CLAIRLIEU - Canons Regular Blog
CLAIRLIEU - Canons Regular Blog
CLAIRLIEU - Canons Regular Blog
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
EEN KRUISHERENHANDSCHRIFT TE BAZEL 33<br />
Het betreft twee bullen van paus Eugenius IV en een brief van<br />
Jan van Heinsberg, prins-bisschop van Luik38:<br />
a. een bul van 3 maart 1432 (Nieuwe Stijl) waarin Eugenius IV<br />
de Kruisheren opdraagt zowel het generaal kapittel als de visitatie<br />
van de huizen en de ordeleden jaarlijks te houden en waarin de<br />
paus de privileges van de Kruisheren bevestigt en vermeerdert39;<br />
b. een bul van 24 maart 1432 (N.S.), waarin dezelfde paus aan<br />
de bisschop van Luik opdracht geeft het statuut te beoordelen,<br />
opgesteld door de Kruisheren ten behoeve van hun donaten40; dit<br />
- een onbekende plaats: hs. BRUSSEL, Algemeen Rijksarchief (voorheen : Koninklijke<br />
Bibliotheek, 21.643), fol. 12v°-17.<br />
De dokumenten werden uitgegeven in : R. Choppin, Monasticon seu De lure<br />
Coenobharum, Libr't duo, Parijs, 1601, lib. I, tit. 3, n. 22 (daar de auteur op een<br />
andere plaats zegt, dat hij een handschrift geraadpleegd heeft in de bibliotheek van<br />
de Kruisheren te Parijs (t.a.p., lib. I, tit. 2, n. 9), mag men wel aannemen, dat hij<br />
de bul van Eugenius ook daar gevonden heeft) ; C. R. Hermans, Annales, deel II,<br />
bl. 228-234, 237-240 (hij gebruikte de hierboven vermelde Codex Pontis Coeli en<br />
hs. LUIK 6 L 33).<br />
38 Voor wat deze prinsbisschop betreft zijn we nog steeds aangewezen op het<br />
werk van J. Dark, Hitsoire du diocese et de la principaute de Liege pendant le<br />
XVe siecle, Luik, 1887, bl. 143-316, waaruit wel blijkt dat hij zeer vele en<br />
vriendschappelijke betrekkingen onderhield met paus Eugenius IV. Jan van Heins<br />
berg gaf de Kruisheren toelating op drie plaatsen in zijn bisdom nieuwe stichtingen<br />
te beginnen: Roermond (1422), Maastricht (1437), Kerniel (1438).<br />
39 Zie het handschrift fol. 178r°-180v°. Reeds uitgegeven, aan de hand van een<br />
ander handschrift, in C. R. Hermans, Annales Ordinis S. Cruets, deel II, 's Hertogenbosch,<br />
1858, bl. 228-232, waarin men slechts enige, onbeduidende, varianten<br />
aantreft. •- Tijdens het generaal kapittel van 1432 (vermoedelijk gehouden op<br />
18-20 mei; de dagen staan per uitzondering niet vermeld in het verslag van het<br />
kapittel) werden bepalingen gemaakt ter uitvoering van deze bul. Zie A. Van de<br />
Pasch, Dejinities der generate kapittels van de orde van het H. Kruis, 1410-1786,<br />
Brussel, 1969, bl. 63-64; vgl. hierbij A. Ramaekers, De Privileges der Kruisberenorde<br />
vanaj hoar ontstaan tot aan het Concilie van Trente, in Clairlieu, jg. 1 (1943);<br />
bl. 69-70.<br />
40 Donaten waren personen >- priesters of niet-priesters *-, die zichzelf en hun<br />
yermogen aan een klooster schonken. In de eerste statuten van de Kruisheren (1248)<br />
is er geen sprake van donaten. De toevloed van donaten is een verschijnsel, dat zich<br />
in het begin van de vijftiende eeuw openbaart, tegelijk met de doorvoering van de<br />
hervormingsbeweging in de orde. In de supplementen op de konstituties van 1466<br />
en 1498 worden de eerste bepalingen over de donaten opgenomen. In de statuten<br />
van 1660 en 1868 werd in het tweede gedeelte, na het hoofdstuk over de lekebroeders<br />
een Caput XL De donatis ingelast. Vgl. C. R. Hermans, Annales, deel II,<br />
bl. 318-319 ; en 454-455 ; deel III, bl. 320-322 ; Constitutiones cum Caeremoniali<br />
FP. Ordinis canonici S. Crucis, St. Michiels-Gestel, 1868, bl. 91-93. Omdat het<br />
geen praktische waarde meer had verdween het hoofdstuk uit de statuten, vanaf 1925.