transcriptie 1719-1722 - Geneaknowhow.net
transcriptie 1719-1722 - Geneaknowhow.net
transcriptie 1719-1722 - Geneaknowhow.net
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Westzaan, dagboek van bakker G.J. Cock <strong>1719</strong>-<strong>1722</strong><br />
- gemaakt door Rob Bishoff -<br />
Oorspronkelijke bron<br />
Archiefinstelling: Gemeentearchief Zaanstad<br />
Archief: Oud-Archief Zaandam 1613-1811<br />
Inventarisnummer: Westzaan 122<br />
Omschrijving: Adversaria van Gerrit Jansz Cocq, Pistor [bakker] te Westzaan <strong>1719</strong>-1728.<br />
Dagboek bevattende voornamelijk aantekeningen over het dopen, trouwen en<br />
begraven.<br />
Transcriptie<br />
Gemaakt door: Rob Bishoff<br />
Soort:<br />
Volledige <strong>transcriptie</strong><br />
Datum versie 1 15 juni 2006 aangeleverd aan het project<br />
Deze versie: 1<br />
Opmerking: Het dagboek bevat ook stukje tekst dat in een soort ‘geheimschrift’ is<br />
weergegeven. In de bijlagen aan het eind van het transcript wordt hier op<br />
ingegaan.<br />
Eventuele correcties en aanvullingen door derden op de, binnen dit project<br />
gepubliceerde, <strong>transcriptie</strong> worden door de maker(s) verwerkt in een nieuwe<br />
versie die weer aan het project kan worden aangeboden.<br />
Het kopiëren (downloaden) van dit bestand is toegestaan voor persoonlijk<br />
gebruik en voor verspreiding op niet-commerciële basis. Commerciële<br />
verspreiding is uitdrukkelijk niet toegestaan.<br />
Bij gebruikmaking van gegevens uit deze bewerking ten behoeve van<br />
publicaties, in welke vorm ook, moet een adequate bronvermelding naar deze<br />
bewerking worden aangegeven.<br />
Beschikbaar gesteld voor het projekt<br />
"VAN PAPIER NAAR DIGITAAL"<br />
informatiepagina - http://geneaknowhow.<strong>net</strong>/project-papier-digitaal.htm<br />
statuspagina - http://www.den-braber.nl/digiproject/statuspagina.html<br />
Westzaan – dagboek bakker G.J. Cock <strong>1719</strong>-<strong>1722</strong> – pag. 1
[pagina 1]<br />
Adversaria<br />
a Gerrit Jansz Cock<br />
anno <strong>1719</strong><br />
pistor West-Zaniae<br />
Finis coronat opus<br />
[opgeplakt etiket: gem. 122 / Westzaan / <strong>1719</strong>-1728]<br />
[pagina 2]<br />
1720<br />
24 april betaelt aan Jan Magh, voor een paer nieuwe muijle,<br />
somma f 1 - 14 - 0 p[enningen]<br />
27 dito betaelt voor een paer onderkousen f 0 - 19 - 0<br />
[pagina 3]<br />
Den 24 november <strong>1719</strong>, vrijdagh,<br />
is overleden d' huijsvrouw van Jan Claesz Backer alias Tan,<br />
Trijntje P[iete]rs, en begraven den 28 dito tot West-Zaene.<br />
Den 29 dito is overleden Jan Claesz Backer alias Tan,<br />
woensd[ag] 's morgens ontrent 3 uuren, en begraven den 2 [decem]ber, saterd[ag].<br />
30 [novem]ber is begraven Frans Dircksz, Lijsje Jongejans en een<br />
soontje van Jan Pot, Keesje, tot West-Zaene.<br />
trfs Xbfr MDCCXIX hbbfp vpprgfnpmfn nihil jfnfvfr zii<br />
Bkbfrf etc t: w: pnprdfntlkck<br />
3 [decem]ber <strong>1719</strong> heeft do[minee] Colerus sijn text gehad ex Rom[einen] 13 v[ers] 12,<br />
soo laet ons afleggen de wercken der duijsternis.<br />
<strong>1719</strong><br />
Den 3 december is tot predicant bevestigt tot Cnollendam,<br />
Martinus Soerman, van sijn vader Corn[elis] Soerman, pastor tot Gieser Ouwerkerk.<br />
