Het belang van de 'interne klant' - ING Onderneming
Het belang van de 'interne klant' - ING Onderneming
Het belang van de 'interne klant' - ING Onderneming
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Maandblad • februari 2003 • nr. 151<br />
Dossier: Hoe tevre<strong>de</strong>n is uw personeel?<br />
<strong>Het</strong> <strong>belang</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
’interne klant’<br />
▲ Cash & liquidity management<br />
Een speciale conferentie voor mid<strong>de</strong>lgrote<br />
on<strong>de</strong>rnemingen<br />
Wedstrijd BBL On<strong>de</strong>rneming<br />
’geregistreer<strong>de</strong> lezers’:<br />
vijf prachtige prijzen te winnen!
Inhoud<br />
BBL On<strong>de</strong>rneming • februari 2003 • 151<br />
2<br />
Redactiecomité:<br />
N. Bamps<br />
G. Busseniers<br />
M. Chevalier<br />
S. Dausimont<br />
J. Lievens<br />
V. Manneback<br />
P. Ongena<br />
S. Pilette<br />
P. Walkiers<br />
Hoofdredacteur:<br />
S. Dausimont<br />
Me<strong>de</strong>werkers aan<br />
<strong>de</strong> redactie<br />
<strong>van</strong> dit nummer:<br />
Marketing en management<br />
A.-M. Buyle<br />
A. Schepers<br />
Krediet en financieel beleid<br />
M. Chevalier<br />
M.-A. Delforge<br />
M. Herremans<br />
Buitenlandse han<strong>de</strong>l<br />
F. Geets<br />
Fiscale knipoog<br />
S. Graziosi<br />
On<strong>de</strong>rteken<strong>de</strong> artikels vallen<br />
on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> verantwoor<strong>de</strong>lijkheid<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> auteur.<br />
BBL On<strong>de</strong>rneming©<br />
<strong>Het</strong> reproduceren <strong>van</strong><br />
teksten uit dit tijdschrift is<br />
toegestaan mits bronvermelding.<br />
Foto’s, lay-out en illustraties<br />
zijn eigendom <strong>van</strong> Publitec.<br />
Alle rechten voorbehou<strong>de</strong>n.<br />
ISBN nr. 0775-8510<br />
Elke briefwisseling moet<br />
wor<strong>de</strong>n gericht aan <strong>de</strong> BBL<br />
Mevr. S. Dausimont<br />
Sint-Michielswaran<strong>de</strong> 60<br />
1040 Brussel<br />
Tel.: 02-738 82 81<br />
Fax: 02-738 58 09<br />
E-mail:<br />
redactie@bbl-on<strong>de</strong>rneming.be<br />
Internet:<br />
www.bbl-on<strong>de</strong>rneming.be<br />
Aanvraag gratis abonnement:<br />
www.bbl-on<strong>de</strong>rneming.be<br />
Realisatie:<br />
Publitec Communications<br />
1702 Groot-Bijgaar<strong>de</strong>n<br />
Tel. 02-482 36 46<br />
Fax 02-482 36 47<br />
BBL On<strong>de</strong>rneming est également<br />
édité en français.<br />
V.U.:<br />
A. Biebuyck<br />
Sint-Michielswaran<strong>de</strong> 60<br />
1040 Brussel<br />
Maandblad • februari 2003 • nr. 151<br />
3<br />
BBL On<strong>de</strong>rneming wordt <strong>ING</strong> On<strong>de</strong>rneming!<br />
Met <strong>de</strong> naamsveran<strong>de</strong>ring <strong>van</strong> BBL naar <strong>ING</strong> krijgt ook uw vertrouw<strong>de</strong> magazine<br />
BBL On<strong>de</strong>rneming een nieuwe naam en look.<br />
Marketing en management<br />
4<br />
Dossier: Hoe tevre<strong>de</strong>n is uw personeel? - Deel 1<br />
<strong>Het</strong> <strong>belang</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> ’interne klant’<br />
Steeds meer on<strong>de</strong>rnemers zien het <strong>belang</strong> in <strong>van</strong> tevre<strong>de</strong>n werknemers als<br />
doorslaggeven<strong>de</strong> factor voor het succes <strong>van</strong> hun on<strong>de</strong>rneming. De employee<br />
benefits <strong>van</strong> <strong>de</strong> BBL dragen in <strong>belang</strong>rijke mate bij tot <strong>de</strong> tevre<strong>de</strong>nheid <strong>van</strong> uw<br />
personeelsle<strong>de</strong>n.<br />
Krediet en financieel beleid<br />
8<br />
U en uw bankier: een vertrouwensrelatie<br />
Om een krediet te verkrijgen, haalt u <strong>de</strong> basisgegevens voor uw bankier uit <strong>de</strong><br />
balans <strong>van</strong> uw on<strong>de</strong>rneming. Als hij u bijkomen<strong>de</strong> informatie vraagt, is dat om uw<br />
totale financiële behoeften beter in te schatten en u <strong>de</strong> beste oplossing te bie<strong>de</strong>n<br />
binnen het ka<strong>de</strong>r <strong>van</strong> een vertrouwensrelatie.<br />
Krediet en financieel beleid<br />
10<br />
Cash & liquidity management:<br />
een speciale conferentie voor mid<strong>de</strong>lgrote on<strong>de</strong>rnemingen<br />
EuroFinance organiseert het eerste Europese seminarie over cash management,<br />
gericht op mid<strong>de</strong>lgrote on<strong>de</strong>rnemingen. Ook voor Europese KMO’s bestaan er<br />
oplossingen om hun liquiditeiten beter te beheren en hun financiële resultaten te<br />
verbeteren!<br />
Buitenlandse han<strong>de</strong>l<br />
11<br />
Dossier: Intracommunautaire betalingen – Deel 1<br />
Intracommunautaire betalingen:<br />
een ingrijpen<strong>de</strong> reglementering voor <strong>de</strong> bankwereld<br />
De Europese Commissie wenst <strong>de</strong> eenheidsmarkt te concretiseren door <strong>de</strong><br />
banktarieven voor buitenlandse betalingen te uniformiseren. De banken <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
Europese Unie on<strong>de</strong>rgaan in min of meer<strong>de</strong>re mate een aardverschuiving, die ook<br />
<strong>de</strong> on<strong>de</strong>rnemingen niet onberoerd zal laten.<br />
13<br />
Wedstrijd BBL On<strong>de</strong>rneming ‘geregistreer<strong>de</strong> lezers’:<br />
vijf prachtige prijzen te winnen!<br />
Een gratis CERAN-taalcursus <strong>van</strong> een week en vier prachtige Palm-agenda’s: dat<br />
kunt u winnen als u <strong>de</strong>elneemt aan <strong>de</strong> on-linewedstrijd <strong>van</strong> BBL On<strong>de</strong>rneming.<br />
Bent u nog geen website-abonnee, laat u nu gratis registreren!<br />
Fiscale knipoog<br />
14<br />
Enkele fiscale tips die <strong>belang</strong>rijk kunnen zijn voor uw bedrijf.
