubliceer<strong>de</strong> SOP (statement<br />
of position) ) 94-6 <strong>van</strong> <strong>de</strong>cember 1994 inzake <strong>de</strong><br />
“disclosure of certain significant risks and uncer-<br />
tainties” (27 pagina’s), beschikbaar op <strong>de</strong> web-<br />
site www.aicpa.org;<br />
4) IAS 37 “provisions, contingent liabilities and con-<br />
tingent assets” ” (meer in <strong>het</strong> bijzon<strong>de</strong>r <strong>de</strong> §§ 42<br />
tot 44);<br />
5) <strong>de</strong> Veror<strong>de</strong>ning (EG) nr. 809/2004 <strong>van</strong> <strong>de</strong> Euro-<br />
pese Commissie <strong>van</strong> 29 april 2004 betreffen<strong>de</strong><br />
<strong>het</strong> prospectus (artikelen 25.1 en 26).<br />
13<br />
Paragraaf 21 <strong>van</strong> <strong>de</strong> controlenorm “Controle <strong>van</strong><br />
<strong>het</strong> jaarverslag over <strong>de</strong> (geconsoli<strong>de</strong>er<strong>de</strong>) jaar-<br />
rekening”.<br />
14<br />
Paragraaf 2.5.5. <strong>van</strong> <strong>de</strong> algemene controlenormen.<br />
15<br />
Paragraaf 1.1. <strong>van</strong> <strong>de</strong> controlenorm “Bevestigingen<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> leiding <strong>van</strong> <strong>de</strong> entiteit”.<br />
16<br />
Paragraaf 4.2. <strong>van</strong> <strong>de</strong> controlenorm “Bevestigingen<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> leiding <strong>van</strong> <strong>de</strong> entiteit”.<br />
17<br />
Paragraaf 21 <strong>van</strong> <strong>de</strong> controlenorm “Controle <strong>van</strong><br />
<strong>het</strong> jaarverslag over <strong>de</strong> (geconsoli<strong>de</strong>er<strong>de</strong>) jaar-<br />
rekening”.<br />
18<br />
Paragraaf 22, 37 e.v. <strong>van</strong> <strong>de</strong> controlenorm “Con-<br />
trole <strong>van</strong> <strong>het</strong> jaarverslag over <strong>de</strong> (geconsoli<strong>de</strong>er<strong>de</strong>)<br />
jaarrekening”.<br />
19<br />
Zie voetnoot 1.<br />
20<br />
Voor ver<strong>de</strong>re informatie wordt verwezen naar vol-<br />
gen<strong>de</strong> studie over <strong>het</strong> jaarverslag: J. BRANSON,<br />
D. BREESCH en D. SCHOCKAERT, “ Beschrijven<strong>de</strong><br />
studie <strong>van</strong> <strong>het</strong> regelgevend ka<strong>de</strong>r inzake <strong>het</strong> jaar-<br />
verslag in Europa”, Accountancy & Bedrijfskun<strong>de</strong>,<br />
januari 2007.<br />
21<br />
Art. 393 BW: “…3. De accountant on<strong>de</strong>rzoekt of <strong>de</strong><br />
jaarrekening <strong>het</strong> in artikel 362 lid 1 vereiste inzicht<br />
geeft. Hij gaat voorts na, of <strong>de</strong> jaarrekening aan <strong>de</strong> bij<br />
en krachtens <strong>de</strong> wet gestel<strong>de</strong> voorschriften voldoet,<br />
of <strong>het</strong> jaarverslag, voor zover hij dat kan beoor<strong>de</strong>len,<br />
overeenkomstig <strong>de</strong>ze titel is opgesteld en met <strong>de</strong><br />
jaarrekening verenigbaar is, en of <strong>de</strong> in artikel 392 lid<br />
1, on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>len b tot en met g, vereiste gegevens zijn<br />
toegevoegd. …5. (…) De accountantsverklaring omvat<br />
ten minste: (…) e. een oor<strong>de</strong>el over <strong>de</strong> verenigbaar-<br />
heid <strong>van</strong> <strong>het</strong> jaarverslag met <strong>de</strong> jaarrekening.”<br />
Volgend op <strong>de</strong> aanpassing <strong>van</strong> artikel 96, 1°<br />
<strong>van</strong> <strong>het</strong> Wetboek <strong>van</strong> vennootschappen, heeft<br />
artikel 144, 6° <strong>van</strong> <strong>het</strong> Wetboek <strong>van</strong> vennootschappen<br />
inzake <strong>de</strong> inhoud <strong>van</strong> <strong>het</strong> commissarisverslag,<br />
ten doel <strong>de</strong> opdracht <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
commissaris te benadrukken ten aanzien <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> volledigheid <strong>van</strong> <strong>de</strong> door <strong>het</strong> Wetboek <strong>van</strong><br />
vennootschappen vereiste gegevens, evenals<br />
ten aanzien <strong>van</strong> <strong>de</strong> overeenstemming <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />
jaarverslag met <strong>de</strong> jaarrekening voor <strong>het</strong>zelf<strong>de</strong><br />
boekjaar.<br />
Bijgevolg werd in <strong>de</strong> nieuwe controlenorm<br />
inzake <strong>de</strong> controle <strong>van</strong> <strong>het</strong> jaarverslag voorzien<br />
dat <strong>de</strong> commissaris bij <strong>de</strong> leiding <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> gecontroleer<strong>de</strong> entiteit om <strong>de</strong> bevestiging<br />
verzoekt (via een bevestigingsbrief of representation<br />
letter) dat <strong>de</strong> gegevens die ingevolge <strong>de</strong><br />
artikelen 96, 1° en 119, 1° <strong>van</strong> <strong>het</strong> Wetboek<br />
<strong>van</strong> vennootschappen moeten wor<strong>de</strong>n opgenomen,<br />
daadwerkelijk opgenomen zijn in <strong>het</strong><br />
jaarverslag 13 .<br />
De bevestigingsbrief<br />
De Algemene controlenormen 14 voorzien in<br />
<strong>de</strong> verplichting voor <strong>de</strong> commissaris om <strong>de</strong><br />
leiding <strong>van</strong> <strong>de</strong> gecontroleer<strong>de</strong> entiteit te verzoeken<br />
<strong>de</strong> vereiste bevestigingen schriftelijk<br />
te bevestigen via een bevestigingsbrief. Deze<br />
vereiste bevestigingen wor<strong>de</strong>n weergegeven in<br />
21 punten die zijn opgenomen in <strong>de</strong> nieuwe<br />
controlenorm “Bevestigingen <strong>van</strong> <strong>de</strong> leiding<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> entiteit” 15 .<br />
De nieuwe norm voorziet on<strong>de</strong>r meer dat,<br />
indien <strong>de</strong> leiding <strong>van</strong> <strong>de</strong> entiteit weigert<br />
om <strong>de</strong> vereiste bevestigingen schriftelijk te<br />
bevestigen, <strong>de</strong> commissaris zich in een situatie<br />
bevindt waarin <strong>de</strong> uitvoering <strong>van</strong> zijn<br />
controle wordt beperkt. Deze situatie dient<br />
hem ertoe te brengen een voorbehoud in zijn<br />
verslag tot uitdrukking te brengen dan wel<br />
een oor<strong>de</strong>elonthouding te formuleren 16 .<br />
Indien <strong>het</strong> jaarverslag niet op expliciete en<br />
specifieke wijze <strong>de</strong> voornaamste risico’s en<br />
onzekerhe<strong>de</strong>n behan<strong>de</strong>lt waaraan <strong>de</strong> vennootschap<br />
is blootgesteld, of indien <strong>het</strong> jaarverslag<br />
stelt dat <strong>de</strong> voornaamste risico’s en onzekerhe<strong>de</strong>n<br />
niet on<strong>de</strong>rkend zijn 17 , of indien kennelijk<br />
onre<strong>de</strong>lijke, verkeer<strong>de</strong> of inconsistentie<br />
informatie in <strong>het</strong> jaarverslag is opgenomen<br />
in vergelijking met <strong>de</strong> objectieve informatie<br />
waarover hij beschikt in <strong>het</strong> ka<strong>de</strong>r <strong>van</strong> zijn<br />
mandaat, dient <strong>de</strong> commissaris dit te vermel<strong>de</strong>n<br />
in <strong>het</strong> twee<strong>de</strong> <strong>de</strong>el <strong>van</strong> zijn verslag over<br />
<strong>de</strong> (geconsoli<strong>de</strong>er<strong>de</strong>) jaarrekening 18 .<br />
Vier<strong>de</strong> en Zeven<strong>de</strong> Europese Richtlijn<br />
De Vier<strong>de</strong> en Zeven<strong>de</strong> Europese Richtlijn<br />
zijn in 2005 gewijzigd door <strong>de</strong> Richtlijn<br />
2003/51/EG 19 , waar<strong>van</strong> <strong>de</strong> omzetting naar<br />
Belgisch recht werd verzekerd door <strong>de</strong> Wet<br />
<strong>van</strong> 13 januari 2006.<br />
Uit artikel 46 <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze Richtlijn blijkt dat <strong>het</strong><br />
jaarverslag minstens dient te bevatten: “een<br />
getrouw overzicht <strong>van</strong> <strong>de</strong> ontwikkeling en <strong>de</strong> resultaten<br />
<strong>van</strong> <strong>het</strong> bedrijf en <strong>van</strong> <strong>de</strong> positie <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
vennootschap, alsme<strong>de</strong> een beschrijving <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
voornaamste risico’s en onzekerhe<strong>de</strong>n waarmee<br />
zij geconfronteerd wordt. Dit overzicht<br />
bevat een evenwichtige en volledige analyse <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> ontwikkeling en <strong>de</strong> resultaten <strong>van</strong> <strong>het</strong> bedrijf<br />
en <strong>van</strong> <strong>de</strong> positie <strong>van</strong> <strong>de</strong> vennootschap die in<br />
overeenstemming is met <strong>de</strong> om<strong>van</strong>g en <strong>de</strong> complexiteit<br />
<strong>van</strong> dit bedrijf.”<br />
Bijgevolg heeft <strong>de</strong> Wet <strong>van</strong> 13 januari 2006,<br />
meer bepaald <strong>het</strong> artikel 96, 1° <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />
Wetboek <strong>van</strong> vennootschappen, <strong>de</strong> Richtlijn<br />
2003/51/EG omgezet door gebruik te maken<br />
<strong>van</strong> een copy/paste <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>hier</strong>boven geciteer<strong>de</strong><br />
tekst.<br />
Het probleem bestaat in <strong>de</strong> omzetting <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />
artikel 51bis inzake <strong>het</strong> commissarisverslag<br />
over <strong>de</strong> jaarrekening, evenals <strong>van</strong> <strong>het</strong> artikel<br />
37 met betrekking tot <strong>het</strong> commissarisverslag<br />
over <strong>de</strong> geconsoli<strong>de</strong>er<strong>de</strong> jaarrekening. De<br />
Richtlijn voorziet in<strong>de</strong>rdaad dat <strong>de</strong> controleverklaring<br />
dient te omvatten: “een oor<strong>de</strong>el over<br />
<strong>de</strong> samenhang, of <strong>het</strong> ontbreken daar<strong>van</strong>, tussen<br />
<strong>het</strong> jaarverslag en <strong>de</strong> jaarrekening voor <strong>het</strong>zelf<strong>de</strong><br />
boekjaar”. De Richtlijn voorziet <strong>de</strong>rhalve niet<br />
in <strong>de</strong> verplichting voor <strong>de</strong> commissaris om na<br />
te gaan of <strong>de</strong> verplichte vermeldingen daadwerkelijk<br />
in <strong>het</strong> jaarverslag zijn opgenomen,<br />
zoals voorzien door <strong>de</strong> Wet <strong>van</strong> 13 januari<br />
2006.<br />
Het is <strong>van</strong> belang <strong>de</strong> wetgeving in verschillen<strong>de</strong><br />
an<strong>de</strong>re Europese lan<strong>de</strong>n te analyseren,<br />
zoals Ne<strong>de</strong>rland, Frankrijk, <strong>het</strong> Verenigd Koninkrijk,<br />
Luxemburg, Duitsland en Spanje,<br />
die niet voorziet in een verplichting voor<br />
<strong>de</strong> commissaris om te toetsen of alle bij wet<br />
verplichte gegevens daadwerkelijk in <strong>het</strong> jaarverslag<br />
zijn opgenomen 20 .<br />
Artikel 393 <strong>van</strong> <strong>het</strong> Burgelijk Wetboek in<br />
Ne<strong>de</strong>rland 21 voorziet dat <strong>de</strong> accountant nagaat<br />
of <strong>het</strong> jaarverslag, voor zover hij dat kan<br />
beoor<strong>de</strong>len, met <strong>de</strong> jaarrekening verenigbaar<br />
is. Hij dient <strong>hier</strong>over een oor<strong>de</strong>el tot uitdrukking<br />
te brengen. Er dient te wor<strong>de</strong>n benadrukt<br />
dat <strong>de</strong> accountant er niet uitdrukkelijk<br />
toe gehou<strong>de</strong>n is een oor<strong>de</strong>el tot uitdrukking<br />
te brengen of een vermelding te maken in<br />
zijn verslag met betrekking tot <strong>de</strong> volledigheid<br />
<strong>van</strong> <strong>het</strong> jaarverslag.
F E B R U A R I 2 0 0 7<br />
T A X A U D I T & A C C O U N T A N C Y<br />
In Frankrijk voorziet artikel L823-10 <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> Co<strong>de</strong> <strong>de</strong> commerce 22 dat <strong>de</strong> commissaris<br />
<strong>de</strong> sincérité evenals <strong>de</strong> concordance avec les<br />
comptes annuels controleert in vergelijking<br />
met <strong>de</strong> informatie die is opgenomen in <strong>het</strong><br />
jaarverslag <strong>van</strong> <strong>de</strong> raad <strong>van</strong> bestuur (conseil<br />
d’administration). De standaar<strong>de</strong>n daarentegen<br />
vereisen dat <strong>de</strong> commissaris nagaat of <strong>het</strong><br />
jaarverslag alle rubrieken vermeldt die bij wet<br />
zijn vereist 23 . Het is evenwel belangrijk te verdui<strong>de</strong>lijken<br />
dat <strong>de</strong> commissaris geen enkele<br />
wettelijke verplichting heeft om een <strong>de</strong>rgelijk<br />
on<strong>de</strong>rzoek uit te voeren.<br />
In <strong>het</strong> Verenigd Koninkrijk voorziet <strong>de</strong> Companies<br />
Act <strong>van</strong> 1985, section 235 24 inzake <strong>het</strong><br />
verslag <strong>van</strong> <strong>de</strong> wettelijke auditor dat <strong>de</strong> auditor<br />
een oor<strong>de</strong>el moet tot uitdrukking brengen<br />
over <strong>het</strong> director’s report met betrekking tot<br />
<strong>de</strong> financiële informatie <strong>van</strong> <strong>de</strong> vennootschap<br />
en <strong>de</strong> overeenstemming daar<strong>van</strong> met <strong>de</strong> jaarrekening.<br />
De taak <strong>van</strong> <strong>de</strong> auditor houdt enkel<br />
<strong>de</strong> toetsing in <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze overeenstemming.<br />
De standaar<strong>de</strong>n verdui<strong>de</strong>lijken overigens op<br />
expliciete wijze dat <strong>de</strong> auditor niet bevoegd<br />
is om <strong>de</strong> volledigheid <strong>van</strong> <strong>het</strong> jaarverslag te<br />
toetsen 25 .<br />
In Luxemburg beperkt artikel 69 <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
Wet <strong>van</strong> 19 <strong>de</strong>cember 2002 26 zich tot <strong>het</strong><br />
voorzien <strong>van</strong> <strong>de</strong> verplichting voor <strong>de</strong> persoon<br />
(personen) belast met <strong>de</strong> wettelijke controle<br />
om <strong>de</strong> overeenstemming te toetsen tussen <strong>het</strong><br />
jaarverslag (rapport <strong>de</strong> gestion) met <strong>de</strong> jaarrekening<br />
voor datzelf<strong>de</strong> boekjaar.<br />
In Duitsland voorziet paragraaf 317 (2)<br />
HGB 27 dat <strong>het</strong> jaarverslag moet wor<strong>de</strong>n gecontroleerd<br />
tenein<strong>de</strong> te toetsen of, enerzijds,<br />
dit verslag overeenstemt met <strong>de</strong> jaarrekening<br />
en met <strong>de</strong> informatie die naar aanleiding <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> controle werd bekomen, en an<strong>de</strong>rzijds, of<br />
<strong>het</strong> verslag een a<strong>de</strong>quate weergave is <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
situatie, <strong>de</strong> onzekerhe<strong>de</strong>n en risico’s inzake <strong>de</strong><br />
toekomstige evolutie <strong>van</strong> <strong>de</strong> vennootschap.<br />
In laatste instantie voorziet ook <strong>het</strong> artikel<br />
208 <strong>van</strong> <strong>de</strong> Ley <strong>de</strong> socieda<strong>de</strong>s Anónimas 28 ,<br />
in Spanje, inzake <strong>de</strong> controle, dat <strong>de</strong> wettelijke<br />
auditor <strong>de</strong> overeenstemming dient te<br />
controleren tussen <strong>het</strong> jaarverslag en <strong>de</strong> jaarrekening.<br />
De toekomst <strong>van</strong> <strong>de</strong> algemene<br />
controlenormen<br />
De algemene controlenormen <strong>van</strong> <strong>het</strong> Instituut<br />
<strong>de</strong>r Bedrijfsrevisoren wer<strong>de</strong>n recentelijk<br />
aangepast tenein<strong>de</strong> conformiteit met <strong>het</strong><br />
Wetboek <strong>van</strong> vennootschappen tot stand te<br />
brengen. Desondanks zal een nieuwe aanpassing<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong>ze normen noodzakelijk zijn<br />
ingevolge <strong>de</strong> nieuwe Richtlijn betreffen<strong>de</strong> <strong>de</strong><br />
wettelijke controles <strong>van</strong> jaarrekeningen en geconsoli<strong>de</strong>er<strong>de</strong><br />
jaarrekeningen, ter ver<strong>van</strong>ging<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> Achtste Europese Richtlijn 29 .<br />
Deze nieuwe Richtlijn verdui<strong>de</strong>lijkt dat,<br />
met <strong>het</strong> oog op <strong>het</strong> zich verzekeren <strong>van</strong> een<br />
constante kwaliteit <strong>van</strong> alle wettelijke controles<br />
die zijn vereist door <strong>het</strong> Europees recht<br />
alsme<strong>de</strong> met <strong>het</strong> oog op een maximale harmonisatie,<br />
<strong>de</strong>ze controles moeten gebaseerd<br />
zijn op <strong>de</strong> Internationale Controlestandaar<strong>de</strong>n<br />
(International Standards on <strong>Audit</strong>ing,<br />
ISA’s). Ver<strong>de</strong>r voorziet <strong>de</strong> Richtlijn dat <strong>de</strong>ze<br />
standaar<strong>de</strong>n moeten wor<strong>de</strong>n goedgekeurd<br />
conform een comitology-procedure (endorsement)<br />
30 en <strong>de</strong>rhalve <strong>het</strong> voorwerp dienen uit<br />
te maken <strong>van</strong> een Europese Veror<strong>de</strong>ning die<br />
<strong>de</strong>ze standaar<strong>de</strong>n (weliswaar vertaald in 23<br />
talen) rechtstreeks <strong>van</strong> toepassing zal maken<br />
op alle wettelijke controles die in <strong>de</strong> Europese<br />
Unie wor<strong>de</strong>n uitgevoerd 31 .<br />
Op dit moment werd geen enkele veror<strong>de</strong>ning<br />
aangenomen. De Richtlijn specifieert<br />
trouwens geen ingangsdatum met betrekking<br />
tot <strong>de</strong> toepassing <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze standaar<strong>de</strong>n,<br />
hoewel voormel<strong>de</strong> Richtlijn zelf zal wor<strong>de</strong>n<br />
omgezet op 29 juni 2008.<br />
Het <strong>IBR</strong> heeft <strong>de</strong> beslissing genomen om,<br />
voorafgaand aan <strong>de</strong> beslissing <strong>van</strong> <strong>de</strong> Europese<br />
Commissie, <strong>de</strong> vertaling <strong>van</strong> <strong>de</strong> internationale<br />
controlestandaar<strong>de</strong>n (ISA’s) tot<br />
stand te brengen. Die vertaling is momenteel<br />
beschikbaar op <strong>de</strong> website <strong>van</strong> <strong>het</strong> Instituut 32 ,<br />
in <strong>het</strong> bijzon<strong>de</strong>r <strong>de</strong> vertaling <strong>van</strong> ISA 700,<br />
“De verklaring <strong>van</strong> een (onafhankelijke)<br />
auditor over een volledige set <strong>van</strong> financiële<br />
overzichten voor algemene doelein<strong>de</strong>n”, die<br />
als basis heeft gediend voor <strong>de</strong> aanpassing<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> voorbeeldteksten inzake <strong>het</strong> commissarisverslag<br />
zoals opgenomen in bijlage bij <strong>de</strong><br />
algemene controlenormen <strong>van</strong> <strong>het</strong> <strong>IBR</strong>.<br />
22<br />
Artikel 823-10 <strong>van</strong> <strong>de</strong> Co<strong>de</strong> <strong>de</strong> commerce: : (les com-<br />
missaires aux comptes) “… vérifient également la<br />
sincérité et la concordance avec les comptes annuels<br />
<strong>de</strong>s informations données dans le rapport <strong>de</strong> gestion<br />
du conseil d’administration, du directoire ou <strong>de</strong> tout<br />
organe <strong>de</strong> direction, et dans les documents adressés<br />
aux actionnaires ou associés sur la situation financiè-<br />
re et les comptes annuels. Ils vérifient, le cas éché-<br />
ant, la sincérité et la concordance avec les comptes<br />
consolidés <strong>de</strong>s informations données dans le rapport<br />
sur la gestion du groupe.”<br />
…/…<br />
…/…<br />
23<br />
Norm 555 5-106, §14.<br />
24<br />
Section 235 of the 1985 Act (auditors’ report)[3], for<br />
subsection (3) substitute (S.I. 2005/1011): : “ (3) The<br />
auditors must state in their report w<strong>het</strong>her in their<br />
opinion the information given in the directors’ report<br />
for the financial year for which the annual accounts<br />
are prepared is consistent with those accounts.”<br />
25<br />
APB Issues Revised ISA (UK and Ireland) 720 covering<br />
auditor’s report on Director’s Report, (section B), § 4:<br />
“The auditor is not required to verify, or report on,<br />
the completeness of the information in the directors’<br />
report”.<br />
26<br />
Artikel 69 <strong>van</strong> <strong>de</strong> Wet <strong>van</strong> 19 <strong>de</strong>cember 2002:<br />
“…b) La ou les personnes chargées du contrôle <strong>de</strong>s<br />
comptes doivent également vérifier la concordance<br />
du rapport <strong>de</strong> gestion avec les comptes annuels <strong>de</strong><br />
l’exercice.”<br />
27<br />
§ 317 (2) HGB (vertaling beschikbaar in <strong>het</strong> Frans):<br />
“Le rapport <strong>de</strong> gestion (consolidé) doit être contrôlé<br />
en vue <strong>de</strong> vérifier si<br />
- le rapport <strong>de</strong> gestion concor<strong>de</strong> avec les comptes<br />
annuels et avec les informations obtenues à<br />
l’occasion <strong>de</strong> l’audit;<br />
- le rapport dans son ensemble reflète <strong>de</strong> manière<br />
adéquate la situation <strong>de</strong> la société;<br />
- les chances et risques concernant l’évolution<br />
future sont présentés <strong>de</strong> manière adéquate.”<br />
28<br />
Artikel 208 <strong>van</strong> <strong>de</strong> ley <strong>de</strong> socieda<strong>de</strong>s anonimas: : “Los<br />
auditores <strong>de</strong> cuentas, actuando <strong>de</strong> conformidad con<br />
las normas que rigen la auditoria, comprobarán si las<br />
cuentas anuales ofrecen la imagen fiel <strong>de</strong>l patrimo-<br />
nio, <strong>de</strong> la situación financiera y <strong>de</strong> los resultados <strong>de</strong><br />
la sociedad, así como la concordancia <strong>de</strong>l informe <strong>de</strong><br />
gestión con las cuentas anuales <strong>de</strong>l ejercicio.”<br />
29<br />
Richtlijn 2006/43/EG <strong>van</strong> <strong>het</strong> Europees Parlement<br />
en <strong>de</strong> Raad <strong>van</strong> 17 mei 2006 betreffen<strong>de</strong> <strong>de</strong> wet-<br />
telijke controles <strong>van</strong> jaarrekeningen en gecon-<br />
soli<strong>de</strong>er<strong>de</strong> jaarrekeningen, tot wijziging <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
Richtlijnen 78/660/EEG en 83/349/EEG <strong>van</strong> <strong>de</strong> Raad<br />
en hou<strong>de</strong>n<strong>de</strong> intrekking <strong>van</strong> Richtlijn 84/253/EEG<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> Raad.<br />
30<br />
D.i. volgens <strong>de</strong> procedure zoals vastgelegd in Be-<br />
slissing 1999/468/EG <strong>van</strong> <strong>de</strong> Raad <strong>van</strong> 28 juni 1999,<br />
die <strong>de</strong> modaliteiten vastlegt <strong>van</strong> <strong>het</strong> uitoefenen <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> uitvoeringsbevoegdhe<strong>de</strong>n overgedragen aan <strong>de</strong><br />
Commissie, PB, , 17 juli 1999, p. 23.<br />
31<br />
Overweging 13 <strong>van</strong> <strong>de</strong> Richtlijn 2006/43/CE.<br />
32<br />
Cf. http://www.ibr-ire.be, rubriek “Documentatie”,<br />
on<strong>de</strong>rrubriek “Vertaling <strong>van</strong> <strong>de</strong> ISA’s”.
