Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
door Piet Rens PAoPRG<br />
Het controleren van het signaal uit een eindversterker is belangrijk,<br />
maar niet altijd eenvoudig uit te voeren. Piet PAoPRG beschrijft<br />
in dit artikel hoe je een dubbeltoongenerator kunt bouwen en zo<br />
je uitgangssignaal zelf kunt controleren.<br />
Een SSB signaal is eigenlijk gemaakt uit een<br />
AM signaal. Voor beter begrip is het beter<br />
daar naar terug te gaan. Wanneer een AM<br />
zender voor 100% wordt gemoduleerd zal<br />
er in het spectrum een draaggolf staan en<br />
twee zijbanden die de som en het verschil<br />
vormen tussen draaggolf en LF signaal. De<br />
bandbreedte van een AM signaal is dus<br />
twee maal de audio bandbreedte. De helft<br />
van het uitgezonden vermogen zit in de<br />
draaggolf en de andere helft in beide zijbanden.<br />
De draaggolf bevat geen informatie,<br />
maar is wel nodig voor het later terug<br />
HF-SSB Signaal enkeltoon. Output op scope, direct van de zender.<br />
HF-SSB Signaal dubbeltoon. Output op scope, direct van de zender.<br />
CQ-PA 2008 • NR 7/8<br />
winnen van de audio.<br />
Deze kan echter in de ontvanger worden<br />
opgewekt. De zijbanden bevatten beide<br />
dezelfde informatie. Het alleen uitzenden<br />
van 1 zijband reduceert de benodigde<br />
bandbreedte tot de audio bandbreedte en<br />
maakt dat met een kwart van het AM vermogen<br />
het zelfde kan worden gepresteerd.<br />
Hier komt ook het begrip 'PEP vermogen<br />
vandaan. 25 watt SSB komt overeen met<br />
100 watt AM, is 100 watt PEP.<br />
Een SSB signaal is puur wiskundig en<br />
zal lineair versterkt moeten worden. Een<br />
eindversterker in klasse C levert 30% van<br />
de tijd vermogen. Het rendement is zo'n<br />
75%. Klasse B staat voor 50% dicht. Het<br />
rendement bedraagt dan 50%. Beide worden<br />
gebruikt bij FM zenders. Een lineair<br />
ingestelde versterker zet al behoorlijk veel<br />
energie om in warmte zonder daarvoor<br />
output te leveren. Mijn 4CX250 eindversterker<br />
consumeert al 100 watt zonder<br />
aansturing. Het rendement bedraagt in<br />
zo'n geval ongeveer 30 tot 35%.<br />
Het instellen van een eindversterker zonder<br />
of met tekort ruststroom zal meer<br />
output opleveren, maar ook meer vervorming.<br />
Ook zal hierdoor de bandbreedte<br />
toenemen. Bij gebruik van transistoren<br />
mag de maximale SSB output niet meer<br />
zijn dan de helft door de fabrikant opgegeven<br />
vermogen bij klasse B instelling. Een<br />
BLY89 opgegeven door Philips voor 8 watt<br />
mag niet meer dan 4 watt SSB leveren in<br />
een klasse AB instelling (is 16 watt PEP).<br />
Het controleren en het afstellen van ruststroom<br />
en maximaal vermogen gaat het<br />
makkelijkst volgens de dubbeltoon methode.<br />
De zender wordt op zijn microfoon<br />
ingang met twee sinus-vormige tonen<br />
aangestuurd die geen onderlinge relatie<br />
hebben. Meestal wordt hier 1100Hz en<br />
1700Hz voor gebruikt. Met 1 toon zal het<br />
spectrum van de zijband 1 'paaltje' laten<br />
zien. Kijken we naar de omhullende op de<br />
scope zien we een signaal met constante<br />
output. Bij aansturing met 2 tonen zal er<br />
een heel spectrum ontstaan waaronder<br />
het verschil tussen 1700Hz en 1100Hz is<br />
600Hz. De omhullende op de scope laat<br />
een 'soort AM' signaal zien waarvan de<br />
amplitude varieert met deze 600 Hz. Deze<br />
600 Hz is afkomstig van twee sinusvormige<br />
signalen en zal dus ook sinusvormig<br />
moeten zijn. Bij onjuiste instelling of over-<br />
600 Hz sinusvormig signaal afkomstig van de meetkop. Gezien op de<br />
scope.<br />
600 Hz sinusvormig signaal afkomstig van de meetkop met tussentijdse<br />
uitschakeling van de puls. Gezien op de scope.<br />
219