Publiciteitsgrafiek - Provinciaal Onderwijs Vlaanderen
Publiciteitsgrafiek - Provinciaal Onderwijs Vlaanderen
Publiciteitsgrafiek - Provinciaal Onderwijs Vlaanderen
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
<strong>Provinciaal</strong> <strong>Onderwijs</strong> <strong>Vlaanderen</strong><br />
LEERPLAN 3 de GRAAD SECUNDAIR ONDERWIJS<br />
3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong><br />
PUBLICITEITSGRAFIEK<br />
Copyright © <strong>Provinciaal</strong> <strong>Onderwijs</strong> <strong>Vlaanderen</strong> 2006/9;10;11//4/L/SG/1/III//D/
INHOUDSTAFEL<br />
Gebruiksaanwijzing .............................................................................................................................. 3<br />
Lessentabel ............................................................................................................................................ 6<br />
Visie op onderwijs ................................................................................................................................. 8<br />
Visie op de studierichting <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> ................................................................................... 10<br />
Algemene doelstellingen................................................................................................................... 12<br />
Algemene pedagogische en didactische wenken ....................................................................... 14<br />
Minimale materiële vereisten ............................................................................................................ 17<br />
Specifieke doelstellingen, leerinhouden, pedagogische en didactische wenken ................... 19<br />
KV Waarnemingstekenen .................................................................................................................. 20<br />
KV Beeld- en mediacultuur................................................................................................................ 29<br />
TV Publiciteitstekenen......................................................................................................................... 35<br />
PV Praktijk Publiciteitstekenen........................................................................................................... 54<br />
Stage..................................................................................................................................................... 78<br />
Geïntegreerde proef........................................................................................................................... 85<br />
Evaluatie............................................................................................................................................... 89<br />
Bibliografie ........................................................................................................................................... 93<br />
p. 2 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Het leerplan<br />
Statuut<br />
Een school wordt door de overheid gesubsidieerd. In ruil daarvoor moet ze bewijzen dat ze<br />
een behoorlijk studiepeil nastreeft en bij de leerlingen bereikt. Het leerplan is een middel voor<br />
de overheid om na te gaan of de school aan deze kwaliteitseisen voldoet. Daarom dient ze<br />
van goedgekeurde leerplannen gebruik te maken.<br />
Het leerplan fungeert als een juridisch - inhoudelijk contract tussen de overheid en de school<br />
of de inrichtende macht. Het is het officiële en bindende basisdocument waarvan de leraar<br />
uitgaat bij het vormgeven van zijn onderwijspraktijk.<br />
Goedkeuring<br />
Het leerplan wordt ontwikkeld door de leerplancommissie in opdracht van <strong>Provinciaal</strong><br />
<strong>Onderwijs</strong> <strong>Vlaanderen</strong>. De leerplancommissies worden in september samengesteld en<br />
bestaan uit vakleraren en pedagogische begeleiders van <strong>Provinciaal</strong> <strong>Onderwijs</strong> <strong>Vlaanderen</strong>.<br />
Het leerplan moet voldoen aan inhoudelijke en vormelijke criteria. We verwijzen hier naar het<br />
Besluit van de Vlaamse Regering tot vaststelling van de goedkeuringscriteria en<br />
indieningmodaliteiten van de leerplannen voor het secundair onderwijs.<br />
Globaal concept van het leerplan<br />
Dit leerplan is uitgewerkt voor de 3 de graad van de studierichting PUBLICITEITSGRAFIEK.<br />
Het leerplan bestaat uit volgende delen:<br />
FUNDAMANTEEL GEDEELTE<br />
• KV Waarnemingstekenen<br />
• KV Beeld – en mediacultuur<br />
• TV Publiciteitstekenen<br />
• PV Praktijk Publiciteitstekenen<br />
• Stage<br />
COMPLEMENTAIR GEDEELTE<br />
• PV Praktijk Publiciteitstekenen<br />
GEBRUIKSAANWIJZING<br />
p. 3 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Er werd echter gekozen voor een geïntegreerde benadering, waarbij deze delen<br />
onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Voor de delen die door verschillende leraren<br />
worden behandeld, spreekt het voor zich dat overleg, binnen een vakwerkgroep kunstpubliciteit<br />
cruciaal is. Het is aan de vakwerkgroep accenten te leggen en keuzes te maken<br />
(bijvoorbeeld betreffende de behandeling van de uitbreidingsdoelen), dit te verantwoorden<br />
en de realisatie van de doelstellingen te plannen in het schooljaar. Hierbij kan gebruik<br />
gemaakt worden van een geïntegreerd jaarwerkplan voor <strong>Publiciteitsgrafiek</strong>, waarbij naast<br />
een duidelijke timing wordt aangeduid waar en wanneer welke doelstellingen aan bod<br />
zullen komen. In dit geïntegreerde jaarwerkplan kunnen ook verbanden gelegd worden met<br />
PAV en met de vakoverschrijdende eindtermen.<br />
Dit concept beoogt een dynamische benadering van <strong>Publiciteitsgrafiek</strong>, waarbij overleg en<br />
communicatie onontbeerlijk zijn en waarbij eveneens maximaal kan rekening gehouden<br />
worden met de interessesfeer van de leerlingen. Het spreekt voor zich dat de leerlingen<br />
bepaalde keuzes dan ook mee kunnen sturen. Op deze manier kan een studierichting als<br />
PUBLICITEITSGRAFIEK mee bijdragen tot leerlingenparticipatie op klasniveau.<br />
Visie op de studierichting <strong>Publiciteitsgrafiek</strong><br />
Hierin vindt de leraar een situering van de studierichting <strong>Publiciteitsgrafiek</strong>, de beginsituatie,<br />
het profiel van de leerling.<br />
Algemene doelstellingen<br />
In de algemene doelstellingen staat vermeld welke competenties voor de studierichting<br />
<strong>Publiciteitsgrafiek</strong> gelden. Bijzondere aandacht wordt besteed aan de attitudes.<br />
Algemene didactische en pedagogische wenken<br />
In deze rubriek wordt dieper ingegaan op actuele werkvormen, mogelijke modaliteiten,<br />
profiel van de leraar. Speciale aandacht gaat naar ‘team’ werken.<br />
Minimale materiële vereisten<br />
Hierin staat een opsomming van de benodigde accommodatie en leermiddelen. Deze lijst is<br />
verre van compleet maar kan gezien worden als een starterpakket. Daarbij is het belangrijk<br />
de steeds verdergaande evolutie binnen ICT niet uit het oog verliezen.<br />
Nieuwe media, methoden en toepassingen vinden razendsnel hun weg in de grafische<br />
wereld. Er moet gestreefd worden om zo dicht mogelijk de nieuwe evoluties te volgen.<br />
Specifieke doelstellingen, leerinhouden en didactisch en pedagogische wenken per vak<br />
• De didactische en pedagogische wenken zijn per vak gespecificeerd.<br />
In deze rubriek wordt de beginsituatie geschetst en wordt tevens het leervak gekaderd in<br />
de totaliteit van de opleiding. Bovendien vindt de leraar er hulpmiddelen om de<br />
doelstellingen te bereiken. Het zijn zowel didactische werkvormen, didactisch materiaal,<br />
audiovisuele middelen, …<br />
De wenken zijn een hulp voor de leraar, maar verplichten hem/haar helemaal niet om ze<br />
te volgen. De specifieke doelstellingen zijn zo operationeel mogelijk geformuleerd.<br />
• De basisdoelstellingen (B) moeten door zoveel mogelijk leerlingen bereikt worden.<br />
Zij vormen de criteria die de klassenraad ondermeer zal hanteren bij de eindbeoordeling<br />
van elke leerling. Dit betekent dat bij een juiste oriëntering van de leerling het onderwijs<br />
garant staat voor het bereiken van het vooropgestelde eindresultaat zoals geformuleerd<br />
in de basisdoelstelling. De basisdoelstellingen vormen met andere woorden het<br />
minimumprogramma.<br />
p. 4 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
• De uitbreidingsdoelstellingen (U) zijn verrijking -, extra -, verdieping - of<br />
maximumdoelstellingen. Zij leiden tot gedifferentieerd werken. Niet alle leerlingen kunnen<br />
deze doelstellingen bereiken.<br />
Deze doelstellingen zijn dan ook niet verplicht aan alle leerlingen aan te bieden en<br />
bepalen niet of een leerling al of niet geslaagd is. Zij kunnen wel een aanwijzing zijn voor<br />
de verdere oriëntering van de leerling.<br />
• De leerinhouden worden opgesteld door de leerplancommissie.<br />
Er wordt op gelet dat er een evenwicht is tussen ‘verplichting’ en ‘eigen inbreng’ van de<br />
leraar. De leerplannen van <strong>Provinciaal</strong> <strong>Onderwijs</strong> <strong>Vlaanderen</strong> stellen de doelen centraal.<br />
De geïntegreerde proef<br />
De wijze waarop de geïntegreerde proef kan worden gerealiseerd, wordt in deze rubriek<br />
voorgesteld.<br />
De evaluatie<br />
In deze rubriek vindt de leraar een concept over de wijze waarop hij/zij de beoordeling van<br />
de leerling kan verantwoorden.<br />
De bibliografie<br />
De leraar vindt in de bibliografie een lijst van vaktijdschriften, handboeken, schoolboeken,<br />
handleidingen, standaardwerken, naslagwerken, didactische pakketten,… die hem/haar<br />
kunnen helpen bij het voorbereiden van de lessen of die hij kan gebruiken als didactisch<br />
materiaal.<br />
Besluit<br />
<strong>Provinciaal</strong> <strong>Onderwijs</strong> <strong>Vlaanderen</strong> opteert waar mogelijk voor:<br />
• open leerplannen, met veel ruimte voor de eigen inbreng van het lerarenteam en veel<br />
didactische en pedagogische tips ter ondersteuning;<br />
• een hechte horizontale en verticale samenhang.<br />
p. 5 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
<strong>Publiciteitsgrafiek</strong> – 3 de graad – BSO<br />
BASISVORMING 9<br />
AV Godsdienst/N.C. - Zedenleer 2 2<br />
AV Lichamelijke Opvoeding 2 2<br />
AV PAV 5 5<br />
OPTIONEEL GEDEELTE<br />
LESSENTABEL<br />
Fundamenteel gedeelte 23<br />
KV Waarnemingstekenen 4 4<br />
KV Beeld- en mediacultuur 2 2<br />
TV Publiciteitstekenen 4 4<br />
Computergrafiek<br />
Typografische vormgeving<br />
Publicitaire vormgeving<br />
Ruimtelijke vormgeving<br />
PV Praktijk Publiciteitstekenen 10/11 10<br />
Beeldende middelen<br />
Computergrafiek<br />
Typografische vormgeving<br />
Publicitaire vormgeving<br />
Illustratietechnieken<br />
Grafische technieken<br />
Stage* 0/1 2<br />
TV Toegepaste economie<br />
Bedrijfsbeheer 2 1<br />
Complementair gedeelte 4<br />
AV Frans 1 1<br />
TV Toegepaste economie<br />
Marketing 1 0<br />
PV Praktijk Publiciteitstekenen 2 3<br />
Grafische technieken<br />
Publicitaire vormgeving<br />
* de school kiest zelf of Stage een AV, TV, KV of PV vak wordt; ze kiest ook het vak<br />
waaraan Stage gekoppeld wordt (vb. TV Stage Publiciteitstekenen)<br />
p. 6 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Andere te gebruiken leerplannen<br />
Voor de volgende vakken worden volgende opgegeven leerplannen gebruikt in combinatie<br />
met dit leerplan.<br />
BASISVORMING<br />
AV Lichamelijke Opvoeding OVSG: O/2/2004/225<br />
AV PAV POV: 2002/4//4/A//1/III//D<br />
OPTIONEEL GEDEELTE<br />
Fundamenteel gedeelte<br />
TV Toegepaste economie<br />
Bedrijfsbeheer OVSG: O/2/2005/386<br />
Bij het verschijnen van nieuwe leerplannen, moet deze lijst worden aangepast. Steeds<br />
worden de laatst goedgekeurde leerplannen voor deze vakken gebruikt.<br />
p. 7 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Basisreferentiekader<br />
Het basisreferentiekader van waaruit onderwijs wordt verstrekt, vinden we terug in het<br />
pedagogisch project. Dit is het geheel van onderwijskundige en opvoedkundige<br />
uitgangspunten die vanuit een bepaald mens - en wereldbeeld door de inrichtende macht<br />
worden vastgelegd.<br />
Door de ondertekening van de Gemeenschappelijke Verklaring betreffende een non -<br />
discriminatiebeleid in het onderwijs en het onderschrijven van de Standpuntbepaling<br />
<strong>Provinciaal</strong> <strong>Onderwijs</strong> <strong>Vlaanderen</strong> in het kader van de opvolging van het Verdrag<br />
betreffende de Rechten van het Kind vormen volgende inhoudelijke principes een rode<br />
draad in het pedagogische project van elke inrichtende macht van het provinciaal<br />
onderwijs:<br />
• het provinciaal onderwijs is open onderwijs, toegankelijk voor iedereen, vertrekkend<br />
vanuit de idee van een pluralistische samenleving, waarbij mensen met verschillende<br />
overtuigingen en achtergronden met elkaar positief kunnen omgaan, zonder daarom<br />
hun identiteit te verliezen;<br />
• het provinciaal onderwijs is gericht op de maximale ontplooiing van de persoonlijkheid,<br />
talenten en ontwikkelingskansen van alle leerlingen en op de voorbereiding van een<br />
beroepsleven;<br />
• het provinciaal onderwijs is gericht op het bijbrengen van eerbied voor de rechten van<br />
de mens en op het beleven en toepassen van mensenrechten in de geest van de<br />
Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en inzonderheid het Verdrag inzake<br />
de Rechten van het Kind. Jongeren worden, ongeacht de capaciteiten waarover ze<br />
beschikken, erkend als medeburgers en worden aangesproken om verantwoordelijkheid<br />
op te nemen voor en mee vorm te geven aan de kwaliteit van (het leven op) de school.<br />
Geënt op de basisbeginselen van het pedagogische project stuurt de school haar<br />
onderwijskundig en opvoedkundig beleid en formuleert ze haar schoolvisie.<br />
In de schoolvisie expliciteert de school haar pedagogisch referentiekader in de vorm van<br />
concrete opvoedingsdoelen, waarden en normen en beschrijft ze hoe ze haar<br />
socialisatieopdracht wil realiseren.<br />
De schoolvisie vormt de basis voor schoolwerkplanontwikkeling.<br />
Ontwikkelingsbegeleiding<br />
VISIE OP ONDERWIJS<br />
Ontwikkelingsbegeleiding omvat alle lesgebonden en lesoverstijgende onderwijsactiviteiten<br />
en/of methodes die gericht zijn op waardensocialisatie.<br />
Aandacht gaat hierbij zowel uit naar leerlinggerichte activiteiten als naar het scheppen van<br />
randvoorwaarden voor een leefbare school en schoolomgeving voor alle participanten.<br />
p. 8 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
In een school is het bijvoorbeeld onmogelijk om gezondheidszorg en gezondheidseducatie<br />
van elkaar te scheiden omdat de organisatie van de zorg het eerste element van de<br />
opvoeding is én een basisvoorwaarde voor de kwaliteit van de opvoeding. Dezelfde<br />
redenering geldt voor alle andere educatievormen.<br />
Hiertoe rekenen we:<br />
• relatiebekwaamheid en sociale vaardigheden<br />
We verwijzen hiervoor naar de vakoverschrijdende eindtermen “sociale vaardigheden”.<br />
Bijvoorbeeld het organiseren van kennismakingsdagen, klasactiviteiten gericht op leren<br />
samenwerken,…<br />
• gezondheidseducatie<br />
Bijvoorbeeld het uitwerken van een gezondheid - en/of drugbeleid op school, het<br />
veiligheidsbeleid op school, het organiseren van activiteiten rond ‘gezonde voeding’,<br />
‘roken’,…<br />
We verwijzen naar de vakoverschrijdende eindtermen ‘gezondheidseducatie’.<br />
• opvoeden tot burgerzin<br />
Bijvoorbeeld het oprichten van een leerlingenraad, leerlingen betrekken bij de<br />
herinrichting van de speelplaats, leerlingen inzicht bijbrengen in de werking van het<br />
provinciebestuur, maatschappelijke dienstverlening, wereldburgerschap… We verwijzen<br />
naar de vakoverschrijdende eindtermen ‘opvoeden tot burgerzin’.<br />
• milieueducatie<br />
Bijvoorbeeld meewerken aan een project op school waarbij afval gesorteerd wordt,<br />
bereid zijn om de groene omgeving rond de school te respecteren, een actie met de<br />
leerlingenraad ondernemen om water- en warmteverspilling tegen te gaan, activiteiten<br />
rond natuur- en milieubeleid,… Ook verkeerseducatie bijvoorbeeld het verkennen van de<br />
verkeerssituatie rondom de school, het meewerken aan een schoolvervoersplan kan aan<br />
bod komen. Deze educatievorm vindt men beschreven bij de vakoverschrijdende<br />
eindtermen ‘milieueducatie’.<br />
• leren leren<br />
Het doel van leren op school is in de eerste plaats het leerproces en niet het cijfer.<br />
Leerkrachten moedigen hun leerlingen aan om te slagen en begeleiden hen bij dit<br />
proces. We verwijzen hier naar de vakoverschrijdende eindtermen ‘leren leren’.<br />
• interculturele vorming<br />
Bij de vorming van interculturele competentie gaat het om inzichten, vaardigheden en<br />
houdingen die integraal deel uitmaken van een sociaalvaardige houding en die we<br />
nastreven bij de leerlingen en bij onszelf om beter in onze multiculturele samenleving te<br />
kunnen functioneren evenals in de context van internationalisering.<br />
• culturele en esthetische vorming<br />
Voor veel leerlingen is de school de enige introductie in de culturele wereld. Deze<br />
leerlingen dienen in hun leerplichtonderwijs kennis te maken met cultuur en een basis op<br />
te bouwen die hen levenslang mogelijkheden biedt voor verdere ontwikkeling.<br />
Cultuur als instrument speelt een rol bij het verwezenlijken van brede vormingsdoelen als<br />
sociale cohesie, tolerantie en maatschappelijke betrokkenheid.<br />
We verwijzen naar de vakoverschrijdende eindtermen ‘muzisch-creatieve vorming’ en<br />
moedigen het organiseren van culturele activiteiten op school-en klasniveau aan.<br />
p. 9 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Algemene visie<br />
VISIE OP DE STUDIERICHTING<br />
PUBLICITEITSGRAFIEK<br />
<strong>Publiciteitsgrafiek</strong> is een beroepssecundaire studierichting die de taak heeft de leerlingen<br />
voor te bereiden op het adequaat functioneren in het beroepsleven en richt zich op de<br />
totale persoonlijkheid van elk van zijn leerlingen. De aanpak is sterk geïntegreerd. De brede<br />
basisvorming en de specifieke vorming voor het beroepsdomein staan in voortdurende<br />
wisselwerking.<br />
Project Algemene Vakken aangebracht op een geëigende, geëngageerde manier, vanuit<br />
de leefwereld van de leerlingen, leunt aan bij hun concrete en praktische ervaring.<br />
De beroepsgerichte vakken worden op een concrete en aangepaste manier aangebracht.<br />
De voortdurende contacten met het bedrijfsleven maakt dat de opleiding steeds up-to-date<br />
is.<br />
Dit houdt in dat de klemtonen moeten liggen op:<br />
• het verwerven van technieken en vakkennis;<br />
• het ordenen en adequaat hanteren van deze kennis;<br />
• het creatief toepassen van verworven technieken.<br />
Concreet voor de leerlingen betekent dit dat zij getraind worden op:<br />
• het aanleren van een gestructureerde werkmethode;<br />
• een grondige analyse van de opdracht;<br />
• een kritische kijk op de verschillende oplossingstechnieken;<br />
• een kritische kijk op de vooropgestelde oplossingen;<br />
• het oefenen in het maken van een duidelijk en verzorgd resultaat;<br />
• het gebruik en toepassing van de nieuwste productietechnieken;<br />
• het aanleren en gebruiken van de juiste vakterminologie;<br />
• het creatief uitwerken van fictieve en reële opdrachten.<br />
Bij het verwerven van concrete technieken en vaardigheden worden de leerlingen<br />
voortdurend bijgestuurd volgens de nieuwste productieprocessen in het beroepsleven. De<br />
leerling ontwikkelt op deze manier zijn artistieke vaardigheid om op adequate manier te<br />
functioneren in het beroepsleven.<br />
De technische en esthetische bagage die nodig is voor een specifieke initiatie dient verder te<br />
worden bijgebracht. Daarnaast zijn begrippen zoals orde, efficiëntie, respect voor materiaal<br />
en producten, kwaliteitsnormen, inzicht in de psychologie en het doel van de reclame,<br />
creativiteit, originaliteit, discipline, trendgevoeligheid, stressbestendigheid en het aanvaarden<br />
van kritiek geen holle woorden.<br />
Centraal staat de verdere ontplooiing van de eigen mogelijkheden, niet alleen op praktisch,<br />
maar ook op ethisch vlak. Het is namelijk de bedoeling de leerlingen belangstelling bij te<br />