9 [decem]ber is begraven Reijer Jansz Roos tot West-Zaene.<br />
d krfnt kpfckjfs vbn 5 pm 1 st mpftfn wfgfn 14 b 15 lppt<br />
St Niclbfs dus est A: lpvwf kbrkgh.<br />
1720<br />
14 januarij, sond[ag] 's morgens, is overleden P[iete]r d' Boer en den 18 dito, donderd[ag],<br />
begraven tot West-Zaene. Dito is overleden d' weduw van Gerrit Blauw,<br />
's avonts, en den 18 dito mede begraven tot West-Zaene.<br />
20 januarij is overleden Corn[elis] Pietersz Wit, P[iete]r Baertsz en Jan Meijn<br />
item. P[iete]r Baertsz is begraven tot West-Zaene den 25 , donderdagh,<br />
sijnde sijn naegelaeten vrouw Marij [geen achternaam ingevuld] den 26 dito, vrijd[ag], verlost<br />
van een jonge dogter.<br />
Den 29 januarij, maend[ag] agtermiddagh, is overleden Willem Zaendijcker<br />
en begraven den 1 febr[uari] 1720, donderdags, tot West-Zaenen.<br />
1 april, paeschmaend[ag], is begraven Teunis Pietersz Jager<br />
zijnde donderdags den 28 maert overleden.<br />
7 april is getrout Pieter Pietersz met Maertje Corn[elis]d[o]g[ter] tot Zaendam.<br />
Item Jan Smit met Trijntje Kees de Barckmans tot West-Zaene.<br />
[pagina 4]<br />
1720<br />
Den 14 april<br />
is getrout Dirck Dircksz junior met Grietje Dircks van Josua Gekeer,<br />
schout tot West-Zaene, in huijs vanwegen haer sieckte en ongemack.<br />
16 april ter begraefenis geweest met Claes Tobijasz.<br />
Item is begraven Claes Draij, meede tot West-Zaendam.<br />
18 dito is begraven Aefje Dirck Jaepis tot West-Zaene,<br />
dewelcke is overleden den 15 april, maend[ag] agter[mid]d[ag].<br />
Westzaan – dagboek bakker G.J. Cock <strong>1719</strong>-<strong>1722</strong> – pag. 2
19 april is overleden Jan Prent tot West-Zaendam.<br />
24 dito ter begraefenis geweest met Belitje Gijse tot W[est]-Zaendam.<br />
Dito is meede begraven Joopje Claes Grootis tot Crommenie.<br />
Vive Pius et morire Pius composuit 1 meij 1720.<br />
12 meij 1720 is getrout Jan Coppertse met [geen naam ingevuld] tot West-Zaen[e of dam]<br />
Item is getrout Heijndrick Pieterse Boer met Lijsje Sijmons<br />
tot West-Zaendam.<br />
14 meij is begraven Ammon Andriesz tot Oost-Zaendam op 't kerkh[of].<br />
15 dito, woensd[ag], is begraven Lena Pieters, de vrouw van Gijs d' Stoelmaek[er]<br />
tot West-Zaendam,<br />
zijnden den 12 meij, sond[ag] ex audi agtermidd[ag], even nae kercktijd, ov[er]lede[n].<br />
1 october is ter aerde bestelt de vrouw van P[iete]r Albertsz tot West-Zaene.<br />
6 october is getrout Claes Tromp met Duijfje [geen achternaam ingevuld]<br />
van do[minee] Nele tot West-Zaene.<br />
20 october is begraeven Willem Teunisz tot West-Zaene.<br />
Dito is getrout Corn[elis] Pietersz Jager met Neel Pietersz Sloot<br />
tot West-Knollendam van do[minee] [geen voornaam ingevuld] Soerman.<br />
Dito is mede getrout Maerte Gerritsz met Hilgond<br />
van Jaijtes op 't Regthuijs tot West-Zaene.<br />
[pagina 5]<br />
1720<br />
Den 21 october, maendags 's morgens ten 8 uure,<br />
is in den Heere gerust, mijn lieven waerde moeder<br />
Aeghje Gerrits, out zijnde 69 jaer, 7 maenten min een dagh<br />
en ter aerde bestelt donderdagh den 24 october tot West-Zaene<br />
in 't Oude Koer met een talrijcke getuijge.<br />
Jesus Christus, de reghter der levende en doode, wil haer<br />
tot jongsten daege sijn aengenaeme stemme laeten hooren,<br />
