GIDS VOOR DE NABESTAANDEN - Sodipa
GIDS VOOR DE NABESTAANDEN - Sodipa
GIDS VOOR DE NABESTAANDEN - Sodipa
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
<strong>GIDS</strong> <strong>VOOR</strong> <strong>DE</strong><br />
NABESTAAN<strong>DE</strong>N<br />
Overzicht van alle praktische en administratieve aspecten<br />
die je moet regelen bij het verlies van een ouder, partner of kind.
Inhoud<br />
1. Praktische en administratieve regelingen bij een overlijden. ............................. 3<br />
1.1 Het overlijden vaststellen ...................................................................... 3<br />
1.2 Het overlijden aangeven ....................................................................... 3<br />
1.3 De uitvaart organiseren ........................................................................ 4<br />
2. Instanties inlichten .................................................................................. 5<br />
2.1 De werkgever inlichten ......................................................................... 5<br />
2.1.1 Personeel van de stad Antwerpen ..................................................... 5<br />
2.1.2 Verlof bij een overlijden ................................................................. 5<br />
2.2 Pensioendienst inlichten, overlevingspensioen aanvragen. ............................ 6<br />
2.2.1 Pensioen ten laste van stad Antwerpen ............................................. 7<br />
2.2.2 Pensioendienst voor de overheidssector ............................................. 7<br />
2.2.3 Pensioendienst voor medewerkers in loondienst .................................. 7<br />
2.2.4 Pensioendienst voor zelfstandigen .................................................... 8<br />
2.3 Overlevingspensioen aanvragen .............................................................. 8<br />
2.3.1 Uitbetalinginstellingen inlichten ..................................................... 8<br />
2.3.1 Ziekte- of invaliditeitsuitkering ........................................................ 9<br />
2.3.1 Tegemoetkoming voor Personen met een handicap .............................. 9<br />
2.3.1 Subsidie van diensten, voorzieningen voor Personen met een handicap ..... 9<br />
2.3.1 Uitkeringen bij een arbeidsongeval ................................................... 9<br />
2.3.1 Uitkeringen bij een beroepsziekte .................................................... 9<br />
3. Praktische regelingen kinderen ................................................................. 10<br />
3.1 Kinderbijslagfonds ............................................................................. 10<br />
3.2 Kinderbijslagfonds voor het personeel van de stad Antwerpen: ..................... 10<br />
3.3 Studietoelagen ................................................................................. 10<br />
3.4 Kadastraal inkomen ........................................................................... 10<br />
3.5 Voogdij ........................................................................................... 11<br />
3.6 Kraamgeld ....................................................................................... 11<br />
4. Financiële, sociale en administratieve instanties, notaris. ............................... 11<br />
4.1 Financiële instanties .......................................................................... 11<br />
4.1.1 Bank ....................................................................................... 11<br />
4.1.2 Verzekeringen ........................................................................... 12<br />
4.1.3 Belastingsdienst ........................................................................ 12<br />
4.2 Sociale instanties .............................................................................. 13<br />
4.2.1 Ziekenfonds .............................................................................. 13<br />
4.2.2 Vakbond .................................................................................. 13<br />
4.3 Administratieve zaken ......................................................................... 13<br />
4.3.1 De verhuurder ........................................................................... 13<br />
4.3.2 Nutsbedrijven ........................................................................... 13<br />
4.3.3 Autoverzekering ......................................................................... 13<br />
4.3.4 Abonnementen en lidmaatschappen. .............................................. 14<br />
4.4 Notaris - testament ............................................................................ 14<br />
4.4.1 Wat kost het? ........................................................................... 15<br />
5. Hulp ................................................................................................... 15
En als ik dood ben, treur dan niet<br />
ik ben niet echt dood, moet je weten<br />
het is mijn lichaam dat ik achterliet<br />