brengen voor het beroep en de evolutie ervan, evenals interesse voor hun omgeving en<br />
leefwereld.<br />
p. 10 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Beginsituatie en leerlingenkenmerken<br />
De leerlingen van de tweede graad van het Beroepsonderwijs kregen een brede basis en<br />
gaan zich nu specialiseren, zodat dat zij kunnen tewerkgesteld worden in de grafische sector,<br />
als ontwerper, uitvoerder, e.d.<br />
Er is een belangrijke instroom uit andere basisopties. Daarom kan de leerkracht te maken<br />
krijgen met een vrij heterogene leerlingengroep.<br />
Men moet er echter vanuit gaan dat:<br />
1. de leerling notie heeft van<br />
• basisalfabetten;<br />
• verschillende tekentechnieken, schildertechnieken en kleurtechnieken;<br />
• ‘basic’ kunstgeschiedkundige achtergrond;<br />
• basisbegrippen van de kleurenleer;<br />
• tekenen van ruimtelijke vormen en lichamen naar waarneming;<br />
2. de leerling in staat is om<br />
• verzorgd en keurig te werken;<br />
• kleine projecten zelfstandig en volledig te verwerken;<br />
3. de leerling<br />
• graag beeldend bezig is en duidelijke voorliefde heeft voor tekenen en werken met<br />
materialen;<br />
• over een goede fijne motoriek beschikt.<br />
Profiel van de leerlingen<br />
De studierichting <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> is aangewezen voor de jongeren die graag beeldend<br />
bezig zijn, maar niet uitsluitend voor de creatieve scheppende benadering. De interesse gaat<br />
meer uit naar de boeiende concrete toepassingen vooral naar de domeinen die gericht zijn<br />
naar uitwerking van beeldende communicatie en technische vaardigheden.<br />
Een Publiciteitsleerling moet<br />
• leergierig zijn over het vak, vakterminologie en technische ontwikkelingen binnen de<br />
sector;<br />
• graag handelen en creatief bezig zijn; vandaar dat de toepassingen uit publiciteit graag<br />
worden omgezet in realisaties;<br />
• in staat zijn aan een hoog tempo te werken;<br />
• aandacht hebben voor kunst - en cultuur, voor de laatste nieuwe trends in de<br />
communicatiewereld;<br />
• ordelijk en nauwkeurig kunnen werken en een duidelijke voorliefde voor tekenen en<br />
werken met materialen hebben;<br />
• bereid zijn zich te specialiseren zodat hij/zij tewerkgesteld kan worden in de grafische<br />
sector;<br />
• respect hebben voor materiaal en producten;<br />
• oog hebben voor kwaliteitsnormen;<br />
• origineel werken en trendgevoelig zijn;<br />
• stressbestendig zijn en kritiek kunnen aanvaarden;<br />
• tegen een hoog tempo kunnen werken.<br />
p. 11 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
ALGEMENE DOELSTELLINGEN<br />
De derde graad publiciteitsgrafiek leidt naar een volwaardige opleiding als<br />
publiciteitstekenaar, een stijlvol en creatief beroep voor mensen met gevoel voor<br />
schoonheid en afwerking.<br />
Deze afdeling biedt een volledig programma met doelgerichte praktijkvakken en een<br />
verdere verfijning van de algemene vorming. Via reproductietechnieken, illustratiemethodes<br />
en artistiek en digitaal tekenen komen we tot een zowel technisch als creatief verantwoord<br />
resultaat.<br />
Centraal staat de verdere ontplooiing van de eigen mogelijkheden, niet alleen op praktisch,<br />
maar ook op ethisch vlak. Het is namelijk de bedoeling de leerlingen belangstelling bij te<br />
brengen voor het beroep en de evolutie ervan, evenals interesse voor hun omgeving en<br />
leefwereld.<br />
De aanpak is sterk geïntegreerd. De brede basisvorming en de specifieke vorming voor het<br />
beroepsdomein staan in voortdurende wisselwerking.<br />
Algemene vakken, aangebracht op een geëigende, geëngageerde manier, vanuit de<br />
leefwereld van de leerlingen, leunen aan bij hun concrete en praktische ervaring.<br />
De vakken van het fundamenteel gedeelte worden op een concrete en aangepaste manier<br />
aangebracht. De voortdurende contacten met het bedrijfsleven maakt dat de opleiding<br />
steeds up-to-date is.<br />
Dit houdt in dat de klemtonen moeten liggen op<br />
• het verwerven van technieken en vakkennis;<br />
• het ordenen en adequaat hanteren van deze kennis;<br />
• het creatief toepassen van verworven technieken.<br />
Concreet voor de leerlingen betekent dit dat zij getraind worden op<br />
• het aanleren van een gestructureerde werkmethode;<br />
• een grondige analyse van de opdracht;<br />
• een kritische kijk op technische oplossingen;<br />
• een kritische kijk op de gekozen oplossingen;<br />
• het oefenen in het maken van een duidelijk en verzorgd resultaat;<br />
• het gebruik en toepassing van de nieuwste productietechnieken;<br />
• het aanleren en gebruiken van de juiste vakterminologie;<br />
• het creatief uitwerken van fictieve opdrachten.<br />
Het vormingsproces steunt op een heel bijzondere relatie leerling-leraar.<br />
De pedagogisch-artistieke begeleiding maakt een doorgedreven individuele begeleiding<br />
van de leerling noodzakelijk.<br />
p. 12 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Bij het verwerven van concrete technieken en vaardigheden wordt er voortdurend<br />
bijgestuurd volgens de actuele productieprocessen in het beroepsleven en moet de school<br />
ernaar streven om de nieuwe technieken in huis te hebben zodat de opleiding steeds up-todate<br />
blijft en zodat de leerling op deze manier zijn technische vaardigheid om op adequate<br />
manier te functioneren in het beroepsleven ontwikkeld.<br />
De leerlingen krijgen inzicht in grafische, typografische en illustratieve en digitale technieken,<br />
die bij het uitvoeren van begrensde en realiteitsgerichte opdrachten worden gebruikt.<br />
p. 13 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
ALGEMENE PEDAGOGISCHE EN<br />
DIDACTISCHE WENKEN<br />
De BSO - studierichting ‘<strong>Publiciteitsgrafiek</strong>’ vergt van de leerkracht:<br />
• een up-to-date-vakkennis en een eigen pedagogisch-didactische aanpak;<br />
• een grote dosis enthousiasme, motivatie en geduld, gecombineerd met geloof in de<br />
mogelijkheden en het kunnen van deze leerlingen.<br />
De leerlingen worden het best gediend met een efficiënte, overzichtelijke en stapsgewijze<br />
aanpak in duidelijk omschreven werkfasen, waarbij de nadruk gelegd wordt op het doen,<br />
het denken met de handen, op aangepast uitvoerend werk.<br />
Theorie en praktijk moeten op elkaar afgestemd zijn en in voortdurende wisselwerking staan.<br />
De keuze van de opdrachten staat steeds in functie van de evoluties en de heersende<br />
trends.<br />
De atelierleerkracht werkt vakoverschrijdend met andere leerkrachten van de studierichting.<br />
De leerkracht legt gedurende de begeleiding onder meer de nadruk op de verantwoorde<br />
keuze van materiaal, een efficiënte werkorganisatie, geregelde zelfevaluatie, precisie en<br />
orde.<br />
Het vak Publiciteitstekenen vereist een ruim en aangepast lokaal met voldoende<br />
ruimte voor de verschillende activiteiten.<br />
De mogelijkheid wordt voorzien om eventueel te werken in een open atelier waar de<br />
verschillende disciplines van de opleiding aan bod komen en waar de verschillende<br />
specialisten ter zake aanwezig zijn al dan niet met een andere klasgroep. Informatie, hulp en<br />
begeleiding kan gebeuren over de verschillende klasgroepen en over de verschillende<br />
disciplines heen.<br />
Dit geeft ook de mogelijkheid projecten over de gehele graad te spreiden en samenwerking<br />
in teamverband te bevorderen.<br />
In het leerprogramma vindt de technische verwerking (leerprogramma TV) zijn uitwerking en<br />
realisatie in de praktische verwerking (leerprogramma PV). Het is dan ook vanzelfsprekend<br />
dat (de onderdelen van) deze vakken (TV en PV van dezelfde discipline) door één leraar<br />
gegeven wordt. Dit garandeert dat het theoretische gedeelte volledig geïntegreerd wordt in<br />
de praktijk.<br />
Door de grootte van de leerlingengroepen te beperken is het mogelijk om actieve<br />
werkvormen toe te passen en ervaringsgericht werken.<br />
p. 14 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Tips<br />
- bezoeken bij kunstenaars, aan tentoonstellingen en aan bedrijven zijn een nuttige<br />
aanvulling van de theoretische en praktische lessen;<br />
- vertrekken vanuit de concrete leefwereld van de leerlingen; hiervoor de lessen constant<br />
illustreren met voorbeelden en realisaties;<br />
- voor de instromers zorgen door:<br />
samenstellen van een zelfstudiepakket;<br />
werken in duo’s;<br />
gebruik van interne differentiatie.<br />
Mogelijke werkfasen<br />
• studie van het gegeven:<br />
men moet weten waarover het gaat;<br />
het gegeven moet naar inhoud grondig worden bestudeerd.<br />
• studie van de doelgroep:<br />
wie is de doelgroep?<br />
wat wil men bereiken bij die specifieke doelgroep?<br />
wat verwacht die specifieke doelgroep van het te promoten product, de publicitaire<br />
realisatie…<br />
• voorontwerpen:<br />
aftasten van de verschillende mogelijkheden;<br />
vorm en stijl in functie van de doelgroep;<br />
keuze van de techniek in relatie tot vorm en inhoud;<br />
ontwerp met alle elementen in relatie met elkaar (beeld, tekst, kleur).<br />
• eigenlijke uitvoering<br />
Werkmap<br />
De leerling legt een werkmap aan. In de leerlingenmap vindt men o.a.:<br />
• omschrijving van de opdrachten;<br />
• beoordelingscriteria van de opdrachten;<br />
• theoretische toelichting: verklaring van woorden en/of begrippen en cursussen;<br />
• documentatie en illustraties i.v.m. de opdrachten;<br />
• voorstudies en voorbeelden;<br />
• een kopij van de evaluatiefiche per opdracht.<br />
Opdrachtenmap<br />
Er wordt hoofdzakelijk gewerkt in projecten waar zo veel mogelijk verschillende disciplines<br />
aan bod komen. Daarom is werken met opdrachtenbundels aangewezen. Hierin staat<br />
duidelijk vermeld:<br />
• de omschrijving van de opdracht,<br />
• evaluatiecriteria,<br />
• deadlines,<br />
• aanvullende algemene informatie.<br />
p. 15 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Schetsboek<br />
Het nut van een schetsboek mag zeker niet onderschat worden. Leerlingen moeten vaak<br />
ontwerpen maken voor het uitvoeren van een opdracht. Deze schetsen kunnen hierin<br />
gemaakt worden en blijven zo verzameld. Het kan een jaarevaluatie vergemakkelijken en<br />
het kan stimulerend werken voor een leerling die zijn vorderingen kan opvolgen.<br />
Mogelijke projecten<br />
• een reclamecampagne bedenken van ontwerp tot uitvoering;<br />
• een huisstijl ontwerpen van logo tot huisstijl en 3D verwerking van logo;<br />
• een illustratie laten maken met een bepaalde techniek, digitaliseren en lay-outen tot een<br />
kinderboekje;<br />
• foto’s laten inscannen over een bepaald onderwerp, teksten bijplaatsen in een juiste layout<br />
en verwerken tot een advertentie;<br />
• een nieuw product aanprijzen via een brochure en display;<br />
• …<br />
p. 16 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Atelier<br />
Het vak Publiciteitstekenen vereist een ruim en aangepast lokaal met voldoende<br />
ruimte voor de verschillende activiteiten.<br />
De mogelijkheid om eventueel te werken in een open atelier waar de verschillende<br />
disciplines van de opleiding aan bod komen en waar de verschillende specialisten ter zake<br />
aanwezig zijn al dan niet met een andere klasgroep, is belangrijk. Informatie, hulp en<br />
begeleiding kan gebeuren over de verschillende klasgroepen en over de verschillende<br />
disciplines heen.<br />
1. Algemeen werkgedeelte<br />
• werktafels en polyvalente stoelen,<br />
• warm en koud water,<br />
• lichtbak,<br />
• fotokopieermachine is wenselijk,<br />
• optische vergroter,<br />
• voldoende natuurlijke lichtinval,<br />
• degelijke kunstverlichting en verluchting,<br />
• mogelijkheid om handen te wassen,<br />
• opbergmogelijkheid,<br />
• voldoende aflegvlakken,<br />
• verschillende soorten papier en karton,<br />
• markers en markerpapier,<br />
• tekenmateriaal,<br />
• snijmateriaal,<br />
• vakliteratuur (boeken, CD-ROM’s,…).<br />
2. Specifieke werkgedeelten<br />
A. Digitaal werkgedeelte<br />
MINIMALE MATERIËLE VEREISTEN<br />
Het is nodig om over een degelijk uitgerust computerlokaal te beschikken met een<br />
realistische link naar de bedrijfswereld. Het is echter onmogelijk om binnen een leerplan een<br />
blijvende accommodatie vast te leggen.<br />
De uitbouw van de ICT-infrastructuur gebeurt systematisch en beredeneerd.<br />
Het is noodzakelijk flexibiliteit te voorzien om te kunnen evolueren binnen de ICT-grafische<br />
sector.<br />
p. 17 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Hardware:<br />
• een uniform computerpark in netwerk bij voorkeur met internetaansluiting (Macintosh-of<br />
PC-systemen);<br />
• flatbedscanner;<br />
• cd (re)writers;<br />
• mogelijkheid om data op te slaan op een extern medium;<br />
• printer A3, eventueel plotter (met de nodige inkt en verschillende soorten papier);<br />
• digitale fotocamera.<br />
Softwareprogramma’s voor multimediale toepassingen:<br />
• vectoriëel grafisch programma;<br />
• pixelgestuurd grafisch programma;<br />
• opmaakprogramma.<br />
B. Grafisch werkgedeelte (manueel)<br />
• drukmateriaal: zeeframen, linoplaten, etsplaatsen, drukinkten, verf,… ;<br />
• verschillende soorten papier;<br />
• droogrek;<br />
• snijtafel;<br />
• spoelmogelijkheid in het lokaal zelf.<br />
C. Illustratief gedeelte<br />
• afhankelijk van de gekozen thema’s wordt het nodige materiaal voorzien, pastel, verf,<br />
stiften, kleurpotloden,… ;<br />
• verschillende soorten papier;<br />
• vakliteratuur.<br />
D. Waarnemingstekenen<br />
• verlichting, verplaatsbare spots;<br />
• verduistering van het lokaal;<br />
• podia;<br />
• een ruime tafel per leerling;<br />
• een verstelbare lamp per leerling;<br />
• documentatiemateriaal;<br />
• zuivere geometrische vormen (bol, kubus,…) en andere vormen (appel, hand, hoofd,…)<br />
in gips, hout of polyester;<br />
• tekenpapier, karton;<br />
• tekenmateriaal, (kleur)potloden, stiften, contikrijt, houtskool, penselen, pennen, markers,<br />
verven (plakkaatverf, acrylverf, …), inkten, enz.;<br />
• lavabo met warm en koud water;<br />
• tekenezels en –planken;<br />
• ladekasten.<br />
p. 18 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
SPECIFIEKE DOELSTELLINGEN,<br />
LEERINHOUDEN,<br />
PEDAGOGISCHE EN DIDACTISCHE<br />
WENKEN<br />
p. 19 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Fundamenteel gedeelte<br />
KV WAARNEMINGSTEKENEN<br />
KV Waarnemingstekenen 4 4<br />
Didactische en pedagogische wenken<br />
In het eerste jaar van de derde graad komen verder uitgewerkte basismodellen aan bod en<br />
wordt de detailweergave meer uitgediept. Deze basismodellen vormen een laatste stap<br />
naar voorwerpen uit de handel of de natuur.<br />
Men kan van een leerling van het eerste jaar van de derde graad verwachten dat hij, bij de<br />
beginsituatie, de waarneming-en weergavetechniek beheerst, zodat er energie vrijkomt die<br />
kan besteed worden aan het verder ontwikkelen van een persoonlijk tekenschrift.<br />
Het is ook belangrijk dat de leerlingen zich een plastisch vocabularium eigen maken. Het<br />
leren evalueren, argumenteren en voorstellen formuleren zal aanzetten tot selectief<br />
nadenken over de activiteiten en de resultaten. Het betreft een attitude die hen in staat<br />
moet stellen hun evoluerende ideeën te verwoorden.<br />
In het kader van de persoonlijke vorming zullen diverse attitudes en werkmethoden worden<br />
aangeleerd als zijn<br />
• zin voor presentatie;<br />
• zin voor orde en netheid;<br />
• zelfkritiek;<br />
• aanleggen van een documentatiemap;<br />
• aanleggen van een schetsboek,…<br />
De leerkracht moet fungeren als volwaardig professioneel identificatiemodel zowel op<br />
technisch, artistiek als op didactisch vlak. Men moet erin slagen een positief creatief klimaat<br />
te scheppen waarin leerlingen de intentie hebben om beeldend, creatief en technisch bezig<br />
te zijn.<br />
Algemene principes kunnen dit in de hand werken:<br />
• combinatie van discipline en creatieve oefeningen stimuleren;<br />
• geen te lange oefeningen, maar met veel variatie en vakoverschrijdend;<br />
• technisch aspect niet verwaarlozen;<br />
• individualisatie;<br />
• leergesprek;<br />
• thematisch onderricht en projecten uitwerken;<br />
• uitgaan van de leefwereld en interessesfeer van de leerlingen;<br />
• zelfactualisatieprincipe.<br />
p. 20 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Voor een optimaal functioneren van dit leerplan zijn volgende vereisten onontbeerlijk:<br />
• een vast lokaal met bord;<br />
• voldoende materiaal en materieel voor leerlingen en leraars;<br />
• audiovisuele middelen;<br />
• modellen in gips of andere materialen;<br />
• individueel tafellicht ( om schaduwweergave te tekenen op elke bank);<br />
• goede verlichting en verplaatsbare spots;<br />
• houten tekenplanken;<br />
• sokkels op verschillende hoogten;<br />
• podium;<br />
• voldoende bergingsruimte;<br />
• schildersezels;<br />
• ruimte voor een bibliotheek.<br />
De opleiding zal steeds zo nauw mogelijk aanleunen bij de realiteit van het beroep en zo<br />
zullen de leerlingen het belang van de studies gemakkelijker inzien.<br />
De klasindeling moet vooral de mogelijk bieden om zowel individueel kleine voorwerpen als<br />
klassikaal grotere voorwerpen te laten natekenen.<br />
Het programma is een methodische en logische voortzetting van de tweede graad. Hierbij<br />
zal echter wel rekening moeten gehouden worden met de instroom van nieuwe leerlingen: zij<br />
zullen de gelegenheid moeten krijgen zich in de leerstof in te werken zodat zij progressief<br />
gelijke tred kunnen houden met de anderen. Het is dus wel belangrijk de essentiële<br />
vaardigheden en aspecten van waarnemingstekenen te herhalen, maar in een sneller<br />
tempo.<br />
Voorwerpen en modellen worden zo gekozen dat duidelijk verwezen kan worden naar de<br />
leerstof van de voorgaande jaren. Het is aan te raden in de eerste helft van het schooljaar<br />
nog redelijk grote modellen te kiezen waarvan opzet en verhoudingen nog methodisch<br />
kunnen vergeleken worden en later te groeien naar kleinere modellen waarbij het geoefend<br />
oog zich verder kan ontwikkelen.<br />
Bij ‘toegepast figuurtekenen’ is het nodige beeldmateriaal onontbeerlijk: toepassingen in de<br />
reclame, film,… moeten zorgen voor de passende begeleiding. Een map samenstellen met<br />
de schetsen van verschillende kunstenaars is hier ook een optie.<br />
Denk aan demonstraties met verschillende dragers en materialen en benadruk het<br />
onderhoud ervan. Verschillende meet-en vergelijkingsmethoden onderrichten is<br />
aangewezen. De leerlingen moeten immers correct en artistiek een figuur kunnen<br />
weergeven.<br />
Overleg en samenwerking met andere vakken is ook hier nuttig en te adviseren : vb. de<br />
figuren verwerken in een reclameposter, foto, affiches voor lingerie, fotomateriaal, …<br />
p. 21 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Het is vanzelfsprekend dat materieel-en materiaalkennis bij elk onderdeel van de leerstof aan<br />
bod komt:<br />
• grafietpotloden<br />
• kleurpotloden<br />
• pastelpotloden<br />
• aquarelpotloden<br />
• plakkaatverf<br />
• dekkende en transparante inkten en verven<br />
• conté<br />
• sanguine<br />
• houtskool<br />
• negro<br />
• pastelkrijt (soft en olie)<br />
• olieverf<br />
• alcoholstiften en andere stiften vb. Pantone<br />
• onderhoud<br />
• verschillende papiersoorten en verschillende formaten van papier<br />
• verschillende pennen: profileerpen , rietpen,…<br />
Het leren zien en herleiden van de modellen tot de essentiële basisvormen is een vereiste die<br />
van de leerling mag verwacht worden.<br />
Herleiden tot<br />
• rechthoek, balk<br />
• vierkant, kubus<br />
• cirkel, cilinder<br />
• kegel<br />
• samengestelde meetkundige vormen<br />
Bij de behandeling van de mogelijke modellen en onderwerpen wordt verstaan dat ze zowel<br />
afzonderlijk als in samenstelling getekend worden: vb. koffiekan, theepot, koffiemolen,<br />
nachtlamp, kandelaar, strijkbout, allerhande gereedschap, rolschaatsen, schoenen en<br />
laarzen, verpakkingen, muziekinstrumenten, fototoestel, groenten en fruit, onderdelen van<br />
machines e.a.<br />
Het is belangrijk de leerlingen duidelijk perspectivische vervormingen van lijnen en vlakken te<br />
laten waarnemen.<br />
De voorwerpen worden best geplaatst onder voldoende licht (individueel tafellicht voor<br />
kleine voorwerpen, spots of anderen gerichte belichting voor grotere voorwerpen) om zo<br />
een optimaal licht-en schaduweffect te bekomen.<br />