6-7<br />
Conclusies<br />
De recente evoluties op Europees en internationaal<br />
vlak dienen op enthousiaste wijze te<br />
wor<strong>de</strong>n onthaald. Immers, <strong>de</strong> wens om een<br />
gemeenschappelijk geheel <strong>van</strong> regelgeving tot<br />
stand te brengen levert niet alleen voor<strong>de</strong>len<br />
op voor <strong>de</strong> vennootschappen die internationale<br />
activiteiten uitbouwen maar tevens voor<br />
<strong>de</strong> lezers <strong>van</strong> commissarisverslagen. Deze<br />
harmonisatieten<strong>de</strong>ns dient evenwel niet te<br />
lei<strong>de</strong>n tot <strong>het</strong> verontachtzamen <strong>van</strong> <strong>de</strong> aard<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> revisorale opdracht. Om <strong>de</strong>ze re<strong>de</strong>n<br />
dient <strong>de</strong> Belgische of Europese wetgever een<br />
bijzon<strong>de</strong>re aandacht te beste<strong>de</strong>n aan <strong>de</strong> regels<br />
die eigen zijn aan dit beroep. De goedkeuring<br />
<strong>van</strong> een nieuwe Richtlijn inzake <strong>de</strong> wettelijke<br />
controle is daar<strong>van</strong> een goed voorbeeld.<br />
Om dit artikel te beëindigen alsook om <strong>de</strong><br />
belangrijkste wetgeven<strong>de</strong> en normatieve bepalingen<br />
in <strong>het</strong> licht te zetten, volgt <strong>hier</strong>na<br />
een voorbeeld <strong>van</strong> een commissarisverslag<br />
(over <strong>de</strong> jaarrekening):<br />
VERSLAG VAN DE COMMISSARIS AAN DE ALGEMENE VERGADERING DER<br />
AANDEELHOUDERS (VENNOTEN) VAN DE VENNOOTSCHAP ____ OVER DE<br />
JAARREKENING OVER HET BOEKJAAR AFGESLOTEN OP __ ________ 200X<br />
Overeenkomstig <strong>de</strong> wettelijke en statutaire bepalingen, brengen wij u verslag uit in <strong>het</strong> ka<strong>de</strong>r<br />
<strong>van</strong> <strong>het</strong> mandaat <strong>van</strong> commissaris (in voorkomend geval: <strong>van</strong> bedrijfsrevisor aangesteld door <strong>de</strong><br />
voorzitter <strong>van</strong> <strong>de</strong> rechtbank <strong>van</strong> koophan<strong>de</strong>l). Dit verslag omvat ons oor<strong>de</strong>el over <strong>het</strong> getrouw<br />
beeld <strong>van</strong> <strong>de</strong> jaarrekening evenals <strong>de</strong> vereiste bijkomen<strong>de</strong> vermeldingen (en inlichtingen).<br />
Verklaring over <strong>de</strong> jaarrekening zon<strong>de</strong>r voorbehoud<br />
Wij hebben <strong>de</strong> controle uitgevoerd <strong>van</strong> <strong>de</strong> jaarrekening over <strong>het</strong> boekjaar (in voorkomend geval:<br />
<strong>van</strong> __ maan<strong>de</strong>n) afgesloten op __ ________ 200X, opgesteld op basis <strong>van</strong> <strong>het</strong> in België <strong>van</strong><br />
toepassing zijn<strong>de</strong> boekhoudkundig referentiestelsel, met een balanstotaal <strong>van</strong> € __________<br />
en waar<strong>van</strong> <strong>de</strong> resultatenrekening afsluit met een winst (verlies) <strong>van</strong> <strong>het</strong> boekjaar <strong>van</strong> € ____<br />
______.<br />
Het opstellen <strong>van</strong> <strong>de</strong> jaarrekening valt on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> verantwoor<strong>de</strong>lijkheid <strong>van</strong> <strong>het</strong> bestuursorgaan.<br />
Deze verantwoor<strong>de</strong>lijkheid omvat on<strong>de</strong>r meer: <strong>het</strong> opzetten, implementeren en in stand hou<strong>de</strong>n<br />
<strong>van</strong> een interne controle met betrekking tot <strong>het</strong> opstellen en <strong>de</strong> getrouwe weergave <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
jaarrekening die geen afwijkingen <strong>van</strong> materieel belang, als gevolg <strong>van</strong> frau<strong>de</strong> of <strong>van</strong> <strong>het</strong> maken<br />
<strong>van</strong> fouten, bevat; <strong>het</strong> kiezen en toepassen <strong>van</strong> geschikte waar<strong>de</strong>ringsregels; en <strong>het</strong> maken <strong>van</strong><br />
boekhoudkundige ramingen die on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> gegeven omstandighe<strong>de</strong>n re<strong>de</strong>lijk zijn.<br />
Het is onze verantwoor<strong>de</strong>lijkheid een oor<strong>de</strong>el over <strong>de</strong>ze jaarrekening tot uitdrukking te brengen<br />
op basis <strong>van</strong> onze controle. Wij hebben onze controle uitgevoerd overeenkomstig <strong>de</strong> wettelijke<br />
bepalingen en volgens <strong>de</strong> in België gel<strong>de</strong>n<strong>de</strong> controlenormen, zoals uitgevaardigd door<br />
<strong>het</strong> Instituut <strong>de</strong>r Bedrijfsrevisoren. Deze controlenormen vereisen dat onze controle zo wordt<br />
georganiseerd en uitgevoerd dat een re<strong>de</strong>lijke mate <strong>van</strong> zekerheid wordt verkregen dat <strong>de</strong> jaarrekening<br />
geen afwijkingen <strong>van</strong> materieel belang, als gevolg <strong>van</strong> frau<strong>de</strong> of <strong>van</strong> <strong>het</strong> maken <strong>van</strong><br />
fouten, bevat.<br />
Overeenkomstig voornoem<strong>de</strong> controlenormen hebben wij rekening gehou<strong>de</strong>n met <strong>de</strong> administratieve<br />
en boekhoudkundige organisatie <strong>van</strong> <strong>de</strong> vennootschap, alsook met haar procedures<br />
<strong>van</strong> interne controle. Wij hebben <strong>van</strong> <strong>de</strong> verantwoor<strong>de</strong>lijken en <strong>van</strong> <strong>het</strong> bestuursorgaan <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> vennootschap <strong>de</strong> voor onze controles vereiste ophel<strong>de</strong>ringen en inlichtingen verkregen. Wij<br />
hebben op basis <strong>van</strong> steekproeven <strong>de</strong> verantwoording on<strong>de</strong>rzocht <strong>van</strong> <strong>de</strong> bedragen opgenomen<br />
in <strong>de</strong> jaarrekening. Wij hebben <strong>de</strong> gegrondheid <strong>van</strong> <strong>de</strong> waar<strong>de</strong>ringsregels, <strong>de</strong> re<strong>de</strong>lijkheid <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> betekenisvolle boekhoudkundige ramingen gemaakt door <strong>de</strong> vennootschap, alsook <strong>de</strong> voorstelling<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> jaarrekening als geheel beoor<strong>de</strong>eld. Wij zijn <strong>van</strong> mening dat <strong>de</strong>ze werkzaamhe<strong>de</strong>n<br />
een re<strong>de</strong>lijke basis vormen voor <strong>het</strong> uitbrengen <strong>van</strong> ons oor<strong>de</strong>el.<br />
Naar ons oor<strong>de</strong>el geeft <strong>de</strong> jaarrekening afgesloten op __ ________ 200X een getrouw beeld<br />
<strong>van</strong> <strong>het</strong> vermogen, <strong>de</strong> financiële toestand en <strong>de</strong> resultaten <strong>van</strong> <strong>de</strong> vennootschap, in overeenstemming<br />
met <strong>het</strong> in België <strong>van</strong> toepassing zijn<strong>de</strong> boekhoudkundig referentiestelsel.
F E B R U A R I 2 0 0 7<br />
T A X A U D I T & A C C O U N T A N C Y<br />
Bijkomen<strong>de</strong> vermeldingen (en inlichtingen)<br />
Het opstellen en <strong>de</strong> inhoud <strong>van</strong> <strong>het</strong> jaarverslag, alsook <strong>het</strong> naleven door <strong>de</strong> vennootschap <strong>van</strong><br />
<strong>het</strong> Wetboek <strong>van</strong> vennootschappen en <strong>van</strong> <strong>de</strong> statuten, vallen on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> verantwoor<strong>de</strong>lijkheid<br />
<strong>van</strong> <strong>het</strong> bestuursorgaan.<br />
Het is onze verantwoor<strong>de</strong>lijkheid om in ons verslag <strong>de</strong> volgen<strong>de</strong> bijkomen<strong>de</strong> vermeldingen (en<br />
inlichtingen) op te nemen die niet <strong>van</strong> aard zijn om <strong>de</strong> draagwijdte <strong>van</strong> onze verklaring over <strong>de</strong><br />
jaarrekening te wijzigen:<br />
• Het jaarverslag behan<strong>de</strong>lt <strong>de</strong> door <strong>de</strong> wet vereiste inlichtingen en stemt overeen met <strong>de</strong> jaarrekening.<br />
Wij kunnen ons echter niet uitspreken over <strong>de</strong> beschrijving <strong>van</strong> <strong>de</strong> voornaamste<br />
risico’s en onzekerhe<strong>de</strong>n waarmee <strong>de</strong> vennootschap wordt geconfronteerd, alsook <strong>van</strong> haar<br />
positie, haar voorzienbare evolutie of <strong>de</strong> aanmerkelijke invloed <strong>van</strong> bepaal<strong>de</strong> feiten op haar<br />
toekomstige ontwikkeling. Wij kunnen evenwel bevestigen dat <strong>de</strong> verstrekte gegevens geen<br />
onmiskenbare inconsistenties vertonen met <strong>de</strong> informatie waarover wij beschikken in <strong>het</strong><br />
ka<strong>de</strong>r <strong>van</strong> ons mandaat.<br />
• Onvermin<strong>de</strong>rd formele aspecten <strong>van</strong> on<strong>de</strong>rgeschikt belang, werd <strong>de</strong> boekhouding gevoerd<br />
overeenkomstig <strong>de</strong> in België <strong>van</strong> toepassing zijn<strong>de</strong> wettelijke en bestuursrechtelijke voorschriften.<br />
• Wij dienen u geen verrichtingen of beslissingen me<strong>de</strong> te <strong>de</strong>len die in overtreding met <strong>de</strong><br />
statuten of <strong>het</strong> Wetboek <strong>van</strong> vennootschappen zijn gedaan of genomen. (In voorkomend geval:<br />
behalve …) De verwerking <strong>van</strong> <strong>het</strong> resultaat die aan <strong>de</strong> algemene verga<strong>de</strong>ring wordt<br />
voorgesteld, stemt overeen met <strong>de</strong> wettelijke en statutaire bepalingen.<br />
• In voorkomend geval, an<strong>de</strong>re inlichtingen vermel<strong>de</strong>n die bedoeld zijn om <strong>de</strong> aandacht <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
lezer te vestigen op een kenmerk <strong>van</strong> <strong>de</strong> gecontroleer<strong>de</strong> documenten, bijvoorbeeld: “Zoals vermeld<br />
in <strong>de</strong> toelichting bij <strong>de</strong> jaarrekening zijn <strong>de</strong> waar<strong>de</strong>ringsregels, die zijn toegepast bij <strong>het</strong> opstellen<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> jaarrekening, gewijzigd tegenover <strong>het</strong> voorgaan<strong>de</strong> boekjaar.”<br />
• In voorkomend geval: Tij<strong>de</strong>ns <strong>het</strong> boekjaar werd een interimdivi<strong>de</strong>nd uitgekeerd waarover wij<br />
<strong>het</strong> <strong>hier</strong>bijgaan<strong>de</strong> verslag hebben opgesteld, overeenkomstig <strong>de</strong> wettelijke vereisten.<br />
• In voorkomend geval: Overeenkomstig artikel 523 (of 524ter) <strong>van</strong> <strong>het</strong> Wetboek <strong>van</strong> vennootschappen<br />
dienen wij tevens verslag uit te brengen over <strong>de</strong> <strong>hier</strong>navolgen<strong>de</strong> verrichtingen die<br />
hebben plaatsgevon<strong>de</strong>n sinds <strong>de</strong> laatste gewone algemene verga<strong>de</strong>ring: (beschrijving)<br />
Plaats en datum<br />
Vennootschap XYZ,<br />
Commissaris vertegenwoordigd door<br />
Naam<br />
(Vennoot, bestuur<strong>de</strong>r, bedrijfsrevisor)<br />
bijvoorbeeld: … dat <strong>de</strong> jaarrekening u niet ter goedkeuring werd voorgelegd binnen <strong>de</strong><br />
wettelijke en statutaire termijnen, <strong>het</strong>geen wij hebben me<strong>de</strong>ge<strong>de</strong>eld in ons verslag <strong>van</strong> niet-bevinding<br />
<strong>van</strong> __ ________ 200X.