BBL On<strong>de</strong>rneming wordt<br />
<strong>ING</strong> On<strong>de</strong>rneming<br />
Dit is het laatste nummer <strong>van</strong> BBL On<strong>de</strong>rneming.<br />
Niet getreurd, het tijdschrift verdwijnt niet maar veran<strong>de</strong>rt<br />
slechts <strong>van</strong> naam: <strong>ING</strong> On<strong>de</strong>rneming.<br />
Van BBL naar <strong>ING</strong><br />
Op 22 april 2003 krijgt <strong>de</strong> BBL een nieuwe<br />
naam: <strong>ING</strong>. Die naamsveran<strong>de</strong>ring<br />
heeft een heel goe<strong>de</strong> re<strong>de</strong>n. De BBL<br />
maakt al vijf jaar <strong>de</strong>el uit <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>ING</strong><br />
groep, een <strong>van</strong> <strong>de</strong> grootste financiële<br />
dienstverleners ter wereld, met 50 miljoen<br />
cliënten in 65 lan<strong>de</strong>n. Die vijf jaar<br />
hebben we ten volle benut om onze<br />
samenwerking en integratie zorgvuldig<br />
voor te berei<strong>de</strong>n. Die voorbereidingsperio<strong>de</strong><br />
loopt nu ten ein<strong>de</strong>.<br />
Daarom wordt BBL omgedoopt tot <strong>ING</strong><br />
en uw magazine tot <strong>ING</strong> On<strong>de</strong>rneming.<br />
We maken <strong>van</strong> <strong>de</strong> gelegenheid gebruik<br />
om het tijdschrift in een nieuw kleedje te<br />
steken. In april kunt u kennismaken met<br />
het eerste nummer <strong>van</strong> <strong>ING</strong><br />
On<strong>de</strong>rneming.<br />
Inspelen op uw behoeften<br />
BBL On<strong>de</strong>rneming verschijnt al ruim<br />
een jaar on<strong>de</strong>r twee vormen: een<br />
gedrukt magazine en een virtuele versie.<br />
Zo wensen wij op <strong>de</strong> best mogelijke<br />
manier in te spelen op uw informatiebehoefte.<br />
De twee vullen elkaar naadloos<br />
aan, waarbij <strong>de</strong> internetversie het magazine<br />
dynamischer en interactiever heeft<br />
gemaakt.<br />
Uit uw vele positieve reacties blijkt dat<br />
het tijdschrift beantwoordt aan een reële<br />
behoefte en dat u <strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong> thema’s<br />
weet te appreciëren. Wij blijven<br />
onze on<strong>de</strong>rnemingscliënten bijgevolg<br />
<strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> service leveren als in het verle<strong>de</strong>n,<br />
namelijk actuele en praktische<br />
informatie verschaffen aan bedrijfslei<strong>de</strong>rs.<br />
Nieuwe kansen<br />
Voortaan verschijnt het magazine on<strong>de</strong>r<br />
<strong>ING</strong>-vlag. Dankzij <strong>de</strong> integratie binnen<br />
een financiële groep met internationale<br />
uitstraling kunnen we beter dan ooit<br />
<strong>ING</strong> On<strong>de</strong>rneming blijft onze<br />
on<strong>de</strong>rnemingscliënten <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong><br />
service leveren als in het verle<strong>de</strong>n,<br />
namelijk actuele en praktische<br />
informatie verschaffen aan<br />
bedrijfslei<strong>de</strong>rs.<br />
▲<br />
▲<br />
tevoren beantwoor<strong>de</strong>n aan <strong>de</strong> uitdagingen<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> economische realiteit. Of om<br />
het met <strong>de</strong> woor<strong>de</strong>n <strong>van</strong> BBL-voorzitter<br />
Luc Van<strong>de</strong>walle te zeggen: “Voortaan<br />
spelen we in eerste af<strong>de</strong>ling.”<br />
Volledige financiële<br />
dienstverlening<br />
De nieuwe naam geeft ook aan dat we in<br />
<strong>de</strong> toekomst nog nauwer zullen samen-<br />
werken met <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re entiteiten binnen<br />
<strong>de</strong> <strong>ING</strong> Groep. Voortaan kunt u rekenen<br />
op <strong>de</strong> kracht <strong>van</strong> een <strong>van</strong> <strong>de</strong> grootste<br />
financiële dienstverleners ter wereld.<br />
<strong>ING</strong> On<strong>de</strong>rneming blijft u regelmatig<br />
informeren over ons bre<strong>de</strong> dienstengamma<br />
zoals financieringsproducten,<br />
payment en cash management, verzekeringen,<br />
vermogensbeheer en leasing.<br />
Continuïteit<br />
<strong>ING</strong> On<strong>de</strong>rneming zet zijn informatieopdracht<br />
ver<strong>de</strong>r, zowel in print als on line.<br />
Uiteraard krijgt ook onze website binnenkort<br />
een nieuwe look. <strong>Het</strong> artikelarchief<br />
<strong>van</strong> www.bbl-on<strong>de</strong>rneming.be wordt<br />
volledig geïntegreerd in <strong>de</strong> vernieuw<strong>de</strong><br />
website.<br />
Vanzelfsprekend kunt u altijd terecht bij<br />
uw vertrouw<strong>de</strong> BBL-contactpersonen,<br />
zowel in het business center als in uw<br />
kantoor. Achter <strong>de</strong> nieuwe <strong>ING</strong>-gevel<br />
wachten <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> beken<strong>de</strong> gezichten en<br />
mag u blijven rekenen op hun persoonlijke<br />
en vakbekwame service.<br />
▲<br />
3<br />
BBL On<strong>de</strong>rneming • februari 2003 • 151<br />
<strong>ING</strong> On<strong>de</strong>rneming
Marketing en management<br />
BBL On<strong>de</strong>rneming • februari 2003 • 151<br />
4<br />
DOSSIER:<br />
Hoe tevre<strong>de</strong>n is uw personeel? Deel 1<br />
<strong>Het</strong> <strong>belang</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> ‘interne klant’<br />
Een goe<strong>de</strong> re<strong>de</strong>n om in <strong>de</strong> komen<strong>de</strong><br />
nummers <strong>van</strong> BBL On<strong>de</strong>rneming dat<br />
aspect eens grondig uit te diepen. De<br />
BBL heeft immers een breed gamma<br />
financiële producten en diensten in huis<br />
om uw werknemers extra te stimuleren<br />
en te motiveren. Een tevre<strong>de</strong>n werknemer<br />
die fier is op zijn on<strong>de</strong>rneming<br />
straalt dat gevoel uit naar <strong>de</strong> klanten. Als<br />
klantentevre<strong>de</strong>nheid uw hoofdbekommernis<br />
is, dan moet u er voor zorgen dat<br />
uw me<strong>de</strong>werkers zich gelukkig voelen in<br />
uw on<strong>de</strong>rneming.<br />
Veelheid <strong>van</strong> factoren<br />
Uiteraard zijn materiële drijfveren slechts<br />
een <strong>de</strong>el <strong>van</strong> het verhaal. Een goe<strong>de</strong> persoonlijke<br />
verstandhouding met <strong>de</strong> colle-<br />
▲<br />
Hecht u wel genoeg <strong>belang</strong> aan <strong>de</strong> tevre<strong>de</strong>nheid <strong>van</strong> uw<br />
me<strong>de</strong>werkers? Talrijke studies tonen immers aan dat<br />
tevre<strong>de</strong>n personeel doorslaggevend is voor het succes <strong>van</strong><br />
een on<strong>de</strong>rneming.<br />