dood ben ik pas, als jij mij bent vergeten.<br />
Bram Vermeulen<br />
Gids voor de nabestaanden<br />
1. Praktische en administratieve regelingen<br />
bij een overlijden.<br />
Als een dierbare overlijdt, komt veel op je af. Een verdriet dat je overvalt.<br />
Maar je moet ook praktische zaken regelen en een waardig afscheid organiseren.<br />
Deze gids is een houvast. Het geeft je een overzicht van alle praktische en<br />
administratieve aspecten die je moet regelen bij het verlies van een ouder,<br />
partner of een kind: Hoe laat je het overlijden vaststellen? Welke instanties<br />
moet je inlichten over het overlijden? Hoe vraag je een pensioen aan?<br />
Hoe regel je de bankzaken?<br />
Je wilt meer informatie of ondersteuning? Vraag die gerust aan <strong>Sodipa</strong>,<br />
de personeelsvereniging van stad Antwerpen.<br />
IVA-<strong>Sodipa</strong><br />
Francis Wellesplein 1 - 2018 Antwerpen<br />
tel. 03 338 47 16 / 03 338 47 18<br />
e-mail: socialedienst.sodipa@stad.antwerpen.be<br />
website: www.sodipa.be<br />
Je vindt ook informatie over rouwverwerking en palliatieve hulpverlening op<br />
het intranet van personeelsmanagement van stad Antwerpen.<br />
5
1.1 Het overlijden vaststellen<br />
Een overlijden moet officieel vastgesteld worden.<br />
Als dit thuis gebeurt, waarschuw je de huisarts of de dokter met wachtdienst.<br />
Hij of zij stelt het overlijden vast, nadien maakt en ondertekent de dokter een<br />
overlijdensattest.<br />
Bij een overlijden in een ziekenhuis zorgt men daar voor het overlijdensattest.<br />
Bij een crematie is een tweede medisch attest vereist om te bevestigen dat<br />
het een natuurlijke dood betreft en dat de overledene geen pacemaker (meer)<br />
draagt.<br />
Besliste de overledene om zijn lichaam aan de wetenschap te schenken of<br />
organen af te staan? Breng dan het ziekenhuis hiervan zo snel mogelijk op de<br />
hoogte.<br />
1.2 Het overlijden aangeven<br />
Geef het overlijden van een persoon zo snel mogelijk aan bij de dienst<br />
burgerlijke stand van de gemeente waar hij of zij overleden is. Nadien wordt<br />
deze aangifte doorgestuurd naar de gemeente waar de overledene woont.<br />
Meestal zorgt de begrafenisondernemer voor de overlijdensaangifte en alle<br />
administratieve formaliteiten.<br />
Voor een aangifte neem je volgende documenten mee naar de gemeente:<br />
■ het overlijdensattest<br />
■ de identiteitskaart van de overledene<br />
■ de identiteitskaart van de aangever<br />
■ eventueel het trouwboekje van de overledene<br />
■ eventueel het rijbewijs van de overledene<br />
■ eventueel een laatste wilsbeschikking van de overledene<br />
■ eventueel aanvraag tot crematie.<br />
Bij een verdacht of gewelddadig overlijden neem je volgende extra documenten mee:<br />
■ een proces-verbaal van een officier van de politie<br />
■ de toelating tot begraven of crematie van de procureur des Konings.<br />
Een akte van overlijden bewijst het overlijden en stelt de identiteit van de<br />
overledene vast. Deze akte is nodig voor de ambtenaar van de burgerlijke stand.<br />
Nadien geeft hij de toestemming tot vervoer en begrafenis of crematie van de<br />
overledene. Je kunt een uittreksel of afschrift van de overlijdensakte aanvragen<br />
bij het gemeentebestuur waar de akte van overlijden is ingeschreven.<br />
Vraag meteen voldoende uittreksels. Je hebt een vijftal originele uittreksels<br />
nodig voor de instellingen die je van het overlijden op de hoogte moet brengen.<br />
In de andere gevallen volstaan kopieën.<br />
6 7<br />
Districten:<br />
■ Antwerpen, Lange Gasthuisstraat 21, 2000 Antwerpen, tel. 03 338 34 11<br />
■ Berchem, Grote Steenweg 150, 2600 Berchem, tel. 03 338 40 11<br />
■ Berendrecht-Zandvliet-Lillo, Antwerpsebaan 140, 2040 Berendrecht,<br />
tel. 03 568 38 10<br />
■ Borgerhout, Moorkensplein 1, 2140 Borgerhout, tel. 03 338 17 11<br />
■ Deurne, Maurice Dequeeckerplein 1, 2100 Deurne, tel. 03 338 45 11<br />
■ Ekeren, Veltwijcklaan 27, 2180 Ekeren, tel. 03 338 29 11<br />
■ Hoboken, Marneflaan 3, 2660 Hoboken, tel. 03 338 30 11<br />
■ Merksem, Burgemeester Jozef Nolfplein 1, 2170 Merksem, tel. 03 338 72 92<br />
■ Wilrijk, Bist 1, 2610 Wilrijk, tel. 03 338 53 11.<br />
1.3 De uitvaart organiseren<br />
Een begrafenisondernemer neemt de meeste zaken van je over. Zo:<br />
■ regelt hij voor jou een aantal administratieve formaliteiten<br />
■ neemt hij de zorg voor het overleden lichaam over en<br />
■ regelt hij de uitvaart.<br />
Uiteraard houdt hij rekening met jouw wensen of het eventuele testament van<br />
de overledene. Vraag gerust een offerte bij de begrafenisondernemer. Zo weet je<br />
welke diensten hij kan aanbieden en voor welke prijs.<br />
Alle informatie over begrafenisondernemers of crematie in België vind je op de<br />
officiële website van de Belgische begrafenisondernemingen Funebra.<br />
www.funebra.be en www.inmemoriam.be.<br />
Wil je een stoffelijk overschot voor een bepaalde periode laten begraven?<br />
