Het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika te Tervuren
Het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika te Tervuren
Het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika te Tervuren
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
1. Inleiding<br />
H<br />
et <strong>Koninklijk</strong> <strong>Museum</strong> <strong>voor</strong> <strong>Midden</strong>-<strong>Afrika</strong> <strong>voor</strong>s<strong>te</strong>llen<br />
aan het publiek van Openbaar Kunstbezit in<br />
Vlaanderen, is mij een vreemde en moeilijke taak omdat<br />
dit museum in fei<strong>te</strong> geen kunstmuseum is, dit wil zeggen<br />
niet opgericht en bes<strong>te</strong>md om kunstschat<strong>te</strong>n <strong>te</strong><br />
herbergen, <strong>te</strong> verzamelen en aan het publiek <strong>te</strong> tonen.<br />
Toch zijn er rechtstreeks en onrechtstreeks zovele<br />
kunststrekkingen en kunstuitingen met ons museum<br />
verbonden, dat de <strong>voor</strong>s<strong>te</strong>lling ervan in Openbaar<br />
Kunstbezit in Vlaanderen <strong>te</strong>n zeers<strong>te</strong> gerechtvaardigd<br />
lijkt.<br />
<strong>Het</strong> huidig <strong>Koninklijk</strong> <strong>Museum</strong> <strong>voor</strong> <strong>Midden</strong>-<strong>Afrika</strong> werd<br />
door koning Leopold 11 (1835 -1909) opgericht in 1897,<br />
eerst als een tijdelijke <strong>te</strong>ntoons<strong>te</strong>lling en als een<br />
onderdeel van de Brusselse wereld<strong>te</strong>ntoons<strong>te</strong>lling in dat<br />
jaar gehouden.<br />
<strong>Het</strong> doel ervan was in België belangs<strong>te</strong>lling op <strong>te</strong> wekken<br />
<strong>voor</strong> de Kongo-vrijstaat, de handelsmogelijkheden tussen<br />
België en Kongo aan de Belgen <strong>te</strong> leren kennen en<br />
eventueel onze landgeno<strong>te</strong>n aan <strong>te</strong> moedigen om een<br />
loopbaan in Kongo <strong>te</strong> kiezen. Om deze doeleinden <strong>te</strong><br />
bereiken werd in het Park van <strong>Tervuren</strong> een<br />
<strong>te</strong>ntoons<strong>te</strong>llingspaviljoen opgericht, het "Koloniënpaleis",<br />
samen met een openlucht<strong>te</strong>ntoons<strong>te</strong>lling van <strong>Afrika</strong>anse<br />
dorpen en een reeks attracties <strong>voor</strong> het publiek.<br />
Van uit het centrum van Brussel werd een gro<strong>te</strong> laan met<br />
dubbele rijweg aangelegd, tot aan dit "Koloniënpaleis".<br />
Deze grootse <strong>Tervuren</strong>laan omvat<strong>te</strong> dubbele rijstroken,<br />
gescheiden door een beplantingszone van ongeveer 40<br />
me<strong>te</strong>r breed ; doorheen het Zoniënwoud volgden deze<br />
rijstroken zelfs onregelmatig slingerende en niet<br />
evenwijdige trajec<strong>te</strong>n met beukenwoud tussenin ;<br />
en vanaf het Rondpunt der Rododendrons zak<strong>te</strong> deze<br />
dubbele rijlaan in een volledig rech<strong>te</strong> strook van drie<br />
kilome<strong>te</strong>r op het Koloniënpaleis toe. Aan de<br />
wondermooie laan is gelukkig, bui<strong>te</strong>n de asfal<strong>te</strong>ring der<br />
rijstroken en het normale vellen of opsnoeien der bomen,<br />
nagenoeg niets veranderd. De bouw van de <strong>Tervuren</strong>laan<br />
en de ganse archi<strong>te</strong>cturale aanleg van het Park van<br />
<strong>Tervuren</strong> zijn nu nog s<strong>te</strong>eds een merkwaardig <strong>voor</strong>beeld<br />
van goede en kunstzinnige landschapsarchi<strong>te</strong>ctuur en van<br />
de grootse visie van Leopold 11. Ze vormen nog altijd een<br />
attractiepunt in <strong>Tervuren</strong>.<br />
Thomas Vinçot<strong>te</strong><br />
(1850 -1925).<br />
Borstbeeld van Leopold 11.<br />
I<strong>voor</strong>.<br />
Hoog<strong>te</strong> 78 cm x breed<strong>te</strong> 67 cm x<br />
diep<strong>te</strong> 35 cm.<br />
Gesigneerd op linkerschouder :<br />
"Vinçot<strong>te</strong>".<br />
<strong>Koninklijk</strong> <strong>Museum</strong> <strong>voor</strong><br />
<strong>Midden</strong>-<strong>Afrika</strong>, <strong>Tervuren</strong>.<br />
Inventarisnummer : R. G. 358.<br />
2<br />
en tweede aspect van het museum als kunstcentrum<br />
betreft de rol die het speelde bij de doorbraak van de<br />
art nouveau in België. Alhoewel Leopold 11 streng de<br />
plannen controleerde van de bouwwerken en van de<br />
algemene aanleg van het park en het museum <strong>te</strong><br />
<strong>Tervuren</strong>, liet hij <strong>voor</strong> de binneninrichting van de zalen,<br />
<strong>voor</strong>al van het oude Koloniënpaleis, volledig de vrije<br />
hand aan een niet gering aantal kuns<strong>te</strong>naars,<br />
meubelontwerpers en binnenhuisdecora<strong>te</strong>urs.<br />
<strong>Het</strong> in<strong>te</strong>rieur was dan ook op verscheidene plaatsen een<br />
ju\Veeltje van art nouveau en de Kongo<strong>te</strong>ntoons<strong>te</strong>lling<br />
heeft in belangrijke ma<strong>te</strong> bijgedragen tot de doorbraak<br />
van deze kunststroming in België. Jammer genoeg is veel<br />
van dit meubilair bij veranderingen en verbouwingen<br />
verloren gegaan en werden de overblijvende stukken<br />
samen met de zeer belangrijke chryselefantiene (uit i<strong>voor</strong><br />
en goud) sculpturen in 1967 aan de <strong>Koninklijk</strong>e Musea<br />
<strong>voor</strong> Kunst en Geschiedenis (Brussel) overgemaakt.<br />
Jammer genoeg is deze kunststroming dus thans niet<br />
meer in ons museum ver<strong>te</strong>genwoordigd.<br />
De aanvankelijk tijdelijke Kongo<strong>te</strong>ntoons<strong>te</strong>lling in het<br />
Koloniënpaleis werd, gezien het gro<strong>te</strong> succes, reeds in<br />
1898 tot een permanen<strong>te</strong> <strong>te</strong>ntoons<strong>te</strong>lling omgevormd.<br />
Dra bleek het oorspronkelijk gebouw veel <strong>te</strong> klein en in<br />
1910 werd een nieuw en gro<strong>te</strong>r gebouw, het huidig<br />
museum, ingehuldigd.<br />
E