8-9<br />
><br />
Leidt IFRS tot een hogere kwaliteit<br />
<strong>van</strong> financiële informatie?<br />
A N N G A E R E M Y N C K<br />
Hoogleraar AFI Research Center<br />
K.U.Leuven<br />
A N N E L I E S R E N D E R S<br />
Assistant Professor K.U.Leuven<br />
en Universiteit Maastricht<br />
Voor <strong>het</strong> nemen <strong>van</strong> rationele<br />
beslissingen vormen investeer<strong>de</strong>rs<br />
zich een beeld <strong>van</strong> <strong>de</strong> toekomstige<br />
cashflows en risico’s <strong>van</strong> een<br />
on<strong>de</strong>rneming, waarbij <strong>de</strong> jaarrekening<br />
één <strong>van</strong> <strong>de</strong> gebruikte informatiebronnen<br />
is. De mate waarin<br />
<strong>de</strong> informatie in <strong>de</strong> jaarrekening<br />
bruikbaar is bij <strong>het</strong> beslissingproces,<br />
hangt on<strong>de</strong>r an<strong>de</strong>re af <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
kwaliteit <strong>van</strong> <strong>de</strong> financiële cijfers.<br />
Deze kwaliteit wordt in belangrijke<br />
mate beïnvloed door <strong>de</strong> toegepaste<br />
accounting standaar<strong>de</strong>n.<br />
Sinds 2005 zijn alle beursgenoteer<strong>de</strong> on<strong>de</strong>rnemingen<br />
in <strong>de</strong> EU on<strong>de</strong>rworpen aan <strong>de</strong><br />
IFRS standaar<strong>de</strong>n voor hun geconsoli<strong>de</strong>er<strong>de</strong><br />
jaarrekening, met als doel <strong>de</strong> transparantie en<br />
<strong>de</strong> vergelijkbaarheid <strong>van</strong> financiële cijfers te<br />
verhogen. Dat transparantie en vergelijkbaarheid<br />
als belangrijkste voor<strong>de</strong>len <strong>van</strong> IFRS<br />
wor<strong>de</strong>n gepercipieerd, illustreren <strong>de</strong> resultaten<br />
<strong>van</strong> een enquête bij <strong>de</strong> CFO’s (Chief<br />
Financial Officers) <strong>van</strong> Bel-20 bedrijven. Immers,<br />
60 % <strong>van</strong> hen haalt <strong>de</strong>ze argumenten<br />
aan als belangrijkste voor<strong>de</strong>len <strong>van</strong> IFRS<br />
(Jermakowicz, 2004). Als <strong>het</strong> grootste na<strong>de</strong>el<br />
haalt 90 % <strong>van</strong> <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rvraag<strong>de</strong> personen<br />
<strong>de</strong> gestegen volatiliteit in <strong>de</strong> (toekomstige)<br />
winstcijfers en in <strong>het</strong> eigen vermogen aan,<br />
hoofdzakelijk door <strong>de</strong> toepassing <strong>van</strong> fair<br />
value accounting en impairment testing on<strong>de</strong>r<br />
IFRS.<br />
De aangehaal<strong>de</strong> kost <strong>van</strong> IFRS, namelijk <strong>de</strong><br />
gevolgen <strong>van</strong> <strong>de</strong> toegenomen volatiliteit <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> gerapporteer<strong>de</strong> winsten, kan op dit moment<br />
nog niet grondig on<strong>de</strong>rzocht wor<strong>de</strong>n<br />
aangezien er nog maar twee jaar data beschikbaar<br />
zijn. De aangehaal<strong>de</strong> opbrengstenzij<strong>de</strong>,<br />
namelijk <strong>de</strong> vraag of IFRS tot betere en meer<br />
transparante informatie leidt, kan echter wel<br />
bekeken wor<strong>de</strong>n.<br />
De invloed <strong>van</strong> IFRS op <strong>de</strong> kwaliteit en<br />
transparantie <strong>van</strong> financiële cijfers wordt in<br />
<strong>de</strong> literatuur bestu<strong>de</strong>erd op twee manieren:<br />
‘accounting gebaseer<strong>de</strong>’ en ‘markt gebaseer<strong>de</strong>’<br />
maatstaven <strong>van</strong> accounting kwaliteit (Francis<br />
et al., 2003). Waar bij <strong>de</strong> accounting<br />
gebaseer<strong>de</strong> maatstaven enkel gebruik wordt<br />
gemaakt <strong>van</strong> informatie uit <strong>de</strong> jaarrekening,<br />
wor<strong>de</strong>n bij marktgebaseer<strong>de</strong> maatstaven <strong>van</strong><br />
accounting kwaliteit beurskoersen en aan<strong>de</strong>lenreturns<br />
verklaard in functie <strong>van</strong> informatie<br />
uit <strong>de</strong> jaarrekening.<br />
Eén <strong>van</strong> <strong>de</strong> belangrijkste accounting gebaseer<strong>de</strong><br />
maatstaven voor <strong>het</strong> beoor<strong>de</strong>len <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
kwaliteit <strong>van</strong> financiële informatie, is <strong>de</strong> mate<br />
waarin <strong>de</strong> winsten in perio<strong>de</strong> t <strong>de</strong> toekomstige<br />
winsten in perio<strong>de</strong> (t+1) voorspellen<br />
(predictability of accounting numbers). De<br />
re<strong>de</strong>n is dat accounting informatie investeer<strong>de</strong>rs<br />
moet helpen bij <strong>het</strong> nemen <strong>van</strong> econo-<br />
mische beslissingen, die gebaseerd zijn op <strong>de</strong><br />
verwachtingen omtrent <strong>de</strong> toekomstige prestaties.<br />
Accounting informatie wordt gepercipieerd<br />
<strong>van</strong> hogere kwaliteit te zijn wanneer<br />
<strong>de</strong> voorspellen<strong>de</strong> kracht toeneemt (Pennman,<br />
2003; Holthausen en Watts, 2001). Concreet<br />
betekent dit dat een grotere component <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> winst permanent is, wat <strong>het</strong> beslissingsproces<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong> belangenpartijen<br />
vergemakkelijkt. Wetenschappelijk on<strong>de</strong>rzoek<br />
toont daarbij aan dat winstcijfers een betere<br />
voorspeller zijn <strong>van</strong> toekomstige prestaties<br />
dan operationele cash flow (Dechow et al.,<br />
1998), wat ook <strong>het</strong> nut <strong>van</strong> accrual accounting<br />
als basis voor <strong>het</strong> opstellen <strong>van</strong> <strong>de</strong> jaarrekening<br />
on<strong>de</strong>rsteunt 1 .<br />
Naast accounting gebaseer<strong>de</strong> maatstaven <strong>van</strong><br />
accounting kwaliteit bestaan er ook marktgebaseer<strong>de</strong><br />
maatstaven <strong>van</strong> accounting kwaliteit.<br />
In een efficiënte kapitaalmarkt kan er<strong>van</strong><br />
uitgegaan wor<strong>de</strong>n dat informatie <strong>van</strong> hoge<br />
kwaliteit is wanneer <strong>de</strong>ze nieuwe informatie<br />
helpt <strong>de</strong> wijziging in <strong>de</strong> beurskoers te verklaren.<br />
Dit betekent concreet dat accounting<br />
informatie <strong>van</strong> hogere kwaliteit is wanneer<br />
<strong>de</strong> associatie tussen aan<strong>de</strong>lenreturns en accounting<br />
informatie hoger is (Ball en Brown,<br />
1968). Dat aan<strong>de</strong>lenreturns als basis wor<strong>de</strong>n<br />
gebruikt voor <strong>het</strong> evalueren <strong>van</strong> kwaliteit <strong>van</strong><br />
accounting informatie is niet zo verwon<strong>de</strong>rlijk<br />
aangezien financiële staten rapportereren<br />
over een bepaal<strong>de</strong> perio<strong>de</strong> en aan<strong>de</strong>lenreturns<br />
<strong>de</strong> wijziging in <strong>de</strong> marktwaar<strong>de</strong> weergeven<br />
over diezelf<strong>de</strong> perio<strong>de</strong> (return mo<strong>de</strong>ls). De<br />
trend bestaat echter om naast aan<strong>de</strong>lenreturns<br />
ook <strong>de</strong> prijs per aan<strong>de</strong>el te verklaren in<br />
functie <strong>van</strong> <strong>de</strong> winst per aan<strong>de</strong>el, waarbij <strong>de</strong><br />
vraag gesteld wordt naar <strong>de</strong> informatiewaar<strong>de</strong><br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> winst en niet zozeer naar <strong>het</strong> verrassingselement<br />
in <strong>het</strong> niveau of <strong>de</strong> samenstelling<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> winst (Easton, 1999) (value rele<strong>van</strong>ce)<br />
2 . Ten slotte wordt <strong>het</strong> laatste mo<strong>de</strong>l<br />
in <strong>de</strong> literatuur uitgebreid door niet alleen <strong>de</strong><br />
winst <strong>van</strong> <strong>het</strong> boekjaar maar ook <strong>het</strong> eigen<br />
vermogen toe te voegen (Ohlson, 1995).<br />
Waar <strong>de</strong> winst dan <strong>de</strong> informatiewaar<strong>de</strong> <strong>van</strong><br />
<strong>het</strong> laatste boekjaar weergeeft, informeert <strong>het</strong><br />
eigen vermogen over <strong>de</strong> gerealiseer<strong>de</strong> winsten<br />
in <strong>het</strong> verle<strong>de</strong>n.
F E B R U A R I 2 0 0 7<br />
T A X A U D I T & A C C O U N T A N C Y<br />
Gegeven <strong>de</strong> doelstelling <strong>van</strong> dit artikel, kan<br />
terecht <strong>de</strong> vraag gesteld wor<strong>de</strong>n (1) of <strong>de</strong><br />
voorspellen<strong>de</strong> kracht <strong>van</strong> <strong>het</strong> winstcijfer sinds<br />
<strong>de</strong> introductie <strong>van</strong> IFRS is toegenomen en<br />
(2) hoe investeer<strong>de</strong>rs gereageerd hebben op<br />
<strong>het</strong> nieuwe accounting ka<strong>de</strong>r IFRS. Deze<br />
laatste vraag wordt opgesplitst in twee <strong>de</strong>elvragen:<br />
wat is <strong>de</strong> impact <strong>van</strong> IFRS op enerzijds<br />
<strong>het</strong> aan<strong>de</strong>lenren<strong>de</strong>ment en an<strong>de</strong>rzijds <strong>de</strong><br />
waar<strong>de</strong>ring <strong>van</strong> <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rneming?<br />
Tenein<strong>de</strong> <strong>de</strong>ze vragen te beantwoor<strong>de</strong>n, wor<strong>de</strong>n<br />
<strong>de</strong> geconsoli<strong>de</strong>er<strong>de</strong> cijfers <strong>van</strong> alle Belgische<br />
beursgenoteer<strong>de</strong> bedrijven, die geen financiële<br />
of verzekeringsinstellingen zijn, verzameld voor<br />
<strong>de</strong> perio<strong>de</strong> 2003-2005. Ten slotte wor<strong>de</strong>n<br />
twee bijkomen<strong>de</strong> voorwaar<strong>de</strong>n aan <strong>de</strong> dataverzameling<br />
opgelegd. Ten eerste wor<strong>de</strong>n<br />
alleen on<strong>de</strong>rnemingen geselecteerd die IFRS<br />
in 2005 voor <strong>het</strong> eerst toepassen. Ten twee<strong>de</strong><br />
moeten <strong>de</strong> financiële cijfers over <strong>de</strong> volledige<br />
perio<strong>de</strong> 2003-2005 beschikbaar zijn, waarbij<br />
voor <strong>het</strong> jaar 2004 zowel <strong>de</strong> cijfers volgens<br />
IFRS als volgens <strong>de</strong> Belgische standaar<strong>de</strong>n<br />
moeten gepubliceerd zijn. Dit leidt tot een<br />
steekproef <strong>van</strong> 55 geconsoli<strong>de</strong>er<strong>de</strong> jaarrekeningen<br />
<strong>van</strong> Belgische beursgenoteer<strong>de</strong> on<strong>de</strong>rnemingen.<br />
Voor <strong>de</strong>ze steekproef <strong>van</strong> 55 on<strong>de</strong>rnemingen<br />
wordt <strong>de</strong> kwaliteit <strong>van</strong> financiële cijfers<br />
eerst beoor<strong>de</strong>eld op basis <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>hier</strong>boven<br />
vermel<strong>de</strong> accounting maatstaf <strong>van</strong> kwaliteit.<br />
De vraag is of <strong>de</strong> voorspellen<strong>de</strong> kracht <strong>van</strong><br />
<strong>het</strong> winstcijfer voor <strong>het</strong> verklaren <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
performantie <strong>van</strong> <strong>de</strong> volgen<strong>de</strong> perio<strong>de</strong> hoger<br />
is wanneer <strong>de</strong> winst wordt opgesteld volgens<br />
IFRS dan volgens <strong>de</strong> Belgische boekhoudstandaar<strong>de</strong>n.<br />
Methodologisch wor<strong>de</strong>n daartoe<br />
twee mo<strong>de</strong>llen opgesteld. Mo<strong>de</strong>l 1 on<strong>de</strong>rzoekt<br />
in welke mate <strong>de</strong> winst per aan<strong>de</strong>el <strong>van</strong><br />
2004 voorspeld kan wor<strong>de</strong>n op basis <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
winst per aan<strong>de</strong>el <strong>van</strong> 2003, bei<strong>de</strong>n opgesteld<br />
volgens Belgische standaar<strong>de</strong>n. Mo<strong>de</strong>l 2 stelt<br />
<strong>de</strong> vraag in welke mate <strong>de</strong> winst per aan<strong>de</strong>el<br />
in 2004 zich weerspiegelt in <strong>de</strong> winst per<br />
aan<strong>de</strong>el in 2005, waarbij bei<strong>de</strong> winstcijfers<br />
wor<strong>de</strong>n gerapporteerd volgens IFRS. Het<br />
verschil in verklaren<strong>de</strong> kracht tussen <strong>de</strong> twee<br />
mo<strong>de</strong>llen geeft <strong>het</strong> verschil in kwaliteit tussen<br />
<strong>de</strong> twee accounting standaar<strong>de</strong>n weer. De<br />
resultaten wijzen dui<strong>de</strong>lijk op verschillen in<br />
accounting kwaliteit tussen winsten opgesteld<br />
volgens IFRS en <strong>de</strong> Belgische standaar<strong>de</strong>n.<br />
Waar gebruik wordt gemaakt <strong>van</strong> <strong>het</strong> Belgisch<br />
accounting ka<strong>de</strong>r, blijkt dat slechts<br />
65,55 % <strong>van</strong> <strong>het</strong> winstniveau kan verklaard<br />
wor<strong>de</strong>n op basis <strong>van</strong> <strong>de</strong> winst <strong>van</strong> <strong>het</strong> vorig<br />
boekjaar, terwijl dit 83,63 % bereikt wanneer<br />
<strong>de</strong> winst is opgesteld volgens <strong>de</strong> IFRS standaar<strong>de</strong>n.<br />
Dit geeft dui<strong>de</strong>lijk aan dat <strong>de</strong> accounting<br />
kwaliteit <strong>van</strong> winstcijfers opgesteld<br />
volgens IFRS hoger is dan <strong>de</strong>ze opgesteld<br />
volgens <strong>de</strong> Belgische standaar<strong>de</strong>n.<br />
Of investeer<strong>de</strong>rs <strong>de</strong>ze toegenomen accounting<br />
kwaliteit ook waar<strong>de</strong>ren, kan getoetst<br />
wor<strong>de</strong>n aan <strong>de</strong> hand <strong>van</strong> <strong>de</strong> marktgebaseer<strong>de</strong><br />
maatstaven <strong>van</strong> accounting kwaliteit. Zoals<br />
<strong>hier</strong>boven uiteengezet, zal <strong>het</strong> effect <strong>van</strong> accounting<br />
informatie op zowel <strong>de</strong> aan<strong>de</strong>lenreturns<br />
als <strong>de</strong> marktwaar<strong>de</strong> on<strong>de</strong>rzocht wor<strong>de</strong>n.<br />
De gebruikte methodologie is <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> als<br />
<strong>de</strong>ze toegepast voor <strong>de</strong> accounting gebaseer<strong>de</strong><br />
maatstaven <strong>van</strong> kwaliteit. Ook <strong>hier</strong> wor<strong>de</strong>n<br />
terug twee mo<strong>de</strong>llen geschat. In een eerste<br />
mo<strong>de</strong>l wordt <strong>de</strong> waar<strong>de</strong> <strong>van</strong> een aan<strong>de</strong>el per<br />
31 maart 2005 verklaard in functie <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
winst per aan<strong>de</strong>el per 31 <strong>de</strong>cember 2004,<br />
opgesteld volgens <strong>de</strong> Belgische standaar<strong>de</strong>n.<br />
In een twee<strong>de</strong> mo<strong>de</strong>l wordt <strong>de</strong> prijs per aan<strong>de</strong>el<br />
op 31 maart 2006 verklaard in functie<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> winst per aan<strong>de</strong>el in 2005, opgesteld<br />
volgens IFRS 3 . Ook <strong>hier</strong> geeft <strong>het</strong> verschil in<br />
verklaren<strong>de</strong> kracht tussen <strong>de</strong> twee mo<strong>de</strong>llen<br />
<strong>het</strong> verschil weer in accounting kwaliteit tussen<br />
IFRS en <strong>het</strong> Belgische accounting ka<strong>de</strong>r.<br />
De resultaten geven overtuigend aan dat<br />
accounting informatie beter weerspiegeld<br />
wordt in <strong>de</strong> beurskoers wanneer <strong>de</strong> winst is<br />
opgesteld volgens <strong>de</strong> IFRS-standaar<strong>de</strong>n. Waar<br />
<strong>de</strong> verklaren<strong>de</strong> kracht <strong>van</strong> <strong>het</strong> mo<strong>de</strong>l volgens<br />
<strong>de</strong> Belgische standaar<strong>de</strong>n 64,14 % bedraagt,<br />
stijgt dit tot 74,30 % voor <strong>de</strong> IFRS-winstcijfers.<br />
Wanneer naast <strong>de</strong> winst ook <strong>het</strong> eigen<br />
vermogen per aan<strong>de</strong>el bij aan<strong>van</strong>g <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
perio<strong>de</strong> wordt toegevoegd (Ohlson, 1995),<br />
wor<strong>de</strong>n <strong>de</strong> resultaten bevestigd (een toename<br />
in <strong>de</strong> verklaren<strong>de</strong> kracht <strong>van</strong> 64,14 % naar<br />
79,06 %). Bovendien blijkt dat <strong>de</strong> toename<br />
in informatiewaar<strong>de</strong> <strong>van</strong> IFRS zich vooral situeert<br />
op <strong>het</strong> vlak <strong>van</strong> <strong>de</strong> winst eer<strong>de</strong>r dan op<br />
<strong>het</strong> vlak <strong>van</strong> <strong>het</strong> eigen vermogen. Dit laatste<br />
resultaat is niet verwon<strong>de</strong>rlijk aangezien <strong>de</strong><br />
Accounting<br />
informatie wordt<br />
gepercipieerd <strong>van</strong><br />
hogere kwaliteit<br />
te zijn wanneer <strong>de</strong><br />
voorspellen<strong>de</strong> kracht<br />
toeneemt.<br />
1<br />
Naast <strong>de</strong> voorspelbaarheid <strong>van</strong> <strong>de</strong> winsten, kan<br />
<strong>het</strong> niveau <strong>van</strong> winstmanagement ook gebruikt<br />
wor<strong>de</strong>n als accounting gebaseer<strong>de</strong> maatstaf <strong>van</strong><br />
kwaliteit (Dechow en Dichev, 2002). Hoge accoun-<br />
ting kwaliteit wordt <strong>hier</strong> gepercipieerd als <strong>de</strong> mate<br />
waarin <strong>de</strong> wijzigingen in <strong>het</strong> werkkapitaal <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
on<strong>de</strong>rnemingen kunnen verklaard wor<strong>de</strong>n door <strong>de</strong><br />
on<strong>de</strong>rnemingsprestaties in <strong>de</strong> huidige en vorige<br />
perio<strong>de</strong>s. Deze maatstaf <strong>van</strong> accounting kwaliteit<br />
kan echter nog niet empirisch getest wor<strong>de</strong>n ge-<br />
zien IFRS-data slechts beschikbaar zijn sinds twee<br />
jaar (met name 2004 en 2005).<br />
2<br />
Naast <strong>het</strong> schatten <strong>van</strong> <strong>de</strong> relatie tussen <strong>de</strong> beurs-<br />
koers per aan<strong>de</strong>el en <strong>het</strong> winstcijfer, bestaat er<br />
ook een trend om <strong>de</strong> relatie omgekeerd te schat-<br />
ten, met name in welke mate <strong>de</strong> waar<strong>de</strong> <strong>van</strong> een<br />
aan<strong>de</strong>el weerspiegeld wordt in <strong>het</strong> winstcijfer. De<br />
argumentatie is dat <strong>de</strong> prijs per aan<strong>de</strong>el gebaseerd<br />
is op vele an<strong>de</strong>re informatiebronnen dan <strong>het</strong> winst-<br />
cijfer (Beaver et al., , 1980; Lipe, 1990).<br />
3<br />
Alhoewel <strong>de</strong> datum <strong>van</strong> 31 maart enigszins arbi-<br />
trair is, is hij toch niet lukraak gekozen aangezien<br />
<strong>de</strong> meeste bedrijven pas enkele maan<strong>de</strong>n na <strong>het</strong><br />
afsluiten <strong>van</strong> <strong>het</strong> boekjaar hun winstcijfers bekend<br />
maken. De resultaten wijzigen weinig of niet wan-<br />
neer er een kortere tijdsperio<strong>de</strong> gebruikt wordt<br />
voor <strong>het</strong> berekenen <strong>van</strong> <strong>het</strong> aan<strong>de</strong>lenren<strong>de</strong>ment.<br />
Deze tijdsreferentie werd ook gebruikt in Kallunki<br />
en Paakki (2005).