Of wil je dit na een crematie laten bijzetten in een columbarium? Dan moet je<br />
een concessie aanvragen. Een concessie is eigenlijk een vergunning.<br />
De gemeente bepaalt de duur van de concessie, met een maximum van vijftig<br />
jaar. Voor meer informatie raadpleeg je de dienst burgerlijke stand van de<br />
gemeente van begraving of een begrafenisondernemer.<br />
Begraafplaatsen in België hebben een neutraal karakter. Een aantal<br />
gemeentes voorziet wel een aantal percelen voor Islamitische en Joodse<br />
geloofsovertuigingen.<br />
Je kan een overledene laten begraven in zijn of haar herkomstland. Respecteer<br />
wel aantal regels en praktische regelingen bij deze begrafenis. Voor de<br />
Islamitische geloofsovertuiging vind je informatie bij:<br />
Executieve van de Moslims van België<br />
Rouppeplein 16 – 1000 Brussel<br />
tel. 02 648 35 60<br />
e-mail: info@embnet.be
2. Instanties inlichten<br />
Bij een overlijden breng je zo snel mogelijk een aantal instanties op de hoogte:<br />
■ werkgever, het loon moet worden stopgezet<br />
■ pensioendienst inlichten, vraag het overlevingspensioen aan<br />
■ uitbetalinginstellingen inlichten, voor de uitbetaling van de verzekering<br />
■ kinderbijslagfonds.<br />
2.1 De werkgever inlichten<br />
Breng zo snel mogelijk de werkgever op de hoogte als de overledene voordien<br />
werkte. Bezorg hem ook een uittreksel uit de overlijdensakte. De werkgever<br />
zal alle nog verschuldigde lonen (tot op de dag van het overlijden), dertiende<br />
maand, vakantiegelden en eventuele vergoedingen uitbetalen. Controleer of er<br />
loonbrieven en andere documenten werden afgeleverd.<br />
Het vakantiegeld voor het lopende jaar wordt berekend in verhouding tot de<br />
periode van tewerkstelling tijdens het voorafgaande jaar. Was de overledene<br />
een arbeider, dan gebeurt de uitbetaling door het vakantiefonds waarbij de<br />
werkgever is aangesloten.<br />
■ Vraag na of de werkgever bijdraagt aan de begrafenis- of crematiekosten<br />
van zijn medewerkers<br />
■ Vraag na of de overledene aangesloten was bij een groepsverzekering.<br />
2.1.1 Medewerkers van stad Antwerpen<br />
Als medewerker van stad Antwerpen meld je het verlies van je partner<br />
of kind aan de personeelsdienst van je bedrijfseenheid en je directe<br />
chef. Je personeelsdienst meldt het overlijden verder aan de betrokken<br />
diensten van de bedrijfseenheid personeelsmanagement (loondienst,<br />
pensioendienst, …). <strong>Sodipa</strong> voorziet voor actieve medewerkers een<br />
begrafenisvergoeding van 250 euro bij verlies van partner of inwonend<br />
kind ten laste.<br />
Het overlijden van een stadsmedewerker van de stad of van<br />
een gepensioneerd statutair personeelslid, meld je aan de<br />
personeelsdienst. In geval van pensioen contacteer je de pensioendienst:<br />
■ voor het ontvangen van een overlevingspensioen<br />
■ voor het ontvangen van een begrafenisvergoeding: dit geldt voor alle<br />
actieve medewerkers en voor statutaire gepensioneerde medewerkers<br />
■ om na te gaan of er nog pensioentegoeden zijn.<br />
De pensioendienst licht de andere betrokken diensten verder in.<br />
2.1.2 Verlof bij een overlijden<br />
Als medewerker van stad Antwerpen heb je recht op omstandigheidsverlof<br />
bij een overlijden. Het verlof wordt toegekend en opgenomen in<br />
werkdagen volgens je werkrooster. Je bezorgt een bewijsstuk aan de<br />
personeelsdienst of aan info+. Bij het overlijden van een samenwonende<br />
of huwelijkspartner krijg je 4 werkdagen verlof, op te nemen binnen<br />
de 6 maanden. Bij het overlijden van een bloed- of aanverwant van de<br />
medewerker of van de samenwonende partner in de tweede graad, een<br />
overgrootouder of een achterkleinkind krijg je 1 werkdag verlof, op te<br />
nemen binnen de 6 maanden.<br />
2.2 Pensioendienst inlichten, overlevingspensioen aanvragen<br />
Pensioen<br />
Ontving je partner al een pensioen? Of wil je een pensioen aanvragen?<br />
Contacteer dan zo snel mogelijk de juiste pensioenkas. In ons land bestaan<br />
meerdere pensioenstelsels:<br />
1. het stelsel van de openbare sector:<br />
voor vastbenoemde medewerkers van de federale overheid en de<br />
gemeenschappen, OCMW’s, sommige gemeentes, intercommunales,<br />
politie …<br />
2. het medewerkersstelsel:<br />
voor medewerkers met een arbeidsovereenkomst als arbeider of bediende.<br />
Dit is ook van toepassing op contractuele en tijdelijke medewerkers in een<br />
overheidsdienst.<br />
3. het zelfstandigenstelsel:<br />
voor zelfstandigen zonder een arbeidsovereenkomst.<br />
Statutaire medewerkers van stad Antwerpen vallen onder het stelsel van de<br />
openbare sector (1). Contractuele of tijdelijke stadsmedewerkers vallen onder<br />
het medewerkersstelsel (2).<br />
2.2.1 Pensioen ten laste van stad Antwerpen<br />
Personeelsmanagement<br />
Dienst pensioenen<br />
Francis Wellesplein 1- 2018 Antwerpen<br />
tel. 03 338 65 56<br />