Het model moet een duidelijk vereenvoudigd beeld geven van het voorwerp uit de<br />
dagelijkse omgeving of uit de handel.<br />
Aangezien de opzet van richtingen en verhoudingen methodisch gebeurt (vb. met priem of<br />
zoeker ) is het belangrijk dat de modellen een redelijke grootte hebben.<br />
Uiteraard is coördinatie met andere vakken noodzakelijk vb.: Illustratietechnieken (airbrush),<br />
Publicitaire vormgeving en Grafische technieken, of andere publicitair gerichte vakken.<br />
Voor de leerlingen met een ruimere basiskennis kunnen de oefeningen ingewikkelder of iets<br />
meer uitgebreid worden.<br />
Niet enkel streng meetkundige vormen moeten aan bod komen, maar ook organische<br />
vormen zijn vaak interessant om te verwerken.<br />
Afstand tussen model en tekenaar moet aangepast worden naargelang de grootte van het<br />
te tekenen object(en).<br />
p. 22 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
3de graad Beroeps Secundair<br />
<strong>Onderwijs</strong><br />
<strong>Publiciteitsgrafiek</strong><br />
KV WAARNEMINGSTEKENEN<br />
Specifieke leerplandoelstellingen B/U Leerinhouden<br />
1. NATUURTEKENEN<br />
Weten wat ‘waarnemingstekenen’ inhoudt. B 1. Inleiding<br />
Materieel en materiaal kennen en kunnen gebruiken.<br />
Basisvormen herkennen.<br />
Meetkundige vormen kunnen toepassen.<br />
- begrip<br />
- doel<br />
- nut<br />
B 2. Materiaal en materieel<br />
- grafietpotlood<br />
- kleurpotloden<br />
- pastelpotloden<br />
- aquarelpotloden<br />
- plakkaatverf<br />
- conté<br />
- vergroter<br />
- onderhoud<br />
-…<br />
B 3. Waarnemingsperspectief<br />
B schaduwen in basistechniek:<br />
- één grijswaarde<br />
p. 23 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> KV Waarnemingstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Eenvoudige structuren kunnen weergeven.<br />
Licht- en schaduwwerking kunnen weergeven op een voorwerp. B - drie grijswaarden<br />
- uitgebreid palet aan grijswaarden<br />
Licht- en schaduwwerking kunnen weergeven op een voorwerp in kleur.<br />
Ellipsen kunnen tekenen en toepassen in een opdracht.<br />
Structuren in kleur kunnen weergeven.<br />
Objecten zeer reëel kunnen weergeven.<br />
2. WAARNEMINGSTEKENEN<br />
Gericht kunnen waarnemen en tekenmethoden spontaan kunnen<br />
toepassen.<br />
De functionele en expressieve mogelijkheden van de lijn spontaan kunnen<br />
toepassen<br />
Functionele aspecten (relatie tussen lijn-drager-tekenmateriaal-techniek)<br />
kunnen toepassen.<br />
p. 24 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> KV Waarnemingstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong><br />
B<br />
B 4. Schaduwen volgens aangegeven techniek<br />
- aquareltechniek<br />
- kleurpotloden<br />
B - cirkels in perspectief<br />
B 5. Materieweergave<br />
B 6. Observatietekenen<br />
B 1. Waarnemen<br />
- blind contourtekenen<br />
- gemodificeerd contourtekenen<br />
- positieve en negatieve ruimten<br />
- analyserend tekenen<br />
- meten en schatten van afstanden, verhoudingen, hoeken en<br />
richtingen<br />
B 2. De lijn<br />
B - Functionele aspecten:<br />
constructie en/of hulplijn<br />
contourlijn<br />
lijncombinaties in functie van tonen, rondingen, reliëf, richting,<br />
beweging, texturen,…
Expressieve aspecten kunnen toepassen.<br />
De fundamentele opbouw van een opstelling kunnen ontdekken en<br />
eigenhandig samenstellen.<br />
Het evenwicht tussen de elementen kunnen zien.<br />
Een effect door plaatsing kunnen ontdekken.<br />
De invloed van de belichting kunnen waarnemen.<br />
Een evenwichtige bladschikking kunnen bekomen.<br />
Basisbegrippen van compositie kunnen hanteren.<br />
B - Expressieve aspecten:<br />
persoonlijke interpretatie van lijnkarakter en vlakvulling<br />
B 3. Compositie<br />
p. 25 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> KV Waarnemingstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong><br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B - richting<br />
- beweging<br />
- spanning<br />
- schema’s:<br />
symmetrisch<br />
assymetrisch<br />
horizontaal<br />
verticaal<br />
centraal<br />
Op een plat vlak spontaan diepte kunnen suggereren. B 4. Dieptewerking en perspectief<br />
- planvorming<br />
- verkleining en vervaging van vormen op de achtergrond<br />
- detaillering van vormen op de voorgrond<br />
- atmosferisch perspectief<br />
- contrastwerking tussen vormen, kleuren,…<br />
- verkorting van vormen
De wetten van perspectief kunnen beheersen. B 5. Perspectief<br />
Lineaire en picturale ruimtesuggestie kunnen toepassen.<br />
Licht- en schaduwstudies kunnen toepassen<br />
De relatie tussen de lichtbronnen, het onderwerp en de gezichtshoek<br />
kunnen variëren.<br />
- van verschillende volumes<br />
- stillevens<br />
- monumentale stukken: landschap, stadszicht, ruimte, decors,…<br />
- doorzichtige en ondoorzichtige volumes<br />
B 6. Ruimtesuggestie<br />
- weergave van drapering: loshangend, ingekneld<br />
- differentiatie van materialen<br />
- weergave van aard en materiaal<br />
B 7. Licht en schaduw<br />
Verschillende schaduwtechnieken en materialen kunnen verwerken. B - grafietpotloden<br />
- kleurpotloden<br />
- pastelpotloden<br />
- olieverf<br />
- Pantone stiften<br />
- …<br />
Sfeer kunnen scheppen in een tekening.<br />
Door middel van licht en schaduw ruimtelijke illusie kunnen weergeven.<br />
Licht en schaduwstudies persoonlijk kunnen toepassen.<br />
- soorten schaduwen: eigen schaduw, slagschaduw,…<br />
- soorten licht: tegenlicht, reflectie,…<br />
- toonwaarden: contrasten, wazig, scherp, overgangen,…<br />
p. 26 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> KV Waarnemingstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong><br />
B<br />
B<br />
B - visie<br />
- gemoedstoestanden<br />
- belevingen<br />
- goedgeplaatste accenten
Kunnen snelschetsen.<br />
3. TOEGEPAST FIGUURTEKENEN<br />
Het begrip ‘toegepast figuurtekenen’ kennen en inzicht krijgen in de<br />
verschillende mogelijkheden ervan.<br />
Basismateriaal en -materieel kennen en kunnen gebruiken.<br />
B 8. Snelschetsen<br />
- pijlsnel tekenen<br />
- contourtekenen<br />
- toontekenen<br />
- volumebepaling<br />
- vlugschetsen door analyse: opbouw via grootte, centrale as,<br />
verticale en horizontale maten,…<br />
- schetsen van de innerlijke structuur: as, richting, beweging<br />
- driloefeningen<br />
- opbouw met geometrische vormen<br />
B 1. Inleiding<br />
- nut<br />
- doel<br />
- gebruik<br />
B 2. Materiaal en materieel gebruiken<br />
- grafietpotloden H en B<br />
- houtskool<br />
- negro<br />
- schrijnwerkerspotlood<br />
- pastel<br />
- olieverf<br />
- oostindische inkt<br />
- ecoline<br />
- aquarel<br />
- plakkaatverf<br />
- rietpen<br />
- schetspapier<br />
- ingrespapier, verschillende kleuren<br />
- inpakpapier - aquarelpapier<br />
-…<br />
p. 27 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> KV Waarnemingstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Het juiste materiaal en materieel kunnen kiezen in functie van de<br />
opdracht.<br />
Diverse materialen kunnen onderscheiden en gebruiken.<br />
De mogelijkheden van verschillende meetmethoden kennen en kunnen<br />
gebruiken.<br />
p. 28 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> KV Waarnemingstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong><br />
B<br />
B<br />
B 3. Meten<br />
- met gestrekte arm<br />
- met priem<br />
- met basiseenheid<br />
Kunnen waarnemen. B 4. Schetsen en snelschetsen<br />
Verschillende tekentechnieken kunnen toepassen.<br />
De menselijke figuur naar verhouding kunnen weergeven in verschillende<br />
houdingen.<br />
Een naaktmodel kunnen weergeven.<br />
Verhoudingen van het gelaat kennen en zo reëel mogelijk kunnen<br />
weergeven in vooraanzicht en profiel.<br />
Inzicht hebben in gebruik van lijn, vorm en kleur.<br />
Licht en schaduwweergave kunnen weergeven.<br />
Volume en textuur kunnen weergeven.<br />
Een eigen tekenschrift kunnen ontwikkelen.<br />
Verschillende technieken kunnen toepassen in een publicitair gerichte<br />
opdracht met figuren.<br />
B<br />
B<br />
U<br />
5. Figuren en verhoudingen<br />
- staande figuren<br />
- zittende figuren<br />
- liggende figuren<br />
- verkortingen<br />
B 6. Portrettekenen<br />
B 7. Volumeweergave<br />
B - schaduwen in 2 toonwaarden<br />
- schaduwen in verschillende materialen<br />
B<br />
B<br />
B 8. Publicitaire toepassingen
Fundamenteel gedeelte<br />
KV BEELD- EN MEDIACULTUUR<br />
KV Beeld- en mediacultuur 2 2<br />
Didactische en pedagogische wenken<br />
De leerlingen beschikken over basiskennis die ze in de tweede graad hebben opgedaan met<br />
betrekking tot het historisch inzicht, begrippen, technieken, vormgeving, binnen de vakken stijlleer,<br />
kleurtechnieken en sierschilderen. In een homogeen samengestelde klasgroep vormen de<br />
bovenvermelde verworvenheden, de basis en het vertrekpunt voor de nieuwe leerinhouden van dit<br />
vak.<br />
Het vak KV Beeld- en mediacultuur houdt zich bezig met de achtergronden van de reclame.<br />
• psychologische achtergrond van reclame;<br />
• sociologische achtergrond van reclame;<br />
• culturele achtergrond van reclame.<br />
In dit leervak leert de leerling<br />
• begrijpen en inzien wat reclame/publiciteit is (omschrijving, definitie, verschijningsvormen);<br />
• hoe reclame wordt en werd toegepast (reclame vroeger en nu, evolutie, toepassingen,…);<br />
• hoe een publicitair beeld een communicatie is tussen ontwerper en toeschouwer (gebruik van<br />
kleur en vorm);<br />
• vroegere verschijningsvormen herkennen als inspiratiebron voor publicitaire opdrachten;<br />
• theoretische benaderingen vertalen naar handige tips bij het uitvoeren van publicitaire<br />
opdrachten;<br />
• beeldelementen die de sfeer bepalen herkennen;<br />
• inzien dat het beroep ‘publiciteitstekenaar’ een stijlvol, creatief en doordacht beroep is;<br />
• streven naar persoonlijke voldoening in het beroep;<br />
• inzicht verwerven in de technieken die aan de basis liggen van een geslaagde visuele<br />
communicatiemix;<br />
• de mogelijkheden met betrekking tot vormelijke, inhoudelijke en esthetische analyse verder<br />
ontwikkelen;<br />
• inzicht verwerven omtrent het functioneren van de publiciteit;<br />
• via vergelijkende analyse de artistieke smaak verder ontwikkelen;<br />
• de begripsvorming met betrekking tot de publiciteit verbreden en verdiepen.<br />
Het bekijken en bespreken van affiches, advertenties, reclamespots, brochures,… is zeer belangrijk en<br />
heeft verschillende doelen. Het vormen van een eigen stijl, het herkennen van bepaalde<br />
reclamemiddelen, mogelijke fouten, psychologische ondergrond,…<br />
Het bekijken en bespreken ervan kan gebeuren in klassikaal verband onder de vorm van<br />
spreekbeurten. Wat vind de leerling goed of minder goed aan een bepaalde reclamecampagne,<br />
welke doelgroep wordt hier aangesproken, wordt er een bepaald rollenpatroon gebruikt of een<br />
maatschappelijk thema,…<br />
p. 29 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Het bezoeken van tentoonstellingen en musea kunnen bijdragen tot het inzicht verwerven in de<br />
verschillende reclamestijlen van vroeger tot nu. Leerlingen worden geconfronteerd met andere<br />
stijlen, kleuren, reproductietechnieken,… en kunnen hier inspiratie uit putten voor de opdrachten in de<br />
aanverwante vakken.<br />
Het aanleggen van een documentatiekaft, onderverdeeld in categorieën is zeker aan te raden.<br />
Hierdoor worden de leerlingen bewust van de verschillende reclamemiddelen en het gebruik ervan.<br />
De leerkracht is voorzien van uitgebreide informatie waarin alle te leren doelstellingen aan bod<br />
komen. Hij/zij geeft een theoretische benadering aangevuld met veel voorbeelden uit de praktijk.<br />
Het doel is de leerlingen bewust te maken van de onderliggende eigenschappen van de reclame.<br />
De leerkracht kan de leerlingen regelmatig opzoekopdrachten geven.<br />
p. 30 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
3de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong><br />
<strong>Publiciteitsgrafiek</strong><br />
KV BEELD- EN MEDIACULTUUR<br />
Specifieke leerplandoelstellingen B/U Leerinhouden<br />
1. WAT IS RECLAME?<br />
Een definitie en een omschrijving van reclame kunnen verwoorden.<br />
Verschillende manieren om de consument te beïnvloeden begrijpen.<br />
Verschillende reclamemiddelen kunnen onderscheiden.<br />
Verschillende reclamevormen kunnen onderscheiden.<br />
Verschillende reclamesoorten kunnen onderscheiden.<br />
B 1. Definitie en omschrijving van reclame<br />
B 2. Reclamewegen<br />
beeld, klank, klank en beeld, bewegend beeld<br />
B 3. Reclamemiddelen<br />
radioreclame, TV-reclame, digitale reclame, gedrukte reclame,<br />
mond-aan-mond-reclame, gratis reclame, luchtreclame,<br />
rijdende reclame,…<br />
B 4. Reclamevormen<br />
e-mail, mailing, advertentie, affiche, website, billboards, …<br />
B 5. Reclamesoorten<br />
- imagoreclame<br />
- consumentenreclame<br />
- instrumentele reclame<br />
- emotionele reclame<br />
- ….<br />
p. 31 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> KV Beeld- en mediacultuur 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Verschillende begrippen en vaktermen kennen.<br />
2. WAT IS “GOEDE” RECLAME?<br />
De algemene eisen voor doeltreffende reclame kunnen beschrijven.<br />
Reclame en lay-out: een goede lay-out kunnen herkennen en kunnen<br />
verklaren waarom deze “goed” is.<br />
Een goede of slechte layout kunnen herkennen dit kunnen verklaren.<br />
Reclame en vormgeving: mogelijke vormen van beeldelementen en<br />
grafische producten kunnen herkennen.<br />
Reclame en typografie: gebruik van typografie in de reclame kunnen<br />
verklaren.<br />
Reclame en kleur: toepassingen van kleur in reclame-elementen kunnen<br />
herkennen en de achterliggende functie begrijpen.<br />
B 6. Reclame-items<br />
- logo<br />
- slogan<br />
- huisstijl<br />
- reclamecampagne<br />
- ….<br />
B 1. Algemene eisen voor doeltreffende reclame<br />
B 2. Compositie<br />
- lay-outrooster<br />
- uitlijnen<br />
- groeperen<br />
- witruimten<br />
- richting<br />
- contrasten<br />
B 3. Vormgeving<br />
- beeldelementen: mogelijkheden<br />
- beeldelementen: beperkingen<br />
- beeldelementen in toepassing<br />
B 4. Typografie<br />
- formaat en bladspiegel<br />
- verdeling van tekst over pagina<br />
- regels en tekstgroepen, lijnen en alinea’s<br />
- eisen gesteld aan een goede typografie<br />
B 5. Kleurgeving<br />
- kleur objectief:<br />
- vaktermen<br />
- contrasten kleur<br />
- kleur subjectief:<br />
- functioneel<br />
- psychologisch<br />
- symbolisch<br />
p. 32 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> KV Beeld- en mediacultuur 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Specifieke eisen van de verschillende reclamevormen begrijpen.<br />
3. MATERIALEN IN DE RECLAME<br />
De verschillende basismaterialen, gebruikt in het grafisch productieproces,<br />
met hun beperkingen en mogelijkheden kennen.<br />
B 6. Specifieke eisen<br />
brochures, flyers, affiches, …<br />
tv-spots en radiospots<br />
internet<br />
B 1. dragers<br />
- papier:<br />
- formaten (ISO-normen)<br />
- kwaliteiten<br />
- soorten<br />
- kunststof<br />
- productie<br />
- toepassingen<br />
- metaal<br />
- toepassingen<br />
- textiel<br />
- grondstoffen<br />
- toepassingen<br />
De verschillende soorten inkt en hun eigenschappen kunnen benoemen. U 2. inkten<br />
- soorten<br />
- eigenschappen<br />
4. DRUKPROCEDES<br />
De verschillende manieren van drukken en druktechnieken kennen. B drukken<br />
- drukproces<br />
- drukprincipe<br />
- manieren van drukken<br />
- druktechnieken<br />
5. RECLAMEBUDGET<br />
De waarde van de verschillende stappen in een productieproces<br />
erkennen.<br />
De waarde van de verschillende communicatiemedia erkennen.<br />
p. 33 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> KV Beeld- en mediacultuur 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong><br />
U<br />
U<br />
Prijsramingen, offertes, …
6. UP-TO-DATE MAKEN VAN RECLAME<br />
Kennis en inzicht hebben over de mogelijke cultuurinvloeden en<br />
trendbepaling binnen de reclame.<br />
7. VERWERKING VAN BESTAANDE RECLAME<br />
Bestaande reclame kunnen analyseren op vorm, kleur, lettertype, lay-out,<br />
…<br />
Begrijpen dat hij/zij op de hoogte moet blijven van evoluties en heersende<br />
trends en modes op vlak van reclame.<br />
Informatie kunnen verzamelen en verwerken over de publicitaire<br />
actualiteit (tentoonstelling, museum, beurzen, enz).<br />
B Evolutie van een logo, huisstijl, …<br />
Actuele verwijzingen naar kunst en kunstenaars in de reclame<br />
Gebruik van populaire personen in de reclame<br />
p. 34 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> KV Beeld- en mediacultuur 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong><br />
B<br />
B<br />
B<br />
1. Aanleggen van een documentatiemap<br />
- verzameling aanleggen van goede toepassingen en<br />
voorbeelden van reclame<br />
2. Tentoonstellingen bezoeken<br />
- vakbeurzen bezoeken<br />
- onderzoekende instelling aannemen<br />
3. Creatieve verwerkingen<br />
vb. aanpassingen van logo, verwerking van bestaande<br />
advertentie, toepassing op lay-out, …
TV Publiciteitstekenen 4 4<br />
Computergrafiek<br />
Typografische vormgeving<br />
Publicitaire vormgeving<br />
Ruimtelijke vormgeving<br />
Didactische en pedagogische wenken<br />
TV PUBLICITEITSTEKENEN is de technische en theoretische basis voor PV Praktijk Publiciteitstekenen.<br />
Het vak TV Publiciteitstekenen omvat:<br />
• Computergrafiek:<br />
leren werken met een pixelgestuurde, vectoriële en opmaakprogramma en de integratie van<br />
deze 3 programma's;<br />
• Typografische vormgeving:<br />
leren werken met letters, tekens en lay-out;<br />
TV PUBLICITEITSTEKENEN<br />
• Publicitaire vormgeving:<br />
de reclamewereld leren kennen in al zijn aspecten;<br />
• Ruimtelijke vormgeving:<br />
leren bedenken, weergeven en uitvoeren van 3D-vormen.<br />
Het is aan te raden dit pakket TV Publiciteitstekenen te verdelen over twee (of eventueel meerdere)<br />
leerkrachten. Sterke samenwerking is echter vereist. De combinatie van de competenties van deze<br />
leerkrachten biedt een meerwaarde aan de opleiding.<br />
Er zal getracht worden aan de vier onderdelen (Computergrafiek, Typografische vormgeving,<br />
Publicitaire vormgeving en Ruimtelijke vormgeving) evenveel aandacht en tijd te voorzien.<br />
Het leerprogramma werd zo opgevat dat de meeste disciplines een technische EN een praktische<br />
uitwerking hebben. De technische verwerking (leerprogramma TV) vindt zijn uitwerking en realisatie in<br />
de praktische verwerking (leerprogramma PV). Het is dan ook vanzelfsprekend dat (de onderdelen<br />
van) deze vakken (TV en PV van dezelfde discipline) door één leraar gegeven wordt. Dit garandeert<br />
dat het theoretische gedeelte volledig geïntegreerd wordt in de praktijk. Bvb TV Publiciteitstekenen –<br />
Typografische vormgeving en PV Praktijk Publiciteitstekenen – Typografische vormgeving.<br />
p. 35 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Het vak Publiciteitstekenen vereist een ruim en aangepast lokaal met voldoende ruimte voor de<br />
verschillende activiteiten.<br />
De mogelijkheid om eventueel te werken in een open atelier waar de verschillende disciplines van de<br />
opleiding aan bod komen en waar de verschillende specialisten ter zake aanwezig zijn al dan niet<br />
met een andere klasgroep, wordt voorzien. Informatie, hulp en begeleiding kan gebeuren over de<br />
verschillende klasgroepen en over de verschillende disciplines heen.<br />
Computergrafiek<br />
De leerlingen die starten in de 3de graad:<br />
• beschikken over beperkte informatica basiskennis;<br />
• hebben al kennis gemaakt met een computer;<br />
• kunnen een computer aanzetten en zich eventueel aanloggen in een netwerk;<br />
• zijn vertrouwd met elementaire basiscommando’s zoals: knippen en plakken, selecteren, opslaan<br />
en opslaan als, openen en sluiten van een programma, een file, een toepassing;<br />
• weten wat een harde schijf is, een cd-rom, een DVD, een diskette;<br />
• weten wat printen is en kunnen het commando aan de computer geven.<br />
De opdrachten moeten in de mate van het mogelijke aanvullend en ondersteunend zijn voor andere<br />
deelvakken. Het uitvoeren en digitaliseren van opdrachten zoals<br />
• lay-out,<br />
• toepassen van teksten en illustraties op verpakkingen,<br />
• huisstijl,<br />