10-11<br />
O p basis <strong>van</strong> een<br />
beperkte Belgische<br />
steekproef is vastgesteld<br />
dat <strong>de</strong> huidige<br />
winstgevendheid een<br />
hogere verklaren<strong>de</strong><br />
waar<strong>de</strong> heeft voor <strong>de</strong><br />
toekomstige winstgevendheid<br />
wanneer <strong>de</strong><br />
financiële resultaten<br />
opgesteld zijn volgens<br />
IFRS.<br />
toekomstige winstgevendheid beter kan wor<strong>de</strong>n<br />
ingeschat op basis <strong>van</strong> <strong>de</strong> huidige winst<br />
dan op basis <strong>van</strong> <strong>het</strong> huidige eigen vermogen.<br />
Ten slotte wordt <strong>het</strong> verband tussen <strong>de</strong> winst<br />
per aan<strong>de</strong>el en <strong>de</strong> aan<strong>de</strong>lenreturn geschat,<br />
waarbij <strong>het</strong> aan<strong>de</strong>lenren<strong>de</strong>ment over één jaar<br />
gemeten wordt. De gebruikte methodologie<br />
is <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> als bij <strong>de</strong> <strong>hier</strong>boven vermel<strong>de</strong><br />
mo<strong>de</strong>llen. Een eerste mo<strong>de</strong>l schat <strong>de</strong> associatie<br />
tussen <strong>de</strong> winst per aan<strong>de</strong>el volgens<br />
Belgische standaar<strong>de</strong>n in 2004 en <strong>de</strong> gerealiseer<strong>de</strong><br />
aan<strong>de</strong>lenreturn geduren<strong>de</strong> <strong>de</strong> perio<strong>de</strong><br />
maart 2004-maart 2005. Een twee<strong>de</strong> mo<strong>de</strong>l<br />
doet <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> oefening voor <strong>de</strong> winstcijfers<br />
opgesteld in 2005 volgens <strong>de</strong> IFRS-standaar<strong>de</strong>n<br />
en <strong>de</strong> aan<strong>de</strong>lenreturn geduren<strong>de</strong><br />
<strong>de</strong> perio<strong>de</strong> maart 2005-maart 2006. Het<br />
verschil in verklaren<strong>de</strong> kracht geeft ook <strong>hier</strong><br />
een indicatie over <strong>de</strong> verschillen in accounting<br />
kwaliteit. De resultaten <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze twee<br />
regressiemo<strong>de</strong>llen bevestigen eer<strong>de</strong>r verkregen<br />
resultaten (<strong>de</strong> returns in 2005 wor<strong>de</strong>n voor<br />
28,92 % verklaard door <strong>de</strong> winst per aan<strong>de</strong>el<br />
terwijl dit voor 2004 maar 15 % bedraagt ):<br />
winstcijfers opgesteld volgens IFRS hebben<br />
een grotere impact op <strong>de</strong> aan<strong>de</strong>lenreturns<br />
dan winstcijfers opgesteld volgens Belgische<br />
standaar<strong>de</strong>n.<br />
Besluit<br />
Samenvattend kan gesteld wor<strong>de</strong>n dat <strong>de</strong><br />
verschillen<strong>de</strong> mo<strong>de</strong>llen voor <strong>het</strong> beoor<strong>de</strong>len<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> accounting kwaliteit lei<strong>de</strong>n tot<br />
<strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> conclusie. IFRS leidt tot betere<br />
kwaliteit <strong>van</strong> financiële cijfers en <strong>de</strong>ze betere<br />
kwaliteit wordt wel <strong>de</strong>gelijk gewaar<strong>de</strong>erd<br />
door investeer<strong>de</strong>rs. Immers, op basis <strong>van</strong> een<br />
beperkte Belgische steekproef is vastgesteld<br />
dat <strong>de</strong> huidige winstgevendheid een hogere<br />
verklaren<strong>de</strong> waar<strong>de</strong> heeft voor <strong>de</strong> toekomstige<br />
winstgevendheid wanneer <strong>de</strong> financiële<br />
resultaten opgesteld zijn volgens IFRS. Dit<br />
weerspiegelt zich in een sterker verband<br />
tussen accounting informatie enerzijds en<br />
<strong>de</strong> marktwaar<strong>de</strong> en <strong>de</strong> aan<strong>de</strong>lenreturns<br />
an<strong>de</strong>rzijds voor Belgische beursgenoteer<strong>de</strong><br />
bedrijven.<br />
Toch moet enige voorzichtigheid aan <strong>de</strong> dag<br />
gelegd wor<strong>de</strong>n bij <strong>de</strong> interpretatie <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze<br />
resultaten. Ten eerste is <strong>het</strong> dui<strong>de</strong>lijk dat <strong>het</strong><br />
slechts initiële resultaten zijn die moeten<br />
geverifieerd wor<strong>de</strong>n in <strong>de</strong> toekomst. Er zijn<br />
nu nog maar data beschikbaar over een zeer<br />
korte perio<strong>de</strong>, wat zeker een beperking is<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong>ze studie. Wanneer over een langere<br />
perio<strong>de</strong> data beschikbaar zijn, kan <strong>de</strong> vraag<br />
beantwoord wor<strong>de</strong>n of IFRS al dan niet permanent<br />
tot een verhoging <strong>van</strong> <strong>de</strong> accounting<br />
kwaliteit leidt. De vraag of investeer<strong>de</strong>rs op<br />
lange termijn <strong>de</strong>ze aan<strong>de</strong>len hoger waar<strong>de</strong>ren,<br />
blijft ook tot op he<strong>de</strong>n onbeantwoord.<br />
Bovendien mogen <strong>de</strong> gevon<strong>de</strong>n resultaten<br />
niet zo maar geëxtrapoleerd wor<strong>de</strong>n naar<br />
an<strong>de</strong>re Europese lan<strong>de</strong>n. Immers, internationale<br />
evi<strong>de</strong>ntie toont aan dat <strong>de</strong> institutionele<br />
omgeving (aanbevelingen op <strong>het</strong> vlak <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong>ug<strong>de</strong>lijk bestuur, wetten ter bescherming<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> investeer<strong>de</strong>rs, afdwingbaarheid <strong>van</strong><br />
wetten, organisatie <strong>van</strong> auditberoep, enz.)<br />
ook een belangrijke impact kunnen hebben<br />
op <strong>de</strong> accounting kwaliteit (Ball et al., 2004;<br />
Leuz et al., 2004; Ren<strong>de</strong>rs en Gaeremynck,<br />
2006). Aangezien <strong>de</strong> economische, wettelijke<br />
en politieke systemen nog niet geüniformiseerd<br />
zijn in <strong>de</strong> EU, kan <strong>het</strong> zijn dat IFRS<br />
niet in alle lan<strong>de</strong>n leidt tot <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> toename<br />
en <strong>het</strong>zelf<strong>de</strong> niveau <strong>van</strong> accounting kwaliteit.<br />
Ten slotte, naast <strong>de</strong> huidige discussie in Europa<br />
omtrent <strong>de</strong> impact <strong>van</strong> IFRS op <strong>de</strong> accounting<br />
kwaliteit, stelt zich een even belangrijke<br />
vraag omtrent <strong>de</strong> kwaliteitsvergelijking<br />
die IFRS en US GAAP als wereldstandaar<strong>de</strong>n<br />
bie<strong>de</strong>n. Deze discussie is zeker belangrijk in<br />
<strong>het</strong> ka<strong>de</strong>r <strong>van</strong> <strong>de</strong> convergentieprojecten tussen<br />
<strong>de</strong> twee systemen <strong>van</strong> wereldstandaar<strong>de</strong>n,<br />
waarbij IFRS <strong>het</strong> voorbeeld is <strong>van</strong> een principle-based<br />
approach en US GAAP een meer<br />
cook-book approach gebruikt. De empirische<br />
evi<strong>de</strong>ntie gevon<strong>de</strong>n op dit vlak is zeker niet<br />
eenduidig. Sommige studies (Harris et al.,<br />
2004; Van<strong>de</strong>rmeulen et al., 2006) vin<strong>de</strong>n <strong>het</strong><br />
evi<strong>de</strong>nt dat US GAAP-winsten een hogere<br />
voorspellen<strong>de</strong> kracht hebben dan IFRSwinsten<br />
maar dat <strong>de</strong>ze verschillen niet altijd<br />
lei<strong>de</strong>n tot een verschillen<strong>de</strong> marktwaar<strong>de</strong>ring,<br />
ook wanneer alternatieve marktgebaseer<strong>de</strong><br />
maatstaven <strong>van</strong> accounting kwaliteit wor<strong>de</strong>n<br />
gebruikt (zoals volume <strong>van</strong> verhan<strong>de</strong>l<strong>de</strong> aan<strong>de</strong>len<br />
en bid-ask spread) (Leuz, 2003). Deze<br />
gemeng<strong>de</strong> resultaten wor<strong>de</strong>n ook bevestigd<br />
in een studie <strong>van</strong> Barth et al. (2006), die aantoont<br />
dat IFRS <strong>van</strong> lagere kwaliteit is dan US<br />
GAAP, behalve voor <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rnemingen die<br />
ook genoteerd zijn in <strong>de</strong> VS. Dit toont nogmaals<br />
aan dat goe<strong>de</strong> accounting kwaliteit niet<br />
alleen beïnvloed wordt door <strong>het</strong> accounting<br />
ka<strong>de</strong>r maar ook door an<strong>de</strong>re omgevingsfactoren.<br />
Referenties<br />
Ball, R., Ashok, R. en Shuang Wu, J.<br />
(2000), “Incentives versus Standards: properties<br />
of accounting income in four East<br />
Asian countries”, Journal of Accounting and<br />
Economics, 36(1-3): 235-270. Ball, R. en<br />
Brown, P. (1968), “An empirical evaluation<br />
of accounting income numbers”, Journal<br />
of Accounting Research, 6(2): 159-178. Dechow,<br />
P., Kothari, S. en Watts, R. (1998),<br />
“The relation between earnings and cash<br />
flows”, Journal of Accounting and Economics,<br />
25(2):133-168. Easton, P. (1999) “Security<br />
returns and the value rele<strong>van</strong>ce of accounting<br />
data”, Accounting Horizons, 13(4): 399-412.<br />
Francis, J., Lafond, R., Olsson, P. en Schipper,<br />
K. (2003), “Cost of capital and earnings<br />
attributes”, The Accounting Review, 79(4):<br />
967-1010. Harris, T., Lang, M. en Moleer,<br />
H. (1994) “The value rele<strong>van</strong>ce of german<br />
accounting measures: an empirical analysis”,<br />
Journal of Accounting Research, 32(2): 187-<br />
210. Holthausen, R. en Watts, R. (2001),<br />
“The rele<strong>van</strong>ce of the value-rele<strong>van</strong>ce literature<br />
for financial accounting setting”, Journal<br />
of Accounting and Economics, 31(1-3): 3-75.<br />
Jermakowicz, E. (2004), “Effects of Adoption<br />
of International Financial Reporting<br />
Standards in Belgium: The Evi<strong>de</strong>nce from<br />
BEL-20 Companies”, Accounting in Europe,<br />
1:51-70. Kallunki, J. en Paakki, E. (2005),<br />
Stock market response to IFRS/IAS cash flows,<br />
(Working Paper), University of Oulu, p. 28.<br />
Leuz, C., Nanda, D. en Wysocki, P. (2003)<br />
“Earnings management and investor protection:<br />
an international comparison”, Journal of<br />
Financial Economics, 690(3): 505-527. Ohlson,<br />
J. (1995), “Earnings, book values and<br />
divi<strong>de</strong>nds in equity valuation”, Contemporary<br />
Accounting Research, 11(2): 661-688. Penman,<br />
S. (2002), “Accounting conservatism,<br />
the quality of earnings, and stock returns”,<br />
The Accounting Review, 77(2): 237-264.<br />
Ren<strong>de</strong>rs, A. en Gaeremynck, A. (2006), “The<br />
impact of legal and voluntary investor protection<br />
on the early adoption of IFRS”, disponible<br />
dans The Economist. Van<strong>de</strong>rmeulen,<br />
S., Gaeremynck, A. en Willekens, M. (2006),<br />
Attribute differences between US GAAP and<br />
IFRS earnings: an exploratory study, (Working<br />
Paper) K.U.Leuven, 28 p.
M I C H E L M A U S<br />
><br />
Horen, zien en zwijgen?<br />
Een analyse <strong>van</strong> <strong>de</strong> draagwijdte <strong>van</strong> <strong>de</strong> fiscale<br />
meewerkverplichting <strong>van</strong> <strong>de</strong> accountant,<br />
belastingconsulent, erken<strong>de</strong> boekhou<strong>de</strong>r en<br />
bedrijfsrevisor<br />
Prof. Dr. Fiscaal Recht VUB<br />
Advocaat Lawfort<br />
De complexiteit <strong>van</strong> <strong>de</strong> he<strong>de</strong>ndaagse<br />
regelgeving in <strong>de</strong> commerciële<br />
en financiële sfeer heeft<br />
tot gevolg dat on<strong>de</strong>rnemingen<br />
veelvuldig een beroep doen op<br />
boekhoudkundige en fiscale raadgevers<br />
tenein<strong>de</strong> <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rneming<br />
bij te staan bij <strong>het</strong> vervullen <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> talrijke wettelijke verplichtingen.<br />
In <strong>het</strong> ka<strong>de</strong>r <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze<br />
bijstand gebeurt <strong>het</strong> zeer vaak dat<br />
on<strong>de</strong>rnemingen vertrouwelijke bedrijfsinformatie<br />
mee<strong>de</strong>len aan hun<br />
raadgevers. De on<strong>de</strong>rnemingen<br />
mogen er uiteraard op rekenen dat<br />
<strong>de</strong>ze meege<strong>de</strong>el<strong>de</strong> informatie door<br />
<strong>de</strong> raadgevers als vertrouwelijk<br />
wordt behan<strong>de</strong>ld en geheim blijft.<br />
Dit is een essentieel gegeven in <strong>de</strong><br />
relatie tussen <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rnemer en<br />
zijn fiscale en boekhoudkundige<br />
raadgevers.<br />
Het belang <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze geheimhoudingsverplichting<br />
is ook <strong>de</strong> wetgever niet ontgaan,<br />
<strong>van</strong>daar dat hij in <strong>de</strong> wetgeving op <strong>de</strong> reglementering<br />
<strong>van</strong> <strong>het</strong> beroep <strong>van</strong> accountant,<br />
belastingconsulent, erken<strong>de</strong> boekhou<strong>de</strong>r<br />
en bedrijfsrevisor in een strafrechtelijk beschermd<br />
beroepsgeheim heeft voorzien.<br />
Het beroepsgeheim <strong>van</strong> <strong>de</strong> bedrijfsrevisor<br />
werd geregeld in artikel 27, <strong>de</strong>r<strong>de</strong> lid <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
Wet <strong>van</strong> 22 juli 1953 tot oprichting <strong>van</strong> een<br />
Instituut <strong>de</strong>r Bedrijfsrevisoren 1 . Deze bepaling<br />
stelt dat artikel 458 Sw. <strong>van</strong> toepassing<br />
is op <strong>de</strong> bedrijfsrevisoren, <strong>de</strong> stagiairs en <strong>de</strong><br />
personen waarvoor zij instaan. In <strong>de</strong> wettekst<br />
wordt <strong>hier</strong> echter onmid<strong>de</strong>llijk aan toegevoegd<br />
dat <strong>de</strong> geheimhoudingsverplichting<br />
niet geldt voor:<br />
- <strong>het</strong> mee<strong>de</strong>len <strong>van</strong> een attest of <strong>van</strong> een<br />
bevestiging verricht met <strong>de</strong> schriftelijke<br />
toestemming <strong>van</strong> <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rneming,<br />
- <strong>het</strong> mee<strong>de</strong>len <strong>van</strong> een attest of <strong>van</strong> een<br />
bevestiging gericht tot een commissaris<br />
binnen <strong>het</strong> ka<strong>de</strong>r <strong>van</strong> <strong>de</strong> hun toevertrouw<strong>de</strong><br />
controle over <strong>de</strong> jaarrekening of<br />
<strong>de</strong> geconsoli<strong>de</strong>er<strong>de</strong> jaarrekening <strong>van</strong> een<br />
on<strong>de</strong>rneming,<br />
- <strong>het</strong> overhandigen <strong>van</strong> werkdocumenten die<br />
een bedrijfsrevisor, die wordt opgevolgd in<br />
zijn revisorale opdracht, aan zijn opvolger<br />
overmaakt.<br />
Het beroepsgeheim <strong>van</strong> <strong>de</strong> accountants,<br />
<strong>de</strong> belastingconsulenten en <strong>de</strong> erken<strong>de</strong><br />
boekhou<strong>de</strong>rs is thans geregeld in artikel 58,<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> Wet <strong>van</strong> 22 april 1999 betreffen<strong>de</strong><br />
<strong>de</strong> boekhoudkundige en fiscale beroepen 2 .<br />
Deze bepaling stelt dat artikel 458 <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />
Strafwetboek <strong>van</strong> toepassing is op externe<br />
accountants, externe belastingconsulenten,<br />
externe erken<strong>de</strong> boekhou<strong>de</strong>rs, erken<strong>de</strong> boekhou<strong>de</strong>rs-fiscalisten,<br />
stagiairs en <strong>de</strong> personen<br />
voor wie zij instaan. In tegenstelling tot <strong>de</strong><br />
Wet <strong>van</strong> 22 juli 1953 bevat <strong>de</strong> Wet <strong>van</strong><br />
22 april 1999 ver<strong>de</strong>r geen enkele beperking<br />
wat <strong>het</strong> beroepsgeheim betreft <strong>van</strong> <strong>de</strong> accountants,<br />
<strong>de</strong> belastingconsulenten en <strong>de</strong> erken<strong>de</strong><br />
boekhou<strong>de</strong>rs.<br />
Het hoeft geen ver<strong>de</strong>r betoog dat <strong>de</strong> fiscale<br />
en boekhoudkundige raadgevers <strong>van</strong> een<br />
on<strong>de</strong>rneming vaak op <strong>de</strong> hoogte zijn <strong>van</strong> zeer<br />
gevoelige fiscale informatie. Dat <strong>de</strong> fiscale of<br />
boekhoudkundige raadgever <strong>de</strong>ze informatie,<br />
gelet op <strong>het</strong> beroepsgeheim niet met <strong>de</strong>r<strong>de</strong>n<br />
mag <strong>de</strong>len, is uiteraard evi<strong>de</strong>nt. De vraag stelt<br />
zich echter of en in hoeverre dit ook geldt ten<br />
aanzien <strong>van</strong> <strong>de</strong> fiscus. In <strong>het</strong> licht <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze<br />
bijdrage zal <strong>hier</strong>op ver<strong>de</strong>r wor<strong>de</strong>n ingegaan<br />
en zal wor<strong>de</strong>n on<strong>de</strong>rzocht of <strong>het</strong> beroepsgeheim<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> fiscale en boekhoudkundige<br />
raadgevers al dan niet een belemmering<br />
vormt voor <strong>de</strong> fiscale controle in <strong>de</strong> inkomstenbelastingen.<br />
Draagwijdte <strong>van</strong> <strong>het</strong> beroepsgeheim<br />
Algemeen<br />
Het beroepsgeheim wordt strafrechtelijk beschermd<br />
door artikel 458 Sw. De draagwijdte<br />
<strong>van</strong> <strong>het</strong> beroepsgeheim wordt dan ook in<br />
grote mate door dit artikel, dat <strong>van</strong> openbare<br />
or<strong>de</strong> is 3 , bepaald 4 . Artikel 458 Sw. voorziet in<br />
een strafbaarstelling ingeval personen, die tot<br />
<strong>het</strong> beroepsgeheim zijn gehou<strong>de</strong>n, hun geheimhoudingsplicht<br />
zou<strong>de</strong>n overtre<strong>de</strong>n door<br />
<strong>de</strong> geheimen die hen wer<strong>de</strong>n toevertrouwd<br />
kenbaar te maken aan <strong>de</strong>r<strong>de</strong>n, met an<strong>de</strong>re<br />
woor<strong>de</strong>n openbaar te maken. Het openbaar<br />
maken <strong>van</strong> beroepsgeheimen wordt overeenkomstig<br />
<strong>de</strong> bepalingen <strong>van</strong> artikel 458 Sw.<br />
gestraft met een ge<strong>van</strong>genisstraf <strong>van</strong> 8 dagen<br />
tot 6 maan<strong>de</strong>n en met een geldboete <strong>van</strong><br />
100 tot 500 frank . Artikel 458 Sw. omvat<br />
dan ook in essentie een zwijgplicht voor <strong>de</strong><br />
geheimhou<strong>de</strong>r, of an<strong>de</strong>rs gezegd <strong>het</strong> verbod<br />
voor bepaal<strong>de</strong> professionelen om bepaal<strong>de</strong><br />
geheime gegevens aan <strong>de</strong>r<strong>de</strong>n mee te <strong>de</strong>len.<br />
De draagwijdte <strong>van</strong> <strong>het</strong> beroepsgeheim moet<br />
nochtans in zijn juiste context wor<strong>de</strong>n geplaatst.<br />
Subjectieve draagwijdte <strong>van</strong> <strong>het</strong> beroepsgeheim<br />
Het is evi<strong>de</strong>nt dat <strong>het</strong> beroepsgeheim in<br />
eerste instantie slaat op <strong>de</strong> persoon zelf <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> accountant, <strong>de</strong> belastingconsulent, <strong>de</strong><br />
erken<strong>de</strong> boekhou<strong>de</strong>r en <strong>de</strong> bedrijfsrevisor.<br />
Er moet echter wor<strong>de</strong>n opgemerkt dat zowel<br />
in <strong>de</strong> Wet <strong>van</strong> 22 juli 1953 als <strong>de</strong> Wet <strong>van</strong><br />
22 april 1999 uitdrukkelijk werd bepaald dat<br />
ook <strong>de</strong> stagiairs en <strong>de</strong> personen waarvoor <strong>de</strong><br />
fiscale of boekhoudkundige raadgever instaat<br />
tot <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> geheimhoudingverplichting zijn<br />
gehou<strong>de</strong>n. Dit betekent met an<strong>de</strong>re woor<strong>de</strong>n
12-13<br />
1<br />
B.S., , 2 september 1953.<br />
2<br />
B.S., , 11 mei 1995.<br />
3<br />
Ch. HAVERANS, “Het beroepsgeheim <strong>van</strong> <strong>de</strong> advo-<br />
caat in <strong>het</strong> fiscale recht: Geheimhouding en Inkom-<br />
stenbelastingen”, T.F.R., 1986, 92.<br />
4<br />
T. AFSCHRIFT en F. GODDEVRIENDT, “Het be-<br />
roepsgeheim <strong>van</strong> <strong>de</strong> fiscale raadgevers: camera<br />