compt ghij gesegende mijns vaders, beërft het rijck, dat u bereijt is<br />
van 't begin der weerelt, Matt[heus] 25 v[ers] 34. Om sijn bitter lijden<br />
en sterven wille, amen.<br />
Den 3 novemb[er] 1720<br />
Is getrout Thijs Arentsz met Eefje Willem Janses<br />
op 't Regthuijs tot West-Zaene.<br />
Dito is getrout Claes Pietersz Kaet met Teetje Jans<br />
van do[minee] Nele tot West-Zaene.<br />
Item is getrout Frans Albertsz met Trijntje Jans Doort<br />
van do[minee] Tisteijn tot Zaerdam, zijnde dit het eerste<br />
paer dat hij getrout heeft.<br />
Den 4 november, 's maendagsavonts ten 5 uuren,<br />
is overleden Aegte Gerrit Leijders en ter aerde<br />
bestelt den 7 dito, donderdagh, tot West-Zaene<br />
in 't Oude Koer, out zijnde 82 jaer [getal niet ingevuld] maenden en [getal niet ingevuld]<br />
daegen.<br />
Corn[elis] Gerritsz Backer van West-Zaene is overleden<br />
den 10 november, sondagsavonts. Item Marijtje Tijsz van Zaend[am].<br />
Marijtje Tijsz is begraven den 13 novemb[er], woensd[ag], zijnde bededagh,<br />
tot Zaendam.<br />
Corn[elis] Gerritsz Backer is begraven den 14 novemb[er], donderdagh,<br />
tot West-Zaene met een talrijcke getuijgen.<br />
[pagina 6]<br />
1720<br />
Den 8 december, sond[ag]avond,<br />
is overleden Trijn Claes Juriaens en ter aerden bestelt<br />
Westzaan – dagboek bakker G.J. Cock <strong>1719</strong>-<strong>1722</strong> – pag. 3
den 12 dito, donderdagh, tot West-Zaene.<br />
Den 11 decemb[er], woensd[ag] agtermiddagh, is overleden Guertje Jans,<br />
dogter van Grietje Willems Baes en ter aerde bestelt den [doorgehaald: 14] dito,<br />
[doorgehaald: saterd] .<br />
Den 13 decemb[er], vrijdagh, is overleden Pieter,<br />
soon van Trijn Claes Juriaens, en begraven den 17 dito dingsd[ag]<br />
tot West-Zaene, zijnde deese soon beneffens sijn moeder<br />
in de teeringh gestorven.<br />
Den 23 decemb[er], 's maendagsmorgens ten 8 uuren,<br />
is in den Heere gerust mijn suster Hilgond Jans<br />
en ter aerden bestelt den 26 dito, tot West-Knollendam.<br />
Out jaer<br />
met een talrijcke getuijge.<br />
1721<br />
9 januarij is overleden de weduw van Jacob Hoofd, Aeltje,<br />
donderdaghavond, en ter aerde bestelt den 14 dito, dingsd[ag],<br />
met een talrijcke getuijgen tot West-Zaene.<br />
11 januarij, saterd[ag] 's morgens ten 3 uuren,<br />
is overleden Aegte Pietersz Baertsis en ter aerden bestelt<br />
den 15 dito, woensdaghs, tot West-Zaene met talrijcke<br />
getuijgen, hebbende ick mede helpen varen.<br />
12 januarij 1721 is getrout Jan Cas junior met Metje<br />
Harmis Bruijn van do[minee] Tisteijn te West-Zaendam.<br />
[pagina 7]<br />
1721<br />
Den 8 maert, saterdaghmiddags tusschen half elf en elf<br />
uuren, is overleden, heel schielijck, d' heer Josua Gekeer,<br />
schout van West-Zaene en Crommenie,<br />
en ter aerde bestelt den 13 maert, donderdagh agtermiddags<br />
ten 2 uuren, tot West-Zaerdam met een talrijcke getuijge.<br />
5 meij, , is Corn[elis] Pietersz Jager voor de eerste reijs begonnen<br />
met backen tot Wormerveer.<br />
15 meij is begraven Willem Jansz, out 90 jaeren<br />
tot West-Zaene.<br />
18 meij is getrout Harmen [geen achternaam ingevuld]<br />
met Hilletje Volckers à do[minee] Tisteijn ind[e] L[utherse] kerck tot Zaerdam.<br />
9 junij, maend[ag], is overleden Jan Gerritsz Kas en begraven<br />