e-mail: PM_PA_P@stad.antwerpen.be<br />
8 9
2.2.2 Pensioendienst voor de overheidssector<br />
PDOS<br />
Victor Hortaplein 40 - bus 30 - 1060 Brussel - België<br />
tel. 02 558 60 00<br />
fax 02 558 60 10<br />
e-mail: cc@pdos.fgov.be<br />
website: www.pdos.be<br />
PDOS is de federale overheidsdienst die het rust- en overlevingspensioen<br />
van de ambtenaren toekent, berekent en beheert.<br />
Je contacteert de PDOS via de pensioenpunten verspreid in Vlaanderen.<br />
Iedere ambtenaar die inlichtingen wilt in verband met zijn pensioen kan<br />
hier terecht. Je vindt de lijst van pensioenpunten en de openingstijden via<br />
onderstaande link.<br />
www.pdos.be/pdos/contact<br />
Afhankelijk van je vraag neem je de SIS-kaart van de overledene mee.<br />
Of voorzie een ander document met het rijksregisternummer, een overzicht<br />
van de loopbaan en de maandelijkse loonfiches van de laatste 5 jaar.<br />
Je kunt ook telefonisch, per mail of per brief alle pensioensvragen stellen<br />
aan het contactcenter of een afspraak maken (via het pensioenpunt<br />
Brussel).<br />
tel. 02 558 60 00<br />
fax 02 558 60 10<br />
e-mail: cc@pdos.fgov.be<br />
Alle formulieren kan je terugvinden op:<br />
www.pdos.be/pdos/forms<br />
Je kunt het pensioen zelf berekenen via:<br />
www.kenuwpensioen<br />
Heb je vragen over de uitbetaling van het pensioen? Stel die aan:<br />
Centrale Dienst der Vaste Uitgaven – Pensioenen<br />
Federale Overheidsdienst FINANCIEN<br />
CDVU - Maandelijkse Pensioenen<br />
Kunstlaan 30 - 1040 Brussel<br />
tel. 02 57 257 11<br />
fax: 02 57 95851<br />
e-mail: cdvupensioenen.thesaurie@minfin.fed.be<br />
website: www.cdvupensioenen.fgov.be<br />
Ambtenaren en gepensioneerde ambtenaren hebben recht op een<br />
begrafenisvergoeding. Die bedraagt gewoonlijk een maandloon of een<br />
pensioenmaand.<br />
2.2.3 Pensioendienst voor medewerkers in loondienst<br />
Rijksdienst voor Pensioenen<br />
RVP<br />
Zuidertoren – 1060 Brussel<br />
tel. 0800 502 46<br />
website: www.onprvp.fgov.be<br />
De RVP is de federale overheidsdienst die het rust- en overlevingspensioen<br />
van medewerkers toekent. Ze berekent en beheert ook de pensioenen voor<br />
zelfstandigen en keert de inkomensgarantie voor ouderen uit.<br />
Vraag je overlevingspensioen, rustpensioen, of de inkomensgarantie voor<br />
ouderen aan bij de gemeente waar je woont. Ben je inwoner van de stad<br />
Antwerpen? Dan kan je hiervoor terecht in je districtshuis.<br />
2.2.4 Pensioendienst voor zelfstandigen<br />
Rijksinstituut voor de sociale verzekeringen der zelfstandigen<br />
RSVZ<br />
Jan Jacobsplein 6 - 1000 Brussel<br />
tel. 02 546 42 11<br />
fax 02 511 21 53<br />
e-mail: info@rsvz-inasti.fgov.be<br />
website: www.rsvz-inasti.fgov.be<br />
10 11
De RSVZ behartigt de belangen en het statuut van zelfstandigen en heeft<br />
een gewestelijk kantoor in Antwerpen:<br />
Oudaan 8-10 – 2000 Antwerpen<br />
tel. 03 224 46 11<br />
fax 03 224 46 99<br />
e-mail: info-antwerpen@rsvz-inasti.fgov.be<br />
website: www.rsvz-inasti.fgov.be<br />
Werkte je partner als zelfstandige? Dan meld je het overlijden aan<br />
het sociaal verzekeringsfonds, de BTW-administratie, de griffie van de<br />
rechtbank van koophandel en de directe belastingen. De boekhouder van<br />
je partner kan hierbij wellicht adviseren. Hij kan ook contact opnemen met<br />
klanten en schuldeisers en advies geven over wat er met de zaak van de<br />
overledene moet gebeuren.<br />
2.2.5 Overlevingspensioen aanvragen<br />
Bij overlijden van je partner kan je een overlevingspensioen aanvragen.<br />
Dat wordt berekend op de beroepsactiviteit van je overleden partner. Je<br />
moet ten minste 45 jaar oud zijn en minstens één jaar gehuwd zijn met de<br />
overledene.<br />
Wanneer kan je een overlevingspensioen aanvragen?<br />
Dien een aanvraag voor een overlevingspensioen bij voorkeur binnen de<br />
12 maanden na het overlijden. In bepaalde gevallen wordt je recht op een<br />
overlevingspensioen automatisch onderzocht en moet je een aanvraag niet<br />
indienen. Informeer zelf even bij de pensioendienst of een districtshuis of<br />
stadskantoor naar keuze.<br />
Wie kan een overlevingspensioen aanvragen?<br />
Je kunt de aanvraag voor een overlevingspensioen zelf indienen, of je<br />
kunt iemand een volmacht verlenen om de aanvraag in jouw plaats in<br />
te dienen. Geef dan duidelijk aan waarvoor en aan wie je de volmacht<br />
verleent en hoelang de volmacht geldig is. Indien je geen periode<br />
aangeeft, is de volmacht automatisch 6 maanden geldig.<br />
2.3 Uitbetalinginstellingen inlichten<br />
Had je partner een vervangingsinkomen of een tegemoetkoming? Dan moet je<br />
de instelling die de uitkering uitbetaalde zo snel mogelijk inlichten.<br />
2.3.1 Ziekte- of invaliditeitsuitkering<br />
Contacteer hiervoor je ziekenfonds.<br />
Breng ook bij het ziekenfonds een uittreksel van de overlijdensakte<br />
binnen. Bezorg hen ook de SIS-kaart van de overledene. Wanneer je<br />