obscura of tabula rasa”, T.F.R., 2002, 295.<br />
5<br />
Parl. Vr., , Volksv. Pieters, 23 november 1999, Vr. &<br />
Antw., , Kamer, 2000-2001, nr. 71, 8047; Parl. Vr.,<br />
Volksv. Thissen, 16 <strong>de</strong>cember 1993, Vr. & Antw.,<br />
Kamer, 1993-1994, nr. 105, 10.878.<br />
6<br />
Rb. Brugge, 4 april 2003, Fisc. Koer., , 2003, 363.<br />
7<br />
De rechtbank meen<strong>de</strong> dat een <strong>de</strong>rgelijke vraag<br />
buiten <strong>het</strong> bestek viel <strong>van</strong> artikel 62, § 1 W.B.T.W.<br />
vermits <strong>de</strong> administratie zelf moet oor<strong>de</strong>len over<br />
<strong>de</strong> rechtsgeldigheid <strong>van</strong> een te stellen on<strong>de</strong>rzoeks-<br />
han<strong>de</strong>ling.<br />
8<br />
M. MAUS, “Het beroepsgeheim <strong>van</strong> <strong>de</strong> notaris en<br />
<strong>de</strong> fiscale controle in <strong>de</strong> inkomstenbelastingen”,<br />
N.F.M., 2006, 211.<br />
9<br />
T. AFSCHRIFT en F. GODDEVRIENDT, o.c., T.F.R.,<br />
2002, 307; F. CAPPELLE, “Het on<strong>de</strong>rzoek bij <strong>de</strong>r<strong>de</strong>n<br />
inzake inkomstenbelastingen”, in Gentse Geschrif-<br />
ten: De fiscale Controle, , Biblo, Kalmthout, 1993, 69;<br />
L. VAN HEESWIJK, De belastingconsulent: beroeps-<br />
geheim versus meldingsplicht, , Brussel, EHSAL,<br />
1999, 10.<br />
10<br />
M. MAUS, o.c, N.F.M., , 2006, 211.<br />
11<br />
L. HUYBRECHT, “Beroepsgeheim in <strong>de</strong> sfeer <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> on<strong>de</strong>rneming”, , T. Strafr., 2004, 87.<br />
12<br />
M. MAUS, o.c, N.F.M., 2006, 211.<br />
dat ook <strong>de</strong> personen die bij <strong>de</strong> fiscale of boekhoudkundige<br />
raadgever in opleiding zijn,<br />
alsook zijn (secretariaats)personeel, gebon<strong>de</strong>n<br />
zijn door <strong>het</strong> beroepsgeheim en dus ook strafrechtelijk<br />
sanctioneerbaar zijn als zij geheime<br />
informatie openbaar zou<strong>de</strong>n maken.<br />
Het is weliswaar belangrijk om op te merken<br />
dat <strong>het</strong> beroepsgeheim slechts kan<br />
wor<strong>de</strong>n opgeworpen in zoverre <strong>de</strong> fiscale of<br />
boekhoudkundige raadgever wordt aangezocht<br />
in zijn hoedanigheid <strong>van</strong> accountant,<br />
belastingplichtige, erken<strong>de</strong> boekhou<strong>de</strong>r of<br />
bedrijfsrevisor. Indien <strong>de</strong> fiscale of boekhoudkundige<br />
raadgever wordt aangezocht in<br />
zijn hoedanigheid <strong>van</strong> gemandateer<strong>de</strong> <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> belastingplichtige liggen <strong>de</strong> zaken an<strong>de</strong>rs.<br />
Indien een accountant als gevolmachtig<strong>de</strong><br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> belastingplichtige bijvoorbeeld een<br />
vraag om inlichtingen ont<strong>van</strong>gt <strong>van</strong> <strong>de</strong> fiscus,<br />
dan moet <strong>de</strong> vraag in wezen geacht wor<strong>de</strong>n<br />
te zijn gesteld aan <strong>de</strong> belastingplichtige zelf.<br />
In dit geval speelt <strong>het</strong> beroepsgeheim niet<br />
en moet in wezen op <strong>de</strong> vraag wor<strong>de</strong>n geantwoord.<br />
Dit gegeven werd bevestigd door<br />
<strong>de</strong> minister <strong>van</strong> Financiën in een antwoord<br />
op een parlementaire vraag 5 en on<strong>de</strong>rtussen<br />
ook bevestigd door <strong>de</strong> rechtspraak in een<br />
vonnis <strong>van</strong> <strong>de</strong> Rechtbank <strong>van</strong> Eerste Aanleg<br />
<strong>van</strong> Brugge <strong>van</strong> 4 april 2003 6 . In <strong>de</strong>ze zaak<br />
had <strong>de</strong> administratie <strong>de</strong> accountant <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
belastingplichtige op grond <strong>van</strong> artikel 62,<br />
§ 1 W.B.T.W. uitdrukkelijk verzocht om<br />
dui<strong>de</strong>lijkheid te verschaffen over <strong>het</strong> privé- of<br />
beroepsmatig karakter <strong>van</strong> een kel<strong>de</strong>rruimte.<br />
De vraag die aan <strong>de</strong> accountant werd gesteld<br />
had tot doel na te gaan of <strong>de</strong> administratie<br />
zon<strong>de</strong>r machtiging <strong>van</strong> <strong>de</strong> politierechter<br />
toegang tot <strong>de</strong> kel<strong>de</strong>rruimte kon krijgen. De<br />
accountant had op grond <strong>van</strong> zijn beroepsgeheim<br />
geweigerd op <strong>de</strong>ze vraag te antwoor<strong>de</strong>n<br />
en werd vervolgens gesanctioneerd met een<br />
administratieve boete <strong>van</strong> 2.500 euro. In <strong>de</strong><br />
betwisting die <strong>hier</strong>op volg<strong>de</strong> werd <strong>de</strong> accountant<br />
weliswaar in <strong>het</strong> gelijk gesteld 7 , maar <strong>de</strong><br />
rechtbank stel<strong>de</strong> wel dat <strong>de</strong> accountant, gelet<br />
op <strong>de</strong> volmacht, tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> fiscale controle<br />
met <strong>de</strong> belastingplichtige wordt gelijkgesteld<br />
en aldus <strong>de</strong> verplichting had te antwoor<strong>de</strong>n<br />
op <strong>de</strong> vragen <strong>van</strong> <strong>de</strong> fiscus.<br />
Inhou<strong>de</strong>lijke draagwijdte<br />
Het verbod informatie aan ‘<strong>de</strong>r<strong>de</strong>n’ mee<br />
te <strong>de</strong>len<br />
Artikel 458 Sw. verbiedt in eerste instantie<br />
dat een geheimhou<strong>de</strong>r beroepsmatige informatie<br />
aan ‘<strong>de</strong>r<strong>de</strong>n’ zou bekendmaken. On<strong>de</strong>r<br />
<strong>het</strong> begrip ‘<strong>de</strong>r<strong>de</strong>n’ moet men zowel <strong>de</strong>r<strong>de</strong>n<br />
uit <strong>de</strong> privé- als <strong>de</strong>r<strong>de</strong>n uit <strong>de</strong> openbare<br />
sector verstaan 8 . Dit impliceert dat <strong>het</strong> beroepsgeheim<br />
in <strong>de</strong> regel ook tegenstelbaar is<br />
aan openbare diensten en instellingen en in<br />
<strong>het</strong> bijzon<strong>de</strong>r ook ten aanzien <strong>van</strong> <strong>de</strong> fiscale<br />
administratie 9 . Het verbod om beroepsgeheimen<br />
openbaar te maken geldt als dusdanig<br />
eveneens in fiscale zaken 10 . Accountants,<br />
belastingconsulenten, erken<strong>de</strong> boekhou<strong>de</strong>rs<br />
en bedrijfsrevisoren die in <strong>het</strong> ka<strong>de</strong>r <strong>van</strong> een<br />
fiscale controle wor<strong>de</strong>n aangesproken door <strong>de</strong><br />
fiscus kunnen en moeten zich op <strong>het</strong> beroepsgeheim<br />
beroepen en weigeren bepaal<strong>de</strong> informatie<br />
aan <strong>de</strong> administratie mee te <strong>de</strong>len.<br />
Artikel 458 Sw. en <strong>het</strong> verbod ‘geheime<br />
beroepsgebon<strong>de</strong>n informatie’ aan <strong>de</strong>r<strong>de</strong>n<br />
mee te <strong>de</strong>len<br />
Het beroepsgeheim kan slechts wor<strong>de</strong>n ingeroepen<br />
om informatie te beschermen waar<strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> geheimhou<strong>de</strong>r kennis heeft gekregen in<br />
<strong>het</strong> ka<strong>de</strong>r <strong>van</strong> ‘<strong>de</strong> uitoefening <strong>van</strong> diens beroep’<br />
en die een ‘geheim karakter’ heeft.<br />
Het verbod ‘beroepsgebon<strong>de</strong>n informatie’<br />
mee te <strong>de</strong>len<br />
Het beroepsgeheim slaat allereerst enkel op<br />
informatie waar<strong>van</strong> <strong>de</strong> geheimhou<strong>de</strong>r kennis<br />
heeft gekregen naar aanleiding <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
uitoefening <strong>van</strong> zijn beroep 11 . Het gaat <strong>hier</strong><br />
om informatie die door <strong>het</strong> cliënteel aan <strong>de</strong><br />
geheimhou<strong>de</strong>r wordt meege<strong>de</strong>eld en om <strong>de</strong><br />
informatie die hij zelf heeft ont<strong>de</strong>kt of heeft<br />
vastgesteld. Het gaat <strong>hier</strong>bij zowel om louter<br />
inlichtingen die wor<strong>de</strong>n meege<strong>de</strong>eld alsook<br />
om documenten die aan <strong>de</strong> geheimhou<strong>de</strong>r<br />
wor<strong>de</strong>n overhandigd. Inlichtingen en documenten<br />
waar<strong>van</strong> <strong>de</strong> geheimhou<strong>de</strong>r in kennis<br />
wordt gesteld buiten <strong>de</strong> uitoefening <strong>van</strong><br />
zijn beroep, waar<strong>van</strong> hij met an<strong>de</strong>re wor<strong>de</strong>n<br />
slechts getuige is, vallen niet on<strong>de</strong>r <strong>het</strong> beroepsgeheim.<br />
Het verbod ‘geheime informatie’ mee te<br />
<strong>de</strong>len<br />
Het beroepsgeheim kan tevens enkel voor<br />
‘geheime informatie’ wor<strong>de</strong>n ingeroepen 12 . In<br />
wezen moet men stellen dat alle informatie<br />
die een fiscaal of boekhoudkundig raadgever<br />
<strong>van</strong> zijn cliënten ont<strong>van</strong>gt een geheim<br />
karakter heeft. Niettemin moet men echter<br />
vaststellen dat heel wat <strong>van</strong> <strong>de</strong> informatie die<br />
aan een fiscaal of boekhoudkundig raadgever<br />
wordt meege<strong>de</strong>eld <strong>de</strong> opmaak tot doel heeft<br />
<strong>van</strong> stukken die on<strong>de</strong>rworpen zijn aan een<br />
wettelijke plicht tot openbaarmaking. Het<br />
gaat <strong>hier</strong> on<strong>de</strong>r meer om <strong>de</strong> jaarrekening,<br />
vennootschapsakten en <strong>de</strong> wijzigingen er<strong>van</strong>,<br />
belangrijke <strong>de</strong>elnemingen in beursgenoteer<strong>de</strong><br />
vennootschappen en openbare overnameaanbiedingen,<br />
uitgifte <strong>van</strong> titels en effecten<br />
etc. Wettelijke informatieverplichtingen zijn<br />
inzon<strong>de</strong>rheid <strong>van</strong> toepassing op <strong>de</strong> bedrijfsrevisoren<br />
omdat hun hoofdtaak bestaat in <strong>de</strong><br />
audit <strong>van</strong> <strong>de</strong> jaarrekening, waar<strong>van</strong> zij verslag<br />
moeten uitbrengen aan <strong>de</strong> algemene verga<strong>de</strong>ring<br />
<strong>van</strong> aan<strong>de</strong>elhou<strong>de</strong>rs en aan <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rnemingsraad.<br />
Dit betekent met an<strong>de</strong>re woor<strong>de</strong>n<br />
dat fiscale en boekhoudkundige raadgevers<br />
vaak gewrongen zitten tussen <strong>het</strong> beroepsgeheim<br />
aan <strong>de</strong> ene kant en <strong>de</strong> wettelijke publiciteitsverplichting<br />
aan <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re kant.
F E B R U A R I 2 0 0 7<br />
T A X A U D I T & A C C O U N T A N C Y<br />
Het is dan ook evi<strong>de</strong>nt dat <strong>de</strong> ‘geheime informatie’<br />
haar geheim karakter verliest zodra <strong>de</strong><br />
bekendmaking heeft plaatsgevon<strong>de</strong>n 13 . Een<br />
jaarrekening bijvoorbeeld is een geheim document,<br />
maar eenmaal neergelegd is <strong>het</strong> niet<br />
langer geheim. Hetzelf<strong>de</strong> geldt overigens ook<br />
voor informatie die <strong>van</strong> algemene bekendheid<br />
is gewor<strong>de</strong>n. Deze publiek gewor<strong>de</strong>n informatie<br />
verliest eveneens haar geheim karakter.<br />
Het feit dat fiscale en boekhoudkundige raadgevers<br />
in bepaal<strong>de</strong> omstandighe<strong>de</strong>n er wettelijk<br />
toe verplicht zijn bepaal<strong>de</strong> gegevens kenbaar<br />
te maken, impliceert weliswaar niet dat<br />
<strong>het</strong> beroepsgeheim do<strong>de</strong> letter zou wor<strong>de</strong>n.<br />
Allereerst is <strong>het</strong> zo dat <strong>de</strong> fiscale of <strong>de</strong> boekhoudkundige<br />
raadgever in <strong>het</strong> ka<strong>de</strong>r <strong>van</strong> hun<br />
activiteiten in kennis wor<strong>de</strong>n gesteld <strong>van</strong> tal<br />
<strong>van</strong> geheime informatie die niet openbaar<br />
moet wor<strong>de</strong>n gemaakt. Een bedrijfsrevisor of<br />
een externe accountant zullen bij <strong>de</strong> controle<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> boekhouding ongetwijfeld in kennis<br />
wor<strong>de</strong>n gesteld <strong>van</strong> an<strong>de</strong>re geheimen die strikt<br />
gezien niet binnen hun wettelijke controleopdracht<br />
vallen. Deze informatie dient uiteraard<br />
geheim te blijven.<br />
Daarnaast is <strong>het</strong> ook zo dat <strong>het</strong> feit dat ‘geheime<br />
informatie’ ingevolge een wettelijke<br />
publiciteit niet langer als ‘geheim’ kan wor<strong>de</strong>n<br />
beschouwd niet betekent dat <strong>de</strong> fiscale of<br />
boekhoudkundig raadgever <strong>de</strong>ze informatie<br />
zo maar wereldkundig zou kunnen maken 14 .<br />
Behou<strong>de</strong>ns <strong>het</strong> beroepsgeheim zijn <strong>de</strong> boekhoudkundige<br />
en fiscale raadgevers tevens<br />
gehou<strong>de</strong>n tot naleving <strong>van</strong> een beroepsdiscretieplicht,<br />
die hen verbiedt inlichtingen aan<br />
<strong>de</strong>r<strong>de</strong>n mee te <strong>de</strong>len.<br />
Het on<strong>de</strong>rscheid tussen ‘geheime informatie’<br />
die is ge<strong>de</strong>kt door <strong>het</strong> beroepsgeheim en<br />
‘vertrouwelijke informatie’ die is ge<strong>de</strong>kt door<br />
een discretieverplichting is belangrijk naar<br />
<strong>de</strong> fiscale controle toe 15 . Een fiscale of boekhoudkundige<br />
raadgever is alleen gerechtigd<br />
zijn beroepsgeheim op te werpen ten overstaan<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> fiscus voor wat betreft ‘geheime<br />
informatie’, doch niet voor wat betreft louter<br />
‘vertrouwelijke informatie’. Dit fiscaal getinte<br />
on<strong>de</strong>rscheid tussen ‘geheime informatie’ en<br />
‘vertrouwelijke informatie’ kwam dui<strong>de</strong>lijk tot<br />
uiting in een arrest <strong>van</strong> <strong>het</strong> Hof <strong>van</strong> Beroep<br />
<strong>van</strong> Brussel <strong>van</strong> 2 juni 2005 16 met betrekking<br />
tot <strong>het</strong> beroepsgeheim en <strong>de</strong> discretieverplichting<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> notaris. In <strong>de</strong>ze zaak had<br />
een notaris op verzoek <strong>van</strong> <strong>de</strong> BBI een lijst<br />
meege<strong>de</strong>eld <strong>van</strong> alle vennootschapsakten die<br />
door hem waren verle<strong>de</strong>n en waarin twee<br />
welbepaal<strong>de</strong> belastingplichtigen bij naam<br />
wer<strong>de</strong>n genoemd. Tevens had <strong>de</strong> notaris op<br />
verzoek <strong>van</strong> <strong>de</strong> BBI een overzicht bezorgd <strong>van</strong><br />
alle vennootschappen waar<strong>van</strong> <strong>de</strong> aan<strong>de</strong>len<br />
in <strong>de</strong> notarisstudie wer<strong>de</strong>n bewaard. De vennootschap<br />
die op basis <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze informatie<br />
werd belast stel<strong>de</strong> in rechte dat <strong>het</strong> fiscaal<br />
bewijsmateriaal onrechtmatig werd verkregen<br />
omwille <strong>van</strong> een schending <strong>van</strong> <strong>het</strong> beroepsgeheim<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> notaris. Volgens <strong>het</strong> Hof <strong>van</strong><br />
Beroep was er echter geen sprake <strong>van</strong> een<br />
schending <strong>van</strong> <strong>het</strong> beroepsgeheim vermits<br />
<strong>de</strong> notaris enkel informatie had meege<strong>de</strong>eld<br />
die reeds aan <strong>de</strong> buitenwereld kenbaar was<br />
gemaakt via <strong>de</strong> wettelijke publicatie in <strong>het</strong><br />
Belgisch Staatsblad. Het feit dat <strong>de</strong>ze informatie<br />
<strong>de</strong>el uitmaakt <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>de</strong>ontologische<br />
discretieverplichting <strong>van</strong> <strong>de</strong> notaris was voor<br />
<strong>het</strong> Hof <strong>van</strong> Beroep niet <strong>van</strong> aard om te stellen<br />
dat <strong>de</strong> notaris onrechtmatig zou hebben<br />
gehan<strong>de</strong>ld. Deze principes gel<strong>de</strong>n uiteraard<br />
ook ten aanzien <strong>van</strong> <strong>de</strong> fiscale en boekhoudkundige<br />
raadgevers.<br />
Het belang <strong>van</strong> <strong>de</strong> eerbiediging <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />
beroepsgeheim bij <strong>de</strong> fiscale controle<br />
De eerbiediging <strong>van</strong> <strong>het</strong> beroepsgeheim bij<br />
<strong>de</strong> fiscale controle is zowel <strong>van</strong> belang voor<br />
<strong>de</strong> fiscale en boekhoudkundige raadgevers als<br />
voor <strong>de</strong> fiscale administratie 17 . Wat <strong>de</strong> fiscale<br />
en boekhoudkundige raadgevers betreft, is<br />
<strong>het</strong> beroepsgeheim een heilig principe waar<br />
zij zich strikt moeten aan hou<strong>de</strong>n. Doet men<br />
dit niet dan loopt men <strong>het</strong> risico strafrechtelijk<br />
en tuchtrechtelijk te wor<strong>de</strong>n vervolgd en<br />
daarenboven burgerrechtelijk aansprakelijk te<br />
wor<strong>de</strong>n gesteld door zijn cliënt. De fiscale en<br />
boekhoudkundige raadgevers hebben er dan<br />
ook alle belang bij om, zelfs in geval <strong>van</strong> twijfel,<br />
hun beroepsgeheim zo veel als mogelijk te<br />
vrijwaren ten overstaan <strong>van</strong> <strong>de</strong> fiscus.<br />
De eerbiediging <strong>van</strong> <strong>het</strong> beroepsgeheim is<br />
niet alleen <strong>van</strong> belang voor <strong>de</strong> fiscale en boekhoudkundige<br />
raadgevers, maar ook voor <strong>de</strong><br />
fiscale administratie 18 . Indien <strong>de</strong> fiscus in <strong>het</strong><br />
bezit komt <strong>van</strong> informatie die met schending<br />
<strong>van</strong> <strong>het</strong> beroepsgeheim werd verkregen, dan<br />
doet er zich meteen een ernstig probleem<br />
voor met betrekking tot <strong>de</strong> bewijswaar<strong>de</strong> <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong>ze informatie. Indien een fiscale of boekhoudkundige<br />
raadgever tij<strong>de</strong>ns een fiscale<br />
controle zijn beroepsgeheim zou schen<strong>de</strong>n,<br />
en geheime informatie aan <strong>de</strong> fiscus zou mee<strong>de</strong>len,<br />
dan pleegt hij immers een misdrijf en<br />
is er sprake <strong>van</strong> onrechtmatige bewijsinzameling.<br />
Deze informatie kan dan ook niet dienen<br />
als bewijsmateriaal om een fiscale aanslag<br />
te rechtvaardigen 19 . In <strong>de</strong> rechtspraak werd<br />
er reeds herhaal<strong>de</strong> malen op gewezen dat een<br />
fiscale aanslag, die is gebaseerd op inlichtingen<br />
die wer<strong>de</strong>n bekomen naar aanleiding <strong>van</strong><br />
een schending <strong>van</strong> <strong>het</strong> beroepsgeheim, nietig<br />
is 20 .<br />
In een arrest <strong>van</strong> 13 mei 1977 vernietig<strong>de</strong><br />
<strong>het</strong> Hof <strong>van</strong> Beroep <strong>van</strong> Gent een aanslag<br />
in <strong>de</strong> inkomstenbelastingen omwille <strong>van</strong><br />
<strong>het</strong> feit dat zij waren gebaseerd op stukken<br />
die met miskenning <strong>van</strong> <strong>het</strong> beroepsgeheim<br />
door een advocaat <strong>van</strong> <strong>de</strong> belastingplichtige<br />
13<br />
M. MAUS, o.c, N.F.M., ., 2006, 211; P. VAN DER<br />
HEYDE, “Beroepsgeheim en notariaat”, T. Not.,<br />
1990, 304.<br />
14<br />
L. HUYBRECHTS, o.c., T. Strafr., , 2004, 97.<br />
15<br />
M. MAUS, o.c, N.F.M., , 2006, 211.<br />
16<br />
Brussel, 2 juni 2005, Not. Fisc. M., , 2005, nr. 17-18,<br />
12, met noot <strong>van</strong> W. DEFOOR, Beroepsgeheim<br />
notaris en fiscaal <strong>de</strong>r<strong>de</strong>non<strong>de</strong>rzoek.<br />
17<br />
M. MAUS, o.c, N.F.M., ., 2006, 212.<br />
18<br />
M. MAUS, o.c, N.F.M., , 2006, 212.<br />
19<br />
M. MAUS, o.c, N.F.M., , 2006, 212.<br />
Indien<br />
een accountant<br />
als gevolmachtig<strong>de</strong><br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> belastingplichtige<br />
een vraag om<br />
inlichtingen ont<strong>van</strong>gt<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> fiscus, dan<br />