ga’s en <strong>de</strong> hiërarchische oversten, doorgroeimogelijkhe<strong>de</strong>n,<br />
betrokkenheid, een<br />
interessante jobinhoud, een stressvrije<br />
omgeving, voldoen<strong>de</strong> interne communicatie…<br />
wegen minstens even zwaar door<br />
als financiële en extralegale voor<strong>de</strong>len.<br />
<strong>Het</strong> is daarom een goe<strong>de</strong> oefening om na<br />
te gaan hoe uw on<strong>de</strong>rneming op al die<br />
punten scoort.<br />
De kost <strong>van</strong> ontevre<strong>de</strong>nheid<br />
Tevre<strong>de</strong>n me<strong>de</strong>werkers dragen onrechtstreeks<br />
bij tot een grotere bedrijfswinst,<br />
terwijl ontevre<strong>de</strong>nheid heel wat verborgen<br />
kosten veroorzaakt. Me<strong>de</strong>werkers<br />
die zich slecht in hun vel voelen, zijn<br />
vaker ziek en gaan vroeg of laat uitzien<br />
naar een an<strong>de</strong>re job. Naar nieuwe
geschikte kandidaten zoeken, sollicitatiegesprekken<br />
organiseren en nieuw personeel<br />
oplei<strong>de</strong>n, kosten han<strong>de</strong>nvol geld.<br />
Eens <strong>de</strong> nieuwe me<strong>de</strong>werkers beginnen<br />
te ren<strong>de</strong>ren, vertrekken ze alweer met<br />
<strong>de</strong> noor<strong>de</strong>rzon. Als <strong>de</strong> betrokkenen daarenboven<br />
rechtstreeks contact hebben<br />
met uw klanten, dreigt u ook die laatsten<br />
te verliezen. Niets is zo vervelend voor<br />
een klant dan om <strong>de</strong> haverklap met een<br />
nieuwe account manager te wor<strong>de</strong>n<br />
geconfronteerd.<br />
Twee partijen<br />
Uit een on<strong>de</strong>rzoek <strong>van</strong> ZebraZone<br />
(www.zebrazone.be) blijkt dat zowel werknemers<br />
als HR-professionals het <strong>belang</strong>rijk<br />
vin<strong>de</strong>n bij <strong>de</strong> organisatie betrokken<br />
te zijn, dat er een vlotte interne communicatie<br />
is en dat mensen gemotiveerd<br />
zijn voor hun job. Lei<strong>de</strong>rschap is voor <strong>de</strong><br />
HR-professional zeer <strong>belang</strong>rijk, voor <strong>de</strong><br />
me<strong>de</strong>werkers veel min<strong>de</strong>r. Een werknemer<br />
vindt het op zijn beurt cruciaal dat<br />
het bedrijf een a<strong>de</strong>quaat stressbeleid<br />
voert en <strong>de</strong> werkomstandighe<strong>de</strong>n optimaliseert,<br />
terwijl juist die factoren het<br />
laagst scoren bij <strong>de</strong> HR-professional.<br />
Ziek <strong>van</strong> stress<br />
ZebraZone schat dat stress verantwoor<strong>de</strong>lijk<br />
is voor <strong>de</strong> helft <strong>van</strong> het absenteïsme,<br />
40% <strong>van</strong> het personeelsverloop en<br />
5% <strong>van</strong> het totale productieverlies. In<br />
België bedragen <strong>de</strong> kosten <strong>van</strong> ziekteverzuim<br />
jaarlijks ongeveer 2,5 miljard euro.<br />
Een preventieve aanpak <strong>van</strong> het stressprobleem<br />
kan een on<strong>de</strong>rneming heel<br />
wat geld besparen. Dat stress niet te<br />
on<strong>de</strong>rschatten is, blijkt ook uit een tevre<strong>de</strong>nheidson<strong>de</strong>rzoek<br />
<strong>van</strong> Randstad,<br />
gehou<strong>de</strong>n in <strong>de</strong> eerste helft <strong>van</strong> 2002.<br />
Meer dan <strong>de</strong> helft <strong>van</strong> <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rvraag<strong>de</strong>n<br />
kampte met stressproblemen.<br />
Ka<strong>de</strong>rle<strong>de</strong>n scoor<strong>de</strong>n het hoogst, terwijl<br />
vrouwen tussen 30 en 40 jaar meer te<br />
lij<strong>de</strong>n had<strong>de</strong>n on<strong>de</strong>r stress dan <strong>de</strong> doorsnee<br />
werknemer. De werkdruk, het<br />
halen <strong>van</strong> <strong>de</strong>adlines, het intensieve<br />
<strong>de</strong>nkwerk en het gebrek aan vrijheid bij<br />
het organiseren en beheren <strong>van</strong> het<br />
eigen werk kwamen als <strong>belang</strong>rijkste<br />
stressoorzaken uit <strong>de</strong> bus.<br />
Min<strong>de</strong>r werken?<br />
Als oplossing tegen stress scoor<strong>de</strong> volgens<br />
hetzelf<strong>de</strong> on<strong>de</strong>rzoek <strong>de</strong>eltijds werken<br />
het hoogst (31%), gevolgd door<br />
loopbaanon<strong>de</strong>rbreking (27%). De overheid<br />
stimuleert loopbaanon<strong>de</strong>rbreking<br />
met tijdskredieten en aanmoedigingspremies<br />
zodat ‘min<strong>de</strong>r werken’ min<strong>de</strong>r duur<br />
is gewor<strong>de</strong>n voor <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rneming, maar<br />
het is dui<strong>de</strong>lijk dat <strong>de</strong>rgelijke maatregelen<br />
geen zaligmaken<strong>de</strong> oplossing zijn<br />
voor het stressprobleem. Stress hoeft<br />
trouwens niet negatief te zijn omdat<br />
stresssituaties kunnen aanzetten tot actie<br />
en prestatie. Teveel stress werkt dan<br />
weer verlammend. Een <strong>de</strong>gelijk welzijnsbeleid<br />
is daarom cruciaal voor <strong>de</strong><br />
gezondheid <strong>van</strong> <strong>de</strong> werknemers (en dus<br />
ook <strong>van</strong> uw on<strong>de</strong>rneming).<br />
Stress bestrij<strong>de</strong>n<br />
Welke maatregelen kunt u treffen om<br />
stress te bestrij<strong>de</strong>n? U moet beginnen<br />
met <strong>de</strong> stresseren<strong>de</strong> factoren in <strong>de</strong> werkomgeving<br />
systematisch op te sporen en<br />
in <strong>de</strong> mate <strong>van</strong> het mogelijke uit te schakelen.<br />
Daarnaast kunt u ‘buffers’ inbouwen<br />
die helpen bij het reduceren <strong>van</strong><br />
stress. Voorbeel<strong>de</strong>n <strong>van</strong> buffers zijn een<br />
<strong>de</strong>gelijk sociaal netwerk, goe<strong>de</strong> on<strong>de</strong>rlinge<br />
contacten, een evenwicht tussen werk<br />
en privé-leven. Soms is het nodig bepaal<strong>de</strong><br />
taken te wijzigen, een cursus teambuilding<br />
te organiseren, in ontspanningsfaciliteiten<br />
te voorzien… Meer hierover<br />
kunt u lezen in eer<strong>de</strong>r gepubliceer<strong>de</strong><br />
artikels <strong>van</strong> BBL On<strong>de</strong>rneming (nr. 124,<br />
september 2000: ‘<strong>Het</strong> menselijk kapitaal<br />
maakt het verschil’; nr. 132, mei 2001:<br />
‘De on<strong>de</strong>rneming als sportploeg’ en<br />
▲<br />
Verhoog <strong>de</strong> betrokkenheid <strong>van</strong><br />
uw me<strong>de</strong>werkers via regelmatige<br />
personeelsverga<strong>de</strong>ringen waar ze<br />
hun mening kunnen spuien. Laat ze<br />
mee<strong>de</strong>nken met hun on<strong>de</strong>rneming<br />
en geef ze een gevoel <strong>van</strong><br />
