WONEN IN UW REGIO
WONEN IN UW REGIO
WONEN IN UW REGIO
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Het schooltje’, zoals hij het zelf vertederend omschrijft,<br />
ligt hem na aan het hart. Toch had directeur Jan Voorsluijs<br />
van de christelijke basisschool in Zwingelspaan<br />
nooit gedacht dat zijn schoolgebouw voorgedragen zou<br />
worden voor de Brabantse Monumentenprijs 2010. Het<br />
thema van deze verkiezing is ‘monumentale schoolgebouwen’.<br />
Heemkundige Kring Fijnaart en Heijningen<br />
vond het pand bijzonder genoeg om aan te melden.<br />
In november maakt de Monumentenfederatie Noord-<br />
Brabant de winnaar bekend.<br />
CBS Zwingelspaan is een van de oudste bijzondere scholen<br />
van Nederland. In 1848 werd de nieuwe grondwet van<br />
kracht, die dit schooltype mogelijk maakte. “Twee jaar<br />
later is deze school geopend. We waren er dus vroeg bij”,<br />
concludeert Voorsluijs. De eerste bovenmeester was Joost<br />
Sonneveldt. Meer dan vijftig jaar gaf hij leiding aan de<br />
school. Met zijn bijna 35 jaar doet Voorsluijs het ook niet<br />
onaardig.<br />
Directeur Jan Voorsluijs bij zijn schooltje.<br />
Schooltje genomineerd voor monumentenprijs...<br />
“Zonder de school zou het heel stil<br />
zijn in Zwingelspaan”<br />
Eerste steen<br />
Ter gelegenheid van het 150-jarig bestaan schreef de<br />
schooldirecteur een boek over de historie van de school.<br />
“De eerste steen van het huidige schoolgebouw is op 5<br />
oktober 1929 gelegd. In mei 1930 was het werk voltooid.<br />
Het is het vierde schoolgebouw van CBS Zwingelspaan. Het<br />
derde staat nog aan de overkant met het bovenmeesterhuis<br />
ervoor. Naast het huidige schoolgebouw staat eveneens<br />
een bovenmeesterhuis. Daarin heb ik tot 1991 gewoond”,<br />
blikt de naar Bergen op Zoom verhuisde directeur terug.<br />
Recordaantal leerlingen<br />
De school is in 1929 gebouwd, omdat de vorige – aan de<br />
andere kant van de Tonsedijk – te klein was geworden. In<br />
1925 lag het leerlingenaantal op 123 en dat was te veel voor<br />
drie klassen. In 1930 had Zwingelspaan een recordaantal<br />
leerlingen van 146. De daaropvolgende jaren is dat aantal<br />
gedaald tot veertien in 1985. Aan het begin van het schooljaar<br />
2010/2011 telt de school 33 leerlingen. “Toen ik hier<br />
De originele granieten vloer ligt nog in de gang. Eén van de klaslokalen met digitaal schoolbord.<br />
op 1 oktober 1975 begon, zei de voorzitter dat het maar<br />
voor drie jaar zou zijn, want het schooltje zou wel opgeheven<br />
worden. Maar het bestaat nog steeds. De wettelijke<br />
ondergrens is 23. Als ik gemiddeld vier nieuwe leerlingen<br />
per jaar heb, zitten we goed”, rekent Voorsluijs voor. “We<br />
hebben drie klassen met groep 1 en 2, groep 3, 4 en 5 en<br />
groep 6, 7 en 8. We doen dat zo al 35 jaar en dat gaat goed.<br />
Door die kleine groepen kent en helpt iedereen elkaar. De<br />
meerderheid van de leerlingen komt uit Zwingelspaan en<br />
Tonnekreek, mijn voedingsgebied.”<br />
Vlasschuur van Janus Sweere<br />
Het schoolgebouw was oorspronkelijk een verdieping hoger.<br />
Sinds de nadagen van de Tweede Wereldoorlog is de school<br />
‘een kopje kleiner’. “Op 5 november 1944 zaten de Engelsen<br />
met hun vliegtuigen achter de Duitsers aan. Ze hebben toen<br />
iets geraakt wat niet de bedoeling was. Dat iets was de vlasschuur<br />
van Janus Sweere. De schuur vloog in brand en het<br />
vuur sloeg over naar de school, die vervolgens samen met de<br />
inventaris grotendeels afbrandde. De school is opgeknapt,<br />
zonder de bovenverdieping. In 1950 was de school, tijdens het<br />
100-jarig bestaan, klaar”, vertelt Voorsluijs.<br />
Watersnoodramp<br />
De brand was niet het enige dat het schoolgebouw heeft<br />
doorstaan. “Tijdens de watersnoodramp op 1 februari 1953<br />
stond de school tot aan de dakgoot in het water. Het duurde<br />
vervolgens heel lang voordat het vocht uit de muren was.<br />
Alle muren zijn van onderen doorgezaagd en in de muren<br />
zijn glasplaten geplaatst, zodat het vocht niet meer kon optrekken.<br />
Daarna is alles dichtgemaakt en opnieuw gestuukt”,<br />
vertelt de directeur. “Voor de watersnoodramp hing er aan<br />
de buitengevel een grote klok. Die heeft sinds de rampnacht<br />
niet meer gelopen. Met de opbrengst van het jubileumboek<br />
in 2000 hebben we genoeg geld in kunnen zamelen voor een<br />
nieuwe klok. Nu kan iedereen vanaf de dijk weer zien hoe laat<br />
het is.”<br />
Telefoon<br />
Toen Voorsluijs in 1975 in het bovenmeesterhuis ging<br />
wonen, had de school geen keuken en telefoon. “In onze<br />
keuken werd koffie gezet en als de telefoon ging, dan kwam<br />
m’n vrouw me roepen. Uiteindelijk hebben we zelf nog een<br />
telefoonkabel ingegraven van het huis naar de school. Ook<br />
is er een keuken gekomen.” Tegenwoordig is de school<br />
helemaal bij de tijd. “De leerlingen van de midden- en<br />
bovenbouw hebben allemaal een mini-laptop op hun<br />
bureau en een digitaal schoolbord in de klas”, zegt de directeur<br />
trots. Ook aan het gebouw hoeft de komende tijd<br />
weinig te veranderen. “In 2002 hebben we een compleet<br />
nieuw dak gekregen. Het gebouw heeft dubbel glas en<br />
kunststof kozijnen en in 2004 is op de plaats van de fietsenstalling<br />
een zijvleugel gebouwd.”<br />
Leven in de brouwerij<br />
Voorlopig blijft Zwingelspaan zijn schooltje houden. “En<br />
daar zijn de omwonenden blij mee”, hoort Voorsluijs regelmatig.<br />
“De kinderstemmen op het schoolplein geven wat<br />
leven in de brouwerij, Zonder de school zou het heel stil<br />
zijn in Zwingelspaan. Er zijn geen winkels en geen kerk, het<br />
is echt een gehucht. Het is op zich al verwonderlijk dat de<br />
school er nog staat. In Fijnaart zijn de mavo en de huishoudschool<br />
al verdwenen en ik krijg dit schooltje maar<br />
niet dicht”, lacht hij, om er meteen aan toe te voegen: “Dat<br />
laatste is een grapje natuurlijk!” (JWvB)<br />
18 Wonen in uW Regio • Moerdijk - Halderberge • september 2010 Wonen in uW Regio • Moerdijk - Halderberge • september 2010 19