moet <strong>de</strong> vraag in<br />
wezen geacht wor<strong>de</strong>n<br />
te zijn gesteld aan<br />
<strong>de</strong> belastingplichtige<br />
zelf. In dit geval speelt<br />
<strong>het</strong> beroepsgeheim<br />
niet.<br />
20<br />
M. MAUS, o.c., , Brugge, die Keure, 2005, 57.
14-15<br />
Indien <strong>de</strong> fiscus in<br />
<strong>het</strong> bezit komt <strong>van</strong><br />
informatie die met<br />
schending <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />
beroepsgeheim werd<br />
verkregen, dan doet<br />
er zich meteen een<br />
ernstig probleem voor<br />
met betrekking tot<br />
<strong>de</strong> bewijswaar<strong>de</strong> <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong>ze informatie.<br />
21<br />
Gent, 13 mei 1977, J.D.F., , 1977, 286.<br />
22<br />
Luik, 13 januari 1988, J.D.F., , 1988, 222.<br />
23<br />
M. MAUS, o.c, N.F.M., 2006, 213.<br />
24<br />
F. CAPPELLE, o.c., , in Gentse Geschriften: De Fis-<br />
cale Controle, , Biblo, Kalmthout, 1993, 70; C. DE<br />
BUSSCHERE, “Enkele aspecten <strong>van</strong> <strong>de</strong> notariële<br />
<strong>de</strong>ontologie en notariële tucht”, R.W., , 2004-2005,<br />
685; A. SPRUYT, “De rechten <strong>van</strong> on<strong>de</strong>rzoek <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> fiscus inzake inkomstenbelastingen”, in Actuele<br />
Problemen <strong>van</strong> Fiscaal Recht, , Kluwer, Antwerpen,<br />
1989, 173.<br />
25<br />
M. MAUS, o.c, N.F.M., 2006, 213.<br />
26<br />
Cass., 17 juni 1969, Pas., , 1969, I, 960.<br />
27<br />
M. MAUS, o.c., , Brugge, die Keure, 2005, 239.<br />
28<br />
M. MAUS, o.c, N.F.M., 2006, 213.<br />
29<br />
Bijv. <strong>de</strong> balans en <strong>de</strong> jaarrekening.<br />
30<br />
Bijv. <strong>de</strong> factuurboeken.<br />
31<br />
Cass., 28 november 1967, Bull. Bel., , 1968, nr. 457,<br />
1807.<br />
32<br />
Cass., 17 juni 1969, J.T., , 1970, 100; Brussel, 16 juni<br />
1964, J.D.F., , 1966, 296; Gent, 18 maart 1964, J.T.,<br />
1964, 724; T. AFSCHRIFT en F. GODDEVRIENDT,<br />
o.c., T.F.R., , 2002, 307; J.P. BOURS, “La notion <strong>de</strong><br />
secret dans ses rapports avec le droit fiscal”, in<br />
Réflexions offertes à Paul Sibille, , Brussel, Bruylant,<br />
1981, 247; E. DE BAENST, “La protection <strong>de</strong> la<br />
confi<strong>de</strong>ntialité en matière fiscale”, J.D.F., , 1991, 195;<br />
Th. DELAHAYE, “Het recht tot geheimhouding, <strong>de</strong><br />
bescherming <strong>van</strong> <strong>het</strong> privé-leven en <strong>de</strong> inkomsten-<br />
belastingen”, A.F.T., , 1984, 183; Ch. HAVERANS, o.c.,<br />
T.F.R., , 1986, 94.<br />
aan <strong>de</strong> administratie <strong>de</strong>r douane en accijnzen<br />
wer<strong>de</strong>n overhandigd 21 . Deze informatie<br />
werd dan door <strong>de</strong> administratie <strong>de</strong>r douane<br />
en accijnzen aan <strong>de</strong> administratie <strong>de</strong>r directe<br />
belastingen overgemaakt, die op basis <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
verkregen gegevens een aanslag vestig<strong>de</strong>. Het<br />
Hof stel<strong>de</strong> dienaangaan<strong>de</strong> dat <strong>de</strong> omstandigheid<br />
dat er tussen <strong>de</strong> administratie <strong>de</strong>r directe<br />
belastingen en <strong>de</strong> administratie <strong>de</strong>r douane<br />
en accijnzen geen beroepsgeheim bestaat,<br />
niet wegneemt dat <strong>de</strong> me<strong>de</strong><strong>de</strong>ling door <strong>de</strong><br />
advocaat aan één <strong>van</strong> die administraties <strong>van</strong><br />
stukken die hij verkregen had in zijn hoedanigheid<br />
<strong>van</strong> noodzakelijke vertrouweling<br />
<strong>van</strong> zijn cliënt, en <strong>van</strong>zelfsprekend, on<strong>de</strong>r <strong>de</strong><br />
plicht <strong>van</strong> geheimhouding vallen, een schending<br />
uitmaakt <strong>van</strong> <strong>het</strong> aan <strong>de</strong>ze advocaat<br />
opgeleg<strong>de</strong> beroepsgeheim. Een zelf<strong>de</strong> mening<br />
was ook <strong>het</strong> hof <strong>van</strong> beroep <strong>van</strong> Luik toegedaan<br />
in zijn arrest <strong>van</strong> 13 januari 1988 22 . In<br />
dit arrest werd beslist dat <strong>de</strong> briefwisseling<br />
tussen <strong>de</strong> belastingplichtige en diens advocaat<br />
en die door <strong>de</strong> fiscale administratie als bewijsstuk<br />
naar voren werd gebracht uit <strong>de</strong> <strong>de</strong>batten<br />
dien<strong>de</strong> te wor<strong>de</strong>n geweerd en niet kon<br />
dienen om <strong>de</strong> gevestig<strong>de</strong> aanslag bewijsmatig<br />
te on<strong>de</strong>rsteunen.<br />
Het beroepsgeheim <strong>van</strong> <strong>de</strong> accountant,<br />
belastingconsulent, erken<strong>de</strong><br />
boekhou<strong>de</strong>r en bedrijfsrevisor<br />
en <strong>de</strong> controle <strong>van</strong> <strong>de</strong> eigen<br />
belastingtoestand<br />
Algemeen wordt aanvaard dat <strong>het</strong> beroepsgeheim<br />
enkel bestaat in <strong>het</strong> belang <strong>van</strong> <strong>de</strong>r<strong>de</strong>n<br />
en in <strong>het</strong> bijzon<strong>de</strong>r <strong>van</strong> <strong>het</strong> cliënteel <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
geheimhou<strong>de</strong>r 23 . Het beroepsgeheim werd<br />
immers ingesteld om <strong>de</strong>r<strong>de</strong>n toe te laten<br />
informatie in vertrouwen aan bepaal<strong>de</strong> professionelen<br />
mee te <strong>de</strong>len. Het beroepsgeheim<br />
heeft dienvolgens enkel tot doel <strong>de</strong> geheimen<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong>r<strong>de</strong>n, en niet die <strong>van</strong> <strong>de</strong> geheimhou<strong>de</strong>r<br />
te beschermen. Volgens bepaal<strong>de</strong> rechtsleer 24<br />
kan <strong>het</strong> beroepsgeheim niet aan <strong>de</strong> fiscale<br />
administratie wor<strong>de</strong>n tegengesteld in <strong>het</strong><br />
ka<strong>de</strong>r <strong>van</strong> <strong>het</strong> on<strong>de</strong>rzoek naar <strong>de</strong> eigen belastingplicht<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> geheimhou<strong>de</strong>r.<br />
Deze rechtsleer moet evenwel wor<strong>de</strong>n genuanceerd<br />
25 . Niettegenstaan<strong>de</strong> <strong>het</strong> principe dat<br />
<strong>het</strong> beroepsgeheim enkel bestaat in <strong>het</strong> belang<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong>r<strong>de</strong>n en niet in <strong>het</strong> belang <strong>van</strong> <strong>de</strong> geheimhou<strong>de</strong>r<br />
in wezen kan wor<strong>de</strong>n aanvaard,<br />
blijkt niettemin dat <strong>de</strong>ze premisse op <strong>het</strong> vlak<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> fiscale controle toch enige nuancering<br />
verdient. Hoewel men als geheimhou<strong>de</strong>r<br />
nooit <strong>het</strong> beroepsgeheim kan inroepen met<br />
als enig doel te ontsnappen aan <strong>de</strong> controle<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> fiscus 26 , dient toch te wor<strong>de</strong>n gezegd<br />
dat <strong>het</strong> beroepsgeheim ook bij een on<strong>de</strong>rzoek<br />
naar <strong>de</strong> eigen belasting plicht <strong>van</strong> <strong>de</strong> geheimhou<strong>de</strong>r<br />
een obstakel kan vormen voor <strong>de</strong><br />
fiscale controle 27 . In <strong>het</strong> ka<strong>de</strong>r <strong>van</strong> <strong>de</strong> inkomstenbelastingen<br />
kan <strong>de</strong> administratie <strong>de</strong> belastingplichtige<br />
on<strong>de</strong>rwerpen aan een boekenon<strong>de</strong>rzoek,<br />
een vraag om inlichtingen of een<br />
fiscale visitatie. Deze on<strong>de</strong>rzoekshan<strong>de</strong>lingen<br />
wor<strong>de</strong>n <strong>hier</strong>na belicht.<br />
Het boekenon<strong>de</strong>rzoek uit artikel 315 W.I.B.92 en<br />
artikel 315bis W.I.B.92<br />
De artikelen 315 en 315bis W.I.B.92<br />
leggen aan elke belastingplichtige in <strong>de</strong><br />
inkomstenbelastingen <strong>de</strong> verplichting op om<br />
aan <strong>de</strong> administratie alle al dan niet geïnformatiseer<strong>de</strong><br />
boeken en beschei<strong>de</strong>n voor te<br />
leggen, ‘die noodzakelijk zijn om <strong>het</strong> bedrag<br />
<strong>van</strong> zijn belastbare inkomsten te bepalen. Deze<br />
bepalingen laten <strong>de</strong> administratie toe om bij<br />
<strong>de</strong> belastingplichtigen alle documenten in<br />
te zien die <strong>van</strong> aard zijn <strong>de</strong> fiscus een inzicht<br />
te verlenen in <strong>de</strong> werkelijke fiscale toestand<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> belastingplichtige 28 . De belastingplichtige<br />
moet in die optiek <strong>van</strong>zelfsprekend<br />
alle stukken kunnen voorleggen die hij door<br />
of krachtens <strong>de</strong> wet verplicht is te hou<strong>de</strong>n.<br />
In concreto gaat <strong>het</strong> <strong>hier</strong> bijvoorbeeld om <strong>de</strong><br />
stukken bedoeld in <strong>de</strong> Wet <strong>van</strong> 17 juli 1975<br />
op <strong>de</strong> boekhouding en <strong>de</strong> jaarrekening <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> on<strong>de</strong>rnemingen en <strong>de</strong> ter zake genomen<br />
uitvoeringsbesluiten 29 en <strong>de</strong> stukken bedoeld<br />
in <strong>de</strong> B.T.W.-wetgeving 30 . Ook alle stukken<br />
die tot <strong>het</strong> bijhou<strong>de</strong>n <strong>van</strong> <strong>de</strong> boekhouding<br />
hebben gediend, moeten op verzoek <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> administratie wor<strong>de</strong>n voorgelegd 31 . Dit<br />
betekent dat <strong>de</strong> belastingplichtige tevens in<br />
staat moet zijn, naargelang <strong>de</strong> aard <strong>van</strong> zijn<br />
beroepsactiviteit, telban<strong>de</strong>n, dubbels <strong>van</strong><br />
kwijtingen, facturen, inventarissen, kasboeken<br />
etc. voor te leggen.<br />
In dit verband kan wor<strong>de</strong>n opgemerkt dat <strong>de</strong><br />
fiscale wetgeving ten aanzien <strong>van</strong> beoefenaars<br />
<strong>van</strong> een vrij beroep bijzon<strong>de</strong>re boekhoudkundige<br />
verplichtingen heeft opgelegd. Artikel<br />
320 W.I.B.92 bepaalt <strong>de</strong>rhalve dat <strong>de</strong> beoefenaars<br />
<strong>van</strong> een vrij beroep gehou<strong>de</strong>n zijn voor<br />
alle beroepsont<strong>van</strong>gsten een gedagtekend en<br />
on<strong>de</strong>rtekend ont<strong>van</strong>gstbewijs af te leveren.<br />
Daarnaast dien<strong>de</strong>n <strong>de</strong> beoefenaars <strong>van</strong> een<br />
vrij beroep een dagboek aan te hou<strong>de</strong>n waar<strong>van</strong><br />
<strong>het</strong> mo<strong>de</strong>l door <strong>de</strong> minister <strong>van</strong> Financiën<br />
wordt vastgesteld. Het spreekt voor zich<br />
dat fiscale en boekhoudkundige raadgevers<br />
gehou<strong>de</strong>n zijn <strong>de</strong>ze stukken ter inzage aan <strong>de</strong><br />
fiscale administratie voor te leggen.<br />
Fiscale en boekhoudkundige raadgevers kunnen<br />
zich dan ook niet verschuilen achter hun<br />
beroepsgeheim om <strong>de</strong> inzage te weigeren<br />
<strong>van</strong> stukken die rele<strong>van</strong>t zijn voor <strong>de</strong> controle<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> eigen belastingtoestand 32 . Het<br />
beroepsgeheim kan immers enkel wor<strong>de</strong>n<br />
ingeroepen om <strong>de</strong> belangen <strong>van</strong> <strong>de</strong>r<strong>de</strong>n te<br />
vrijwaren die in vertrouwen geheimen aan <strong>de</strong>
F E B R U A R I 2 0 0 7<br />
T A X A U D I T & A C C O U N T A N C Y<br />
geheimhou<strong>de</strong>r hebben meege<strong>de</strong>eld 33 . Wel zijn<br />
<strong>de</strong> boekhoudkundige en fiscale raadgevers<br />
m.i. gerechtigd in hun boeken en beschei<strong>de</strong>n<br />
– zowel in <strong>de</strong> boekhoudkundige stukken als<br />
in <strong>de</strong> stukken ter staving <strong>van</strong> <strong>de</strong> boekhouding<br />
– <strong>de</strong> i<strong>de</strong>ntiteit <strong>van</strong> <strong>de</strong>r<strong>de</strong>n te verbergen<br />
voor <strong>de</strong> fiscus. De administratieve commentaren<br />
voorzien dienaangaan<strong>de</strong>, wat <strong>de</strong> situatie<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> geneesheren betreft, dat <strong>de</strong> belastingambtenaren<br />
tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> fiscale controle geen<br />
kennis mogen krijgen <strong>van</strong> <strong>de</strong> i<strong>de</strong>ntiteit <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
zieken die zou voorkomen op <strong>de</strong> documenten<br />
opgesteld door <strong>de</strong> geneesheren, <strong>de</strong> tandheelkundigen,<br />
<strong>de</strong> paramedici en <strong>de</strong> inrichtingen<br />
voor geneeskundige verzorging 34 . Te dien<br />
ein<strong>de</strong> mag door <strong>de</strong> belastingplichtige wor<strong>de</strong>n<br />
geëist dat <strong>de</strong> i<strong>de</strong>ntiteit <strong>van</strong> <strong>de</strong> patiënten in <strong>de</strong><br />
boeken en beschei<strong>de</strong>n zou wor<strong>de</strong>n be<strong>de</strong>kt 35 .<br />
Het spreekt voor zich dat <strong>de</strong>ze regel niet<br />
enkel geldt voor <strong>de</strong> geneesheren maar ook<br />
voor alle an<strong>de</strong>re personen die gehou<strong>de</strong>n zijn<br />
tot <strong>het</strong> beroepsgeheim en die <strong>het</strong> voorwerp<br />
uitmaken <strong>van</strong> een fiscaal on<strong>de</strong>rzoek 36 . De<br />
fiscale en boekhoudkundige raadgevers zijn<br />
dan ook gerechtigd in hun boeken en stukken<br />
<strong>de</strong> naam te verbergen <strong>van</strong> cliënten die<br />
erelonen hebben betaald. Zo zijn zij bijvoorbeeld<br />
gerechtigd om op telefoonfacturen<br />
<strong>de</strong> telefoonnummers te verbergen <strong>van</strong> hun<br />
cliënten om te vermij<strong>de</strong>n dat <strong>de</strong> administratie<br />
<strong>de</strong> i<strong>de</strong>ntiteit <strong>van</strong> <strong>het</strong> cliënteel zou kunnen<br />
achterhalen 37 .<br />
Indien <strong>de</strong> administratie bij een eigen controle<br />
<strong>van</strong> een fiscale of boekhoudkundige raadgever<br />
niettemin toch principieel geheime gegevens<br />
zou ont<strong>de</strong>kken die zij zou kunnen aanwen<strong>de</strong>n<br />
om <strong>de</strong>r<strong>de</strong>n te belasten, dan moet zij<br />
daar<strong>van</strong> afzien. Deze gegevens zijn in principe<br />
ge<strong>de</strong>kt door <strong>het</strong> beroepsgeheim en kunnen<br />
door <strong>de</strong> administratie enkel wor<strong>de</strong>n gebruikt<br />
ten aanzien <strong>van</strong> <strong>de</strong> belastingplichtige 38 .<br />
De vraag om inlichtingen uit artikel 316 W.I.B.92<br />
Overeenkomstig artikel 316 W.I.B.92 heeft<br />
elke belastingplichtige in <strong>de</strong> inkomstenbelastingen<br />