de facturen van de begrafeniskosten indient, zal het ziekenfonds in<br />
bepaalde gevallen een deel van deze kosten vergoeden. Omdat de stad<br />
ook een begrafenispremie voorziet zal het ziekenfonds deze premie niet<br />
of slechts gedeeltelijk geven aan statutaire medewerkers in openbare<br />
dienst. Het ziekenfonds past meteen je hoedanigheid van verzekerde<br />
aan op je SIS-kaart (weduwe, weduwnaar, alleenstaande). Je kunt hier<br />
informatie krijgen of je recht hebt op een verhoogde tegemoetkoming voor<br />
gezondheidszorgen.<br />
2.3.2 Tegemoetkoming voor personen met een handicap<br />
FOD Sociale Zekerheid<br />
Directie-generaal personen met een handicap<br />
Administratief Centrum Kruidtuin<br />
Finance Tower<br />
Kruidtuinlaan 50 bus 150 - 1000 Brussel<br />
tel. 0800 987 99 (Contact Center)<br />
fax 02 509 81 85<br />
e-mail: Handin@minsoc.fed.be<br />
website: http://handicap.fgov.be/<br />
2.3.3 Subsidie van diensten, voorzieningen voor personen met een handicap<br />
VAPH Vlaams agentschap voor personen met een handicap<br />
Sterrenkundelaan 30 - 1210 Brussel<br />
tel. 02 225 84 11<br />
fax 02 225 84 05<br />
e-mail: informatie@vaph.be<br />
website: www.vaph.be<br />
2.3.4 Uitkeringen bij een arbeidsongeval<br />
Fonds voor arbeidsongevallen<br />
FAO<br />
Troonstraat 100 – 1050 – Brussel<br />
tel. 02 506 84 11<br />
fax 02 506 84 37<br />
e-mail: finan@faofat.fgov.be<br />
website: www.fao.fgov.be<br />
Overlijdt een medewerker van stad Antwerpen door een arbeidsongeval<br />
of door een ongeval onderweg van of naar het werk? Dan zorgt de<br />
bedrijfseenheid voor een correct ingevulde aangifte van het overlijden met<br />
de omstandigheden van het ongeval.<br />
12 13
Personeelsmanagement stuurt de aangifte door naar de verzekering. De<br />
verzekering reageert naar de nabestaanden met een brief met de vereiste<br />
documenten. De aanpak is verschillend naargelang de situatie.<br />
Dienst Arbeidsongevallen:<br />
tel: 03 338 46 75<br />
e-mail: PM_PA_AO@stad.antwerpen.be<br />
2.3.5. Uitkeringen bij een beroepsziekte<br />
Fonds voor beroepsziekten<br />
FBZ<br />
Sterrenkundelaan 1 – 12010 Brussel<br />
tel. 02 226 63 10<br />
e-mail: overlijden@fbz.fgov.be<br />
website: www.fmp-fbz.fgov.be<br />
3. Praktische regelingen kinderen<br />
Bij een overlijden moet je een aantal praktische en administratieve aspecten<br />
regelen in verband met kinderbijslag.<br />
3.1 Kinderbijslagfonds<br />
Als één van de ouders overlijdt, ontstaat recht op verhoogde wezenbijslag voor<br />
elk kind dat kinderbijslag krijgt. Het kinderbijslagfonds onderzoekt automatisch<br />
het recht op de verhoogde wezenbijslag als het via de gemeente verneemt dat<br />
een ouder overleden is.<br />
Let wel, het recht op kinderbijslag eindigt op het einde van de maand waarin<br />
het kind overlijdt. Het kan enkele maanden duren voordat men het dossier heeft<br />
onderzocht en overgaat tot de betaling van wezenbijslag (met terugwerkende<br />
kracht).<br />
Vraag aan je werkgever om de juiste gezinstoestand aan je kinderbijslagfonds<br />
door te geven. Voor een aanvraag tot verhoogde wezenbijslag heb je een<br />
uittreksel uit de overlijdensakte nodig, een geboorteakte van ieder kind en een<br />
attest van gezinssamenstelling.<br />
Kinderbijslagfonds voor het personeel van de stad Antwerpen:<br />
RSZPPO – Jozef II-straat 47 – 1000 Brussel<br />
Dienst gezinsprestaties<br />
tel. 02 239 17 40<br />
fax 02 239 17 49<br />
e-mail: kb73@rszppo.fgov.be<br />
website: http://www.rszppo.fgov.be<br />
Voor vragen over kinderbijslag kan je ook terecht bij personeelsmanagement.<br />
Dienst sociale zekerheid<br />
tel. 03 338 46 77<br />
e-mail: PM_PA_SZ@stad.antwepen.bel<br />
3.2 Studietoelagen<br />
Bij een overlijden van één van de ouders valt een gezin terug op een lager<br />
inkomen. Hierdoor heb je misschien recht op een studiebeurs voor de<br />
studerende kinderen in het gezin. Je hebt recht op een studietoelage op basis<br />
van het belastbaar inkomen van het voorafgaande jaar.<br />
Bij onverwachte wijzigingen in de gezinstoestand is er echter een aparte<br />
regeling. Breng de dienst voor studietoelagen op de hoogte van het overlijden.<br />
Deze stuurt een invulformulier waarop je het vermoedelijk inkomen aan kunt<br />
geven.<br />
Voor meer informatie kan je terecht in de school, op het provinciebestuur, op<br />
het gratis nummer 1700 of via www.studietoelagen.be.<br />
14 15
3.3 Kadastraal inkomen<br />
Heb je vermindering van het kadastraal inkomen voor de kinderen ten laste?<br />
De Belastingdienst Vlaanderen krijgt automatisch bericht als de gezinssituatie<br />
wijzigt, door overlijden van een van de kinderen:<br />
Vlaamse belastingsdienst<br />
Loket Antwerpen<br />
Anna Bijns gebouw – Lange Kievitstraat 111-113 bus 81 – 2000 Antwerpen<br />
tel. 1700<br />
3.4 Voogdij<br />
Enkel als beide ouders overleden zijn, wordt er een voogdij ingesteld. In dat<br />