appreciatie.<br />
▲<br />
Voor<strong>de</strong>len <strong>van</strong> werknemerstevre<strong>de</strong>nheid<br />
Tevre<strong>de</strong>n en betrokken me<strong>de</strong>werkers:<br />
• zetten zich meer in voor <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rneming<br />
• veran<strong>de</strong>ren min<strong>de</strong>r snel <strong>van</strong> baan<br />
• hebben meer aandacht voor interne en externe klanten<br />
• zijn beter bestand tegen stress<br />
• kunnen een hogere werkdruk aan<br />
• zijn productiever<br />
• zijn min<strong>de</strong>r vaak ziek<br />
• hebben meer plezier in hun werk en stralen dat ook uit<br />
Bron: De waar<strong>de</strong> <strong>van</strong> tevre<strong>de</strong>n me<strong>de</strong>werkers, Sjoerd Boomsma<br />
nr. 137, <strong>de</strong>cember 2001: ‘Leve <strong>de</strong> stress<br />
… als positieve stimulans’).<br />
Werken aan betrokkenheid<br />
Veel mo<strong>de</strong>rne managementtechnieken<br />
baseren zich op <strong>de</strong> betrokkenheid <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
me<strong>de</strong>werkers. Uw me<strong>de</strong>werkers staan<br />
immers met bei<strong>de</strong> voeten op het terrein<br />
en weten vaak het best waar het schoentje<br />
wringt. Veel veran<strong>de</strong>ringsprocessen<br />
gaan daarom uit <strong>van</strong> <strong>de</strong> input <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
me<strong>de</strong>werkers. TQM (Total Quality<br />
Management) en het uitschrijven <strong>van</strong><br />
ISO-procedures komen er voor een groot<br />
<strong>de</strong>el op neer dat <strong>de</strong> me<strong>de</strong>werkers zelf <strong>de</strong><br />
dagelijkse bedrijfsprocessen neerschrijven.<br />
Vervolgens kunnen <strong>de</strong> procedures<br />
aangepast en verfijnd wor<strong>de</strong>n om tot<br />
betere resultaten te komen. Maar ook in<br />
kleinere bedrijven dragen kleinschalige<br />
initiatieven bij tot grotere motivatie en<br />
betrokkenheid <strong>van</strong> het personeel.<br />
Organiseer regelmatig personeelsverga<strong>de</strong>ringen<br />
waar uw me<strong>de</strong>werkers hun<br />
mening kunnen spuien. Laat ze mee<strong>de</strong>nken<br />
met hun on<strong>de</strong>rneming en geef ze<br />
een gevoel <strong>van</strong> appreciatie. Gezamenlijke<br />
uitstapjes, lunches, teambuilding … dragen<br />
bij tot betere interne relaties en stimuleren<br />
<strong>de</strong> betrokkenheid.<br />
Interne communicatie<br />
In veel on<strong>de</strong>rnemingen schort er heel<br />
wat aan <strong>de</strong> interne communicatie.<br />
Me<strong>de</strong>werkers wensen te weten wat er<br />
gebeurt in hun bedrijf. Niets is zo do<strong>de</strong>lijk<br />
voor een personeelslid als <strong>belang</strong>rijk<br />
bedrijfsnieuws te moeten vernemen via<br />
externe kanalen, bijvoorbeeld <strong>de</strong> media.<br />
Communiceer <strong>belang</strong>rijke gebeurtenissen<br />
eerst intern. Via personeelsverga<strong>de</strong>ringen<br />
(twee of drie indien nodig, als u met een<br />
ploegensysteem werkt) of via mo<strong>de</strong>rne<br />
5<br />
BBL On<strong>de</strong>rneming • februari 2003 • 151<br />
Marketing en management
Marketing en management<br />
BBL On<strong>de</strong>rneming • februari 2003 • 151<br />
6<br />
communicatiemid<strong>de</strong>len, aangepast aan<br />
<strong>de</strong> grootte <strong>van</strong> uw on<strong>de</strong>rneming: een<br />
interne nieuwsbrief, e-mail, een actualiteitsrubriek<br />
op uw intranet, enz. Besteed<br />
niet alleen aandacht aan <strong>de</strong> grote boodschappen,<br />
maar ook aan allerhan<strong>de</strong><br />
praktische informatie. Informeer uw<br />
me<strong>de</strong>werkers over nieuwe projecten,<br />
nieuwe klanten of verloren klanten, het<br />
wegvallen <strong>van</strong> een me<strong>de</strong>werker of zijn<br />
tij<strong>de</strong>lijke afwezigheid (wegens ziekte,<br />
loopbaanon<strong>de</strong>rbreking, opleiding, zakenreis).<br />
Eenduidige berichtgeving<br />
Zorg dat <strong>de</strong> externe en interne communicatie<br />
op <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> lijn zitten. Als <strong>de</strong><br />
boodschap naar <strong>de</strong> buitenwereld toe<br />
haaks staat op <strong>de</strong> interne berichtgeving,<br />
zal <strong>de</strong> argwaan alleen maar toenemen.<br />
De meeste on<strong>de</strong>rnemingen beste<strong>de</strong>n al<br />
hun aandacht aan consumentenmarketing<br />
maar verwaarlozen grondig hun<br />
‘interne marketing’. Nochtans kunt u <strong>de</strong><br />
principes <strong>van</strong> consumentenmarketing<br />
perfect toepassen op interne brandingcampagnes.<br />
<strong>Het</strong> propageren <strong>van</strong> <strong>de</strong> eigen<br />
merknaam binnen het bedrijf versterkt<br />
<strong>de</strong> emotionele band met <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rneming.<br />
Uw me<strong>de</strong>werkers kunnen zich<br />
makkelijker i<strong>de</strong>ntificeren met <strong>de</strong> organisatie<br />
en haar producten en diensten, en<br />
stralen dat uit naar <strong>de</strong> klanten.<br />
Dergelijke interne campagnes zijn vooral<br />
<strong>van</strong> <strong>belang</strong> bij een naamsveran<strong>de</strong>ring of<br />
rebranding.<br />
Beloningspolitiek<br />
Last but not least komen we tot <strong>de</strong> beloningspolitiek.<br />
Zeker nu loonbeheersing<br />
in zowat alle on<strong>de</strong>rnemingen hoog op <strong>de</strong><br />
prioriteitenlijst staat, is een goed uitgekien<strong>de</strong><br />
loonpolitiek cruciaal. De tijd dat<br />
het loonbriefje doorslaggevend was bij <strong>de</strong><br />
keuze <strong>van</strong> een job is al lang voorbij. Voor<br />
De tijd dat het loonbriefje<br />
doorslaggevend was bij <strong>de</strong> keuze<br />
<strong>van</strong> een job is al lang voorbij. Een<br />
bedrijfswagen, een<br />
groepsverzekering, maaltijdcheques,<br />
forfaitaire onkostenvergoedingen<br />
maken het plaatje volledig. De<br />
Employee Benefit Consultants <strong>van</strong><br />
<strong>ING</strong> Insurance zijn dankzij hun<br />
unieke expertise uitstekend<br />
geplaatst om u op al die punten<br />
met raad en daad bij te staan.<br />
▲<br />
▲<br />
steeds meer (jongere) werknemers vormt<br />
het nettoloon maar een <strong>van</strong> <strong>de</strong> factoren<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> totale beloning. Een bedrijfswagen,<br />
een groepsverzekering, maaltijdcheques,<br />
forfaitaire onkostenvergoedingen<br />
maken het plaatje volledig. De<br />
Employee Benefit Consultants <strong>van</strong> <strong>ING</strong><br />
