De latere Stoa over het huwelijk: - Tresoar
De latere Stoa over het huwelijk: - Tresoar
De latere Stoa over het huwelijk: - Tresoar
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
43 Vgl. b.v. DIG.. XXIII, 2,1: INST., I- 9, 1; N0-<br />
VELL. IUST., 117, 3.<br />
44 We staan hier voor een wel mooie illustratie van<br />
de opvatting die we bij onze moralisten (2, 28<br />
e.v.; 6, 45-61) lazen dat er tussen man en vrouw<br />
een inniger band bestaat dan tussen ouders en<br />
Hieronymus en<br />
Ovidius<br />
J.J. Thierry<br />
Het is een bekend feit: de vroegchristelijke<br />
schrijvers hebben zich, ook al namen ze in<br />
theorie doorgaans een duidelijk negatieve<br />
houding aan ten opzichte van de klassieke<br />
(heidense) literatuur, toch niet aan de invloed<br />
daarvan kunnen onttrekken. Onder<br />
meer blijkt dit uit de vele citaten uit dichters<br />
en prozaschrijvers die men bij hen aantreft.<br />
Naast die letterlijke citaten moet men hier<br />
ook de talrijke reminiscenties in aanmerking<br />
nemen.<br />
<strong>De</strong>ze divergentie tussen theorie en praktijk is<br />
ook duidelijk aanwezig bij de kerkvader Hieronymus<br />
(<strong>over</strong>leden te Bethlehem in 419 of<br />
420). Nooit heeft hij de vorming ongedaan<br />
kunnen maken die hij als student te Rome<br />
bij de grammaticus (meer dan eens noemt hij<br />
als zijn leermeester de tot in de Middeleeuwen<br />
bekende Aelius Donatus) en de r<strong>het</strong>or<br />
ontvangen had. Dit soort onderwijs bleef<br />
eeuwenlang geheel gebaseerd op de lectuur<br />
van de dichters. In één van zijn Brieven vertelt<br />
hij hoe hij te Rome onder grote opofferingen<br />
met veel ijver (summo studio ac labore)<br />
een eigen bibliotheek had opgebouwd:<br />
waarschijnlijk heeft hij toen zelf vele ge-<br />
359<br />
kinderen. Mooie voorbeelden van liefde in <strong>het</strong><br />
<strong>huwelijk</strong> lezen we ook bij TAC., Agr., 6, l;<br />
Ann., III, 33-34; PLIN., Ep., VI, 4; VI, 7; VU<br />
5. Vgl nog J. CARCOPINO, o.l., p. 106 e.v.;<br />
J.P. V.D. BALSDON, Roman Women, London,<br />
1962, p. 200 e.v.<br />
schriften van klassieke auteurs gekopieerd.<br />
Met name noemt hij daar de lectuur van<br />
Cicero en Plautus waarmee hij ook nadat hij<br />
naar <strong>het</strong> heilige land was vertrokken zijn<br />
vasten en nachtelijke gebeden bleef afwisselen.<br />
Maar wanneer hij deze brief schrijft<br />
(waarschijnlijk in 384) is hij er van <strong>over</strong>tuigd<br />
dat deze houding te laken valt. In nauwe<br />
aansluiting bij een citaat uit Paulus (Welke<br />
gemeenschap immers heeft <strong>het</strong> licht met de<br />
duisternis? Welke <strong>over</strong>eenstemming is er tussen<br />
Christus en Belial? 1 ) roept hij uit: Wat<br />
heeft Horatius te maken met <strong>het</strong> boek der<br />
Psalmen? Wat Vergilius met de Evangeliën<br />
of Cicero met de Apostel? 2 En even verder<br />
in dezelfde brief lezen wij <strong>het</strong> verhaal van<br />
zijn vermaarde droom waarin hii op zijn verzekering<br />
dat hij een christen was te horen<br />
kreeg ‘Je liegt, je bent een Ciceroniaan, geen<br />
Christen’ 3 . Waarop hij elke lectuur van ‘profane<br />
boeken’ (codices saeculares) afzwoer.<br />
Toch ontbreken ook in de werken die hij na<br />
384 geschreven heeft de citaten en reminiscenties<br />
niet. In zijn in 396 geschreven Commentaar<br />
op <strong>het</strong> boek Jona spoort hij de<br />
ongelovigen zelfs aan Ovidius te gaan lezen