geval wordt het bevoegde vredegerecht gecontacteerd door de burgerlijke stand<br />
van de gemeente op de plaats van overlijden. Nadien stuurt de vrederechter een<br />
uitnodiging om de voogdij te regelen.<br />
3.5 Kraamgeld<br />
Ook voor een doodgeboren kind of bij een miskraam na minstens 180 dagen<br />
zwangerschap, hebt u recht op kraamgeld. Bij een miskraam hebt u een attest<br />
van de dokter nodig. Wanneer het kindje doodgeboren wordt, stelt de gemeente<br />
een akte van aangifte van een levenloos kind op. Bezorg die akte aan het<br />
kinderbijslagfonds.<br />
4. Financiële, sociale en administratieve instanties,<br />
notaris.<br />
Naast de werkgever en diverse uitbetalinginstellingen moeten nog een aantal<br />
financiële of sociale zaken geregeld worden. Daarnaast huur je misschien<br />
een woning, ben je lid van een bibliotheek en heeft de overledene een<br />
wilsbeschikking laten opmaken bij een notaris.<br />
4.1 Financiële instanties<br />
4.1.1 Bank<br />
Verwittig de bank, post of spaarkas waar de overledene een bankrekening,<br />
een spaarrekening, een kluis, andere beleggingen of een lening had. Denk<br />
ook aan de kredietkaartmaatschappij(en).<br />
Had de overledene een lening? Controleer dan of die werd gewaarborgd<br />
door een schuldsaldoverzekering op diens naam. Zowel de financiële<br />
instelling als de verzekeringsmakelaar van de overledene kan je daar over<br />
informeren.<br />
Wat gebeurt er met de bankzaken van een overledene?<br />
Bij het overlijden blokkeert de bank alle bank- en spaarrekeningen,<br />
effectendepots en safes die op naam staan van de overledene. Ook deze<br />
van de partner of van beiden. Alle volmachten en opdrachten, zoals<br />
domiciliëringen, met betrekking tot de geblokkeerde rekeningen vervallen.<br />
Deze maatregel is verplicht omdat de fiscus de juiste omvang van de<br />
nalatenschap wil kennen. Zo kan men nagaan wie de rechtmatige<br />
erfgenamen van de tegoeden zijn.<br />
Opzoeken van een bankrekening na een overlijden<br />
De ‘Belgische vereniging van banken’ (BVB) helpt bij het opzoeken bij<br />
welke bank een overledene klant was. De erfgenamen of hun advocaat<br />
of notaris kunnen hiervoor een schriftelijk verzoek indienen. De banken<br />
waar de overledene een rekening, een kluis of een tegoed had, sturen<br />
rechtstreeks een antwoord aan de verzoekende persoon. Het kost 160 euro<br />
voor het opzoeken van een rekening.<br />
De aanvraag stuur je aan:<br />
BVB – Febelfin<br />
Geert Van Lerberghe<br />
Director risk affairs<br />
Aarlenstraat 82 - 1040 Brussel<br />
tel. 02 507 69 00<br />
website: www.febelfin.be/nl/febelfin<br />
16 17
Het vrijgeven van de tegoeden<br />
Men geeft de tegoeden vrij op vertoon van:<br />
■ een akte van erfopvolging, opgemaakt door de notaris<br />
■ een attest van erfopvolging, afgeleverd door de ontvanger van een<br />
registratiekantoor.<br />
De langstlevende partner (gehuwd of wettelijk samenwonend) kan tot de<br />
helft van het bedrag dat op alle rekeningen staat, als voorschot ontvangen.<br />
Dit dient voor de dringende uitgaven tot een plafond van 5 000 euro.<br />
Hiervoor moet geen attest of akte van erfopvolging (zoals in principe<br />
vereist is) worden voorgelegd.<br />
Contacteer je bankdirecteur om te informeren hoe je de financiële<br />
tegoeden kan latan vrijgeven.<br />
Nutsvoorzieningen<br />
Elektriciteit, gas- en telefoonrekeningen en huur kan je betalen met de<br />
tegoeden op de geblokkeerde rekening. Let wel, dit gaat over de periode<br />
voor het overlijden.<br />
Ook de laatste ziektekosten, de begrafenis- of crematiekosten kunnen op<br />
verzoek worden betaald van de geblokkeerde rekening. Neem daarvoor<br />
contact op met de kantoordirecteur.<br />
4.1.2 Verzekeringen<br />
Je moet alle verzekeringsmaatschappij(en) verwittigen waar de overledene<br />
contracten had lopen.<br />
Sommige polissen zijn overbodig geworden door het overlijden van je<br />
partner, deze moeten afgesloten worden. Het gedeelte van de premies dat<br />
door het sterfgeval als het ware ongebruikt blijft, wordt opgenomen in de<br />
nalatenschap van je partner. Andere polissen moeten misschien aangepast<br />
worden en bijvoorbeeld alleen op jouw naam worden gezet. Dit gaat over<br />
verzekeringen waarvan je de begunstigde bent (overlijdensverzekering,<br />
levensverzekering, ongevallenverzekering, schuldsaldoverzekering,<br />
groepsverzekering).<br />
Mogelijke verzekeringen:<br />
■ Overlijdensverzekering<br />
■ Levensverzekering<br />
■ Schuldsaldoverzekering<br />
■ Ongevallenverzekering<br />
■ Groepsverzekering<br />
■ Verzekering gewaarborgd inkomen<br />
■ Rekeningverzekering<br />
■ Beleggingsverzekering<br />
■ Pensioensparen<br />
■ Woningverzekering<br />
■ Familiale verzekering<br />
■ Beroepsverzekering<br />
■ Reisverzekering repatriëringverzekering.<br />
Is het overlijden een gevolg van een ongeval of een arbeidsongeval?<br />
Vraag dan meer inlichtingen aan de betrokken verzekeringsmaatschappij.<br />