Insurance zijn dankzij hun unieke expertise<br />
op dat vlak uitstekend geplaatst om<br />
u op al die punten met raad en daad bij<br />
te staan. Als voorproefje op <strong>de</strong> artikels in<br />
<strong>de</strong>ze reeks, had<strong>de</strong>n we alvast een<br />
gesprek met een <strong>van</strong> hen (zie ka<strong>de</strong>rartikel<br />
hiernaast).<br />
Annemie Schepers,<br />
Employee Benefits<br />
Consultant<br />
bij <strong>ING</strong> Insurance<br />
Leve <strong>de</strong> KMO<br />
Al bij al is het volgens het bovenvermel<strong>de</strong><br />
on<strong>de</strong>rzoek <strong>van</strong> Randstad niet zo<br />
slecht gesteld met <strong>de</strong> tevre<strong>de</strong>nheid <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> werknemers in België. De Belgische<br />
werknemer is relatief tevre<strong>de</strong>n over zijn<br />
werkgever. De tevre<strong>de</strong>nheid is het<br />
hoogst in <strong>de</strong> kleinere bedrijven. Een<br />
bewijs dat persoonlijke contacten en<br />
goe<strong>de</strong> werkrelaties in <strong>belang</strong>rijke mate<br />
bijdragen tot <strong>de</strong> tevre<strong>de</strong>nheid <strong>van</strong> het<br />
personeel.<br />
▲<br />
Een groepsve<br />
In <strong>de</strong> volgen<strong>de</strong> nummers gaan we dieper<br />
in op <strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong> BBL-producten<br />
en -diensten die uw personeelsle<strong>de</strong>n<br />
extra kunnen motiveren. <strong>ING</strong> heeft<br />
een wereldwij<strong>de</strong> reputatie opgebouwd<br />
op het vlak <strong>van</strong> employee benefits. Om<br />
u een voorproefje te geven, laten we<br />
Annemie Schepers, Employee Benefits<br />
(EB) Consultant <strong>ING</strong> Insurance, aan<br />
het woord. Zij begon haar carrière als<br />
employee benefits consultant voor <strong>de</strong><br />
euro-on<strong>de</strong>rnemingen en lokale on<strong>de</strong>rnemingen<br />
in <strong>de</strong> BBL-zetel <strong>van</strong> Leuven.<br />
Nu is ze binnen het grote geheel <strong>van</strong><br />
<strong>ING</strong> Insurance als EB-consultant verantwoor<strong>de</strong>lijk<br />
voor twee grote makelaars.<br />
Een groepsverzekering op maat<br />
Een <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>belang</strong>rijkste employee<br />
benefits is <strong>de</strong> collectieve groepsverzekering.<br />
De klassieke ingrediënten <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
groepsverzekering zijn pensioenopbouw,<br />
kapitaal bij overlij<strong>de</strong>n en een uitkering<br />
in geval <strong>van</strong> invaliditeit, al dan<br />
niet aangevuld met een aparte hospitalisatieverzekering.<br />
U kunt een <strong>de</strong>rgelijke<br />
groepsverzekering in één pakket<br />
aanbie<strong>de</strong>n aan al uw me<strong>de</strong>werkers, een<br />
bepaal<strong>de</strong> categorie, of u kunt hen laten<br />
kiezen uit <strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong> bestand<strong>de</strong>-
zekering moet tastbaar zijn<br />
len, uiteraard rekening hou<strong>de</strong>nd met <strong>de</strong><br />
wettelijke beperkingen.<br />
Annemie Schepers: “Werknemers zijn <strong>van</strong>daag<br />
doorgaans veel kritischer dan vroeger.<br />
Bovendien is het loonbriefje niet<br />
langer allesbepalend. Extralegale voor<strong>de</strong>len<br />
wegen steeds zwaar<strong>de</strong>r door, zeker in<br />
sollicitatiegesprekken. Krijg ik een<br />
bedrijfswagen? Is hieraan een tankkaart<br />
verbon<strong>de</strong>n? Voorziet mijn werkgever in<br />
een groepsverzekering en zo ja, hoe<br />
groot zal mijn kapitaal zijn bij leven en<br />
bij overlij<strong>de</strong>n? We stellen echter vast dat<br />
veel on<strong>de</strong>rnemingen onvoldoen<strong>de</strong> beslagen<br />
zijn in <strong>de</strong> materie en niet op <strong>de</strong><br />
hoogte zijn <strong>van</strong> <strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong> formules.<br />
Zo zijn er <strong>de</strong> zogenaam<strong>de</strong> ‘cafetariaplannen’<br />
waarbij uw me<strong>de</strong>werkers ‘à la<br />
carte’ kunnen kiezen uit <strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong><br />
ingrediënten <strong>van</strong> <strong>de</strong> groepsverzekering.<br />
Een jonge, alleenstaan<strong>de</strong> me<strong>de</strong>werker<br />
wil waarschijnlijk meer aandacht schenken<br />
aan zijn pensioenopbouw, terwijl<br />
een gezinshoofd met vier kin<strong>de</strong>ren meer<br />
<strong>belang</strong> hecht aan een invaliditeitsverzekering,<br />
kapitaal bij overlij<strong>de</strong>n en een<br />
hospitalisatieverzekering.”<br />
Eenvoudige formule<br />
Annemie Schepers: “Vaak stelt <strong>de</strong> werkgever<br />
een bepaald percentage <strong>van</strong> <strong>de</strong> totale<br />
loonmassa ter beschikking voor een<br />
groepsverzekering, bijvoorbeeld 3%. Dat<br />
is het zogenaam<strong>de</strong> ‘beschikbaar premiesysteem’.<br />
Zo’n verzekering is makkelijk<br />
budgetteerbaar en conform <strong>de</strong> wetgeving,<br />
want <strong>de</strong> werkgever mag niet discriminerend<br />
tewerk gaan. Bovendien zijn<br />
er een aantal fiscale voor<strong>de</strong>len aan verbon<strong>de</strong>n.<br />
Toch blijft het een complexe<br />
materie. De toegevoeg<strong>de</strong> waar<strong>de</strong> <strong>van</strong><br />
<strong>ING</strong> Insurance bestaat er juist in om zo’n<br />
project te beheren binnen <strong>de</strong> strikte wettelijke<br />
bepalingen. We leggen uit wat wel<br />
en niet kan, geven advies en werken een<br />
oplossing uit op maat <strong>van</strong> uw on<strong>de</strong>rneming.<br />
In grotere bedrijven is het niet<br />
altijd mogelijk om met ie<strong>de</strong>reen een<br />
individueel gesprek te voeren. Wij stellen<br />
dan een aantal instrumenten ter beschik-<br />
king om via het intranet te peilen naar<br />
<strong>de</strong> individuele wensen, werken simulaties<br />
uit, geven personeelspresentaties,<br />
enzovoort. Onze service gaat zover dat<br />
we welkomstpakketten helpen samenstellen<br />
ten behoeve <strong>van</strong> nieuwe personeelsle<strong>de</strong>n,<br />
waarbij we <strong>de</strong> voor<strong>de</strong>len <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> groepsverzekering netjes op een rij<br />
zetten.”<br />
Concreet maken<br />
Annemie Schepers: “Wij proberen <strong>de</strong><br />
groepsverzekering zo concreet mogelijk<br />
te maken voor het personeel. We merken<br />
immers dat on<strong>de</strong>rnemingen bij hun<br />
me<strong>de</strong>werkers <strong>de</strong> voor<strong>de</strong>len <strong>van</strong> een<br />