• toepassen van huisstijl op 3D houders,<br />
• logo’s,<br />
• advertenties,<br />
• affiches,<br />
• illustraties in functie van een ontwerp,<br />
• boekomslag,<br />
• publiciteitscampagne,<br />
• lichtreclame,<br />
• …<br />
De toepassingen vanuit de praktijkvakken kunnen gebruikt worden als vertrekbasis voor het realiseren<br />
van de doelstellingen met betrekking tot de computer.<br />
Het verdient aanbeveling om steeds vanuit een concept te werken dat reeds ontwikkeld werd via<br />
brainstorming, documentatie en schetsen en vanaf dit punt de computer in te schakelen. Dit om te<br />
vermijden dat de leerlingen zich zouden beperken tot voor de handliggende oplossingen binnen het<br />
aanbod van de computer.<br />
Het is nodig dat de leerlingen zich een gestructureerde werkmethode en planning eigen maken<br />
waarin de computer gebruikt wordt op de aangewezen momenten om het reële verloop van<br />
opdrachten in een bedrijfssituatie te benaderen.<br />
Hierbij maken de leerlingen een werkplanning aansluitend bij het reëel verloop van opdrachten in<br />
een werksituatie. De planning zorgt ervoor dat beurtelings gebruik kan gemaakt worden van ruimte<br />
en apparatuur.<br />
p. 36 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Typografische vormgeving<br />
De leerlingen zullen het medium ‘letter’, haar specifiek gebruik, haar technische mogelijkheden en<br />
beperkingen leren kennen.<br />
Typografie houdt het toepassen in van letter-en beeldmateriaal volgens de technische en<br />
theoretische eisen, om tot een kwalitatief reproduceerbaar product te komen.<br />
De leerstof typografie loopt over een periode van twee leerjaren en bundelt verschillende<br />
vakonderdelen, die de weerspiegeling zijn van de verschillende stadia die ontwerpen doormaken:<br />
• een typografisch-publicitair ontwerp kunnen maken i.f.v. een product;<br />
• een ontwerp digitaal en manueel kunnen uitwerken;<br />
• de technische noden van een drukwerk correct kunnen inschatten en door optimaal gebruik van<br />
alle grafische middelen kunnen komen tot een maximaal creatieve toepassing;<br />
• via eenvoudige ontwerpen en opmaakoefeningen zal de technische vaardigheid om met<br />
computer en software om te gaan opgedreven worden, tegelijk met het bijbrengen van<br />
typografische regels die nodig zijn om degelijk drukwerk te maken;<br />
• dit resulteert in een definitief product.<br />
Verschillende publicitaire projecten kunnen worden gebruikt, afhankelijk van de leeftijd, leefwereld<br />
van de leerlingen en de heersende trends. In deze kleine reclamecampagnes kan voor het vak<br />
typografische vormgeving het volgende aan bod komen:<br />
• ontwerpen en uitvoeren van een advertentie;<br />
• ontwerpen van een grid en opmaken van een pagina voor een welbepaald tijdschrift;<br />
• ontwerpen en uitvoeren van een display;<br />
• ontwerpen en uitvoeren van algemeen drukwerk of familiedrukwerk;<br />
• uitvoeren van een affiche;<br />
• letterzetting van allerlei drukwerk;<br />
• ontwerpen en uitvoeren van een logo en huisstijl;<br />
• …<br />
Deze projecten gebeuren in samenwerking met de praktijkvakken.<br />
Publicitaire vormgeving<br />
Theorie en praktijk zijn voor het vak Publicitaire vormgeving nauw met elkaar verbonden.<br />
De meer algemene theoretische vakkennis, verworven tijdens de tweede graad, wordt in de derde<br />
graad verder uitgediept en aangevuld, nu volledig kaderend binnen een zeer concrete publicitaire<br />
context.<br />
De leerling<br />
• leert het communicatieve aspect van de reclame begrijpen en het leert nut van het<br />
ontwerpproces, van het zich documenteren tot het ontwerpen en de definitieve uitvoering van<br />
de opdracht;<br />
• leert de belangrijkheid van de verhouding tekst/illustratie in een reclamewerk correct inschatten;<br />
• is op de hoogte van de gangbare trends en leert in functie van een beoogde doelgroep<br />
doeltreffende en minder doeltreffende reclamecampagnes onderscheiden;<br />
• leert een doeltreffend werkverloop opbouwen;<br />
• heeft interesse voor de directe en brede omkadering van het vakgebied en cultiveert gevoel voor<br />
vorm, kleur en lijn;<br />
• leert diverse vormen van reclame beoordelen op basis van esthetiek;<br />
• leert de technische en stilistische evoluties binnen het domein van de reclame;<br />
• kan functioneel denken en is in staat zelfstandig te werken;<br />
• is creatief;<br />
• heeft gevoel voor en begrijpt het nut van afwerking.<br />
p. 37 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Verschillende publicitaire projecten kunnen worden gebruikt, afhankelijk van de leeftijd, leefwereld<br />
van de leerlingen en de heersende trends. In deze kleine reclamecampagnes kan voor het vak<br />
publicitaire vormgeving onder andere het volgende aan bod komen:<br />
• ontwerpen en uitvoeren van een advertentie;<br />
• ontwerpen en uitvoeren van een display;<br />
• ontwerpen en uitvoeren van algemeen drukwerk of familiedrukwerk;<br />
• uitvoeren van een affiche;<br />
• ontwerpen en uitvoeren van een logo;<br />
• ontwerpen van een campagne;<br />
• …<br />
Mogelijke oefeningen die hiervoor aan bod komen zijn:<br />
• bespreken en analyseren van een reclamecampagne;<br />
• verschillen leren zien in affiches, advertenties, artikels,...;<br />
• druktechnische elementen, gebruikt in brochures, affiches,... leren zien en inzien;<br />
• technische aspecten leren kennen voor het maken van maquettes, displays,...;<br />
• …<br />
Deze oefeningen gebeuren in samenwerking met de praktijkvakken.<br />
Ruimtelijke vormgeving<br />
De leerlingen beschikken over ruimtelijke basiskennis die zij hebben opgedaan in de tweede graad.<br />
• kennis van de verschillende basisgeometrische ruimtelijke vormen (kubus, balk, bol, cilinder,<br />
prisma);<br />
• zij kunnen karton kwetsen, snijden en vouwen;<br />
• zij kunnen verschillende lijmtechnieken toepassen.<br />
Ruimtelijke vormgeving houdt zich bezig met het ontwerpen en vervaardigen van ruimtelijke<br />
presentatie mogelijkheden.<br />
Hier leert de leerling<br />
• ruimtelijke vormen uitdenken;<br />
• basisgeometrische vormen gebruiken als uitgangspunt voor nieuwe ontwikkelingen;<br />
• exact en uiterst verzorgd manueel werken;<br />
• toepassingsmogelijkheden van verschillende materialen;<br />
• zoeken naar en verwerken van alternatieve materialen;<br />
• werken op schaal en op ware grootte.<br />
De thema’s van de opdrachten moeten naar de andere onderdelen van het vak publicitaire<br />
vormgeving toe een ondersteunende functie hebben. Dit wil zeggen dat vakoverschrijdend werken<br />
noodzakelijk is.<br />
Het maken van display’s, dummy’s en andere 3-dimensionale reclamemiddelen kunnen in dit vak<br />
worden bestudeerd en uitgevoerd.<br />
De leerkracht en de leerlingen verzamelen allerhande 3D reclamemiddelen zodat deze geanalyseerd<br />
kunnen worden en de constructie ervan achterhaald kan worden. Dit kan inspirerend werken.<br />
p. 38 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
3de graad Beroeps Secundair<br />
<strong>Onderwijs</strong><br />
<strong>Publiciteitsgrafiek</strong><br />
1. COMPUTERGRAFIEK<br />
TV PUBLICITEITSTEKENEN<br />
Specifieke leerplandoelstellingen B/U Leerinhouden<br />
In grote lijnen de technologische evolutie binnen de grafische<br />
sector kunnen volgen.<br />
Gebruik van een computer voor multimediale beeldvorming binnen<br />
publiciteit kunnen uitleggen.<br />
Beseffen welke software nodig is voor welke toepassing.<br />
B<br />
B<br />
B<br />
1. Inleiding<br />
Informatiebronnen vb. tijdschriften, beurzen,…<br />
Soorten toepassingsprogramma’s:<br />
- opmaakprogramma, bv Indesign<br />
- beeldverwerkingsprogramma, bv Photoshop<br />
- vectorprogramma’s, bv Illustrator<br />
- internet en e-mail<br />
p. 39 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> TV Publiciteitstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Onderdelen van een computersysteem kunnen benoemen.<br />
Weten welke basisrandapparatuur en de bijhorende software<br />
doelgericht moet gebruikt worden.<br />
Inzicht hebben in een besturingssysteem.<br />
B<br />
B<br />
B<br />
2. Onderdelen van een computersysteem<br />
Hardware<br />
- harde schijf, RAM, geheugen, systeem,…<br />
- monitoren (zoals flatscreen, inch,…)<br />
- randapparatuur (zoals printer, plotter, scanner,…)<br />
Software<br />
- programma’s<br />
3. Basisgebruik van de computer en randapparatuur<br />
Invoermogelijkheden<br />
- internet<br />
- scanner<br />
- digitale camera<br />
- overbrengen naar diverse programma’s in functie van verdere<br />
bewerkingen.<br />
Uitvoermogelijkheden<br />
- e-mail<br />
- PDF<br />
- print: instellingsmogelijkheden, papierkeuze volgens output,<br />
doordacht en spaarzaam omgaan met papier vb. onderscheid<br />
proefafdrukken en definitieve afdruk.<br />
4. Besturingssysteem<br />
- organisatie en archivering van bestanden in mappen<br />
- terminologie<br />
- probleemoplossingen<br />
- back-ups maken<br />
- verschillende bestandsformaten exporteren en importeren<br />
p. 40 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> TV Publiciteitstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Realisatieplan kunnen opbouwen.<br />
Weten hoe je de computer kan gebruiken als middel om<br />
ontwerpen en ideeën te presenteren.<br />
Weten wat DTP is.<br />
De mogelijkheden van DTP kennen en aantonen met grafische<br />
voorbeelden.<br />
Inzicht hebben in het opmaken en drukklaar maken van een<br />
document.<br />
Weten welke de basisfuncties van een opmaakprogramma zijn en<br />
ze kunnen bedienen.<br />
Tekst en beeld kunnen verwerken in een opmaakprogramma.<br />
Aan de hand van eenvoudige oefeningen (bijvoorbeeld<br />
naamkaartjes maken) de basiskennis verwerken.<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
5. Realisatieplan<br />
- doel en uitvoering<br />
- beeldmateriaal<br />
- lettertypes<br />
- softwarekeuze<br />
6. Desktop Publishing (DTP)<br />
Grafische voorbeelden:<br />
- advertentie, folder<br />
- affiche, huisstijl, flyer<br />
- textiel, belettering<br />
- verpakking<br />
- handelsdrukwerk<br />
- CMYK<br />
- RGB<br />
- …<br />
7. Functies OPMAAKPROGRAMMA<br />
- paletten<br />
- gereedschappen<br />
- menu’s<br />
- letter, woord en tekstverwerking<br />
- beeldmanipulaties (importeren, positioneren, kadreren,<br />
manipuleren<br />
p. 41 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> TV Publiciteitstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Weten welke de basisfuncties van een vectorprogramma zijn en ze<br />
kunnen bedienen.<br />
Tekst en beeld kunnen aanmaken in een vectorprogramma.<br />
Weten welke de basisfuncties van een pixelprogramma zijn en ze<br />
kunnen bedienen.<br />
Beelden kunnen verwerken in een pixelprogramma.<br />
De juiste dpi-waarden kunnen bepalen.<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
8. Functies VECTORPROGRAMMA<br />
- paletten<br />
- gereedschappen<br />
- menu’s<br />
- letter, woord en tekstverwerking<br />
- beeldmanipulaties (importeren, positioneren, kadreren,<br />
manipuleren<br />
9. Functies PIXELPROGRAMMA<br />
- paletten<br />
- gereedschappen<br />
- menu’s<br />
- letter, woord en tekstverwerking<br />
- beeldmanipulaties (importeren, positioneren, kadreren,<br />
manipuleren, detoureren, retoucheren, …)<br />
- pixelberekening<br />
p. 42 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> TV Publiciteitstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
2. TYPOGRAFISCHE VORMGEVING<br />
Begrijpen wat typografie inhoudt.<br />
Vakterminologie kennen en kunnen gebruiken.<br />
Inzicht hebben in de mogelijkheden en functie van de typografie in<br />
reclamewerk.<br />
Kennismaken met het begrip ‘letter’ en de voornaamste aspecten<br />
ervan.<br />
Weten dat typografische leestekens een functie hebben en een<br />
juiste plaatsing vragen.<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
1. Typografie<br />
- definitie<br />
- omschrijving<br />
- vakterminologie:<br />
- alinea<br />
- interlinie<br />
- kapitaal<br />
- onderkasten en bovenkasten<br />
- cursief<br />
- kapitaalhoogte<br />
- staartletter<br />
- …<br />
- gebruik:<br />
- als middel<br />
- als doel<br />
- informatief<br />
- decoratief<br />
- kopregel, ondertitel, slagzin,…<br />
2. De letter<br />
- functie<br />
- gebruik<br />
- begrippen en benamingen<br />
- kenmerken<br />
3. Leestekens en typografische tekens<br />
- gebruik en correct plaatsen<br />
p. 43 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> TV Publiciteitstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Weten wat spatiëren is.<br />
Inzicht hebben in de opbouw van een logo.<br />
De belangrijkste papierformaten en hun toepassingen kennen.<br />
De belangrijkste technische vereisten kennen.<br />
Een pagina op een verantwoorde manier kunnen opbouwen.<br />
Inzicht hebben in het maken van een grid.<br />
Marges en zetbreedte kunnen berekenen.<br />
Begrijpen dat hij/zij op de hoogte moet blijven van evoluties in layout<br />
en lettertypes.<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
4. Spatiëring<br />
- begrip<br />
- aanspatiëren<br />
- afspatiëren<br />
5. Logo<br />
- logo met beeld<br />
- logo met woord<br />
- logo met beeld en woord<br />
- kleurgebruik in een logo<br />
- gebruik van een lettertype<br />
6. Opbouw en verhoudingen<br />
- papierformaten<br />
7. Opbouw van een pagina<br />
- toepassingen<br />
- aantonen met voorbeelden wat een goede en slechte<br />
pagina-opmaak is<br />
8. Documentatie<br />
- tentoonstellingen bezoeken<br />
- vakbeurzen bezoeken<br />
- onderzoekende en experimenteel gerichte instelling<br />
p. 44 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> TV Publiciteitstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Criteria kennen om eigen werk en dat van anderen kritisch te<br />
analyseren en te beoordelen.<br />
Begrijpen waarom bepaalde typografische aspecten op bepaalde<br />
manieren werden gebruikt.<br />
B<br />
B<br />
9. Verantwoording<br />
- bestuderen<br />
- analyseren<br />
- motiveren<br />
van typografische aspecten.<br />
p. 45 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> TV Publiciteitstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
3. PUBLICITAIRE VORMGEVING<br />
De verschillende fasen van ontwerp tot uitvoering kunnen<br />
opsommen en omschrijven.<br />
Bestaande reclamevormen kunnen bespreken qua concept,<br />
kleurgebruik, uitvoering,...<br />
Juiste documentatie van diverse grafische reclamevormen kunnen<br />
opzoeken en verzamelen.<br />
Het communicatieve aspect van reclame begrijpen.<br />
Evolutie en nut van brainstorm tot uitvoering begrijpen en kunnen<br />
toepassen in eigen opdrachten.<br />
In staat zijn rekening te houden met bepaalde vrijheden en<br />
beperkingen bij het bedenken en ontwerpen van reclame.<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
1. Werkwijze van concept tot uitvoering<br />
verschillende aspecten in de ontwerpfase<br />
- briefing<br />
- informatie<br />
- brainstorm<br />
- concept<br />
- schets (roughs)<br />
- ontwerp<br />
- uitgewerkte schets<br />
- dummy<br />
- debriefing<br />
- feedback<br />
- technische uitvoering<br />
- afwerking<br />
- presentatie<br />
factoren van belang bij elke stap<br />
- middelen<br />
- doelgroep<br />
- klant<br />
- budget<br />
- timing<br />
p. 46 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> TV Publiciteitstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Inzicht hebben in het nut, de functie, het gebruik en terminologie in<br />
de reclame.<br />
Inzicht hebben in de beïnvloeding van sociale en culturele factoren<br />
op reclame.<br />
Inzicht hebben in de evolutie van reclame.<br />
Het communicatieve aspect van reclame begrijpen.<br />
Verhouding tekst en illustratie in reclame correct kunnen inschatten.<br />
Het nut begrijpen van een correct gebruik van verschillende soorten<br />
grafische software in de reclame.<br />
Grafische software correct kunnen gebruiken.<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
2. Reclameboodschap<br />
- middel<br />
- doel<br />
- informatief/decoratief gebruik<br />
- titel, ondertitel, slagzin, slogan, voettekst, bodytekst,…<br />
3. Campagne<br />
- doel, doelgroep, budget<br />
- soorten: inhoud & media<br />
- drager<br />
- aspecten: psychologie, ethiek, kritiek, marketing, copywriting, plagiaat,<br />
huisstijlregels, reclamebureau, kleurgebruik, humor, stille verleiders,…<br />
4. Grafische software<br />
- doel en functies van softwarepakketten<br />
- mogelijkheden en beperkingen van de verschillende soorten grafische<br />
software.<br />
- gebruik van grafische softwareprogramma’s:<br />
pixelgestuurd, vectorieel en opmaak<br />
p. 47 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> TV Publiciteitstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Inzicht hebben in de functies, eigenschappen en<br />
toepassingsmogelijkheden van beeldende technieken in functie<br />
van het beroep van reclametekenaar.<br />
Inzicht hebben in de functies, eigenschappen en<br />
toepassingsmogelijkheden van beeldende materies in functie van<br />
de reclame.<br />
B<br />
B<br />
5. Illustratie en decoratie<br />
Technieken:<br />
- potlood<br />
- pastel<br />
- collage<br />
- inkt<br />
- ritsen/vouwen<br />
- snijden/knippen<br />
- plakkaatverf<br />
- aquarel<br />
- pantonestiften<br />
- …<br />
Materies:<br />
- grafietpotlood<br />
- kleurpotlood<br />
- pastel<br />
- viltstift<br />
- aquarel<br />
- papiersoorten<br />
- papierdikten<br />
p. 48 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> TV Publiciteitstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Weten aan welke eisen een compositie met reclamedoeleinden<br />
moet voldoen.<br />
Grondige kennis van compositie, lay-out.<br />
Inzicht hebben in mogelijkheden en beperkingen van twee- en<br />
driedimensionele composities.<br />
De basisprincipes van het bewegend beeld kennen.<br />
B<br />
B<br />
B<br />
U<br />
6. Compositie in reclame<br />
- basisregels<br />
- lijn, vlak, volume<br />
- grid<br />
- leesriching<br />
- kijkrichting<br />
- verhoudingen tussen tekst en beeld en het effect hiervan voor de<br />
publiciteit.<br />
- lay-outprincipes<br />
- lettertypes<br />
- lettergrootte,...<br />
- ruimtelijke vormgeving<br />
- presentatietechnieken<br />
7. Animatie<br />
- storyboard<br />
- beperkingen/mogelijkheden<br />
- cadrage<br />
- frames<br />
- …<br />
p. 49 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> TV Publiciteitstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Elementaire kennis verwerven van de gangbare technologie en<br />
vakterminologie in de grafische sector.<br />
Inzicht hebben in verschillende drukmogelijkheden.<br />
Inzicht hebben in verschil in prijs en kwaliteit.<br />
Documenten kunnen digitaliseren en separeren voor druk.<br />
Vakjargon kennen en beheersen.<br />
Belichtingsfilms en direct to plate begrijpen.<br />
Gebruik van snij- en merktekens begrijpen en kunnen toepassen.<br />
Documenten volledig drukklaar kunnen maken.<br />
Berekeningen kunnen maken voor vergrotingen en verkleiningen.<br />
Berekeningen kunnen maken voor gebruik van rasterpercentages lpi<br />
en dpi.<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
8. Drukprocedure<br />
- druktechnieken<br />
- drukprocedure<br />
- digitaal drukwerk<br />
- zeefdruk<br />
- CMYK<br />
- tweekleurendruk,…<br />
- pantonekleuren<br />
- vernis<br />
- papiersoorten<br />
- oplagen<br />
9. Prepress<br />
- Kleurscheidingen voor drukprocedure en voorbereidend werk voor<br />
prepress.<br />
Aspecten:<br />
- films<br />
- direct to plate<br />
- goed voor druk<br />
- fotogravure<br />
- hoge resolutie<br />
- ...<br />
- Procentrasters en pixelberekeningen<br />
p. 50 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> TV Publiciteitstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
4. RUIMTELIJKE VORMGEVING<br />
Weten welke materialen geschikt zijn voor zowel 2D en 3D<br />
presentaties.<br />
Uit de bestaande beeldenstroom bruikbare elementen recycleren<br />
voor eigen concepten.<br />
Een beeldcultuur kunnen ontwikkelen en selectief kunnen omgaan<br />
met het aanbod.<br />
Symboliek en gevoelswaarde van de verschillende materialen<br />
kunnen herkennen en gebruiken.<br />
Diverse presentatievormen kunnen bedenken en uitvoeren.<br />
Presentatievormen uiterst verzorgd kunnen toepassen.<br />
Met diverse materialen kunnen werken.<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
1. Materialenkennis<br />
- papier<br />
- karton<br />
- maquettekarton<br />