den 12 dito, donderd[ag], in d' Zaendijcker kerck met<br />
een talrijcke getuijgen.<br />
3 aug[ustus] is getrout Jurian Faber met Stijntje Stoffels<br />
van do[minee] Tisteijn ind[e] Leutherse kerck tot Zaerdam.<br />
5 aug[ustus], , is Aeghje Boermans uijt haer huijs gegaen,<br />
zijnde besteed van d' diaconen.<br />
13 dito, woensd[ag], is sij overleden.<br />
16 septemb[er] is begraven Marie van Nannes tot West-Zaene.<br />
8 october, woensd[ag]morgens ten 5 uuren, is overleden<br />
Christiaen Fredricksz, zijnde den 3 octob[er], vrijd[ag], te bed<br />
blijven leggen en soude in novemb[er] 78 jaer zijn geweest,<br />
zijnde begraven den 11 dito, saterd[ag], tot West-Zaene.<br />
[pagina 8]<br />
<strong>1722</strong><br />
16 januarij, vrijdags 's middags ontrent half twaelf,<br />
is heel schielijck overleden Antje Carstens, huijsvrouw<br />
van Johannes de Schaijingh Haelder, en ter aerden bestelt<br />
Westzaan – dagboek bakker G.J. Cock <strong>1719</strong>-<strong>1722</strong> – pag. 4
den 21 januarij, woensd[ag], zijnde bededagh, tot Zaerdam.<br />
17 januarij, saterdaghavond, is overleden Corn[elis] Pauw<br />
en begraven den 20 dito, dingsd[ag], tot West-Zaene.<br />
20 januarij, dingsd[ag] 's morgens, is overleden Dirck Jaspersz<br />
de Geus en begraven den 23 dito, vrijd[ag], tot West-Zane.<br />
25 januarij is getroud Sijmen Pietersz Sloot met Aeghje<br />
Pieters de Jager tot Wormer op 't Regthuijs.<br />
4 maert, woensd[ag]avond ten 11 uuren, is overleden Moijste.<br />
5 dito, donderdagh, is overleeden Hilgond van Keunings.<br />
6 dito, vrijdaghavond, is overleden mr. Corn[elis] Magerus.<br />
5 april, Paeschen, is getrout P[iete]r Corn[elisz] Jager met<br />
Trijn [geen achternaam ingevuld]<br />
Dito is overleden Jasper Arisse Visser.<br />
12 dito is overleden Hendrick Valck en Jan Claesz Vrouwe,<br />
outste soon van mijn suster Neeltje Jans.<br />
13 dito is overleden Cleijn Sijmon.<br />
30 dito is overleden Antje Claes Vrouwe, donderdags voormiddags<br />
ontrent half elven, en begraven [geen plaats ingevuld]<br />
[pagina 9]<br />
<strong>1722</strong><br />
1 junij, maend[ag] 's morgens, is overleden Jan Dircksz Coppert<br />
en ter aerde bestelt den 4 dito, donderdagh, met een talrijcke <br />
8 aug[ustus], saterd[ag], is ter aerde bestelt J.H. Haex,<br />
secretaris à West-Zaendam met een talrijcke getuijge,<br />
sed sine uxores.<br />
9 august[us] is getrout Jacob Dircksz Suijcker met<br />
Magteltje Feddes op 't Regthuijs tot West-Zaene<br />
15 october, donderdags 's morgens tussen 9 en half tien,<br />
is overleden Jan Willemsz Schepsel, zijnde het hem vrijdagsavonts<br />
den 9 octob[er] aengekomen<br />
en ter aerde bestelt den 18 dito, sond[ag], in 't Oude Koer<br />
met een talrijcke getuijge, zijnde 51 paer manspersoonen<br />
behalven de vrouwluij.<br />
20 dito, dingsd[ag], is begraven Juriaen Harmsz uijt Jagertje<br />
tot West-Zaerdam.<br />
Dito, agtermiddags, is heel schielijck overleden Pieter Arentsz<br />
Cleijn en ter aerde bestelt den 24 dito, saterd[ag], met een talrijke <br />
tot West-Zaenen.<br />
22 dito, donderdagh, is [doorgehaald onleesbaar woord] ter aerde bestelt Louris Severeijn<br />
<br />
tot West-Zaene, zijnde sond[ag] agtermidd[ag] den 18 octob[er] overleden.<br />
23 october, vrijdaghavond, is overleden Sijmon Ariansz All<br />