groepsverzekering onvoldoen<strong>de</strong> in <strong>de</strong><br />
verf zetten. Daardoor gaat <strong>de</strong> rol <strong>van</strong><br />
motivatie-instrument compleet verloren.<br />
Ik neem zelf dikwijls <strong>de</strong> proef op <strong>de</strong> som<br />
en vraag aan me<strong>de</strong>werkers of ze weten<br />
wat hun groepsverzekering precies<br />
inhoudt. <strong>Het</strong> antwoord is meestal negatief.<br />
Sommigen veran<strong>de</strong>ren <strong>van</strong> baan<br />
omdat ze el<strong>de</strong>rs 100 euro extra verdienen,<br />
maar laten een groepsverzekering<br />
schieten die hen 50.000 euro oplevert bij<br />
hun pensionering. Daarom pleiten we<br />
ervoor om regelmatig personeelspresentaties<br />
te geven, bijvoorbeeld een keer per<br />
jaar, speciaal voor <strong>de</strong> nieuwe werknemers.”<br />
Wettelijke beperkingen<br />
Sommige employee benefits waarover<br />
BBL On<strong>de</strong>rneming eer<strong>de</strong>r berichtte, zijn<br />
sterk verbon<strong>de</strong>n met <strong>de</strong> economische<br />
conjunctuur of on<strong>de</strong>rhevig aan strenge<br />
wettelijke beperkingen, zodat ze (tij<strong>de</strong>lijk)<br />
min<strong>de</strong>r in <strong>de</strong> aandacht komen. We<br />
<strong>de</strong>nken bijvoorbeeld aan aan<strong>de</strong>lenopties<br />
of winstparticipaties.<br />
Annemie Schepers: “Stock options kunt u<br />
aan ie<strong>de</strong>reen aanbie<strong>de</strong>n: aan <strong>de</strong> directeur,<br />
het topmanagement, een welbepaal<strong>de</strong><br />
werknemer. Door <strong>de</strong> sterke daling<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> aan<strong>de</strong>lenkoersen wor<strong>de</strong>n ze nog<br />
maar zel<strong>de</strong>n uitgereikt. <strong>Het</strong> is dus wach-<br />
ten op een structureel herstel <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
beurzen vooraleer aan<strong>de</strong>lenopties<br />
opnieuw een motivatie-instrument<br />
wor<strong>de</strong>n. Bij een groepsverzekering<br />
moet u werken met categorieën werknemers,<br />
want u mag niet discrimineren.<br />
Als u ze geeft aan één werknemer<br />
binnen een bepaal<strong>de</strong> categorie, moet u<br />
ze toekennen aan alle werknemers in<br />
<strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> categorie. De wetgeving op <strong>de</strong><br />
winstparticipaties is het strengst.<br />
Winstparticipaties moet u uitreiken aan<br />
alle personeelsle<strong>de</strong>n, wat een zware<br />
hypotheek legt op <strong>de</strong> uitvoerbaarheid.<br />
Winstparticipaties zijn daarom vooral<br />
geschikt voor bedrijven met een vlakke<br />
structuur, bijvoorbeeld ICT-on<strong>de</strong>rnemingen.”<br />
Business Pact<br />
De bedrijfswagen blijft <strong>de</strong> absolute topper<br />
on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> extralegale voor<strong>de</strong>len,<br />
maar daarover meer in het volgen<strong>de</strong><br />
nummer. Een min<strong>de</strong>r bekend product,<br />
aangebo<strong>de</strong>n door <strong>ING</strong> Insurance, is het<br />
Business Pact. <strong>Het</strong> Business Pact heeft<br />
als doel <strong>de</strong> continuïteit <strong>van</strong> uw productieproces<br />
te garan<strong>de</strong>ren via o.a. een<br />
interimdienst en dokterscontroles. <strong>Het</strong><br />
Business Pact biedt uw me<strong>de</strong>werkers<br />
tevens een aantal diensten aan zoals<br />
kin<strong>de</strong>rop<strong>van</strong>g voor me<strong>de</strong>werkers met<br />
zieke kin<strong>de</strong>ren, een strijkdienst, een<br />
stomerij... Via het Business Pact kunt u<br />
ook een beroep doen op een informatiedienst<br />
omtrent het welzijn op het<br />
werk (dagelijkse e-mails, persknipsels,<br />
newsletter, internetsite, callcenter… -<br />
zie ook BBL On<strong>de</strong>rneming 131, april<br />
2001). Annemie Schepers: “Uiteraard is<br />
<strong>de</strong> partnerkeuze hierbij <strong>van</strong> doorslaggevend<br />
<strong>belang</strong>. <strong>ING</strong> Insurance werkt met<br />
<strong>de</strong> beste dienstverleners op <strong>de</strong> markt,<br />
omdat we met een heel gevoelige<br />
materie te maken hebben.”<br />
Van een groepsverzekering op maat<br />
over een leasewagen naar keus tot een<br />
kin<strong>de</strong>rop<strong>van</strong>g… <strong>ING</strong> heeft alles in huis<br />
om het leven <strong>van</strong> u en uw werknemers<br />
aantrekkelijker te maken.<br />
7<br />
BBL On<strong>de</strong>rneming • februari 2003 • 151<br />
Marketing en management
Krediet en financieel beleid<br />
BBL On<strong>de</strong>rneming • februari 2003 • 151<br />
8<br />
U en uw bankier:<br />
een vertrouwensrelatie<br />
De basisgegevens om bij uw bank een krediet te verkrijgen, haalt u uit <strong>de</strong> balans <strong>van</strong> uw<br />
on<strong>de</strong>rneming. Maar om uw financiële behoeften volledig in te schatten en een a<strong>de</strong>quate<br />
oplossing aan te bie<strong>de</strong>n, vraagt uw bankier in het ka<strong>de</strong>r <strong>van</strong> uw vertrouwensrelatie meestal<br />
aanvullen<strong>de</strong> informatie.<br />
Als u zich als on<strong>de</strong>rneming tot uw bank<br />
wendt voor een kaskrediet, heeft u misschien<br />
wel meer behoefte aan een kapitaalsverhoging.<br />
De balans verschaft<br />
weliswaar een <strong>de</strong>el <strong>van</strong> het antwoord,<br />
maar is geen volledige weerspiegeling<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> realiteit, die misschien voorbijgestreefd<br />
en in ie<strong>de</strong>r geval onvolledig is. De<br />
bank stelt u bijkomen<strong>de</strong> vragen om te<br />
peilen naar <strong>de</strong> totaliteit <strong>van</strong> uw behoeften<br />
zodat ze u een volledige en kwalitatieve<br />
dienstverlening kan aanbie<strong>de</strong>n.<br />
Verantwoor<strong>de</strong> vragen<br />
De relatiebeheer<strong>de</strong>r behartigt zowel <strong>de</strong><br />
<strong>belang</strong>en <strong>van</strong> zijn cliënt als die <strong>van</strong> het<br />
kredietcomité en moet met bei<strong>de</strong> op<br />
<strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> golflengte zitten. Hij is veel<br />
meer dan een boodschapper, integen<strong>de</strong>el,<br />
hij bekleedt een sleutelpositie waar<br />
hij voor bei<strong>de</strong> partijen bevredigen<strong>de</strong><br />
oplossingen voorstelt. Zijn informatiehonger<br />
tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> regelmatige gesprekken<br />
die hij met u voert, komt soms over<br />
Marc Chevalier,<br />
Gebiedsdirecteur:<br />
“Discretie maakt <strong>de</strong>el<br />
uit <strong>van</strong> onze<br />
bedrijfscultuur”.