<strong>de</strong> wettelijke verplichting om aan <strong>de</strong><br />
administratie ‘alle inlichtingen te verstrekken<br />
die <strong>van</strong> hem wor<strong>de</strong>n gevor<strong>de</strong>rd met <strong>het</strong> oog op<br />
<strong>het</strong> on<strong>de</strong>rzoek <strong>van</strong> zijn fiscale toestand. Hij<br />
kan zich aan <strong>de</strong>ze verplichting enkel onttrekken<br />
ingeval <strong>de</strong> gestel<strong>de</strong> vragen manifest<br />
onwettelijk zijn of indien hij overmacht kan<br />
bewijzen 39 . Zoals <strong>hier</strong>boven reeds vermeld<br />
is ook <strong>de</strong> belastingplichtige die tot <strong>het</strong> beroepsgeheim<br />
is gehou<strong>de</strong>n ertoe verplicht zijn<br />
me<strong>de</strong>werking te verlenen aan een fiscale controle<br />
die gericht is op <strong>het</strong> on<strong>de</strong>rzoek <strong>van</strong> zijn<br />
eigen fiscale toestand. Indien <strong>de</strong> administratie<br />
evenwel met haar vragen bij een fiscale of<br />
boekhoudkundige raadgever informatie wenst<br />
te bekomen die is ge<strong>de</strong>kt door <strong>het</strong> beroepsgeheim,<br />
dan kan <strong>de</strong> belastingplichtige weigeren<br />
<strong>de</strong>ze informatie mee te <strong>de</strong>len 40 .<br />
De fiscale visitatie uit artikel 319 W.I.B.92<br />
Op grond <strong>van</strong> artikel 319 W.I.B.92 heeft<br />
<strong>de</strong> administratie een recht <strong>van</strong> toegang tot<br />
beroepslokalen. Dit zijn <strong>de</strong> lokalen waar men<br />
zijn beroepsactiviteit uitoefent of waar<strong>van</strong><br />
kan wor<strong>de</strong>n vermoed dat er een beroepsactiviteit<br />
plaatsvindt, zelfs indien <strong>de</strong>ze activiteit<br />
maar tij<strong>de</strong>lijk zou zijn. Het visitatierecht<br />
heeft <strong>de</strong>rhalve betrekking op alle beroepslokalen<br />
<strong>van</strong> om <strong>het</strong> even welke natuurlijke of<br />
rechtspersoon. Het feit dat <strong>de</strong>ze personen<br />
aan <strong>het</strong> beroepsgeheim zou<strong>de</strong>n zijn gebon<strong>de</strong>n<br />
doet geen afbreuk aan <strong>het</strong> visitatierecht <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> fiscale administratie 41 . Dit betekent met<br />
an<strong>de</strong>re woor<strong>de</strong>n dat <strong>de</strong> fiscale administratie<br />
haar visitatierecht ook kan uitoefenen in <strong>de</strong><br />
beroepslokalen <strong>van</strong> fiscale en boekhoudkundige<br />
raadgevers. In <strong>de</strong> regel is <strong>de</strong> toegang tot<br />
<strong>de</strong> beroepslokalen toegelaten op ie<strong>de</strong>r ogenblik<br />
dat er beroepsactiviteiten in <strong>de</strong> lokalen<br />
wor<strong>de</strong>n uitgeoefend. Het fiscaal visitatierecht<br />
<strong>van</strong> artikel 319 W.I.B.92 kan <strong>de</strong>rhalve ook<br />
buiten <strong>de</strong> normale werkuren wor<strong>de</strong>n uitgeoefend,<br />
en zelfs ‘s nachts 42 . Op <strong>de</strong>ze regel<br />
bestaat wel een uitzon<strong>de</strong>ring voor wat <strong>de</strong> beroepslokalen<br />
betreft <strong>van</strong> personen die tot <strong>het</strong><br />
beroepsgeheim zijn gehou<strong>de</strong>n 43 . Met <strong>het</strong> oog<br />
op <strong>de</strong> vrijwaring <strong>van</strong> dit beroepsgeheim werd<br />
door <strong>de</strong> minister <strong>van</strong> Financiën gesteld dat<br />
<strong>de</strong> fiscale ambtenaren geen recht op toegang<br />
hebben tot <strong>het</strong> kantoor <strong>van</strong> <strong>de</strong> belastingplichtige<br />
geheimhou<strong>de</strong>r geduren<strong>de</strong> <strong>de</strong> tijd dat <strong>de</strong>ze<br />
er zijn beroep uitoefent in aanwezigheid <strong>van</strong><br />
zijn cliënten 44 . Ook stel<strong>de</strong> <strong>de</strong> minister <strong>van</strong><br />
Financiën reeds dat vragen om inlichtingen<br />
aan patiënten die <strong>het</strong> kabinet <strong>van</strong> een psychiater<br />
verlaten onaanvaardbaar zijn gelet op <strong>het</strong><br />
medisch geheim 45 . Hieruit moet wor<strong>de</strong>n afgeleid<br />
dat <strong>de</strong> administratie niet is gerechtigd<br />
om bij een persoon die tot <strong>het</strong> beroepsgeheim<br />
is gehou<strong>de</strong>n over te gaan tot een onaangekondig<strong>de</strong><br />
visitatie 46 . Immers, in dit geval<br />
bestaat steeds <strong>het</strong> risico dat <strong>de</strong> controleren<strong>de</strong><br />
ambtenaar in contact komt met <strong>de</strong> cliënten<br />
of patiënten <strong>van</strong> <strong>de</strong> geheimhou<strong>de</strong>r.<br />
Volgens sommige auteurs zou een fiscale<br />
visitatie volstrekt nutteloos zijn ten aanzien<br />
<strong>van</strong> beoefenaars <strong>van</strong> een vrij beroep, <strong>de</strong> advocaten<br />
in <strong>het</strong> bijzon<strong>de</strong>r, omdat <strong>de</strong>ze maatregel<br />
ertoe strekt clan<strong>de</strong>stiene werkzaamhe<strong>de</strong>n op<br />
te sporen 47 . Volgens <strong>de</strong>ze auteurs zou bij een<br />
bezoek aan bv. een advocatenkantoor enkel<br />
kunnen wor<strong>de</strong>n geakteerd dat <strong>de</strong> betrokkene<br />
aan <strong>het</strong> werk is. Deze mening kan evenwel<br />
niet wor<strong>de</strong>n ge<strong>de</strong>eld 48 . Ook ten aanzien <strong>van</strong><br />
beoefenaars <strong>van</strong> vrije beroepen kan <strong>de</strong> fiscale<br />
visitatie aangewezen zijn. Dit is bijvoorbeeld<br />
<strong>het</strong> geval indien <strong>de</strong> fiscale administratie haar<br />
twijfels zou hebben of een belastingplichtige,<br />
die beweert een twee<strong>de</strong> kantoor te hou<strong>de</strong>n,<br />
wel werkzaamhe<strong>de</strong>n verricht in dit kantoor 49 .<br />
Ook kan <strong>de</strong> administratie <strong>het</strong> noodzakelijk<br />
vin<strong>de</strong>n om ter plaatse <strong>de</strong> verhouding tussen<br />
<strong>het</strong> privé- en <strong>het</strong> beroepsge<strong>de</strong>elte <strong>van</strong> <strong>de</strong> wo-<br />
33<br />
M. MAUS, o.c, N.F.M., 2006, 214.<br />
34<br />
Com.I.B.92, 334/4; Het is trouwens om die re<strong>de</strong>n<br />
dat <strong>de</strong> i<strong>de</strong>ntiteit <strong>van</strong> <strong>de</strong> zieken niet is afgedrukt<br />
op <strong>de</strong> duplicaten <strong>van</strong> <strong>de</strong> getuigschriften voor ver-<br />
strekte hulp.<br />
35<br />
Com.I.B., 334/5.<br />
36<br />
M. MAUS, o.c, N.F.M., 2006, 214.<br />
37<br />
T. AFSCHRIFT en F. GODDEVRIENDT, o.c., T.F.R.,<br />
2002, 308; M. MAUS, o.c., , Brugge, die Keure, 178.<br />
38<br />
T. AFSCHRIFT en F. GODDEVRIENDT, o.c., T.F.R.,<br />
2002, 308; M. MAUS, o.c, N.F.M., 2006, 214.<br />
39<br />
R. FORESTINI en S. BLONDEEL, “De la déclaration<br />
au contrôle fiscal. Les droits et les <strong>de</strong>voirs du fisc”,<br />
R.G.C.F., , 2003/5, 15; M. PACQUES, “L’application <strong>de</strong><br />
la loi fiscale. Principe <strong>de</strong> bonne administration en<br />
droit administratif”, Act. Dr., , 1993, 40.<br />
40<br />
M. MAUS, o.c, N.F.M., 2006, 214.<br />
41<br />
M. MAUS, o.c, N.F.M., 2006, 215.<br />
42<br />
Antwerpen, 13 maart 2001, T.F.R., , 2001, 489.<br />
43<br />
M. MAUS, o.c, N.F.M., 2006, 215.<br />
44<br />
Parl.St., , Kamer, 1961-1962, 264/42, 217; Com.I.B.,<br />
319/4.<br />
45<br />
Parl. Vr., , Senator De Clippele, 18 augustus 1986, Vr.<br />
& Antw., , Senaat, 1985-1986, 2135.<br />
46<br />
M. MAUS, o.c, N.F.M., 2006, 215.<br />
47<br />
R. TOURNICOURT, o.c., , in De advocaat en <strong>de</strong> fiscus,<br />
Antwerpen, Kluwer, 1984, 102.<br />
48<br />
M. MAUS, o.c, N.F.M., 2006, 215.<br />
49<br />
M. MAUS, o.c, N.F.M., 2006, 215.
16-17<br />
50<br />
R. TOURNICOURT, o.c., , in De advocaat en <strong>de</strong> fiscus,<br />
Antwerpen, Kluwer, 1984, 102.<br />
51<br />
M. MAUS, o.c, N.F.M., 2006, 215.<br />
52<br />
M. MAUS, o.c., , Brugge, die Keure, 2005, 217.<br />
53<br />
M. MAUS, o.c, N.F.M., 2006, 215.<br />
54<br />
Parl. Vr., , Volksv. Delahaye, 18 mei 1984, Bull.bel.,<br />
1984, nr. 632, 2611.<br />
55<br />
M. MAUS, o.c, N.F.M., 2006, 215.<br />
56<br />
M. MAUS, o.c., , Brugge, die Keure, 2005, 236.<br />
57<br />
M. MAUS, o.c, N.F.M., 2006, 216.<br />
58<br />
M. MAUS, o.c, N.F.M., 2006, 216.<br />
59<br />
M. MAUS, o.c., , Brugge, die Keure, 2005, 239.<br />
ning <strong>van</strong> een beoefenaar <strong>van</strong> een vrij beroep<br />
te verifiëren. Bei<strong>de</strong> on<strong>de</strong>rzoeken zijn immers<br />
te beschouwen als on<strong>de</strong>rzoeken naar <strong>de</strong> ‘aard<br />
en <strong>de</strong> belangrijkheid <strong>van</strong> <strong>de</strong> werkzaamheid’ en<br />
vallen dienvolgens perfect binnen <strong>het</strong> toepassingsveld<br />
<strong>van</strong> artikel 319 W.I.B.92.<br />
Sommige auteurs stellen daarenboven dat<br />
een visitatie bij een geheimhou<strong>de</strong>r, om <strong>het</strong><br />
beroepsgeheim zo veel als mogelijk te vrijwaren,<br />
enkel mogelijk is met bijstand <strong>van</strong> een<br />
vertegenwoordiger <strong>van</strong> <strong>de</strong> tuchtrechtelijke<br />
overheid, dit naar <strong>het</strong> voorbeeld <strong>van</strong> een<br />
strafrechtelijke huiszoeking 50 . O.i. is dit<br />
niet noodzakelijk 51 . De fiscale ambtenaren<br />
kunnen <strong>de</strong> kantoren <strong>van</strong> <strong>de</strong> geheimhou<strong>de</strong>r<br />
immers enkel ‘bezoeken: Zij hebben geen ‘zoekrecht’<br />
en hebben als dusdanig geen toegang<br />
tot <strong>de</strong> dossiers <strong>van</strong> <strong>de</strong> geheimhou<strong>de</strong>r, zodat<br />
<strong>het</strong> beroepsgeheim in principe niet in <strong>het</strong><br />
gedrang komt 52 .<br />
Het beroepsgeheim <strong>van</strong> <strong>de</strong> accountant,<br />
belastingconsulent, erken<strong>de</strong><br />
boekhou<strong>de</strong>r en bedrijfsrevisor en <strong>het</strong><br />
fiscaal <strong>de</strong>r<strong>de</strong>non<strong>de</strong>rzoek<br />
Zoals <strong>hier</strong>boven reeds aangegeven komt <strong>de</strong><br />
problematiek <strong>van</strong> <strong>het</strong> beroepsgeheim bij <strong>de</strong><br />
fiscale controle pas ten volle tot uiting bij<br />
<strong>het</strong> fiscaal <strong>de</strong>r<strong>de</strong>non<strong>de</strong>rzoek. Op grond <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> bepalingen <strong>van</strong> <strong>de</strong> artikelen 322 en 323<br />
WI.B.92 is <strong>de</strong> administratie gerechtigd <strong>de</strong>r<strong>de</strong>n<br />
te interpelleren omtrent <strong>de</strong> fiscale toestand<br />
<strong>van</strong> an<strong>de</strong>re belastingplichtigen. Artikel<br />
322 W.I.B.92 laat <strong>de</strong> administratie toe aan<br />
<strong>de</strong>r<strong>de</strong>n inlichtingen te vragen met betrekking<br />
tot een welbepaal<strong>de</strong> belastingplichtige.<br />
Artikel 323 WI.B.92 laat <strong>de</strong> administratie<br />
ver<strong>de</strong>r toe aan <strong>de</strong>r<strong>de</strong>n inlichtingen te vragen<br />
met betrekking tot een persoon of groep <strong>van</strong><br />
personen, zelfs niet met name aangeduid,<br />
met wie <strong>de</strong> aangezochte <strong>de</strong>r<strong>de</strong> rechtstreeks<br />
of onrechtstreeks in betrekking is geweest uit<br />
hoof<strong>de</strong> <strong>van</strong> zijn beroepsactiviteit.<br />
Het is dui<strong>de</strong>lijk dat personen die tot <strong>het</strong><br />
beroepsgeheim zijn gehou<strong>de</strong>n zich ten<br />
overstaan <strong>van</strong> <strong>de</strong> fiscus bij een fiscaal <strong>de</strong>r<strong>de</strong>non<strong>de</strong>rzoek<br />
op hun geheimhoudingsplicht<br />
kunnen beroepen indien <strong>de</strong> administratie hen<br />
vraagt gegevens kenbaar te maken die on<strong>de</strong>r<br />
<strong>het</strong> beroepsgeheim vallen 53 . Dit betekent dat<br />
zij door <strong>de</strong> administratie niet kunnen wor<strong>de</strong>n<br />
verplicht om mee te werken aan een fiscale<br />
controle in <strong>de</strong> zin <strong>van</strong> <strong>de</strong> artikelen 322 en<br />
323 WI.B.92 54 . Der<strong>de</strong>n die tot <strong>het</strong> beroepsgeheim<br />
zijn gehou<strong>de</strong>n, kunnen ook niet wor<strong>de</strong>n<br />
gesanctioneerd indien zij weigeren in te<br />
gaan op <strong>het</strong> verzoek om informatie <strong>van</strong>wege<br />
<strong>de</strong> administratie 55 . O.i. betekent dit zelfs dat<br />
<strong>de</strong> administratie, rekening hou<strong>de</strong>n<strong>de</strong> met <strong>de</strong><br />
beginselen <strong>van</strong> behoorlijk bestuur, er zich <strong>de</strong><br />
facto <strong>van</strong> moet onthou<strong>de</strong>n in <strong>het</strong> ka<strong>de</strong>r <strong>van</strong><br />
een fiscaal <strong>de</strong>r<strong>de</strong>non<strong>de</strong>rzoek aan personen<br />
die tot <strong>het</strong> beroepsgeheim zijn gehou<strong>de</strong>n, om<br />
informatie te verzoeken die dui<strong>de</strong>lijk on<strong>de</strong>r<br />
<strong>het</strong> beroepsgeheim valt 56 .<br />
Nochtans moet ook in dit verband wor<strong>de</strong>n<br />
opgemerkt dat men <strong>de</strong> draagwijdte <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />
beroepsgeheim in zijn juiste context moet<br />
plaatsen. Het beroepsgeheim speelt enkel<br />
ten volle ten aanzien <strong>van</strong> <strong>het</strong> cliënteel <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> geheimhou<strong>de</strong>r. Een geheimhou<strong>de</strong>r heeft<br />
<strong>de</strong> verplichting te zwijgen telkenmale hij<br />
door <strong>de</strong> administratie wordt uitgenodigd<br />
om inlichtingen te verstrekken betreffen<strong>de</strong><br />
informatie die hij tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> uitoefening <strong>van</strong><br />
zijn beroep in vertrouwen heeft vernomen 57 .<br />
Het is evenwel enkel <strong>de</strong>ze informatie die voor<br />
<strong>de</strong> administratie geheim dient te blijven. Dit<br />
impliceert dat elk fiscaal <strong>de</strong>r<strong>de</strong>non<strong>de</strong>rzoek bij<br />
een geheimhou<strong>de</strong>r niet bij voorhand is uitgesloten<br />
58 . Indien <strong>de</strong> controle zich niet richt<br />
tot <strong>het</strong> cliënteel <strong>van</strong> <strong>de</strong> geheimhou<strong>de</strong>r is <strong>het</strong><br />
fiscaal on<strong>de</strong>rzoek perfect legaal te noemen.<br />
O.i. lijkt niets zich dan ook te verzetten tegen<br />
<strong>het</strong> feit dat <strong>de</strong> administratie aan een fiscale<br />
of boekhoudkundige raadgevers een overzicht<br />
zou vragen <strong>van</strong> <strong>de</strong> publicaties die hij<br />
bij een bepaal<strong>de</strong> uitgever heeft aangekocht.<br />
Dergelijke informatie kan bezwaarlijk als<br />
geheim in <strong>de</strong> zin <strong>van</strong> artikel 458 Sw. wor<strong>de</strong>n<br />
beschouwd 59 .<br />
Het twee<strong>de</strong> <strong>de</strong>el <strong>van</strong> <strong>de</strong> studie<br />
zal verschijnen in T.A.A. nr. 9.