- …<br />
2. Beeldmaterialen<br />
Selectiecriteria:<br />
- symboliek<br />
- gevoelswaarde<br />
- resolutie<br />
- doelgroep<br />
- …<br />
3. 2D presentaties<br />
- keuze materialen<br />
- keuze beeldmateriaal<br />
- snijtechnieken<br />
- nauwkeurigheid<br />
- kadrering<br />
- passe-partout<br />
p. 51 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> TV Publiciteitstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Een ruimtelijk object kunnen visualiseren door middel van schetsen<br />
en voorstudies.<br />
De functie van het object kunnen analyseren.<br />
B<br />
B<br />
4. Visualisering<br />
Visualisering van een ruimtelijk object door middel van schetsen en<br />
voorstudies.<br />
5. Functionele analyse van het object<br />
- ergonomie<br />
- gebruiksvriendelijkheid<br />
- economische aspecten<br />
- signaalfunctie<br />
p. 52 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> TV Publiciteitstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Diverse presentatievormen kunnen bedenken en uitvoeren.<br />
Presentatievormen uiterst verzorgd kunnen toepassen.<br />
Met diverse materialen kunnen werken.<br />
Met diverse beeldmaterialen kunnen werken.<br />
Berekeningen en uittekeningen op schaal en op ware grootte<br />
kunnen maken.<br />
Op een correcte manier en met het geschikte materiaal kunnen<br />
ritsen, vouwen en snijden.<br />
Inzicht hebben in de uitvouw en ontmanteling van geometrische<br />
vormen: kubus, balk, kegel en piramide.<br />
Inzicht hebben in de uitvouw van verpakkingen en displays.<br />
Andere materialen creatief en ruimtelijk kunnen verwerken.<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
U<br />
6. 3D presentaties<br />
- keuze materialen<br />
- keuze beeldmateriaal<br />
- nauwkeurigheid<br />
- rits-, vouw- en snijtechnieken<br />
- uitvouw/ontmanteling<br />
- boetseren<br />
- constructies maken<br />
p. 53 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> TV Publiciteitstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
FUNDAMENTEEL GEDEELTE<br />
PV Praktijk Publiciteitstekenen 10/11 10<br />
Beeldende middelen<br />
Computergrafiek<br />
Typografische vormgeving<br />
Publicitaire vormgeving<br />
Illustratietechnieken<br />
Grafische technieken<br />
COMPLEMENTAIR GEDEELTE<br />
PV PRAKTIJK PUBLICITEITSTEKENEN<br />
PV Praktijk Publiciteitstekenen 2 3<br />
Publicitaire vormgeving<br />
Grafische technieken<br />
Didactische en pedagogische wenken<br />
PV PRAKTIJK PUBLICITEITSTEKENEN is de praktische uitdieping van TV PUBLICITEITSTEKENEN.<br />
Het leerplan PV Praktijk Publiciteitstekenen omvat:<br />
• Beeldende middelen:<br />
aanleren en/of opfrissen van de kennis en inzicht van de beeldende middelen om deze te kunnen<br />
gebruiken in andere vakken;<br />
• Computergrafiek:<br />
leren werken met een pixelgestuurde, vectoriele en opmaakprogramma en de integratie van<br />
deze 3 programma's;<br />
• Typografische vormgeving<br />
leren werken met letters, tekens en lay-out;<br />
• Publicitaire vormgeving:<br />
de reclamewereld leren kennen in al zijn aspecten;<br />
• Illustratietechnieken:<br />
leren manueel uitvoeren van illustraties in meerdere technieken;<br />
• Grafische technieken:<br />
grafische- en druktechnieken leren gebruiken.<br />
p. 54 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Het is aan te raden dit pakket PV Praktijk Publiciteitstekenen te verdelen over twee (of eventueel<br />
meerdere) leerkrachten. Sterke samenwerking is echter vereist. De combinatie van de competenties<br />
van deze leerkrachten biedt een meerwaarde aan de opleiding.<br />
Er zal getracht worden in dit pakket de aandacht en tijd zo gelijkmatig mogelijk te verdelen over de<br />
onderdelen Computergrafiek, Typografische vormgeving, Publicitaire vormgeving,<br />
Illustratietechnieken en Grafische technieken.<br />
Voor de onderdelen Publicitaire vormgeving en Grafische technieken zijn er telkens uren voorzien in<br />
het fundamenteel gedeelte (basisdoelstellingen) en uren in het complementair gedeelte. Als de<br />
school er voor kiest om ook de complementaire uren voor deze vakken in te vullen, komen de<br />
uitbreidingsdoelstellingen in deze lessen aan bod. Ook is er dan meer ruimte voor uitdieping van de<br />
leerstof en het uitwerken van meerdere opdrachten.<br />
De tijd die de leerkracht uittrekt om te besteden aan het onderdeel ‘beeldende middelen’ is<br />
afhankelijk voor de beginsituatie van de leerlingen. Bij voldoende voorkennis wordt deze basisleerstof<br />
opgefrist. Als de basiskennis onvoldoende aanwezig is wordt voldoende tijd en aandacht hieraan<br />
besteed in het eerste leerjaar van de derde graad.<br />
Het leerprogramma werd zo opgevat dat de meeste disciplines een technische EN een praktische<br />
uitwerking hebben. De technische verwerking (leerprogramma TV) vindt zijn uitwerking en realisatie in<br />
de praktische verwerking (leerprogramma PV). Het is dan ook vanzelfsprekend dat (de onderdelen<br />
van) deze vakken (TV en PV van dezelfde discipline) door één leraar gegeven wordt. Dit garandeert<br />
dat het theoretische gedeelte volledig geïntegreerd wordt in de praktijk. Bvb TV Publiciteitstekenen –<br />
Typografische vormgeving en PV Praktijk Publiciteitstekenen – Typografische vormgeving.<br />
Het vak Publiciteitstekenen vereist een ruim en aangepast lokaal met voldoende ruimte voor de<br />
verschillende activiteiten.<br />
De mogelijkheid om eventueel te werken in een open atelier waar de verschillende disciplines van de<br />
opleiding aan bod komen en waar de verschillende specialisten ter zake aanwezig zijn al dan niet<br />
met een andere klasgroep, wordt voorzien. Informatie, hulp en begeleiding kan gebeuren over de<br />
verschillende klasgroepen en over de verschillende disciplines heen.<br />
Beeldende middelen<br />
Voor de meeste leerlingen zijn deze lessen een opfrissen van de algemene vaardigheden waarvan<br />
de basis wordt gelegd in de 2de graad. Voor leerlingen die instromen in de 3de graad is dit een<br />
essentieel vak om hun achterstand over deze onderwerpen in te halen.<br />
Leerlingen leren:<br />
• composities opbouwen;<br />
• figuren stileren;<br />
• kleuren gebruiken op de juiste manier.<br />
De opdrachten moeten in de mate van het mogelijke aanvullend en ondersteunend zijn voor andere<br />
onderdelen van het vak Publiciteitstekenen.<br />
Het uitvoeren van volgende opdrachten kunnen hierbij aan bod komen:<br />
• stileren van dieren, bloemen, portretten,…;<br />
• composities opbouwen met vlakken, letters tot het opbouwen van een lay-out;<br />
• kleurcontrasten toepassen;<br />
• …<br />
p. 55 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Computergrafiek<br />
De vooropleiding is vooral gericht op het tekenwerk. De meeste leerlingen hebben dan ook nog<br />
geen voorkennis van de beeldverwerkingstechnieken. Daarom worden de lessen opgevat als een<br />
algemene basis, om met een bepaalde kennis toch zelfstandig te kunnen handelen.<br />
In de lessen computergrafiek komen volgende computerprogramma’s aan bod:<br />
• bitmapprogramma (vb. Adobe Photoshop);<br />
• vectorprogramma (vb. Adobe Illustrator);<br />
• opmaakprogramma (vb. Adobe Indesign).<br />
De leerlingen leren<br />
• scannen;<br />
• zwart/wit en kleurbeelden digitaal kunnen verwerken;<br />
• de belangrijkste drukprocédés kennen;<br />
• inzicht verwerven in de werking van computerhardware en –software in het algemeen;<br />
• computer hard-en software inzichtelijk gebruiken bij de uitvoering van publicitaire opdrachten;<br />
• in functie van een welomschreven opdracht documentatie opzoeken en gebruiken;<br />
• inzicht hebben in het belang van de wederzijdse beïnvloeding inzake vorm, kleur, formaat en<br />
plaats van de beeld-en tekstelementen in een compositie en hiermee rekening houden bij de<br />
uitvoering ervan;<br />
• computerprogramma’s zoals Adobe Photoshop, Adobe Illustrator, Adobe Indesign doelgericht<br />
toepassen en combineren;<br />
• opdrachten met gegevens voor de drukker, drukklaar uitvoeren;<br />
• met blijk van originaliteit, uniformiteit en nauwkeurigheid opdrachten toepassen.<br />
De opdrachten moeten in de mate van het mogelijke aanvullend en ondersteunend zijn voor andere<br />
onderdelen van het vak Publiciteitstekenen.<br />
Het uitvoeren en digitaliseren van volgende opdrachten kunnen hierbij aan bod komen:<br />
• lay-out<br />
• toepassen van teksten en illustraties op verpakkingen<br />
• huisstijl<br />
• toepassen van huisstijl op 3D houders<br />
• logo’s<br />
• advertenties<br />
• affiches<br />
• illustraties in functie van een ontwerp<br />
• boekomslag<br />
• publiciteitscampagne<br />
• lichtreclame<br />
• …<br />
De toepassingen vanuit de andere praktijkvakken kunnen gebruikt worden als vertrekbasis voor het<br />
realiseren van de doelstellingen met betrekking tot de computer.<br />
Het verdient aanbeveling om steeds vanuit een concept te werken dat reeds ontwikkeld werd via<br />
brainstorming, documentatie en schetsen en vanaf dit punt de computer in te schakelen. Dit om te<br />
vermijden dat de leerlingen zich zouden beperken tot voor de handliggende oplossingen binnen het<br />
aanbod van de computer.<br />
Het is nodig dat de leerlingen zich een gestructureerde werkmethode en planning eigen maken<br />
waarin de computer gebruikt wordt op de aangewezen momenten om het reële verloop van<br />
opdrachten in een bedrijfssituatie te benaderen.<br />
Hierbij maken de leerlingen een werkplanning aansluitend bij het reëel verloop van opdrachten in<br />
een werksituatie. De planning zorgt ervoor dat beurtelings gebruik kan gemaakt worden van ruimte<br />
en apparatuur.<br />
p. 56 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Typografische vormgeving<br />
Er kan best in kleine projecten worden gewerkt in samenwerking met andere vakken zoals<br />
Waarnemingstekenen en Publiciteitstekenen (publicitaire vormgeving, illustratietechnieken,<br />
computergrafiek,…).<br />
De leerlingen moeten projecten maken om een zeker gevoel van vrijheid te creëren, het zelfstandig<br />
werken te stimuleren en de sfeer van een werkomgeving te evenaren.<br />
Het ontwerpen gebeurt manueel en de uitvoering ervan gebeurt digitaal of in een combinatie<br />
manueel-digitaal.<br />
Als basis geldt de theorie i.v.m. typografie.<br />
Verschillende publicitaire projecten kunnen worden gebruikt, afhankelijk van de leeftijd, leefwereld<br />
van de leerlingen en de heersende trends. In deze kleine reclamecampagnes kan voor het vak<br />
typografische vormgeving het volgende aan bod komen:<br />
• ontwerpen en uitvoeren van een advertentie;<br />
• ontwerpen van een grid en opmaken van een pagina voor een welbepaald tijdschrift;<br />
• ontwerpen en uitvoeren van een display;<br />
• ontwerpen en uitvoeren van algemeen drukwerk of familiedrukwerk;<br />
• uitvoeren van een affiche;<br />
• letterzetting van allerlei drukwerk;<br />
• ontwerpen en uitvoeren van een logo en huisstijl;<br />
• …<br />
Deze projecten gebeuren in samenwerking met de andere praktijkvakken.<br />
Publicitaire vormgeving<br />
Fundamenteel gedeelte<br />
Theorie en praktijk zijn voor het vak Publicitaire vormgeving nauw met elkaar verbonden.<br />
De meer algemene theoretische vakkennis, verworven tijdens de tweede graad, wordt in de derde<br />
graad verder uitgediept en aangevuld, nu volledig kaderend binnen een zeer concrete publicitaire<br />
context.<br />
De leerling<br />
• leert het communicatieve aspect van de reclame begrijpen en het leert nut van het<br />
ontwerpproces, van het zich documenteren tot het ontwerpen en de definitieve uitvoering van<br />
de opdracht;<br />
• leert de belangrijkheid van de verhouding tekst/illustratie in een reclamewerk correct inschatten;<br />
• is op de hoogte van de gangbare trends en leert in functie van een beoogde doelgroep<br />
doeltreffende en minder doeltreffende reclamecampagnes onderscheiden;<br />
• leert een doeltreffend werkverloop opbouwen;<br />
• heeft interesse voor de directe en brede omkadering van het vakgebied en cultiveert gevoel voor<br />
vorm, kleur en lijn;<br />
• leert diverse vormen van reclame beoordelen op basis van esthetiek;<br />
• leert de technische en stilistische evoluties binnen het domein van de reclame;<br />
• kan functioneel denken en is in staat zelfstandig te werken;<br />
• is creatief;<br />
• heeft gevoel voor en begrijpt het nut van afwerking.<br />
Verschillende publicitaire projecten kunnen worden gebruikt, afhankelijk van de leeftijd, leefwereld<br />
van de leerlingen en de heersende trends. In deze kleine reclamecampagnes kan voor het vak<br />
publicitaire vormgeving onder andere het volgende aan bod komen:<br />
p. 57 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
• ontwerpen en uitvoeren van een advertentie;<br />
• ontwerpen en uitvoeren van een brochure;<br />
• ontwerpen en uitvoeren van een wobbler;<br />
• ontwerpen en uitvoeren van een maquette van een product;<br />
• maken van illustraties;<br />
• … .<br />
Deze projecten gebeuren in samenwerking met de andere praktijkvakken.<br />
Complementair gedeelte<br />
Als de school ervoor kiest om ook de complementaire uren voor dit vak in te vullen, komen de<br />
uitbreidingsdoelstellingen in deze lessen aan bod.<br />
De projecten die door de leerlingen gemaakt worden kunnen eventueel uitgebreid worden met:<br />
• ontwerpen en/of uitvoeren van een reclamespot;<br />
• ontwerpen en/of uitvoeren van een website;<br />
• ontwerpen en/of uitvoeren van een animatiefilmpje;<br />
• maken van een storyboard;<br />
• … .<br />
Deze projecten gebeuren in samenwerking met de andere praktijkvakken.<br />
Illustratietechnieken<br />
Een illustratie is een visuele verduidelijking van een welomschreven gegeven. Deze verduidelijking kan<br />
een informatief, verklarend of sfeerscheppend karakter hebben. In illustratie kan zowel het zuiver<br />
artistiek werken als het precisiewerk aan bod komen. Via het verantwoord kiezen van de thema’s<br />
draagt illustratie bijgevolg in niet geringe mate bij tot de algemene vorming van de leerling. De<br />
thema’s kunnen ui de dagelijkse omgeving en actualiteit worden gehaald.<br />
• Wetenschappelijk-technische illustraties:<br />
precisie en correct werken zijn prioritair. Onderwerpen kunnen geput worden uit de<br />
kunstgeschiedenis, aardrijkskunde, wetenschappen, technologie,…<br />
• Informatieve illustratie:<br />
thema’s hiervoor worden best gehaald uit de dagelijkse omgeving, handleidingen voor het<br />
monteren van objecten, een route uitdenken doorheen de luchthaven, een station,…<br />
• Sfeerscheppende illustraties:<br />
inspiratiebronnen vinden we ondermeer in de literatuur, de muziek,…<br />
• Indien gewenst, kunnen illustraties verder digitaal bewerkt op computer.<br />
De leerkracht biedt genoeg mogelijkheden aan van vakliteratuur. Leerlingen leren door de techniek<br />
toe te passen maar ook door te kijken naar voorbeelden. De leerkracht bespreekt bepaalde<br />
voorbeelden om een techniek uit te leggen.<br />
p. 58 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Grafische technieken<br />
Fundamenteel gedeelte<br />
De vooropleiding is vooral gericht op teken- en schildertechnieken. Deze worden in Grafische<br />
technieken verder uitgebreid naar een algemene kennis van verschillende grafische technieken en<br />
de toepassing ervan.<br />
De leerling:<br />
• leert een basis kennen van verschillende grafische- en druktechnieken;<br />
• leert deze technieken aanwenden voor verschillende doeleinden;<br />
• leert deze technieken en een combinatie van technieken gebruiken met als doel het bekomen<br />
van optimale en boeiende illustraties;<br />
• leert geschikte grafische technieken hanteren naargelang de functie van de illustratie<br />
(kinderboek, reclame, cartoon,...);<br />
• is creatief;<br />
• kan zelfstandig grafische technieken toepassen;<br />
Mogelijke opdrachten die hiervoor aan bod komen zijn:<br />
• Illustraties voor een kinderboek, kortverhaal,…;<br />
• cartoon bij een artikel in een krant;<br />
• boekenkaft;<br />
• zelfportret;<br />
• Illustraties bij de reclamecampagnes van de leerlingen;<br />
• bedrukken van papieren zakken, verpakkingen,...;<br />
• drukklaar maken van documenten;<br />
• …<br />
Deze opdrachten kunnen eventueel gebeuren in samenwerking met de andere praktijkvakken.<br />
Complementair gedeelte<br />
Als de school ervoor kiest om ook de complementaire uren voor dit vak in te vullen, komen de<br />
uitbreidingsdoelstellingen in deze lessen aan bod.<br />
De opdrachten die door de leerlingen gemaakt worden kunnen eventueel uitgebreid worden met:<br />
• drukken op andere materialen (textiel, plastic,…);<br />
• veelkleurendruk;<br />
• vergelijkingen met kunstenaars en illustraties en publiciteit.<br />
Deze opdrachten kunnen eventueel gebeuren in samenwerking met de andere praktijkvakken.<br />
p. 59 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
3de graad Beroeps Secundair<br />
<strong>Onderwijs</strong><br />
<strong>Publiciteitsgrafiek</strong><br />
1. BEELDENDE MIDDELEN<br />
PV PRAKTIJK PUBLICITEITSTEKENEN<br />
Specifieke leerplandoelstellingen B/U Leerinhouden<br />
Inzicht verwerven in verschillende soorten composities aan de hand<br />
van documentatie en voorbeelden.<br />
Verschillende soorten composities kunnen realiseren:<br />
- met dezelfde eenvoudige meetkundige vormen;<br />
- met verschillende eenvoudige meetkundige vormen;<br />
- met allerlei eenvoudige 2D vormen;<br />
- in combinatie met tekst en/of beeld.<br />
B<br />
B<br />
1. Compositie<br />
Soorten<br />
- symmetrisch<br />
- asymmetrisch<br />
- centraal<br />
- driehoek<br />
- orde/ wanorde<br />
- ritme<br />
- herhaling<br />
- spiegelen<br />
- draaien<br />
- de gulden snede<br />
- …<br />
Toepassingen<br />
Eenvoudige oefeningen als voorbereiding op publicitaire vormgeving:<br />
- in zwart-wit<br />
- in zwart en een effen kleur<br />
- meerdere effen kleuren<br />
- met effen vlakken en een foto<br />
- …<br />
p. 60 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> PV Praktijk Publiciteitstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
De mogelijkheid van stileren kunnen toepassen aan de hand van<br />
een foto of afbeelding van vb. voorwerpen, dieren,…<br />
De belangrijkste begrippen in verband met kleur kennen en kunnen<br />
toepassen.<br />
Kleuren van foto’s kunnen nabootsen.<br />
B<br />
B<br />
B<br />
2. Stileren<br />
- In 1 kleur<br />
- In 2 kleuren<br />
3. Kleur<br />
- Primaire kleuren, secundaire kleuren en tertiaire kleuren<br />
- Additieve/ substractieve menging<br />
- Complementaire kleuren<br />
- Verschillende contrasten<br />
- Gevoelswaarde van kleur<br />
- Kleurdominantie<br />
p. 61 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> PV Praktijk Publiciteitstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
2. COMPUTERGRAFIEK<br />
Een computer voor multimediale beeldvorming binnen publiciteit<br />
juist kunnen gebruiken.<br />
De juiste grafische toepassingsprogramma's kunnen gebruiken.<br />
Onderdelen van een computersysteem kunnen hanteren.<br />
B<br />
B<br />
B<br />
1. Inleiding<br />
Soorten toepassingsprogramma’s:<br />
- opmaakprogramma, bv Indesign<br />
- beeldverwerkingsprogramma, bv Photoshop<br />
- vectorprogramma’s, bv Illustrator<br />
- internet en e-mail<br />
2. Onderdelen van een computersysteem<br />
Hardware<br />
- harde schijf, RAM, geheugen, systeem,…<br />
- monitoren (zoals flatscreen, inch,…)<br />
- randapparatuur (zoals printer, plotter, scanner,…)<br />
Software<br />
- programma’s<br />
p. 62 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> PV Praktijk Publiciteitstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Randapparatuur en de bijhorende software efficiënt kunnen<br />
gebruiken in functie van een gegeven opdracht.<br />
Kunnen organiseren en archiveren van bestanden in mappen.<br />
Terminologie kunnen gebruiken.<br />
Kunnen back-ups maken.<br />
Kunnen omgaan met kleine computerproblemen.<br />
Computerproblemen duidelijk kunnen verwoorden.<br />
Verschillende bestandsformaten kunnen exporteren en importeren.<br />
Realisatieplan kunnen uitvoeren.<br />
De computer kunnen gebruiken als middel om ontwerpen en<br />
ideeën te presenteren en uit te werken.<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
3. Basisgebruik van de computer en randapparatuur<br />
Invoermogelijkheden :<br />
- internet<br />
- scanner<br />
- digitale camera<br />
- overbrengen naar diverse programma’s in functie van verdere<br />
bewerkingen.<br />
Uitvoermogelijkheden:<br />
- e-mail<br />
- PDF<br />