als een kruisverhoor, maar dient vooral<br />
om tijd te winnen tij<strong>de</strong>ns zijn zoektocht<br />
naar aangepaste oplossingen.<br />
Marc Chevalier, voormalig relatiebeheer<strong>de</strong>r<br />
en <strong>van</strong>daag Gebiedsdirecteur: “De<br />
account manager gaat ver<strong>de</strong>r in <strong>de</strong> commerciële<br />
relaties met zijn cliënt. Hij<br />
on<strong>de</strong>rhoudt een geprivilegieer<strong>de</strong> relatie<br />
▲<br />
Uw bankier gaat als nauw<br />
betrokken partner veel ver<strong>de</strong>r dan<br />
het aanbie<strong>de</strong>n <strong>van</strong> kredieten,<br />
beleggingen of verzekeringen. Hij<br />
biedt u zon<strong>de</strong>r vooroor<strong>de</strong>len zijn<br />
weldoordacht advies aan.<br />
met <strong>de</strong> bedrijfslei<strong>de</strong>r, want om zijn problemen<br />
goed te begrijpen, moet <strong>de</strong> bankier<br />
op <strong>de</strong> hoogte zijn <strong>van</strong> heel wat confi<strong>de</strong>ntiële<br />
informatie. Hij is censor noch<br />
auditor, maar een echte partner die bijdraagt<br />
tot het succes <strong>van</strong> uw on<strong>de</strong>rneming.<br />
De confi<strong>de</strong>ntialiteit <strong>van</strong> <strong>de</strong> bankier<br />
moet absoluut zijn, net als <strong>de</strong> transparantie<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> bedrijfslei<strong>de</strong>r. Alleen dan<br />
kan een <strong>de</strong>rgelijke vertrouwensrelatie tot<br />
stand komen en groeien.”<br />
We<strong>de</strong>rzijds vertrouwen<br />
▲<br />
Sommige bedrijfslei<strong>de</strong>rs vin<strong>de</strong>n het<br />
moeilijk om bepaal<strong>de</strong> gevoelige informatie<br />
mee te <strong>de</strong>len. De relatiebeheer<strong>de</strong>r is<br />
nochtans een vertrouwenspersoon. Op<br />
<strong>de</strong>ontologisch vlak kan eenzelf<strong>de</strong> relatiebeheer<strong>de</strong>r<br />
geen twee concurreren<strong>de</strong><br />
on<strong>de</strong>rnemingen in zijn portefeuille hebben.<br />
Zijn vertrouwenspositie moet onbetwistbaar<br />
zijn ten opzichte <strong>van</strong> an<strong>de</strong>re<br />
cliënten, journalisten en vrien<strong>de</strong>n. Zijn<br />
natuurlijke voorzichtigheid verbiedt hem<br />
om openlijk over zijn cliënten te praten<br />
in openbare plaatsen of zelfs in zijn familie.<br />
Hij is evenwel verplicht om aan zijn<br />
collega’s informatie door te geven die <strong>de</strong><br />
beslissing <strong>van</strong> <strong>de</strong> bank kan beïnvloe<strong>de</strong>n.<br />
Voor een goe<strong>de</strong> verstandhouding met<br />
uw bankier moet <strong>de</strong> vertrouwensrelatie<br />
uiteraard we<strong>de</strong>rzijds zijn. U mag als<br />
cliënt geen essentiële informatie achterhou<strong>de</strong>n<br />
die vroeg of laat toch aan het<br />
licht komt. Voorkomen is beter dan<br />
genezen. Uw bankier kan u alleen aangepaste<br />
oplossingen voorstellen als alle<br />
nodige gegevens bekend zijn. Door zijn<br />
vakkennis en zijn visie als buitenstaan<strong>de</strong>r<br />
kan hij suggesties doen en goe<strong>de</strong> raad<br />
geven in een perspectief <strong>van</strong> we<strong>de</strong>rzijds<br />
welslagen.<br />
De balans voorbij<br />
Welke vragen kan hij stellen? Buiten <strong>de</strong><br />
balansgegevens en hun voorstellingswijze<br />
hecht uw relatiebeheer<strong>de</strong>r vooral<br />
<strong>belang</strong> aan <strong>de</strong> manier waarop <strong>de</strong> cashflow<br />
tot stand komt. Hij zal u hierover<br />
on<strong>de</strong>rvragen, om zich een beeld te vormen<br />
over <strong>de</strong> manier waarop <strong>de</strong> cashflow<br />
tot stand komt en over <strong>de</strong> uitzon<strong>de</strong>rlijke<br />
omstandighe<strong>de</strong>n die ze kunnen beïnvloe<strong>de</strong>n.<br />
Een analyse <strong>van</strong> <strong>de</strong> cashflow<br />
geeft een betere kijk op <strong>de</strong> rentabiliteit<br />
<strong>van</strong> een on<strong>de</strong>rneming dan een winstanalyse.<br />
De bank zal u bijgevolg gemakkelijker<br />
een langetermijnkrediet toestaan als ze<br />
er<strong>van</strong> overtuigd is dat uw on<strong>de</strong>rneming<br />
voor <strong>de</strong> terugbetaling voldoen<strong>de</strong> liquiditeiten<br />
kan genereren. Omgekeerd kan ze<br />
op basis <strong>van</strong> <strong>de</strong> verzamel<strong>de</strong> informatie<br />
een krediet weigeren als ze <strong>de</strong>nkt dat uw<br />
aanvraag onre<strong>de</strong>lijk is. Want al <strong>de</strong>kt <strong>de</strong><br />
bank zich in tegen onvoorzienbare risico’s<br />
(overlij<strong>de</strong>n <strong>van</strong> <strong>de</strong> bedrijfslei<strong>de</strong>r, vertrek<br />
<strong>van</strong> een vennoot, faillissement…)<br />
door mid<strong>de</strong>l <strong>van</strong> een aantal zekerhe<strong>de</strong>n<br />
(hypotheken, hypothecaire mandaten,<br />
waarborg op een han<strong>de</strong>lsfonds, waarborg<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong>r<strong>de</strong>n, bankfactoring, leasing...),<br />
haar hoofdverantwoor<strong>de</strong>lijkheid blijft te<br />
weten wat ze financiert. De bank geeft u<br />
hoe dan ook een gemotiveerd antwoord.<br />
Dubbele lectuur<br />
Om <strong>de</strong> gezondheid <strong>van</strong> een on<strong>de</strong>rneming<br />
te meten, kan men <strong>de</strong> balans lezen<br />
<strong>van</strong>uit een cashflowbena<strong>de</strong>ring: winst en<br />
niet betaal<strong>de</strong> lasten, hoofdzakelijk<br />
afschrijvingen. Een an<strong>de</strong>re manier is <strong>de</strong><br />
balans lezen <strong>van</strong>uit het standpunt <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
thesaurie. Die metho<strong>de</strong> bestu<strong>de</strong>ert het<br />
bedrijfskapitaal, namelijk het positief of<br />
negatief saldo tussen eigen vermogen en<br />
kapitaal op lange termijn en <strong>de</strong> vastgeleg<strong>de</strong><br />
activa. Als u een positief bedrijfskapitaal<br />