Hospitalisatieverzekering<br />
Informeer de betrokken verzekeringsmaatschappij van het overlijden<br />
en stuur hen een uittreksel uit de overlijdensakte. Het gedeelte van de<br />
betaalde premie, overeenkomstig met de resterende periode tot<br />
de vervaldag, zal teruggestort worden.<br />
Terugbetaling is uiteraard niet aan de orde als de overledene zelf als<br />
hoofdverzekerde gratis verzekerd is via stad Antwerpen.<br />
4.1.3 Belastingsdienst<br />
Het is voor de personenbelasting niet nodig om meteen de<br />
belastingsdienst te verwittigen. In het jaar van zijn/haar overlijden en<br />
het daaropvolgende jaar moet er nog een belastingaangifte gebeuren<br />
van de inkomsten van je partner. De overlevende echtgenoot of wettelijk<br />
samenwonende partner moet in zijn persoonlijke aangifte aanduiden of hij<br />
kiest voor:<br />
■ een gemeenschappelijke aanslag op naam van zichzelf en op naam van<br />
de nalatenschap van de overleden echtgenoot of wettelijk samenwonende<br />
partner. In dat geval worden ze voor de berekening van de belasting als<br />
echtgenoten of daarmee gelijkgestelden beschouwd.<br />
■ twee afzonderlijke aanslagen, namelijk één op naam van de overlevende<br />
echtgenoot of wettelijk samenwonende partner en één op naam van de<br />
nalatenschap van de overleden echtgenoot of wettelijk samenwonende<br />
partner. In dat geval worden zij voor de berekening van de belasting als<br />
alleenstaanden beschouwd.<br />
Deze keuze kan aangeduid worden door in vak II, A, 1 van de aangifte het<br />
passende vakje aan te kruisen. Indien geen van beide vakjes aangekruist is,<br />
zal de administratie twee afzonderlijke aanslagen vestigen.<br />
Bijkomende belastingen die nog moeten worden betaald, worden uit<br />
de erfenis gehaald. Had je partner recht op een teruggave vanwege de<br />
staat? Dat bedrag zal ook deel uitmaken van de erfenis. Komt je partner<br />
te overlijden voor de gebruikelijke indiendatum van de belastingaangifte?<br />
Dan heb je nog altijd vijf maanden de tijd om deze fiscale formaliteit te<br />
vervullen.<br />
18 19
4.2 Sociale instanties<br />
4.2.1 Ziekenfonds<br />
Bij het ziekenfonds breng je een uittreksel uit de overlijdensakte binnen<br />
en geef je de SIS-kaart van je partner af. Wanneer je de facturen van de<br />
begrafeniskosten indient, dan zal het ziekenfonds in bepaalde gevallen een<br />
deel van deze kosten vergoeden.<br />
Het ziekenfonds past meteen je hoedanigheid van verzekerde aan<br />
(weduwe, weduwnaar, alleenstaande). Op je SIS-kaart komen de nieuwe<br />
gegevens. Je hebt misschien recht op een verhoogde tegemoetkoming voor<br />
gezondheidszorg, afhankelijk van je bruto-jaarinkomen.<br />
4.2.2 Vakbond<br />
Informeer de vakbond van het overlijden en informeer of zij een<br />
tussenkomst in de begrafeniskosten geeft.<br />
4.3 Administratieve zaken<br />
4.3.1 De verhuurder<br />
In principe gaat het huurcontract over op de erfgenamen, zowel bij<br />
overlijden van de huurder als van de verhuurden. Maar dit kan in het<br />
contract anders bepaald zijn. Het is dus zinvol om het huurcontract na te<br />
lezen. Is zo’n bepaling er niet? Dan kunnen de erfgenamen het contract<br />
voortzetten of beëindigen volgens de geldende bepalingen of met<br />
wederzijdse toestemming.<br />
4.3.2 Nutsbedrijven<br />
Breng de betrokken maatschappijen (leveranciers van water, gas,<br />
elektriciteit, telefoonaansluiting, ook mobiele telefoon), kabeltelevisie,<br />
internet … op de hoogte van het overlijden.<br />
4.3.3 Autoverzekering<br />
Had je partner een auto of ander voertuig? Stuur dan de nummerplaat<br />
terug naar de Directie voor Inschrijving van Voertuigen (DIV). Wil je de auto<br />
van je partner houden? Dan kan je de nummerplaat overnemen indien je<br />
getrouwd of wettelijk samenwonend was. Ook in dit geval stel je de DIV op<br />
de hoogte zodat de wagen op jouw naam kan worden ingeschreven.<br />
Je kunt ook de gedeeltelijke terugbetaling vragen van de<br />
verkeersbelasting. Dit doe je bij de dienst Belastingen Auto’s en van<br />
de autoverzekeringspremie bij de verzekeringsmaatschappij van de<br />
overledene.<br />
FOD Mobiliteit en vervoer<br />
Directie wegverkeer DIV<br />
City Atrium<br />
Vooruitgangstraat 56 - 1210 Brussel<br />
tel. 02 277 30 50<br />
website: www.mobilit.fgov.be<br />
4.3.4 Abonnementen en lidmaatschappen.<br />
Breng ook alle verenigingen waar de overledene lid van was, op de<br />
hoogte, bijvoorbeeld de bibliotheek of de sportclub. In principe geldt dat<br />
ook voor de tijdschriften waar hij of zij op was geabonneerd, tenzij je het<br />
abonnement zelf wilt overnemen.<br />
4.4 Notaris - testament<br />
Bij een overlijden kan de familie contact opnemen met een notaris of met die<br />
van de overledene.<br />
Het eerste wat de notaris doet, is nagaan of de overledene een testament<br />
naliet. Met dat testament kan hij de volgorde opstellen van de erfenis (de<br />
erfopvolging), d.w.z. bepalen wie aanspraak maakt op de bezittingen van de<br />