- print: instellingsmogelijkheden, papierkeuze volgens output, doordacht<br />
en spaarzaam omgaan met papier vb. onderscheid<br />
proefafdrukken en definitieve afdruk.<br />
4. Besturingssysteem<br />
- organisatie en archivering van bestanden in mappen<br />
- terminologie<br />
- probleemoplossingen<br />
- back-ups maken<br />
- verschillende bestandsformaten exporteren en importeren<br />
5. Realisatieplan<br />
- doel en uitvoering<br />
- beeldmateriaal<br />
- lettertypes<br />
- softwarekeuze<br />
p. 63 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> PV Praktijk Publiciteitstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Grafische voorbeelden van DTP zelfstandig kunnen vinden en<br />
bespreken.<br />
Een document kunnen opmaken en drukklaar kunnen maken.<br />
De basisfuncties van een opmaakprogramma kunnen bedienen.<br />
Tekst en beeld zelfstandig kunnen verwerken in een<br />
opmaakprogramma.<br />
De basisfuncties van een vectorprogramma kunnen bedienen.<br />
Tekst en beeld zelfstandig kunnen aanmaken in een<br />
vectorprogramma.<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
6. Desktop Publishing (DTP)<br />
Grafische voorbeelden:<br />
- advertentie, folder<br />
- affiche, huisstijl, flyer<br />
- textiel, belettering<br />
- verpakking<br />
- handelsdrukwerk<br />
- …<br />
7. Functies OPMAAKPROGRAMMA<br />
- paletten<br />
- gereedschappen<br />
- menu’s<br />
- letter, woord en tekstverwerking<br />
- beeldmanipulaties (importeren, positioneren, kadreren,<br />
manipuleren<br />
8. Functies VECTORPROGRAMMA<br />
- paletten<br />
- gereedschappen<br />
- menu’s<br />
- letter, woord en tekstverwerking<br />
- beeldmanipulaties (importeren, positioneren, kadreren,<br />
manipuleren<br />
p. 64 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> PV Praktijk Publiciteitstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
De basisfuncties van een pixelprogramma kunnen bedienen.<br />
Beelden zelfstandig kunnen verwerken in een pixelprogramma.<br />
De juiste dpi-waarden kunnen bepalen en toepassen.<br />
B<br />
B<br />
B<br />
9. Functies PIXELPROGRAMMA<br />
- paletten<br />
- gereedschappen<br />
- menu’s<br />
- letter, woord en tekstverwerking<br />
- beeldmanipulaties (importeren, positioneren, kadreren,<br />
manipuleren, detoureren, retoucheren, …)<br />
- pixelberekening<br />
p. 65 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> PV Praktijk Publiciteitstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
3. TYPOGRAFISCHE VORMGEVING<br />
Vakterminologie correct gebruiken.<br />
Optimaal gebruiken van de typografie in reclamewerk.<br />
De lettertypes kennen en kunnen toepassen.<br />
Typografische leestekens functioneel kunnen plaatsen.<br />
Correct spatiëren.<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
1. Typografie<br />
Vakterminologie:<br />
- alinea<br />
- interlinie<br />
- kapitaal<br />
- onderkasten en bovenkasten<br />
- cursief<br />
- kapitaalhoogte<br />
- staartletter<br />
- …<br />
Gebruik:<br />
- als middel<br />
- als doel<br />
- informatief<br />
- decoratief<br />
- kopregel, ondertitel, slagzin,…<br />
2. De letter<br />
- functie<br />
- gebruik<br />
- begrippen en benamingen<br />
- kenmerken<br />
3. Leestekens en typografische tekens<br />
- gebruik en correct plaatsen<br />
4. Spatiëring<br />
- aanspatiëren<br />
- afspatiëren<br />
p. 66 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> PV Praktijk Publiciteitstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Een logo kunnen ontwerpen.<br />
De belangrijkste papierformaten correct kunnen gebruiken.<br />
De belangrijkste technische vereisten kennen en kunnen toepassen.<br />
Een pagina op een verantwoorde manier kunnen opbouwen.<br />
Een grid kunnen maken.<br />
Marges en zetbreedte kunnen berekenen en instellen.<br />
Een documentatiemap kunnen samenstellen.<br />
Een eigen werk en dat van anderen kritisch analyseren en<br />
beoordelen.<br />
Kunnen motiveren waarom bepaalde typografische aspecten op<br />
bepaalde manieren werden gebruikt.<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
5. Logo<br />
- logo met beeld<br />
- logo met woord<br />
- logo met beeld en woord<br />
- kleurgebruik in een logo<br />
- gebruik van een lettertype<br />
6. Opbouw en verhoudingen<br />
- papierformaten<br />
7. Opbouw van een pagina<br />
- toepassingen<br />
- aantonen met voorbeelden wat een goede en slechte<br />
pagina-opmaak is<br />
8. Documentatie<br />
- tentoonstellingen bezoeken<br />
- vakbeurzen bezoeken<br />
- onderzoekende en experimenteel gerichte instelling<br />
9. Verantwoording<br />
- bestuderen<br />
- analyseren<br />
- motiveren<br />
van typografische aspecten.<br />
p. 67 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> PV Praktijk Publiciteitstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
4. PUBLICITAIRE VORMGEVING<br />
Snel, maar duidelijk en klantgericht ideeën op papier kunnen<br />
schetsen.<br />
Concepten in een ontwerp kunnen gieten en met het juiste<br />
materiaal verwerken (pantonestiften, zwart stiftje, vulpotlood,…)<br />
en presenteren.<br />
In de ontwerpfase bepaalde beperkingen kunnen inschatten.<br />
Tijdens het proces de fases kunnen benoemen.<br />
In staat zijn rekening te houden met bepaalde vrijheden en<br />
beperkingen bij het bedenken en ontwerpen van reclame.<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
1. Werkwijze van concept tot uitvoering<br />
verschillende aspecten in de ontwerpfase<br />
- briefing<br />
- informatie<br />
- brainstorm<br />
- concept<br />
- schets (roughs)<br />
- ontwerp<br />
- uitgewerkte schets<br />
- dummy<br />
- debriefing<br />
- feedback<br />
- technische uitvoering<br />
- afwerking<br />
- presentatie<br />
factoren van belang bij elke stap<br />
- middelen<br />
- doelgroep<br />
- klant<br />
- budget<br />
- timing<br />
p. 68 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> PV Praktijk Publiciteitstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Een reclameboodschap functioneel kunnen verwerken.<br />
Een reclamecampagne kunnen opbouwen en uitvoeren, rekening<br />
houdend met doel, middelen, verschillende aspecten, drager, …<br />
Kunnen werken met blikvangers.<br />
Een rode draad kunnen hanteren.<br />
Kunnen omgaan met gevraagde aanpassingen en deze<br />
doorvoeren op een correcte manier.<br />
In staat zijn doelgericht meerdere grafische softwarepaketten te<br />
combineren bij de uitvoering van reclameopdrachten.<br />
Verschillende grafische programma’s correct en zelfstandig kunnen<br />
gebruiken.<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
2. Reclameboodschap<br />
- middel<br />
- doel<br />
- informatief/decoratief gebruik<br />
- titel, ondertitel, slagzin, slogan, voettekst, bodytekst,…<br />
3. Campagne<br />
- doel, doelgroep, budget<br />
- soorten: inhoud & media<br />
- reclamemiddelen: logo, huisstijl, slogan, mailing, …<br />
- drager: advertentie, folder, affiche, verpakking, belettering,…<br />
- aspecten: psychologie, ethiek, kritiek, marketing, copywriting, plagiaat,<br />
huisstijlregels, reclamebureau, kleurgebruik, humor, stille verleiders,…<br />
4. Grafische software<br />
- doel en functies van softwarepakketten<br />
- mogelijkheden en beperkingen van de verschillende soorten grafische<br />
software.<br />
- gebruik van grafische softwareprogramma’s:<br />
pixelgestuurd, vectorieel en opmaak<br />
p. 69 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> PV Praktijk Publiciteitstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Functies, eigenschappen en toepassingsmogelijkheden van<br />
beeldende technieken in functie van het beroep van<br />
reclametekenaar kunnen toepassen.<br />
Functies, eigenschappen en toepassingsmogelijkheden van<br />
beeldende materies in functie van het beroep van<br />
reclametekenaar kunnen toepassen.<br />
Uit bestaand beeldmateriaal bruikbare elementen recycleren<br />
binnen eigen concepten.<br />
Beelden creëren, hertekenen, manipuleren en combineren.<br />
Illustratief en decoratief werk uitvoeren met een digitaal<br />
tekenprogramma.<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
5. Illustratie en decoratie<br />
Technieken:<br />
- potlood<br />
- pastel<br />
- collage<br />
- inkt<br />
- ritsen/vouwen<br />
- snijden/knippen<br />
- plakkaatverf<br />
- aquarel<br />
- pantonestiften<br />
- …<br />
Materies:<br />
- grafietpotlood<br />
- kleurpotlood<br />
- pastel<br />
- viltstift<br />
- aquarel<br />
- papiersoorten<br />
- papierdikten<br />
- grafische software<br />
p. 70 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> PV Praktijk Publiciteitstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Basisprincipes van lay-out beheersen (typo+beeld) en kunnen<br />
toepassen in reclamemiddelen.<br />
Weten aan welke eisen een compositie met reclamedoeleinden<br />
moet voldoen en deze kunnen toepassen.<br />
Verhouding in tekst en beeld juist kunnen toepassen naargelang het<br />
doel van de publiciteit.<br />
Grondige kennis van compositie, lay-out.<br />
Kennis van Typografische Vormgeving en Ruimtelijke Vormgeving<br />
kunnen samenbrengen.<br />
De basisprincipes van het bewegend beeld kunnen toepassen.<br />
Eenvoudige manuele en digitale animaties kunnen realiseren.<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
U<br />
U<br />
6. Compositie in reclame<br />
- basisregels<br />
- lijn, vlak, volume<br />
- grid, opbouw<br />
- leesrichting<br />
- kijkrichting<br />
- blikvanger<br />
- verhoudingen tussen tekst en beeld en het effect hiervan voor de<br />
publiciteit.<br />
- lay-outprincipes<br />
- lettertypes<br />
- lettergrootte,...<br />
- ruimtelijke vormgeving<br />
- presentatietechnieken (maquette, dummy,..)<br />
7. Animatie<br />
- storyboard<br />
- beperkingen/mogelijkheden<br />
- cadrage<br />
- frames<br />
- …<br />
p. 71 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> PV Praktijk Publiciteitstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Elementaire kennis van de gangbare technologie en<br />
vakterminologie in de grafische sector kunnen toepassen.<br />
Verschillende drukmogelijkheden kennen en een grafische<br />
document doelgericht kunnen opmaken .<br />
Documenten kunnen digitaliseren en separeren voor druk.<br />
Vakjargon beheersen.<br />
Gebruik van snij- en merktekens kunnen toepassen.<br />
Documenten volledig drukklaar kunnen maken, rekening houdend<br />
met vergrotingen en verkleiningen en rasterpercentages.<br />
Eigen werk en dat van anderen kritisch analyseren en beoordelen.<br />
Zich kunnen documenteren via diverse informatiebronnen.<br />
Actief zoeken naar oplossingen en middelen om tot sterke resultaten<br />
te komen.<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
8. Drukprocedure<br />
- druktechnieken<br />
- drukprocedures<br />
- digitaal drukwerk<br />
- zeefdruk<br />
- CMYK<br />
- tweekleurendruk,…<br />
- pantonekleuren<br />
- vernis<br />
- papiersoorten<br />
- oplagen<br />
9. Prepress<br />
- Kleurscheidingen voor drukprocedure en voorbereidend werk voor<br />
prepress.<br />
Aspecten:<br />
- goed voor druk<br />
- hoge resolutie<br />
- ...<br />
- Procentrasters en pixelberekeningen<br />
10. Attitude<br />
-communiceren<br />
-organiseren<br />
-taakverdeling<br />
-planning<br />
-collegialiteit<br />
-bestuderen<br />
-motiveren<br />
-zich documenteren<br />
p. 72 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> PV Praktijk Publiciteitstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
5. ILLUSTRATIETECHNIEKEN<br />
Inzicht krijgen in het begrip ‘illustreren’.<br />
Inzicht hebben in verschillende technieken en toepassingen.<br />
Inzicht hebben in de historiek en de evolutie van materiaal en<br />
materieel en de toepassingen ervan.<br />
Voorbeelden van illustratietoepassingen kunnen geven.<br />
Verschillende soorten van illustreren kennen en kunnen toepassen.<br />
Verschillende kenmerken van illustraties kunnen opsommen.<br />
Inzicht hebben in de keuze van de soort illustratie in relatie met de<br />
opdracht.<br />
Voorbeelden kunnen geven van toepassingen.<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
1. Inleiding<br />
- het begrip illustreren<br />
- doel van illustratie<br />
- toepassingen<br />
- historiek van de illustratie<br />
2. Soorten illustraties<br />
- wetenschappelijk-technische illustraties<br />
doorsnede, constructieschets, materiaalweergave,…<br />
- informatieve illustraties<br />
wegwijzers, handleidingen in beeldvorm, beeldanalyse vanuit<br />
tekst,…<br />
- sfeerscheppende illustraties<br />
impressie van poëzie en muziek, momentopname uit een tekst,…<br />
p. 73 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> PV Praktijk Publiciteitstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Verschillende technieken kennen, kunnen gebruiken.<br />
Het materiaal op de juiste manier kunnen hanteren en<br />
onderhouden.<br />
Gebruik kunnen maken van verschillende illustratiestijlen.<br />
B<br />
B<br />
B<br />
3. Technieken<br />
Alle manuele teken- en schildertechnieken kunnen voor illustratie<br />
gebruikt worden, bijvoorbeeld:<br />
- potlood<br />
- kleurpotlood<br />
- pastel<br />
- aquarel<br />
- plakkaatverf<br />
- hoogdruk<br />
- vlakdruk<br />
- zeefdruk<br />
- diepdruk<br />
- gemengde technieken<br />
- collage<br />
- 3D<br />
- digitale technieken<br />
- airbrush<br />
- …<br />
4. Illustratiestijlen<br />
- geschematiseerd<br />
- gestileerd<br />
- abstract<br />
- realistisch<br />
- expressief<br />
- impressionistisch<br />
- sprookjesachtig<br />
- …<br />
p. 74 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> PV Praktijk Publiciteitstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
De juiste werkfase bij het ontwerpen van een illustratie kunnen<br />
gebruiken.<br />
Een studie kunnen maken van het gegeven.<br />
Een studie kunnen maken van de doelgroep.<br />
Een illustratie gericht naar de doelgroep kunnen maken.<br />
Een doordacht voorontwerp kunnen maken, rekening houdend met<br />
de mogelijkheden qua vorm, stijl, techniek en compositie.<br />
Een voorontwerp kunnen omzetten naar een degelijke illustratie.<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
5. Werkfasen<br />
- studie van het gegeven<br />
- studie van de doelgroep<br />
- voorontwerpen maken:<br />
- aftasten van de verschillende mogelijkheden<br />
- vorm en stijl bepalen van de doelgroep<br />
- keuze van de techniek in relatie tot vorm en inhoud,<br />
rekening houdend met de eventuele reproductietechniek.<br />
- ontwerp in relatie tot eventueel begeleidende tekst<br />
- lay-out en typografie van de begeleidende tekst<br />
- controle en bespreking van de voorontwerpen<br />
- eigenlijke ontwerp en uitvoeringstechniek<br />
- definitieve uitvoering<br />
p. 75 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> PV Praktijk Publiciteitstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
6. GRAFISCHE TECHNIEKEN<br />
Kennismaken met grafiek en druktechnieken.<br />
De werking van de verschillende grafische druktechnieken kunnen<br />
onderscheiden van elkaar.<br />
Kenmerken van verschillende technieken kunnen opsommen.<br />
Verschillende grafische technieken in een oefening kunnen<br />
toepassen.<br />
Reproductiemiddelen beheersen.<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
B<br />
1. Inleiding<br />
- verschillende werkmethoden<br />
- toepassingen in de publiciteit<br />
- manuele en digitale uitvoeringen<br />
2. Druktechnieken<br />
- vlakdruk<br />
- hoogdruk<br />
- diepdruk<br />
- doordruk (zeefdruk, sjabloondruk,...)<br />
- stempelvormen<br />
3. Grafische technieken<br />
- tekentechnieken<br />
- schildertechnieken<br />
- collage- en montagetechnieken<br />
- computertechnieken<br />
- afdek- en maskeertechnieken<br />
- retoucheertechnieken<br />
- fotokopie (kleur en zwart/wit)<br />
- fotoprint op fotopapier<br />
- computerprint op verschillende papiersoorten<br />
p. 76 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> PV Praktijk Publiciteitstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Geschikte grafische technieken kunnen aanwenden ter<br />
ondersteuning van verschillende uitvoeringsmogelijkheden en<br />
publicitaire doeleinden.<br />
Alternatieve dragers, materialen en toepassingen gebruiken.<br />
Diverse grafische technieken kunnen toepassen en het verschil in<br />
prijs en kwaliteit inzien.<br />
Experimenteel kunnen werken met drukprocédés.<br />
Linken leggen naar kunstenaars en publiciteit en illustratie, en het<br />
gebruik van technieken hierbij.<br />
Gebruikte technieken kunnen herkennen en begrijpen in de<br />
kunstgeschiedenis en vergelijken met technieken, gebruikt in de<br />
publiciteit en illustratie.<br />
B<br />
U<br />
B<br />
U<br />
U<br />
U<br />
4. Publicitaire toepassingen<br />
5. Toepassingen in de kunst<br />
p. 77 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> PV Praktijk Publiciteitstekenen 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Fundamenteel gedeelte<br />
STAGE<br />
Stage 0/1 2<br />
Visie van <strong>Provinciaal</strong> <strong>Onderwijs</strong> <strong>Vlaanderen</strong> op stages<br />
De ministeriële omzendbrief betreffende stages ingericht in bedrijven of instellingen ten behoeve van<br />
leerlingen in het voltijds secundair onderwijs, bepaalt de administratieve, juridische en<br />
organisatorische richtlijnen inzake de materiële en inhoudelijke organisatie van stages.<br />
De opzet is de volgende :<br />
• de jongere moet zijn op school verworven vaardigheden, kennis en attitudes kunnen inoefenen en<br />
uitbreiden;<br />
• de inspectie controleert de kwaliteit van de stages;<br />
• in het schoolreglement moeten de grote krachtlijnen van de stage worden vermeld;<br />
• standpunt van de overheid: leerlingenstages moeten een toegevoegde waarde genereren;<br />
• er is een administratieve vereenvoudiging (niets opsturen naar de overheid).<br />
Belangrijk hierbij is dat stages buitenschools plaatsvinden en geen extramuros activiteiten mogen zijn.<br />
Een leerlingenstage is niet gebaseerd op de gewone arbeidsovereenkomst en niet op een<br />
overeenkomst voor tewerkstelling van studenten. Scholen moeten hiervan abstractie maken.<br />
Stage is een begeleide confrontatie/participatie aan de activiteiten van een reële arbeidspost 1 .<br />
De leerlingenstage is dus een veelomvattende werkvorm die de leerlingen in staat stelt om kennis te<br />
maken met meerdere belangrijke werkvelden met het oog op een gefundeerde studie- en/of<br />
beroepsoriëntatie. Ze verschilt van de klassieke lessen. Het contact met het toekomstig arbeidsmilieu,<br />
de betrokkenheid van externen, die samen met de leraars opleiding en vorming geven, de aandacht<br />
voor de persoonlijkheid en de ontwikkeling van arbeidsattitudes maakt van de leerlingenstage een<br />
integrerende werkvorm.<br />
Het leerproces van de stagiair situeert zich tijdens de stage op verschillende vlakken:<br />
• op het domein van het ervaren, zij beleven wat het betekent op een “werkvloer” in een echt<br />
bedrijf te werken;<br />
• op het domein van doorleven en doordenken over arbeidssituaties waarin de stagiair geplaatst<br />
wordt, voorwaarde hierbij is dat hij in staat is hierover te reflecteren, alleen, in team of onder<br />
begeleiding;<br />
• in het opdoen van nieuwe inzichten die de stagiair kan vergelijken en toetsen aan de inzichten<br />
die hij op school, thuis of op andere plaatsen heeft meegekregen;<br />
• het verbinden met reeds aanwezige inzichten; hiervoor gaan we ervan uit dat er een bereidheid<br />
tot leren en verandering is. Zonder deze bereidheid (motivatie) is er geen leereffect.<br />
1<br />
Reële arbeidspost = deel van het arbeidsproces waarvoor de werknemer een reeks taken heeft uit te voeren<br />
p. 78 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
De school kan de organisatievorm van de stages kiezen afhankelijk van studiejaar, studierichting,<br />
infrastructuur op school en in overleg met de stagegevers. Samen met de stagegevers maakt de<br />
school de keuze tussen blokstage en alternerende leerlingenstage. De gekozen organisatievorm<br />
staat in functie van het bereiken van de leerplandoelstellingen.<br />
<strong>Provinciaal</strong> <strong>Onderwijs</strong> <strong>Vlaanderen</strong> gaat uit van het feit dat de scholen de omzendbrief correct<br />
moeten uitvoeren.<br />
De school zal aandacht besteden aan de informatie van de leerling-stagiair 2 en zijn ouders. Zij<br />
moeten alle praktische informatie krijgen over het verloop van de leerlingenstages. Voor dit<br />