Laatste berichtgeving <strong>van</strong> <strong>het</strong> IASB<br />
1 <strong>de</strong>cember 2006 – 31 januari 2007 1<br />
VERONIQUE WEETS & THOMAS CARLIER<br />
Senior Manager<br />
IFRS Advice & Assurance<br />
Deloitte Bedrijfsrevisoren<br />
Docent VUB en Universiteit<br />
Antwerpen<br />
Senior Manager<br />
IFRS Advice & Assurance<br />
Deloitte Bedrijfsrevisoren<br />
IASB<br />
25/01/2007<br />
Het IASB stelt voor om IFRS 1 aan te passen<br />
Het IASB heeft een Exposure Draft gepubliceerd<br />
waarin wordt voorgesteld om<br />
<strong>de</strong> uitzon<strong>de</strong>ringen die zijn toegelaten bij<br />
<strong>de</strong> eerste toepassing <strong>van</strong> IFRSs aan te<br />
passen. Het voorstel <strong>van</strong> standaard zou<br />
dus IFRS 1 – Eerste toepassing <strong>van</strong> IFRS<br />
wijzigen. De voorgestel<strong>de</strong> wijzigingen komen<br />
<strong>de</strong> bezorgdhe<strong>de</strong>n tegemoet omtrent<br />
moeilijkhe<strong>de</strong>n die moe<strong>de</strong>rmaatschappijen<br />
on<strong>de</strong>rvin<strong>de</strong>n bij <strong>het</strong> waar<strong>de</strong>ren <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
kost <strong>van</strong> een investering in een dochteron<strong>de</strong>rneming.<br />
Op dit moment eisen <strong>de</strong><br />
standaar<strong>de</strong>n dat <strong>de</strong> moe<strong>de</strong>r een investering<br />
in een dochter waar<strong>de</strong>ert tegen <strong>de</strong> kost of<br />
tegen <strong>de</strong> reële waar<strong>de</strong>. In sommige gevallen<br />
kan <strong>de</strong> moe<strong>de</strong>rmaatschappij <strong>de</strong> kost niet<br />
bepalen, maar schrikt <strong>het</strong> gebruik <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
reële waar<strong>de</strong> hen af omdat <strong>het</strong> gebruik <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> reële waar<strong>de</strong> hen verplicht om <strong>de</strong> investering<br />
elk jaar opnieuw te waar<strong>de</strong>ren. Het<br />
IASB stelt voor om <strong>de</strong> moe<strong>de</strong>r toe te laten<br />
een “veron<strong>de</strong>rstel<strong>de</strong> kostprijs” te gebruiken<br />
voor <strong>de</strong> waar<strong>de</strong>ring <strong>van</strong> <strong>de</strong> investering<br />
in een dochteron<strong>de</strong>rneming bij <strong>de</strong> eerste<br />
toepassing <strong>van</strong> IFRSs. Deze veron<strong>de</strong>rstel<strong>de</strong><br />
kostprijs zou bepaald wor<strong>de</strong>n op basis <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> investering <strong>van</strong> <strong>de</strong> moe<strong>de</strong>ron<strong>de</strong>rneming<br />
in <strong>het</strong> nettoactief <strong>van</strong> <strong>de</strong> dochteron<strong>de</strong>rneming<br />
of op basis <strong>van</strong> <strong>de</strong> reële waar<strong>de</strong> <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> investering. Bovendien zou <strong>het</strong> voorstel<br />
ook niet langer eisen dat <strong>de</strong> geaccumuleer<strong>de</strong><br />
winsten <strong>van</strong> <strong>de</strong> dochter die betrekking<br />
hebben op <strong>de</strong> perio<strong>de</strong> vóór <strong>de</strong> overname<br />
aangepast wor<strong>de</strong>n in overeenstemming met<br />
IFRSs voor <strong>de</strong> classificatie <strong>van</strong> divi<strong>de</strong>n<strong>de</strong>n.<br />
De <strong>de</strong>adline voor commentaren is vastgelegd<br />
op 27 april 2007.<br />
IFRIC<br />
24/01/2007<br />
IFRS-opstellers en auditoren gezocht voor <strong>het</strong><br />
IFRIC<br />
De trustees <strong>van</strong> <strong>het</strong> IASCF hebben kandidaten<br />
opgeroepen voor vier vacatures<br />
bij <strong>het</strong> IFRIC (International Financial<br />
Reporting Interpretations Committee). De<br />
trustees zijn op zoek naar twee personen<br />
met ervaring in een internationaal accountancykantoor<br />
en twee personen uit <strong>het</strong><br />
bedrijfsleven met ervaring in <strong>het</strong> opstellen<br />
<strong>van</strong> jaarrekeningen in overeenstemming<br />
met IFRS. Ze zou<strong>de</strong>n aangesteld wor<strong>de</strong>n<br />
voor een perio<strong>de</strong> tot en met 30 juni 2010<br />
met een mogelijkheid om <strong>de</strong>ze perio<strong>de</strong> te<br />
verlengen. De kandidaturen wor<strong>de</strong>n verwacht<br />
tegen 9 maart 2007.<br />
Europa<br />
IASB-PUBLICATIES DIE NOG NIET ZIJN GOEDGEKEURD<br />
Positief advies <strong>van</strong><br />
EFRAG?<br />
Stemming <strong>van</strong><br />
ARC?<br />
Finale<br />
goedkeuring?<br />
STANDAARDEN<br />
IFRS 8 – Operationele<br />
Segmenten<br />
16 januari 2007 2 februari 2007 Mei / Juni 2007<br />
INTERPRETATIES<br />
IFRIC 10 – Tussentijdse<br />
financiële verslaggeving<br />
en bijzon<strong>de</strong>re waar<strong>de</strong>vermin<strong>de</strong>ring<br />
IFRIC 11 – Groepstransacties<br />
en eigen aan<strong>de</strong>len<br />
20 <strong>de</strong>cember 2006 2 februari 2007 Mei / Juni 2007<br />
18 januari 2007 2 februari 2007 Mei / Juni 2007<br />
1<br />
Voor meer informatie kunt u ook terecht op<br />
www.taxtoday.be <strong>van</strong> Kluwer.<br />
IFRIC 12 – Dienstverlening<br />
uit hoof<strong>de</strong> <strong>van</strong> concessieovereenkomsten<br />
Verwacht in<br />
maart 2007<br />
Verwacht op<br />
16 maart 2007<br />
Juni / Juli 2007<br />
Voor <strong>de</strong> meest recente <strong>versie</strong> zie:<br />
www.efrag.be.
18-19<br />
Mogelijkheid om niet-EU-standaar<strong>de</strong>n voor financiële<br />
verslaggeving te gebruiken op Europese<br />
beurzen verlengd met twee jaar 2<br />
Ten gevolge <strong>van</strong> een positieve stemming<br />
binnen <strong>het</strong> Comité <strong>van</strong> Europese regelgevers<br />
en <strong>de</strong> goedkeuring zon<strong>de</strong>r reserves<br />
door <strong>het</strong> Europees Parlement, heeft <strong>de</strong><br />
Europese Commissie maatregelen genomen<br />
die <strong>de</strong> overgangsbepaling toegekend<br />
aan <strong>de</strong>r<strong>de</strong> lan<strong>de</strong>n (niet-EU) voor <strong>het</strong> uitgeven<br />
<strong>van</strong> effecten op <strong>de</strong> Europese beurzen<br />
verlengt met twee jaar. Deze overgangsbepaling<br />
houdt in dat een entiteit uit een<br />
<strong>de</strong>r<strong>de</strong> land vrijgesteld is <strong>van</strong> <strong>de</strong> verplichting<br />
tot aanpassing <strong>van</strong> historische financiële<br />
informatie die niet is opgesteld in overeenstemming<br />
met IFRS. Deze bedrijven kunnen<br />
tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> overgangsperio<strong>de</strong> financiële<br />
informatie opstellen in overeenstemming<br />
met <strong>de</strong> nationale standaar<strong>de</strong>n voor financiele<br />
verslaggeving, mits aan volgen<strong>de</strong> voorwaar<strong>de</strong>n<br />
is voldaan:<br />
• <strong>de</strong> financiële informatie bevat een toelichting<br />
met een expliciete en onvoorwaar<strong>de</strong>lijke<br />
verklaring dat <strong>de</strong> informatie werd<br />
opgesteld in overeenstemming met IFRS;<br />
of<br />
• <strong>de</strong> financiële informatie is opgesteld overeenkomstig<br />
<strong>de</strong> Cana<strong>de</strong>se GAAP, Japanse<br />
GAAP of US GAAP; of<br />
• <strong>de</strong> financiële informatie werd opgesteld op<br />
basis <strong>van</strong> GAAP <strong>van</strong> een an<strong>de</strong>r <strong>de</strong>r<strong>de</strong> land<br />
dan Canada, Japan of <strong>de</strong> VS en er werd<br />
aan volgen<strong>de</strong> voorwaar<strong>de</strong>n voldaan:<br />
- <strong>de</strong> autoriteiten <strong>van</strong> <strong>het</strong> <strong>de</strong>r<strong>de</strong> land die<br />
verantwoor<strong>de</strong>lijk zijn voor <strong>de</strong>ze GAAP<br />
hebben publiekelijk toegezegd dat <strong>de</strong>ze<br />
nationale standaar<strong>de</strong>n op <strong>de</strong> IFRSs zullen<br />
wor<strong>de</strong>n afgestemd; en<br />
- <strong>de</strong> betrokken autoriteiten hebben een<br />
werkprogramma opgesteld waaruit <strong>de</strong><br />
intentie blijkt om vóór 31 <strong>de</strong>cember<br />
2008 voortgang te maken met <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rlinge<br />
afstemming; en<br />
- <strong>de</strong> uitgeven<strong>de</strong> entiteiten verstrekken bewijsstukken<br />
die <strong>de</strong> bevoeg<strong>de</strong> autoriteiten<br />
er<strong>van</strong> overtuigen dat aan <strong>de</strong> twee <strong>hier</strong>boven<br />
beschreven voorwaar<strong>de</strong>n is voldaan.<br />
2<br />
Veror<strong>de</strong>ning (EG) nr. 1787/2006 <strong>van</strong> <strong>de</strong> Commissie<br />
<strong>van</strong> 4 <strong>de</strong>cember 2006 tot wijziging <strong>van</strong> Veror<strong>de</strong>n-<br />
ing (EG) nr. 809/2004 tot uitvoering <strong>van</strong> Richtlijn<br />
2003/71/EG <strong>van</strong> <strong>het</strong> Europees Parlement en <strong>de</strong><br />
Raad wat <strong>de</strong> in <strong>het</strong> prospectus te verstrekken infor-<br />
matie, <strong>de</strong> vormgeving <strong>van</strong> <strong>het</strong> prospectus, <strong>de</strong> opne-<br />
ming <strong>van</strong> informatie door mid<strong>de</strong>l <strong>van</strong> verwijzing, <strong>de</strong><br />
publicatie <strong>van</strong> <strong>het</strong> prospectus en <strong>de</strong> verspreiding<br />
<strong>van</strong> reclame betreft.<br />
Geduren<strong>de</strong> <strong>de</strong>ze perio<strong>de</strong> <strong>van</strong> twee jaar zal<br />
<strong>de</strong> Commissie niet alleen met <strong>de</strong> autoriteiten<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> betrokken <strong>de</strong>r<strong>de</strong> lan<strong>de</strong>n actief<br />
<strong>van</strong> gedachten wisselen, maar ook nauwlettend<br />
<strong>de</strong> vooruitgang volgen die wordt<br />
geboekt bij <strong>de</strong> afstemming tussen <strong>de</strong> IFRS<br />
en <strong>de</strong> nationale GAAP. Ten minste zes<br />
maan<strong>de</strong>n vóór 1 januari 2009 zal <strong>de</strong> Commissie<br />
over <strong>de</strong> gelijkwaardigheid tussen<br />
<strong>de</strong>ze nationale GAAP en IFRS beslissen.<br />
Voor 1 januari 2008 zal <strong>de</strong> Commissie<br />
zorgen voor een <strong>de</strong>finitie <strong>van</strong> gelijkwaardigheid<br />
aan <strong>de</strong> hand waar<strong>van</strong> op basis <strong>van</strong><br />
een daartoe opgezet mechanisme wordt<br />
uitgemaakt of <strong>de</strong> GAAP <strong>van</strong> <strong>de</strong>r<strong>de</strong> lan<strong>de</strong>n<br />
gelijkwaardig zijn aan <strong>de</strong> IFRS.
Institutioneel nieuws<br />
<strong>IBR</strong>, IAB en BIBF<br />
FEE Council in <strong>het</strong> Atomium te Brussel, 5 <strong>de</strong>cember 2006<br />
« IAB »<br />
« IAB »<br />
« <strong>IBR</strong> »<br />
Van links naar rechts: <strong>de</strong> Voorzitter <strong>van</strong> <strong>het</strong> IAB, <strong>de</strong> heer Gérard DELVAUX en <strong>de</strong><br />
nieuwe Voorzitter <strong>van</strong> <strong>de</strong> FEE, <strong>de</strong> heer Jacques POTDEVIN.<br />
Van links naar rechts: <strong>de</strong> Voorzitter <strong>van</strong> <strong>het</strong> <strong>IBR</strong>, <strong>de</strong> heer André KILESSE,<br />
verkozen tot On<strong>de</strong>rvoorzitter <strong>van</strong> <strong>de</strong> FEE in <strong>de</strong>cember 2006, en <strong>de</strong> nieuwe<br />
Voorzitter <strong>van</strong> <strong>de</strong> IFAC, <strong>de</strong> heer Fermín DEL VALLE, verkozen in november 2006.<br />
Forum boekhou<strong>de</strong>n en financiële beroepen te Charleroi, 30 november 2006<br />
Het BIBF was op 30 november 2006 aanwezig op <strong>het</strong> salon “Forum<br />
<strong>de</strong> la Comptabilité et <strong>de</strong>s métiers financiers” te Charleroi. De<br />
Voorzitter, Marcel-Jean Paquet, hield er een gesmaakte uiteenzetting<br />
over <strong>de</strong> financiering <strong>van</strong> investeringen.<br />
« BIBF »<br />
Ter gelegenheid <strong>van</strong> <strong>het</strong>zelf<strong>de</strong> salon geven <strong>de</strong> heren Paquet en Pattyn, Voorzitter en On<strong>de</strong>rvoorzitter<br />
BIBF, persoonlijk <strong>de</strong> nodige toelichting aan <strong>de</strong> bezoekers <strong>van</strong> onze stand.
20<br />
><br />
Institutioneel nieuws<br />
<strong>IBR</strong>, IAB en BIBF<br />
Binnenkort<br />
Op 23 maart 2007 organiseert <strong>het</strong> IAB een<br />
studiedag met als thema “Analyse <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
opdrachten voorzien in <strong>het</strong> Wetboek <strong>van</strong><br />
Vennootschappen”. Dit evenement zal doorgaan in<br />
<strong>de</strong> Heyzelpaleizen te Brussel. Meer informatie over<br />
<strong>de</strong>ze studiedag vindt u op <strong>de</strong> website <strong>van</strong> <strong>het</strong> IAB<br />
(www.iec-iab.be). Inschrijven voor dit seminarie kan<br />
tot 9 maart, <strong>de</strong> plaatsen zijn beperkt!<br />
De beurs “On<strong>de</strong>rnemen 2007” gaat dit jaar door op<br />
28 en 29 maart 2007 in Tour & <strong>Tax</strong>is. Het IAB en<br />
<strong>het</strong> BIBF zullen op <strong>de</strong>ze beurs aanwezig zijn met een<br />
stand en vertegenwoordigers die conferenties en<br />
workshops zullen hou<strong>de</strong>n. Meer informatie <strong>hier</strong>over<br />
volgt op <strong>de</strong> website <strong>van</strong> <strong>het</strong> IAB, die <strong>van</strong> <strong>het</strong> BIBF en<br />
op www.entreprendreon<strong>de</strong>rnemen.be.<br />
Gérard Delvaux & minister Reyn<strong>de</strong>rs<br />
« IAB »<br />
Op 21 april 2007 vindt <strong>de</strong> Algemene Verga<strong>de</strong>ring<br />
plaats <strong>van</strong> <strong>het</strong> IAB. Tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong>ze verga<strong>de</strong>ring zal een<br />
opvolger wor<strong>de</strong>n verkozen voor Voorzitter Gérard<br />
Delvaux en on<strong>de</strong>rvoorzitter Erwin Vercammen,<br />
evenals voor <strong>de</strong> le<strong>de</strong>n <strong>van</strong> <strong>de</strong> Raad.<br />
24 april 2007: beurs Starter’s day 2007<br />
Editie 2007 <strong>van</strong> <strong>het</strong> salon Starter’s day zal<br />
plaatsvin<strong>de</strong>n op 24 april te Namen, Bergen en Luik.<br />
Er zullen vertegenwoordigers <strong>van</strong> <strong>het</strong> BIBF aanwezig<br />
zijn op <strong>de</strong> 3 plaatsen. Meer info op www.ucm.be en<br />
www.bibf.be.<br />
Op 12 februari 2007 had Voorzitter Gérard Delvaux een ontmoeting met minister Reyn<strong>de</strong>rs om <strong>de</strong> impact <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> notionele interesten te bespreken.<br />
Voordracht e-accounting, 30 november 2006 te Charleroi<br />
Op <strong>het</strong> aca<strong>de</strong>misch ge<strong>de</strong>elte <strong>van</strong> <strong>de</strong> algemene<br />
verga<strong>de</strong>ring <strong>van</strong> <strong>het</strong> Instituut <strong>de</strong>r Bedrijfsrevisoren<br />
zal <strong>de</strong> minister <strong>van</strong> Economie, <strong>de</strong> heer Marc<br />
Verwilghen, <strong>het</strong> woord nemen over <strong>de</strong> omzetting <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> EU-<strong>Audit</strong>richtlijn in <strong>de</strong> Belgische wetgeving. Deze<br />
verga<strong>de</strong>ring zal plaatshebben op vrijdagvoormiddag<br />
27 april in <strong>het</strong> <strong>Audit</strong>orium <strong>van</strong> <strong>de</strong> Nationale Bank<br />
<strong>van</strong> België, Warmoesberg 61 te 1000 Brussel. Wij<br />
verwachten een talrijke opkomst.<br />
Het <strong>IBR</strong>, <strong>het</strong> BIBF, <strong>het</strong> IAB en <strong>de</strong> Commissie voor<br />
Boekhoudkundige Normen organiseren<br />
gezamenlijk op 14 juni 2007 een studiedag met<br />
betrekking tot <strong>de</strong> boekhoudkundige aspecten<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> non-profitsector en dit in <strong>het</strong> <strong>Audit</strong>orium<br />
2000 <strong>van</strong> <strong>de</strong> Heysel. Deze studiedag heeft tot<br />
doel <strong>de</strong> problematiek <strong>van</strong> <strong>de</strong> boekhouding <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> vzw in <strong>de</strong> sectoren <strong>van</strong> on<strong>de</strong>rwijs, cultuur,<br />
gezondheidszorgen en sport op transversale wijze<br />
voor te stellen. Ge<strong>de</strong>tailleer<strong>de</strong> informatie over <strong>de</strong><br />
praktische organisatie <strong>van</strong> <strong>de</strong> gebeurtenis, evenals<br />
<strong>de</strong> inschrijvingsmodaliteiten zullen binnenkort te<br />
vin<strong>de</strong>n zijn op <strong>de</strong> respectievelijke websites <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />
<strong>IBR</strong> (www.ibr-ire.be), <strong>het</strong> BIBF (www.bibf.be) en <strong>het</strong><br />
IAB (www.iec-iab.be).<br />
Op 30 november 2006 gaven Erwin Vercammen, On<strong>de</strong>rvoorzitter <strong>van</strong> <strong>het</strong> IAB, en Roger Lassaux, Directieadviseur<br />
<strong>van</strong> <strong>het</strong> IAB, een voordracht over e-accounting ter gelegenheid <strong>van</strong> <strong>het</strong> forum boekhou<strong>de</strong>n en<br />
financiële beroepen dat werd gehou<strong>de</strong>n in <strong>de</strong> expo te Charleroi.
HANDBOEK<br />
LOKALE EN<br />
REGIONALE<br />
BELASTINGEN<br />
Dit boek biedt een overzicht <strong>van</strong> <strong>de</strong> basisbegrippen inzake lokale<br />
en regionale belastingen. Het boek is al aan zijn <strong>de</strong>r<strong>de</strong> editie toe<br />
en verscheen voor <strong>de</strong> eerste maal in 1998. De twee vorige edities<br />
wer<strong>de</strong>n gepubliceerd in <strong>de</strong> reeks Fiscale basisbegrippen uitgegeven<br />
bij die Keure. Deze reeks werd overgeheveld naar <strong>de</strong> in 2004<br />
opgestarte nieuwe reeks AUDIT/ACCOUNTANCY/TAX. De huidige<br />
editie <strong>van</strong> <strong>het</strong> handboek kreeg dan ook een nieuwe lay-out.<br />
U I T G E V E R<br />
BUSINESS & ECONOMICS<br />
Kleine Pathoekeweg 3<br />
8000 Brugge<br />
T 050 47 12 72<br />
F 050 33 51 54<br />
E steve.massage@diekeure.be<br />
www.diekeure.be<br />
TECHNISCHE FICHE<br />
Auteurs<br />
M. DE JONCKHEERE en<br />
N. PLETS<br />
Volume: XII + 314 p.<br />
ISBN: 90 8661 357 8<br />
Bestelnummer: 203 061 002<br />
Prijs: € 65
<strong>IBR</strong><br />
Instituut<br />
<strong>de</strong>r Bedrijfsrevisoren<br />
Koninklijk Instituut<br />
IAB<br />
Instituut <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> Accountants<br />
en <strong>de</strong> Belastingconsulenten<br />
BIBF<br />
Beroepsinstituut<br />
<strong>van</strong> erken<strong>de</strong><br />
Boekhou<strong>de</strong>rs en<br />
Fiscalisten