ydskrift f ar Fryske Taalku e - Tresoar
ydskrift f ar Fryske Taalku e - Tresoar
ydskrift f ar Fryske Taalku e - Tresoar
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Tony Feitsma<br />
letters begjinne mei un fokaal (Obs. v, 9) (en ha der don un kónsonanr by;<br />
Valckenaer rekkenet mei olve kónsonanten); se kinne ek begjinne mei un<br />
kónsonant (Obs. IX, 10-11). Primitiva fon fjouwer letters begjinne meastentiids<br />
mei un kónsonant (Obs. v, 9). Gruttere wurden binne gjin primitiva m<strong>ar</strong><br />
derivata (Obs. VI, 9). It totaal oan primitiva is fongefólgen m<strong>ar</strong> lyts; it tol<br />
derivata is ûnbeheind (Obs. Il, 8). De ienfödigste derivata (verba derivata<br />
simplicissima) ûntsteane tróg ien kónsonant of ien fokaal tusken te fûügjen yn<br />
de primitiva (Obs. XI, 12).<br />
Oer de analogy lêze wy by Valckenaer ûnder me<strong>ar</strong>:<br />
[...] en de derivata kinne tróg de wisse wetten fon de analogy elk ta h<strong>ar</strong> eigen<br />
o<strong>ar</strong>spróng dêr't se by jerre, weróm laat wurde. (Obs. VI, 9).<br />
[ ] de gelykens fon de fw<strong>ar</strong>bylden dy't wy analogy neame, [...] (Obs. XXI, 21).<br />
[ ] un soad wurden kinne ut un fêste nw<strong>ar</strong>m fon gelykense wurden en ut de düdlike<br />
analogy fon de hiele taal kónklüdjerre wurde; [...] (Obs. XXV, 33-34).<br />
[...] dot de measte fon dy tekw<strong>ar</strong>ten en de measte fon de prymytyve wurden dy't fer1em<br />
gien binne, neffens de analogy fon de taal, of un wisse evenredighyd en gelykensens<br />
fon saken mei o<strong>ar</strong>e saken, wer yn e<strong>ar</strong>e brocht wurde kinne: dot ek de grutste tekw<strong>ar</strong>ten<br />
mei help fon inkeld de analogy wer ferbettere wurde kinne. (Obs. XXVII,41-42).<br />
[...] net ollinne ût de analogy of ut de evenredighyd dy't dizze fw<strong>ar</strong>men ha mei<br />
gelykense fwannen, m<strong>ar</strong> ek ut de derivata dy't nog oer binne. (Obs. XXIX, 51).<br />
[...] ac [derivata] per eertas analogiae leges ad suam singula originem, unde<br />
remanserunt, reduei possunt (Obs. VI, 9).<br />
[...], similitudine exemplorum, quam nos analogiam voeamus, [...] (Obs.<br />
XXI, 21)<br />
[...] verba plurima [...] e eerta similium verborum norma ae plana totius<br />
linguae analogia eoneludere lieet; [...] (Obs. XXV, 33-34)<br />
[...], plerosque omnes defeetus, pleraque verba omnia primitiva deperdita,<br />
seeundum analogiam linguae, seu eertam rerum ad res proportionem ae<br />
similitudinem, posse restitui: defectus etiam maximos unius analogiae<br />
subsidio posse res<strong>ar</strong>eiri. (Obs. XXVII, 41-42).<br />
[...] non tantum ex analogia, sive ex proportione, quam hae formae habent<br />
ad similes, sed & ex derivatis, quae supersunt. (Obs. XXIX, 51).<br />
Tróg nog besteande ölate fw<strong>ar</strong>men kinne dus mei help fon de analogy ode<br />
fw<strong>ar</strong>men dy't ferlem gien binne wer mei ópsetsin rekónstrüerre wurde. De<br />
analogy koe brûkt wurde 'als norm en vergelijkingsmiddel om in het grieksch<br />
verloren gegane woorden en den oorspronkelijken vorm der stammen te<br />
herstellen' (Gerretzen (1940), 276-279).<br />
Yn de beskriuwing fon it doel mei syn Observationes, bliuwt<br />
Valckenaer lykwóls beskieden (Obs., 7; cf. de tytel fon de Observationes):<br />
58