voorbereidend werk zorgen de stagecoördinator 3 en de stagebegeleider 4 .<br />
De leerling-stagiair verricht arbeid onder gezag van een ander persoon, de stagementor 5 . Er mag<br />
geen loon worden uitgekeerd.<br />
De stagegever 6 is verantwoordelijk ten aanzien van de leerling-stagiair op het vlak van de arbeidswet-<br />
en regelgeving.<br />
Jongeren op het werk worden beschermd: het arbeidsreglement geldt voor de leerling-stagiair (een<br />
afzonderlijk aangepast reglement kan ook).<br />
Praktische organisatie<br />
Naast de bespreking en de ondertekening van de leerlingenstageovereenkomst en het<br />
stagereglement worden opdrachten gegeven en afspraken gemaakt met betrekking tot het<br />
stageschrift. Het stageschrift is het document waarin de leerling-stagiair schriftelijk verslag uitbrengt<br />
over zijn stageactiviteiten, persoonlijke ervaringen, commentaren, zelfevaluatie ... Het wordt op<br />
regelmatige tijdstippen geviseerd door de stagementor en door de stagebegeleider.<br />
Leerlingen en ouders zullen informatie ontvangen over de uurregeling, de locatie, de verplaatsingen,<br />
de begeleiding, de verzekeringsaspecten, de arbeidswetgeving.<br />
Het evaluatiekader volgens hetwelk de leerling-stagiair zal beoordeeld worden moet voor de<br />
aanvang van de leerlingenstage duidelijk gemaakt worden aan de leerling-stagiair.<br />
Voor elke leerling-stagiair maakt de school, als onderdeel van het persoonlijk dossier van de leerling,<br />
een individueel stagedossier. Dit dossier bevat:<br />
• de leerlingenstageovereenkomst(en);<br />
• de evaluatiedocumenten;<br />
• de briefwisseling over de betrokken leerling-stagiair;<br />
• een individuele steekkaart 7 .<br />
Duidelijke afspraken tussen de school en stagegever en regelmatig contact en communicatie tussen<br />
stagementor en stagebegeleider zijn inherent aan dit gezamenlijk engagement. De begeleiding<br />
dient zowel een element van procesbegeleiding als een element van productbegeleiding te<br />
bevatten. De leerling-stagiair zal aangespoord worden tot reflecterend handelen.<br />
2 Leerling – stagiair: De leerling-stagiair heeft een dubbel statuut: leerling én gelijkgestelde werknemer<br />
De leerling-stagiair is een ingeschreven leerling en moet dus ook in het aanwezigheidsregister vermeld worden.<br />
3 De persoon die op de stageplaats of op de school instaat voor het goede verloop en de opvolging van de verschillende<br />
stagiairs<br />
4 De persoon verbonden aan de school die het verloop van de stage en de evoluties van de stagiair opvolgt en de stagiairs<br />
met raad en daad bijstaat, in constructief overleg met de stagementor<br />
5 De persoon die de taak op zich neemt om de stagiair zo goed mogelijk te gidsen op de werkvloer en hem te begeleiden in al<br />
zijn acties<br />
6 De stageplaats: m.a.w. de organisatie, voorziening of afdeling waar de stagiair stage loopt<br />
7<br />
Op de individuele steekkaart staan de coördinaten van de leerling-stagiair evenals de gegevens over de school, het<br />
betrokken structuuronderdeel, de stagegever, de stageplaats, de stagebegeleider, de stagementor, de<br />
leerlingenstageperiode en de datum van de leerlingenstageovereenkomst<br />
p. 79 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Inhaalstage<br />
Vanuit de optiek dat de leerplandoelstellingen onverkort dienen gerealiseerd, kan de school, in<br />
hoofde van een individuele leerling, al dan niet beslissen tot een inhaalstage indien deze leerling<br />
omwille van ziekte of een andere gewettigde reden de stage niet op het voorziene tijdstip heeft<br />
kunnen verrichten.<br />
Uiteraard dient rekening gehouden met de toegelaten stageperiodes zoals bepaald in de<br />
omzendbrief. Zo een leerling op 30 juni het vooropgesteld stagevolume nog niet heeft bereikt, dan<br />
wordt hetzij onmiddellijk een eindbeslissing over het al dan niet geslaagd zijn genomen, hetzij een<br />
eindbeslissing uitgesteld teneinde aanvullende evaluatiegegevens te verzamelen op grond van<br />
inhaalstage tijdens de zomervakantie. De regelgeving op de organisatie van het voltijds secundair<br />
onderwijs stelt niettemin dat elke uitgestelde beslissing uiterlijk de eerste lesdag van het<br />
daaropvolgend schooljaar dient genomen; leerlingenstages, als onderdeel van een<br />
leerjaargebonden programma, kunnen met andere woorden nooit schooljaaroverschrijdend zijn!<br />
Minimale materiële vereisten voor de stageplaats<br />
• de stageplaats moet activiteiten bieden/ goederen produceren/ diensten verlenen die aansluiten<br />
op het leerplan en voldoen aan de visie op de leerlingenstage;<br />
• er moet geactualiseerde uitrusting, apparatuur en technologie beschikbaar zijn ;<br />
• stageplaatsen moeten voldoen aan de geldende regelgeving waar deze van toepassing is;<br />
Een goede stageplaats, arbeidspost voldoet zo maximaal mogelijk aan de volgende criteria<br />
• het aantal stageplaatsen per stagebiedend bedrijf blijft beperkt zodat leerlingenstagiairs goed<br />
begeleid kunnen worden; om dezelfde reden blijft het aantal leerling-stagiairs per<br />
stagebegeleider en per stagementor beperkt;<br />
• de stageactiviteiten sluiten aan op de schoolopleiding en de leerling-stagiair wordt niet<br />
behandeld als een gewone werknemer; leerling-stagiairs kunnen geenszins worden ingezet als<br />
goedkope werkkrachten of als klusjesmannen;<br />
• de leerlingenstage is geen doel op zich; het is een pedagogisch didactisch middel in het kader<br />
van de opleiding en vorming die de leerling-stagiair geniet, op school en in het stagebiedend<br />
bedrijf;<br />
• de stageplaats ligt binnen een redelijke afstand van de woonplaats van de leerling-stagiair tenzij<br />
een oplossing kan gevonden worden (bijvoorbeeld een logement of een gezamenlijke<br />
verplaatsing met de werknemers);<br />
• de stagegever garandeert een pedagogische begeleiding; de stagementor is een bekwaam<br />
medewerker en de vertrouwenspersoon voor de leerling-stagiair; hij krijgt vanwege het bedrijf tijd<br />
en ruimte voor de begeleiding van de leerling-stagiair;<br />
• de stagegever geeft blijk van een kwaliteitsvolle visie; hoewel deze kan verschillen van de visie<br />
van de school ervaart de leerling-stagiair op de stageplaats dat men werkt vanuit een<br />
doordacht kwalitatief concept;<br />
• de organisatie die de leerlingenstage mogelijk maakt functioneert , net als de school, voorbeeldig<br />
en geeft blijk van ethische en deontologische normen en waarden; zij schenkt aandacht aan<br />
het sociaal klimaat en aan de welzijnsreglementering; zij voldoet aan de voorwaarden die het<br />
beroep regelen, met name de vestigingswet, de exploitatievoorwaarden en de vergunningen;<br />
• stageplaatsen en de stageopdrachten vertonen verscheidenheid en maken een progressief<br />
leerproces mogelijk.<br />
p. 80 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Algemene doelstellingen<br />
De leerlingen confronteren met hun toekomstig werkmilieu en met de volle realiteit van het beroep. In<br />
het kader van studie- en beroepsoriëntatie kennismaken met meerdere belangrijke werkvelden.<br />
Het leren toepassen van de op school verworven kennis, vaardigheden en attitudes door het<br />
verrichten van arbeid in concrete arbeids- en cliëntsituaties.<br />
Het leren ontdekken door de leerlingen van eigen kwaliteiten en tekorten (zelfkennis, zelfevaluatie,<br />
zelfkritiek) en het nut doen inzien van de door de school bijgebrachte basiskennis.<br />
Het bevorderen van de groei naar volwassenheid en zelfstandigheid.<br />
Het leren gebruiken van de laatst ontwikkelde gereedschappen, apparaten, machines en<br />
technologieën die op school, wegens haar kleinere schaal, niet kunnen worden aangeleerd.<br />
Leren rekening houden met de factoren werktijd en werkuren, tempo, efficiëntie, productiviteit,<br />
cliëntgerichtheid en kwaliteitszorg.<br />
Elementair inzicht verwerven in de dagelijkse praktijk op het vlak van organisatie, beheer, inrichting en<br />
dergelijke.<br />
Het ontwikkelen van verantwoordelijkheidsbesef en het bevorderen van sociale vaardigheden en<br />
attitudes, die professioneel belangrijk zijn, in het bijzonder het kunnen functioneren in teamverband en<br />
het ontwikkelen van een vriendelijke en functionele communicatie in de omgang met collegae en<br />
klanten.<br />
Het ontwikkelen van zin voor orde, zorg, netheid en stiptheid, tevens initiatief leren nemen en correct<br />
reageren op arbeidssituaties.<br />
Leren gezag accepteren.<br />
Het ontwikkelen van zin voor organisatie en efficiëntie en het leren dragen van verantwoordelijkheid.<br />
De veiligheids-, gezondheids- en hygiënevoorschriften consequent toepassen en tevens rekening<br />
houden met milieuvoorschriften.<br />
Aandacht hebben voor de ergonomische aspecten van het beroep.<br />
p. 81 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Specifieke stagedoelstellingen - vooropgestelde leerdoelen<br />
1. Doelstellingen in verband met kennis en inzicht<br />
• de stagiair(e) beheerst de geziene leerstof op zijn/haar niveau<br />
• de stagiair(e) gaat actief op zoek naar informatie in verband met de activiteiten op het<br />
stagebedrijf<br />
• de stagiair(e) verzamelt de informatie nodig voor het uitvoeren van een bepaalde handeling<br />
• de stagiair(e) begrijpt een (nieuwe) taak of situatie<br />
2. Doelstellingen in verband met vaardigheden<br />
• de stagiair(e) kan werkzaamheden logisch en doelgericht plannen<br />
• de stagiair(e) kan een opdracht/ taak zelfstandig uitvoeren<br />
• de stagiair(e) werkt:<br />
o handig<br />
o in gepast tempo<br />
• de stagiair(e) houdt bij het werken rekening met:<br />
o hygiëne<br />
o veiligheid<br />
o HACCP normen<br />
o economische/ ecologische overwegingen<br />
• de stagiair(e) kan observeren<br />
• de stagiair(e) kan mondeling rapporteren<br />
• de stagiair(e) kan schriftelijk rapporteren<br />
• de stagiair(e) kan soepel en efficiënt samenwerken<br />
• de stagiair(e) legt op een vlotte en tactvolle wijze contact met klanten/omgeving<br />
• de stagiair(e) is duidelijk en juist in het doorspelen van informatie<br />
• het taalgebruik van de stagiair(e) is correct en gepast<br />
3. Doelstellingen in verband met de beroepsattitude<br />
• de stagiair(e) toont betrokkenheid bij het gebeuren op het stagebedrijf<br />
• de stagiair(e) geeft blijk van verantwoordelijkheidszin.<br />
• de stagiair(e) is nauwkeurig, stipt en eerlijk<br />
• de stagiair(e) durft initiatief nemen<br />
• de stagiair(e) reflecteert op eigen functioneren, vraagt steeds feedback en stuurt bij<br />
• de stagiair(e) is flexibel en past zich vlug aan<br />
• de stagiair(e) kan op een positieve manier omgaan met kritiek<br />
• de stagiair(e) staat open voor contact en is bereid om van anderen te leren<br />
• de stagiair(e) is beleefd, tactvol, fijngevoelig in de omgang<br />
• de stagiair(e) respecteert het beroepsgeheim<br />
• het stagedossier is in orde<br />
p. 82 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Didactische en pedagogische wenken<br />
Teneinde de leerlingen de kans te bieden om kennis te maken met de beroepsrealiteit worden<br />
stageperiodes in het bedrijfsleven, uiteraard in een bedrijf met activiteiten die nauw aansluiten bij de<br />
gevolgde richting, ingericht. De begeleidende leerkracht zal erop toezien dat de leerling in dergelijk<br />
stagehuis zinvolle en leerrijke taken toegewezen krijgt.<br />
In het tweede leerjaar van de derde graad worden de stages in twee blokperiodes georganiseerd.<br />
Deze stages worden telkens in een andere discipline georganiseerd. De leerling, de leerkracht en de<br />
verantwoordelijke binnen het stagehuis evalueren het werk van de leerling.<br />
Door middel van de stage(s) zal de stagiair(e):<br />
• reële arbeidssituaties ervaren en volgehouden inspanningen leren leveren;<br />
• reeds verworven vaardigheden aanwenden op diverse terreinen;<br />
• andere en nieuwe technieken leren eigen aan de stageplaats;<br />
• leren verantwoordelijkheid dragen en samenwerken binnen een groep;<br />
• opmerkingen aanvaarden en positief verwerken;<br />
• uiting geven aan voornaamheid in houding, kleding en taalgebruik.<br />
Door het feit dat niet elke leerling in eenzelfde bedrijf een stage kan lopen, zal per stage bepaald<br />
worden welke concrete leerinhouden en leeractiviteiten aansluitend bij de opleiding aan bod kunnen<br />
komen.<br />
De activiteitenlijst wordt opgesteld per stageperiode. Deze is een zakelijke opsomming van de<br />
activiteiten die door de stagiair(e) op de stageplaats kunnen en mogen uitgevoerd worden.<br />
Het stageverslag is een aanvulling en ondersteuning van de stagevorming. Door het opstellen van dit<br />
verslag leert de leerling op een bondige manier wat de observaties op papier te zetten.<br />
In het stageverslag noteert de leerling observaties en vaststellingen over de werkopdrachten en<br />
werksituaties, belangrijke ervaringen en conclusies van besprekingen als deze de belangen van de<br />
stagegever niet schaden.<br />
De stagemap bevat alle documenten die de leerling tijdens het schooljaar nodig heeft:<br />
• algemene informatie<br />
• stageovereenkomst<br />
• voorblad van elke stageplaats<br />
• activiteitenlijst en zelfevaluatie<br />
• evaluatiefiche (één per stageperiode)<br />
• stageverslag<br />
• document inhaalstage<br />
Mogelijke stageplaatsen die in aanmerking komen, zijn bedrijven waar vormen van publiciteit of de<br />
uitvoering ervan, in al zijn facetten, aan bod komt :<br />
• Reclamebureau, grafisch bureau<br />
Naargelang de verwachtingen van de stagegever en de capaciteiten van de leerling kan de<br />
stagiair(e) worden ingezet van ontwerp tot uitvoering. Zij kunnen zowel manueel als digitaal werk<br />
verrichten in verschillende grafische programma’s.<br />
• Lettershop of beletteringsfirma<br />
Leerlingen kunnen hier worden ingezet in heel het bedrijf. Het kan gaan van het mee uitplotten<br />
van letters op verschillende vinyl, het buitenshuis mee gaan opkleven van de letters of beelden op<br />
voertuigen, etalages,…<br />
• Zeefdrukkerij<br />
Leerlingen kunnen worden ingezet in heel het bedrijf. Zij kunnen voorbereidend werk uitvoeren en<br />
na een observatie en begeleiding ook mee worden ingezet in het meehelpen van het machinaal<br />
zeefdrukken. Tevens kunnen zij meehelpen bij het proper maken van de zeven.<br />
p. 83 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
• Opmaakbedrijf / uitgeverij<br />
De stagiair(e) kan evenwel worden ingezet op een lay-out afdeling van uitgeverijen. Het zoeken<br />
van een gepaste lay-out en het uitvoeren hiervan in een grafische programma kan aan hen<br />
worden toevertrouwd. Het kan gaan over brochures, affiches, huisstijlen, boeken, tijdschriften,…<br />
• Copycenter<br />
Het gaat hier echter over de meer ‘uitgebreide’ copycenter. De stagiair(e) kan hier verschillende<br />
taken op zich nemen en met de gepaste begeleiding worden opgeleid in een grote<br />
verscheidenheid. Het inbinden, plotten op grote formaten, digitaal printen op allerlei materialen,<br />
eventuele opmaakwerk,… kan aan de stagiair(e) worden toevertrouwd.<br />
• …<br />
p. 84 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Algemeen concept<br />
De geïntegreerde proef (GIP) is geen eindwerk of kwalificatieproef zoals vroeger; het is ook geen<br />
eindexamen, het is evenmin een breed uitgevallen huistaak.<br />
Geïntegreerd wijst op het vakoverschrijdend karakter van de proef. De leerlingen moeten zowel<br />
cognitieve, affectieve als psycho-motorische doelstellingen verwerven. Zo zou de GIP als een rode<br />
draad doorheen het lesgebeuren van het eindjaar moeten lopen. Alle vakken van het optioneel<br />
gedeelte kunnen bij de proef betrokken worden.<br />
De school moet de geïntegreerde proef organiseren en de regelmatige leerlingen van het tweede<br />
leerjaar van de derde graad moeten er aan deelnemen.<br />
De uitwerking van de GIP<br />
GEÏNTEGREERDE PROEF<br />
Algemeen gezien bestaat een GIP uit een opdracht, een logboek, een uitgewerkte eindtekst en/of<br />
een afgewerkt werkstuk.<br />
• de opdracht is een duidelijk omschreven publicitaire opdracht;<br />
• het logboek (of agenda) is een belangrijk hulpmiddel door de leerlingen in te vullen. De<br />
activiteiten met hun timing worden er in genoteerd. Het is tevens een procesbegeleidingsschrift<br />
want de mentoren en leerkrachten volgen het proces en sturen bij door middel van commentaar<br />
in het logboek. Het logboek kan een uitnodiging zijn tot zelfevaluatie;<br />
• het werkdossier (of schetsboek): sluit aan bij de realisatie van de GIP en wordt opgemaakt door<br />
de leerlingen. Hierin staan schetsen, kleurstudies, voorontwerpen, manier van werken en<br />
persoonlijke nota’s. Het dossier wordt voorgesteld aan de jury;<br />
• het evaluatieboek van de leerkracht/mentor hangt een beeld op van de procesevaluatie en<br />
toont als zodanig de vorderingen van de leerlingen aan.<br />
Het logboek van de leerlingen en het evaluatieboek van de leraren of de mentor zijn belangrijke<br />
hulpmiddelen bij de continue evaluatie, die verlopen volgens een stramien van informatie<br />
verzamelen, resultaten interpreteren en rapporteren en beslissingen nemen.<br />
p. 85 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Het verloop of planning van de GIP<br />
• jury samenstellen: in het begin van het schooljaar kan je best de juryleden bij de opbouw van het<br />
project betrekken;<br />
• opgave: de opgave moet duidelijk, schriftelijk, omschreven worden en toegelicht worden aan de<br />
leerlingen;<br />
• voorbereidingen: er worden afspraken gemaakt in verband met werkmethode, planning,<br />
tussentijdse evalueren en vormgeving. De leerlingen worden vooraf ingelicht over de<br />
beoordelingscriteria;<br />
• planning: de leerlingen schrijven hun eigen werkstrategie en planning op binnen het globaal<br />
schema;<br />
• uitvoering: de leerlingen informeren en documenteren zich over het gekozen onderwerp. Zij<br />
ordenen en selecteren alle informatie en verwerken de gegevens tot een dossier;<br />
• voorstellen van het eindresultaat: dit gebeurt zowel mondeling als visueel.<br />
De evaluatie van de GIP<br />
De evaluatie van de geïntegreerde proef bestaat uit een proces- en een productevaluatie. Het<br />
proces dat de leerling doormaakt is even belangrijk als het uiteindelijke product of het eindresultaat.<br />
Cruciaal hierbij is zijn persoonlijk groeiproces. Dit leidt tot een planmatig uitgebouwd jaarproject met<br />
procesbegeleiding en tussentijdse evaluatiestappen. Uit de procesevaluatie moeten de vorderingen<br />
of een gebrek eraan duidelijk blijken.<br />
De evaluatiecriteria en -methoden moeten aan de leerling bekend zijn van bij het begin van de<br />
proef.<br />
De leerling en zijn ouders moeten van bij het begin van het schooljaar ervan bewust gemaakt worden<br />
dat het resultaat van de geïntegreerde proef sterk medebepalend is voor het al of niet slagen.<br />
De school moet aantonen dat er in de loop van het schooljaar voldoende ondersteuning is geweest<br />
en dat er tijdig informatie over de vorderingen werd doorgespeeld aan de ouders en de leerling.<br />
De GIP-jury moet een antwoord leveren op de volgende vragen:<br />
• bezit de leerling de vereiste attitudes?<br />
• beantwoordt de leerling aan het studieprofiel?<br />
• kan de leerling verdere studies aan in het verlengde van het studieprofiel?<br />
Bijna steeds is de conclusie van de GIP-jury bepalend voor de uitspraak van de delibererende<br />
klassenraad: niet slagen voor een proef gaat veelal gepaard met een C-attest; slagen voor de proef<br />
weegt zwaar door bij het positief beantwoorden van de deliberatievraag.<br />
Er worden best geen cijfers noch een eindpercentage bepaald. Er wordt wel een verantwoording<br />
neergeschreven in het verslag. Door middel van een woordrapport kunnen de leerlingen ingelicht<br />
worden over zijn/haar bereikte resultaten. Hierin verwijst men naar het al of niet bereiken van de<br />
vooropgestelde doelstellingen.<br />
Samenstellen van de jury<br />
De jury van de geïntegreerde proef is verantwoordelijk voor de opgave, het goede verloop, de<br />
tussentijdse-en de eindbeoordeling van de geïntegreerde proef. Zij is samengesteld uit een voorzitter,<br />
leden van het onderwijzend personeel van eigen school en een aantal externe juryleden.<br />
De juryleden van buiten de school worden in overleg gekozen op basis van hun deskundigheid.<br />
Belangrijk is hun betrokkenheid bij het beoogde beroepsprofiel. Hun aantal mag niet groter zijn dan<br />
het aantal van de leden van het onderwijzend personeel.<br />