en begraven den 27 dito, dingsd[ag], tot West-Zaene.<br />
1 novemb[er] is getrout Claes Jansz Hooft met Guertje Dircks<br />
Schots op 't Regthuijs tot West-Zaene.<br />
4 dito, woensd[ag], is overleden Willem Jansz Smit, alias Canis,<br />
begraven den 8 dito, sond[ag], tot West-Zaene.<br />
5 dito, donderd[ag], is overleden Pietje Maij, begraven den 8 dito, sond[ag].<br />
6 dito, vrijdaghavond, is overleden Hilgond van Jaijtes<br />
en begraven den 10 dito, dingsd[ag], tot West-Zaene.<br />
Westzaan – dagboek bakker G.J. Cock <strong>1719</strong>-<strong>1722</strong> – pag. 5
BIJLAGE I<br />
In zijn adversaria gebruikt bakker Gerrit Jansz Cocq af en toe geheimschrift. Zo tracht hij<br />
bijzonderheden over zijn specialiteiten, krentenkoekjes en stroopkoekjes, te verhullen. Ook<br />
verhult hij een boete van 83 gulden en een stuiver wegens een overtreding, en het lijkt erop<br />
dat hij zich voorneemt geen jenever meer te drinken.<br />
In de <strong>transcriptie</strong> heb ik geprobeerd om letterlijk weer te geven wat Cocq opschreef.<br />
Om het geheimschrift te ontcijferen zijn twee dingen nodig. In de eerste plaats een beetje<br />
geduld en oplettendheid. In de tweede plaats kennis van het oude bakkersvak, want Cocq<br />
noteert alleen de bijzonderheden en geeft geen complete recepten. Ik ben geen bakker.<br />
Het eerste dat opvalt, is dat de letter 'e' niet of nauwelijks in de code voorkomt. De letter 'f'<br />
des te meer. Cocq vervangt de klinkers door de letter, die er in het alfabet op volgt. Daarbij<br />
moet bedacht worden dat de i en de j als één letter gezien worden (die vervangen wordt<br />
door de k). Omgekeerd is niet elke 'f' terug te vertalen in een 'e'. Zo wordt met Pffkckfr niet<br />
Peekcker bedoeld, maar Officier.<br />
Vervolgens mengt Cocq kwistig Latijn door zijn code. Hij is daar beter in dan<br />
ondergetekende. Bijvoorbeeld:<br />
5 rfkksfn kpfckkfs gfbbckfn t:w: quatuor rfkksfn crfnt kpfckkfs et semel strppp kpfckkfs<br />
oftewel<br />
5 reijsen koeckjes gebacken t.w. quatuor reijsen crent koeckjes et semel stroop koeckjes<br />
(quattuor = 4, et semel = en éénmaal, een 'reis' is de hoeveelheid die in één keer de oven in<br />
gaat)<br />
Tenslotte de maten en gewichten. Een pond of lb is min (of meer) een pond en een loot is<br />
daar het 24ste deel van.<br />
Als inhoudsmaat wordt kennelijk een mengelen of mengel gebruikt. Dat is bijna een<br />
hedendaagse liter en het wordt door Cocq verkort tot mens:. Met st: wordt stuiver bedoeld.<br />
Een enkele keer staat er een 'normale verkorting tussen als Xber of xb: voor december.<br />
Wat met W: bedoeld wordt weet ik niet. Misschien (af en toe) wittebrood.<br />
Rob Bishoff<br />
BIJLAGE II<br />
Een poging tot ontcijfering, voor wat het waard is:<br />
[op pagina 3]<br />
3 december MDCCXIX haafp voorgenomen nihil jenever zii<br />
akaere etc t: w: onordentlick<br />
(...)<br />
d[e] krent koeckjes van 5 om 1 stuiver moeten wegen 14 a 15 loot<br />
St Niclaes dus est A: louwe karigh.<br />
Westzaan – dagboek bakker G.J. Cock <strong>1719</strong>-<strong>1722</strong> – pag. 6
Het project "VAN PAPIER NAAR DIGITAAL”<br />
is een initiatief van Hans den Braber en Herman de Wit<br />
Westzaan – dagboek bakker G.J. Cock <strong>1719</strong>-<strong>1722</strong> – pag. 7