overledene. De notaris brengt de erfgenamen op de hoogte van de gevolgen als<br />
ze de erfenis aanvaarden en wijst hen op de mogelijkheid ervan af te zien.<br />
Een nalatenschap kan bestaan uit eigendommen, maar ook uit schulden. Bij het<br />
overlijden is niet altijd duidelijk of het saldo positief of negatief uitvalt. Daarom<br />
kan je de nalatenschap:<br />
Aanvaarden<br />
Je kunt de nalatenschap uitdrukkelijk aanvaarden door bijvoorbeeld een akte<br />
maar in vele gevallen gebeurt de aanvaarding stilzwijgend. Als erfgenaam<br />
ontvang je de erfenis. Maar je staat ook in voor de betaling van mogelijke<br />
schulden. Vraag hierover informatie bij je notaris.<br />
Verwerpen<br />
Als het saldo van de nalatenschap negatief uitvalt dan kan je de nalatenschap<br />
verwerpen. Je mag je dan geen goederen uit de nalatenschap toe-eigenen, je<br />
mag enkel de bewaring, het toezicht en het voorlopig beheer over de goederen<br />
uit de nalatenschap doen.<br />
Aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving<br />
Twijfel je of het saldo van de nalatenschap positief of negatief is? Dan kun je<br />
ze aanvaarden onder het voorrecht van boedelbeschrijving. De notaris maakt<br />
dan een inventaris op van de tegoeden en schulden van de overledene. Bij een<br />
negatief saldo ben je enkel verplicht om de schulden ten belopen van het actief<br />
van de nalatenschap te betalen.<br />
20 21
De verwerping of de aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving moet<br />
je kenbaar maken bij de griffie van de rechtbank van eerste aanleg van de plaats<br />
waar de nalatenschap is open gevallen.<br />
De keuze van de notaris is volledig vrij: de erfgenamen zijn niet verplicht de<br />
verdeling van de erfenis toe te vertrouwen aan de notaris die het testament<br />
heeft opgesteld. Iedere erfgenaam kan een eigen notaris om bijstand vragen.<br />
Het is ook mogelijk dat de overledene een eigenhandig geschreven testament<br />
maakte. Dat ligt mogelijks thuis en is dus niet gekend is bij het kantoor voor<br />
registratie en Domeinen of bij een notaris. Daar zal je zelf naar op zoek moeten<br />
gaan. Ook dan is het raadzaam een notaris te raadplegen om de zaak te laten<br />
afhandelen en om mogelijke betwistingen te vermijden.<br />
Doe de aangifte van de nalatenschap binnen de 5 maanden na het overlijden. Als<br />
de erflater in België is gestorven, contacteer je het kantoor van Registratie en<br />
Domeinen van de laatste woonplaats.<br />
4.4.1 Wat kost het?<br />
Voor het opstellen van een notariële akte waarbij de notaris optreedt<br />
als openbaar ambtenaar, zijn de honoraria opgenomen in een Koninklijk<br />
Besluit. Deze wettelijke tarieven moet iedere notaris eerbiedigen. Hij<br />
mag geen honorarium aanrekenen en ook geen kortingen toestaan.<br />
De kosten dienen betaald te worden ten laatste bij de ondertekening<br />
van de akte. Naast het ereloon zijn in de tarieven ook de registratie- en<br />
administratiekosten begrepen.<br />
In vele gevallen zal je zonder vergoeding raad krijgen voor talrijke<br />
nevenaspecten.<br />
Kamer van notarissen<br />
Koningin Elisabethlei 10 - 2018 Antwerpen<br />
tel. 03 238 32 92<br />
www.notaris.be<br />
Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat<br />
Bergstraat 30-34, 1000 Brussel<br />
tel. 02 505 08 11<br />
22 23<br />
5. Hulp<br />
Bij een overlijden komt heel wat kijken. Verscheidene instanties moeten<br />
gecontacteerd worden en een hoop formaliteiten en praktische regelingen<br />
afgehandeld. Voor ondersteuning kan je als medewerker van stad Antwerpen een<br />
beroep doen op je personeelsdienst of de sociale dienst van <strong>Sodipa</strong>.<br />
Een overlijden brengt ook grote uitgaven mee. De regeling van het<br />
overlevingspensioen kan aanslepen, de uitbetaling van de kinderbijslag<br />
wordt opgeschort, de bankrekening is geblokkeerd … Mogelijk is het<br />
overlijden voorafgegaan door een periode van ziekte en komen achteraf de<br />
ziekenhuisrekeningen. <strong>Sodipa</strong> kan voor een <strong>Sodipa</strong>-lid, een lening voor uitzonderlijke<br />
kosten toestaan.<br />
Iedere medewerker van stad Antwerpen kan een afspraak maken met één van onze<br />
maatschappelijke medewerkers. Zij bieden je in de eerste plaats een luisterend<br />
oor. Maar ze helpen je tevens met de administratieve en financiële gevolgen<br />
van een overlijden. Indien nodig verwijzen ze je door naar meer gespecialiseerde<br />
hulpverlening.<br />
Verantwoordelijk uitgever: Goele Haest, 2018 Antwerpen<br />
Wettelijk depotnummer: D/2012/0306/160<br />
juni 2012 - 9700273
De bomen komen uit de grond<br />
En uit hun stam de twijgen<br />
En iedereen vindt het heel gewoon<br />
Dat zij weer bladeren krijgen<br />
We zien ze vallen naar de grond<br />
En dan opnieuw weer groeien<br />
Zo heeft de aarde ons geleerd<br />
Dat al wat sterft zal bloeien<br />
Toon Hermans<br />
www.sodipa.be<br />
03 338 47 16