p. 86 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Taak van de mentor<br />
De taak van de mentor is erg belangrijk. Hij volgt het project en de leerlingen op. Hij informeert de<br />
leerlingen, verwijst naar documentatiebronnen, geeft richtlijnen voor de uitvoering, enz…<br />
Hij kan door de leerlingen binnen de lerarengroep gekozen worden.<br />
Het kiezen van een mentor is niet verplicht.<br />
Te bewaren documenten<br />
De volgende documenten moeten worden bewaard van het voorbije en het lopende schooljaar:<br />
• de lijst van de verschillende onderwerpen, opdrachten of opgaven die de leerlingen moeten<br />
uitwerken;<br />
• de schriftelijke eindproducten: het dossier, het logboek, de tekeningen.<br />
De praktische realisaties of een weergave ervan moeten minimum bewaard worden totdat de termijn<br />
voor een eventueel bezwaar tegen de eindbeoordeling is verstreken.<br />
De processen-verbaal en de notulen van de einddeliberaties moeten dertig jaar bewaard worden.<br />
De GIP in de studierichting <strong>Publiciteitsgrafiek</strong><br />
De opgave wordt zodanig opgebouwd, dat het eindresultaat een beeld geeft i.v.m. opgedane<br />
kennis, vaardigheden en inzichten. Het bereiken van de onderstaande doelen wordt daarbij<br />
onderzocht:<br />
• kennis van de diverse grafische reclamemiddelen, de onderdelen ervan en hun functies;<br />
• een reclameopdracht kunnen realiseren naar een doelgroep toe;<br />
• een documentatie-, uitvoerings- en informatiedossier kunnen opstellen en verdedigen;<br />
• inzichtelijk gebruiken van de regels van de typografie;<br />
• composities met teksten en of beelden kunnen realiseren;<br />
• kleur doelgericht toepassen;<br />
• een realistische tekening van een product kunnen uitwerken en verwerken in een<br />
reclameopdracht;<br />
• de menselijke figuur kunnen tekenen en verwerken in een reclameopdracht;<br />
• grafisch materiaal kennen en inzichtelijk kunnen gebruiken;<br />
• een logo en huisstijl kunnen ontwerpen;<br />
• kunnen werken met grafische computerhardware;<br />
• kunnen werken met grafische computersoftware;<br />
• de diverse grafische reproductietechnieken kennen.<br />
De proef is bij voorkeur een totaalproject, opgebouwd uit diverse deelopdrachten<br />
(reclamemiddelen). Eindresultaat is een reclamecampagne. Bij de uitvoering van de<br />
deelopdrachten worden verschillende manuele grafische technieken enerzijds en de computer<br />
anderzijds gebruikt.<br />
Belangrijk is dat:<br />
• de proef een aantal reclamemiddelen rond een product bevat;<br />
• een denkproces gestart wordt; dit om te komen tot een idee, een uitvoeringsontwerp en een<br />
eindproduct;<br />
• ervaringen worden opgedaan betreffende algemene aspecten van het beroep van<br />
publiciteitstekenaar of uitvoerder.<br />
p. 87 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Mogelijke onderwerpen zijn: reclamecampagne voor<br />
• wijn<br />
• frisdrank<br />
• waspoeder<br />
• zuivelproduct<br />
• snoep<br />
• …<br />
Doelstellingen<br />
Algemene doelstellingen<br />
De GIP wordt ingericht om de bekwaamheid van de leerling te toetsen, rekening houdend met het<br />
nagestreefde einddoel van de studierichting.<br />
De GIP plaatst de leerling in een situatie waarbij zowel kennis als vaardigheden die verworven en<br />
verwerkt zijn (= weten en inzien), kunnen aangewend worden in een nieuwe probleemsituatie (=<br />
toepassen en integreren).<br />
Het geheel van de GIP maakt duidelijk in welke mate er op zelfstandige wijze een complex probleem<br />
kan aangepakt worden.<br />
De GIP geeft gelegenheid tot:<br />
• het nemen van initiatief;<br />
• het dragen van verantwoordelijkheid;<br />
• het opnemen van engagement.<br />
Specifieke doelstellingen<br />
De leerling zal over de volgende persoonlijke eigenschappen moeten beschikken om de GIP creatief<br />
en met een verzorgd resultaat te verwerken:<br />
• interesse, zorg en doorzettingsvermogen voor alle onderdelen;<br />
• vlot kunnen samenwerken, zowel met de opdrachtgever als in ploegverband;<br />
• een juiste materiaalkeuze maken die het beoogde resultaat geeft;<br />
• bereid zijn te herbeginnen indien een ontwerp niet van de eerste maal aan het beoogde resultaat<br />
beantwoordt;<br />
• maximaal willen functioneren in steeds wisselende omstandigheden;<br />
• actuele thema’s in een functioneler vorm of communicatief beeld omzetten;<br />
• efficiënt, doelgericht en kritisch over eigen werk en dat van anderen kunnen denken en praten;<br />
• brede interesse voor kunst en cultuur en toegepaste communicatie blijven ontwikkelen;<br />
• de vakinhouden van de studierichting <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> kunnen integreren en aanvullen met<br />
actuele informatie uit andere infobronnen (binnen en/of buiten de school).<br />
p. 88 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Studiebegeleiding, remediëring en evaluatie<br />
Met studiebegeleiding bedoelen we het geheel van activiteiten waarbij de leerling hulp bij het leren<br />
ondervindt. Deze activiteiten worden vanuit gerichte doelstellingen opgezet en kunnen<br />
georganiseerd worden voor individuele leerlingen, voor klasgroepen, voor alle leerlingen op<br />
schoolniveau.<br />
Studiebegeleiding houdt in dat het lerarenteam aandacht heeft voor de hele ontwikkeling van de<br />
leerling en oog heeft voor verstandelijke en emotionele factoren bij het leren. Het betekent eveneens<br />
dat het team rekening houdt met de verschillende leerstijlen.<br />
Met remediëring bedoelen we het bieden van hulp om tekorten op te vangen of weg te werken.<br />
Ook hier is het belangrijk om de doelstelling van de activiteiten precies te omschrijven.<br />
Studiebegeleiding en remediëring zijn uitnodigingen voor de leerling tot zelfevaluatie, tot reflexie over<br />
eigen studie-en leergedrag en hier op constructieve wijze iets aan te veranderen. Op die manier<br />
wordt de leerervaring van de leerling verruimd.<br />
Studiebegeleiding en remediëring maken met de evaluatie deel uit van het evaluatie-of<br />
feedbacksysteem op school.<br />
De didactische evaluatie, afgestemd op de doelstellingenniveaus in het leerplan biedt informatie<br />
over de wijze waarop de leerling deelneemt aan het leren op school maar biedt eveneens informatie<br />
over de wijze waarop de leraar hen bij het leerproces begeleidt. Ook voor de leraar is de didactische<br />
evaluatie een bron voor zelfevaluatie.<br />
Openheid, tolerantie en humor t.a.v. het eigen leer- en lesgedrag bieden een goede garantie om<br />
samen met de leerlingen te onderzoeken op welke wijze hun leerproces het best kan verlopen, en om<br />
feedback te geven en te ontvangen.<br />
Afstemming op doelstellingenniveaus<br />
EVALUATIE<br />
Evaluatie heeft pas zin als er gewaardeerd wordt vanuit criteria: vanuit doelstellingen.<br />
Daaruit kunnen twee kwaliteitseisen worden afgeleid:<br />
• hoe nauwkeuriger de na te streven lesdoelstellingen worden geformuleerd, hoe makkelijker het<br />
wordt om ze te evalueren;<br />
• hoe eenduidiger de lesdoelstellingen (afgeleid uit de leerplandoelstellingen) zijn geformuleerd des<br />
te preciezer de didactische evaluatie kan verlopen.<br />
p. 89 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
In de leerplandoelstellingen komen volgende niveaus voor. De evaluatie dient afgestemd te worden<br />
op deze doelstellingenniveaus:<br />
• voor het niveau weten/kennen kan gebruik gemaakt worden van kennisvragen die peilen naar<br />
het precieze kennen en weten;<br />
• voor het niveau inzien wordt gewerkt met inzichtvragen of -opdrachten waarbij de leerlingen<br />
kunnen aantonen dat zij belangrijke relaties inzien en begrijpen;<br />
• voor het niveau toepassen zijn toepassingsvragen en -opdrachten aan de orde waarin de<br />
leerlingen hun kennis, vaardigheden en inzicht kunnen gebruiken, toepassen en uitvoeren in de<br />
leersituaties uit de klaspraktijk;<br />
• voor het niveau integreren kunnen opdrachten gebruikt worden waarin de beheersing van de<br />
kennis en de vaardigheden aangetoond wordt in verschillende toepassingen, ook los van de<br />
leersituatie in de klas;<br />
• voor het niveau zijn, wordt voortdurend gestreefd naar het stimuleren van het zelfvertrouwen en<br />
de motivatie van de leerlingen.<br />
Procesevaluatie / productevaluatie<br />
Om de doelstellingen van het leerplan te bereiken wordt er bij de evaluatie steeds uitgegaan van de<br />
beginsituatie. Het is wenselijk die beginsituatie helder in kaart te brengen binnen de concrete context<br />
van de klasgroep om het leerproces dat de leerlingen doorlopen, optimaal te begeleiden.<br />
Het moet voor de leerling duidelijk zijn dat er een onderscheid is tussen de evaluatie van enerzijds het<br />
leerproces en anderzijds het eindproduct.<br />
Bij de procesevaluatie wordt voortdurend gepeild in hoeverre de leerling het onderwijsproces goed<br />
verwerkt met de bedoeling dit proces zo nodig bij te sturen zodat elke leerling op de meest effectieve<br />
manier kan leren. De klemtoon ligt hierbij duidelijk op het optimaal functioneren en het welbevinden<br />
van de leerling.<br />
Voor de leraar is het zaak om vooraf goed af te bakenen welk proces moet doorlopen worden, welke<br />
de verschillende stappen zijn om tot een goed leerresultaat te komen. Door geregelde<br />
feedbackmomenten (kleine toetsen, gesprekken, volgsystemen) wordt de leerroute verder gezet of zo<br />
nodig bijgestuurd. Om de leerling te motiveren gebeurt dit in een constructieve, positieve sfeer.<br />
Bij de productevaluatie daarentegen wordt op het einde van het leerproces (bijvoorbeeld een<br />
hoofdstuk, een opdrachtenreeks, een project, een trimester...) nagegaan in hoeverre de leerling de<br />
leerplandoelstellingen bereikt heeft.<br />
Fasen van het evaluatieproces<br />
Het evaluatieproces is meer dan het geven van een eindcijfer. Het is belangrijk om dit eindcijfer te<br />
onderbouwen door:<br />
1. het verzamelen van gegevens<br />
• dit gebeurt door het observeren en evalueren van opdrachten, taken, oefeningen, groepswerk.<br />
2. het interpreteren<br />
• de gegevens worden getoetst aan de criteria die de leraar vooraf duidelijk heeft bepaald en aan<br />
de leerlingen meegedeeld.<br />
• de leraar houdt hierbij rekening met de vakgerichte doelen en met de vakoverschrijdende<br />
eindtermen die hij in zijn vak heeft geïntegreerd.<br />
• bij voorkeur worden de criteria bepaald door de vakwerkgroepen of minstens in samenspraak<br />
met de collega's zodat er een verticale afstemming kan gebeuren.<br />
p. 90 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
3. het beslissen<br />
• in eerste instantie zal de individuele leraar een beslissing nemen over de vorderingen en de<br />
eindresultaten van de leerlingen.<br />
• die individuele beslissing wordt besproken en geïntegreerd in de besluiten van de klassenraad.<br />
4. het rapporteren<br />
• de leerling krijgt duidelijke informatie over zijn / haar vorderingen.<br />
• dit gebeurt enerzijds in geregelde momenten van feedback voor de leerling en anderzijds in een<br />
schriftelijke rapportering (rapport, …).<br />
Evaluatie van de algemene en technische vakken<br />
De leraar onderbouwt de evaluatie van de algemene en technische vakken door allerlei gegevens<br />
zoals:<br />
1. taken<br />
• leerlingen lossen in de klas tijdens de les vragen, oefeningen en opdrachten op. Hierbij kunnen ze<br />
bijvoorbeeld gebruik maken van hun cursussen en schriften.<br />
• hierbij aansluitend kan de leraar hetzij klassikaal, hetzij individueel de oefeningen en opdrachten<br />
verbeteren en bespreken.<br />
• deze besprekingen zijn een eerste middel om het leerproces van de leerling bij te sturen.<br />
2. opdrachten<br />
• de opdrachten geven de leerling de kans om vaardigheden te trainen en een beter inzicht te<br />
verwerven in leerinhouden.<br />
• na elke opdracht is het belangrijk om de leerling zo snel mogelijk op de hoogte te stellen van het<br />
resultaat. Bij duidelijke tekorten is een bijsturing aangewezen.<br />
Wij raden aan om een studiebegeleidingplan en een remediëringplan te ontwerpen binnen de<br />
vakwerkgroep en de mogelijkheden tot studiebegeleiding en remediëring binnen de context van de<br />
opleiding op basis van collegiaal overleg te onderzoeken.<br />
3. kleine toetsen<br />
• na het afwerken van afgebakende gehelen kan de leerling getoetst worden.<br />
• het is belangrijk om na de individuele correctie door de leraar een klassikale bespreking van de<br />
toets te voorzien zodat leerlingen uit hun fouten kunnen leren.<br />
• op basis van de individuele resultaten kan de leraar beslissen om bepaalde onderdelen van het<br />
leerproces voor een bepaalde leerling (of leerlingengroep) te herhalen of uit te breiden.<br />
4. grote overhoringen<br />
• na het afwerken van een groter geheel kunnen grote overhoringen worden afgenomen. Het<br />
gaat hierbij om productevaluaties: welke doelstellingen heeft de leerling op het einde van het<br />
leerproces bereikt ?<br />
• grote overhoringen dienen duidelijk afgebakend te zijn waarbij de leerlingen precies weten welke<br />
doelstellingen en leerinhouden getoetst zullen worden.<br />
• een productevaluatie kan ook bestaan uit de beoordeling van een project of werkstuk dat voor<br />
een bepaald vak door leerlingen in groepjes of individueel werd gerealiseerd.<br />
Essentieel bij het tot stand komen van zo’n project is de procesevaluatie. Deze maakt integraal<br />
deel uit van de uiteindelijke productevaluatie. De leraar geeft duidelijke informatie over de wijze<br />
waarop deze procesevaluatie in de productevaluatie zal worden opgenomen.<br />
p. 91 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Praktijkvakken<br />
Alle leerplandoelstellingen per vak kunnen voorwerp zijn van evaluatie.<br />
Het is heel belangrijk om de leerlingen vooraf duidelijk op de hoogte te brengen van:<br />
• de precieze doelstellingen die getoetst zullen worden;<br />
• welke criteria gebruikt zullen worden;<br />
• wat de norm is om te slagen.<br />
Een mogelijk beoordelingsproces, zowel voor praktijkvakken als voor algemene en technische vakken,<br />
kan er zo uitzien:<br />
• de leerlingen krijgen de werk- en vaardigheidsanalyse van de uitvoering;<br />
• de leraar bepaalt op welke aspecten en sleutelpunten de leerling zal beoordeeld worden en<br />
praat hierover met hem; bijvoorbeeld in een klasgesprek, in de individuele begeleiding, …<br />
• geregeld worden feedbackmomenten ingelast waarop de leerling een duidelijk beeld krijgt van<br />
de verworven vaardigheden en attitudes van zijn sterke en zwakke punten; deze momenten<br />
kunnen als een functioneringsgesprek met de leerling worden opgevat;<br />
• op basis van de feedbackmomenten kan indien nodig een remediëring met de leerling<br />
afgesproken worden;<br />
• na een bepaalde periode volgt een productevaluatie.<br />
De leerling zal de verworven kennis hanteren, toetsen en inoefenen aan de hand van opdrachten.<br />
Door een permanente evaluatie wordt het de leerling mogelijk gemaakt zijn werkmethode zelf te<br />
verbeteren aan de hand van zijn individueel begeleidingsplan. De leerling moet er zich bewust van<br />
worden dat zijn evaluatie afhankelijk is van zijn persoonlijke inzet bij het uitwerken van realiteitsgerichte<br />
opdrachten. Hij moet leren om zijn eigen vorderingen op positieve wijze te evalueren en elk nieuw<br />
bereikt resultaat als een winstpunt te ervaren.<br />
De leraren begeleiden de leerling hierbij. Zij helpen de leerling te reflecteren over de uitgevoerde<br />
taken en opdrachten. Zij wijzen hem voortdurend op de beroepsgerichte aspecten. Ook besteden zij<br />
veel aandacht aan de specifieke attitudes die de leerling dient te verwerven. Van hen wordt binnen<br />
deze zienswijze een goed observatievermogen verwacht. We bevelen daarom aan om te werken<br />
met een volgsysteem waarbij zowel de leerling als de leraar op elk moment kan nagaan in welke<br />
mate de leerling bepaalde doelstellingen beheerst. Zo'n volgsysteem kan vorm krijgen door middel<br />
van een doelstellingenrapport, een cijferrapport, een woordbeoordeling.<br />
Ook wordt binnen deze zienswijze van de leraar verwacht dat hij op een constructieve manier met de<br />
leerlingen communiceert. "Leren", d.w.z. kennis, vaardigheden, attitudes verwerven kan immers alleen<br />
maar in een veilige omgeving waarin de leerling zich goed voelt en zich gewaardeerd weet om wie<br />
hij is.<br />
p. 92 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
Grafische vorming, uitgeverij Nijgh Versluys, 2003<br />
ISBN 90 425 0418 8<br />
Gary R. Dahl: Reclame voor Dummies, uitgeverij Addison Wesley<br />
ISBN 90-430-0649-1<br />
Alexander Hiam: Marketing voor Dummies, uitgeverij Addison Wesley<br />
ISBN 90-430-0951-2<br />
Klaas Wiertzema, Patricia Jansen: Basisprincipes van communicatie, Communicatie en<br />
management, uitgeverij Pearson Prentice Hall<br />
Séphine Laros, Isolde Bal: Huisstijlonderzoek, uitgeverij Kluwer.<br />
Websites<br />
http://www.reclamearsenaal.nl<br />
http://www.communicatiecoach.com<br />
http://info.omroep.nl<br />
JOHN NUMAN, Academic Service Photoshop 7.0, uitgeverij Academic Service, Schoonhoven,<br />
2002<br />
ISBN 90 395 2081 X<br />
Academic Service In Design 2.0<br />
Academic Service Illustrator 10<br />
BIBLIOGRAFIE<br />
PETER BAUER EN MORDY GOLDING, Adobe Illustrator 10 in 24 uur, vertaling van Sams teach<br />
yourself Adobe Illustrator 10 in 24 hours, uitgeverij SAMS, 2002<br />
ISBN 90 430 0626 2<br />
Grafische vorming, uitgeverij Nijgh Versluys, 2003<br />
ISBN 90 425 0418 8<br />
K.F. TREEBUS, Vormwijzer, SDU uitgevers, Den Haag, 1997<br />
ISBN 90 12 08310 9<br />
MATTHEW WOOLMAN, A type detective story, uitgeverij Roto Vision SA, 1997<br />
ISBN 2 88046 331 9<br />
JENNIFER PLACE, Creating Logo’s & letterheads, North light books, 1995<br />
ISBN 0 89134 571 X<br />
p. 93 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
DAVID DABNER, Design en lay-out: Grondbeginselen van de grafische vormgeving, vertaling<br />
van Design en lay-out: understanding and using graphics, Librero, Kerkdriel, 2003<br />
ISBN 90 5764 326 X<br />
LISA L. CYR, Brochure design that works, Rockport Publishers, 2002<br />
ISBN 1 56496 912 6<br />
DAVID E. CARTER, Dimensional promotions<br />
ISBN 0 688 16930 9<br />
LESA SAWAHATA, Limited budget (graphic idea recourse), Rockport Publishers, 1998<br />
ISBN 1 56496 515 5<br />
CONSTANCE SIDLES, Pre-press (graphic idea recourse), Rockport Publishers, 2000<br />
ISBN 1 56496 664 x<br />
JOYCE RUTTER KAYE, Layout (graphic idea recourse), Rockport Publishers, 1998<br />
ISBN 1 56496 373 x<br />
CONSTANCE SIDLES, Printing (graphic idea recourse), Rockport Publishers, 1999<br />
ISBN 1 56496 601 1<br />
Airbrush, the complete studio handbook<br />
ISBN 0 8230 0169 5<br />
MICHAEL E. LEEK, Airbrush technieken, Quatro Publishing, 1995<br />
ISBN 90 72267 559<br />
JOHN DAWSON EN PIET CLEMENT, Handboek voor de grafische technieken, oorspronkelijke<br />
titel: The Complete Guide to Prints and printmaking, Quill Publishing limited Londen, 1981,<br />
Nederlandse vertaling: Uitgeverij W. Gaade b.v., Amerongen, 1982<br />
MARLEEN BUDDEMEIJER, HENNY VAN DER ENG EN SONJA SUK, Grafische technieken,<br />
basisboek voor beginners en gevorderden, Stichting Teleac, Utrecht, 1988<br />
CHARLOTTE RIVERS, Identify, building brand through letterheads, logos and business cards,<br />
Rotovision, East Sussex, 2003<br />
ISBN 2-88046-723-3<br />
STEVEN HELLER EN ANNE FINK, Low budget/high-quality design: the art of inexpensive visual<br />
communication, BPI Communications Inc., New York, 1990<br />
ISBN 0-8230-2880-1<br />
CHERYL DANGEL CULLEN, The best of business card design, Rockport Publishers Inc.,<br />
Massachusetts, 2002<br />
ISBN 1-56496-750-6<br />
JEREMY MYERSON EN GRAHAM VICKERS, Rewind/Forty years of design & advertising, Phaidon<br />
Press Inc., New York, 2002<br />
ISBN 0 7148 4271 0<br />
BRIAN BAGNALL, Het complete handboek Tekenen en Schilderen, oorspronkelijke titel:<br />
Zeichnen und Malen, Falken Verlag, 1986, Nederlandse vertaling: Uitgeverij Cantecleer b.v.,<br />
1987<br />
ISBN 90 213 0371 x<br />
p. 94 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>
LAIN HUTTON-JAMIESON, Kleurpotloden, oorspronkelijke titel: Coloured Pencil Drawing<br />
Techniques, Quarto Publishing, Londen, 1986, Nederlandse vertaling: Uitgeverij W. Gaade<br />
b.v., 1989<br />
ISBN 90 601763830<br />
p. 95 Leerplan <strong>Publiciteitsgrafiek</strong> 3 de graad Beroeps Secundair <strong>Onderwijs</strong>