hebt dat <strong>de</strong> financiering <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
noodzakelijke behoeften voor een goe<strong>de</strong><br />
dagelijkse werking mogelijk maakt, kan<br />
<strong>de</strong> bank u een aantal beleggingsproducten<br />
op korte termijn voorstellen.<br />
Als het bedrijfskapitaal negatief is, zal <strong>de</strong><br />
bank u thesaurieproducten voorstellen<br />
(zoals kortetermijnkredieten of beheer<br />
<strong>van</strong> wisselkoers- en interestrisico’s) of<br />
oplossingen die zich bovenaan <strong>de</strong> balans<br />
situeren (zoals bijvoorbeeld een investeringskrediet).<br />
Daar speelt opnieuw <strong>de</strong><br />
kwaliteit <strong>van</strong> uw relatie met <strong>de</strong> bank een<br />
<strong>belang</strong>rijke rol: alle gegevens, zoals be-<br />
talingsuitstel aan geprivilegieer<strong>de</strong> leveranciers,<br />
moeten gekend zijn. De bankier<br />
vertrekt <strong>van</strong>uit het principe dat hij u<br />
geen oplossingen opdringt, maar samen<br />
met u <strong>de</strong> geschikte formule uitwerkt<br />
voor <strong>de</strong> reële behoeften die voortspruiten<br />
uit die dubbele analyse.<br />
Een bedachtzame partner<br />
Naast krediet- en beleggingsproducten<br />
kan uw bankier u an<strong>de</strong>re waar<strong>de</strong>volle<br />
diensten voorstellen zoals hulp bij een<br />
beursintroductie, het zoeken naar financiële<br />
partners bij een overname of fusie,<br />
software voor thesauriebeheer, verzekeringen…<br />
Ook al is hij geen fiscaal raadgever,<br />
hij kan u altijd in contact brengen<br />
met competente specialisten. Om efficiënter<br />
te werken, kan hij als u dat<br />
wenst rechtstreeks contact opnemen met<br />
uw financiële directeur of uw boekhou<strong>de</strong>r.<br />
Een <strong>van</strong> <strong>de</strong> sleutelfactoren voor het<br />
succes <strong>van</strong> een KMO ligt immers in <strong>de</strong><br />
kwaliteit <strong>van</strong> <strong>de</strong> financiële opvolging en<br />
<strong>de</strong> boekhoudinformatie.<br />
Afgezien <strong>van</strong> strikte ratioberekeningen<br />
op basis <strong>van</strong> thesaurie- en cashflowelementen<br />
zien we dat <strong>de</strong> gevoelige gegevens<br />
die u aan uw bankier toevertrouwt<br />
in werkelijkheid <strong>de</strong> prestatie meten <strong>van</strong><br />
uw on<strong>de</strong>rneming. Uw bankier gaat als<br />
nauw betrokken partner veel ver<strong>de</strong>r dan<br />
dat hij u alleen kredieten, beleggingen of<br />
verzekeringen aanbiedt. Hij velt geen<br />
onvoorwaar<strong>de</strong>lijk oor<strong>de</strong>el over uw resultaten<br />
of uw management. Als goe<strong>de</strong><br />
huisva<strong>de</strong>r biedt hij u zijn weldoordacht<br />
advies aan en wordt hij een <strong>de</strong>elgenoot<br />
in het welslagen <strong>van</strong> uw on<strong>de</strong>rneming.<br />
Naast <strong>de</strong> zichtbare financiële<br />
gegevens <strong>van</strong> <strong>de</strong> balans is <strong>de</strong> manier<br />
waarop <strong>de</strong> cashflow tot stand komt<br />
essentiële informatie voor <strong>de</strong> bank.<br />
▲<br />
▲<br />
▲<br />
9<br />
BBL On<strong>de</strong>rneming • februari 2003 • 151<br />
Krediet en financieel beleid
Krediet en financieel beleid<br />
BBL On<strong>de</strong>rneming • februari 2003 • 151<br />
10<br />
Schommelt <strong>de</strong> omzet <strong>van</strong> uw on<strong>de</strong>rneming<br />
tussen 15 en 250 miljoen euro en<br />
bestaat uw hoofdactiviteit ook uit<br />
import-export in Europa? Behoort<br />
cashflow- en liquiditeitenbeheer tot uw<br />
dagelijkse beslommeringen? Dan reiken<br />
<strong>de</strong> BBL (<strong>ING</strong>) en EuroFinance u in dit<br />
exclusieve seminarie unieke oplossingen<br />
aan op maat <strong>van</strong> uw on<strong>de</strong>rneming.<br />
Informatie en networking<br />
Cash & liquidity management<br />
Een speciale conferentie voor mid<strong>de</strong>lgrote on<strong>de</strong>rnemingen!<br />
Marc-Antoine Delforge en Marc Herremans, Senior Payment & Cash Management Advisors<br />
Op 26 en 27 maart 2003 komen te<br />
Maastricht alle cash-managementaspecten<br />
<strong>van</strong> A tot Z aan bod. Plenaire zittingen,<br />
intensieve workshops, networking<br />
per activiteitssector, lunch met <strong>de</strong> sprekers…<br />
volgen elkaar op. De conferentie<br />
is met opzet beperkt tot twee dagen<br />
omdat tijd kostbaar is voor managers,<br />
wat hun functie ook is: financieel directeur,<br />
thesauriebeheer<strong>de</strong>r, boekhou<strong>de</strong>r,<br />
fiscaal raadgever, verantwoor<strong>de</strong>lijke <strong>van</strong><br />
een business unit…<br />
Competente sprekers (consultants, vertegenwoordigers<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> bankwereld, systeemprovi<strong>de</strong>rs,<br />
bedrijfslei<strong>de</strong>rs) behan<strong>de</strong>len<br />
een zeer bre<strong>de</strong> waaier <strong>van</strong> on<strong>de</strong>rwerpen<br />
zodat voor elk on<strong>de</strong>rnemingstype<br />
specifieke strategieën aan bod komen.<br />
Marc-Antoine Delforge en Marc Herremans,<br />
Payment & Cash Management adviseurs<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> BBL: “De on<strong>de</strong>rwerpen zijn<br />
samengebracht in vier luiken, die alle<br />
aspecten <strong>van</strong> het cash management<br />
behan<strong>de</strong>len.”<br />
• Geldstromenbeheer<br />
Hoe kunt u binnenkomen<strong>de</strong> en uitgaan<strong>de</strong><br />
betaalstromen op <strong>de</strong> beste manier<br />
organiseren? Welke betaaltechnieken<br />
kunt u gebruiken? <strong>Het</strong> <strong>belang</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
Europese reglementering op internationale<br />
betalingen, <strong>de</strong> harmonisering naargelang<br />
<strong>de</strong> specifieke betaaltechnieken in<br />
elk land en <strong>de</strong> herstructurering <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
bankrelaties komen in <strong>de</strong>tail aan bod.<br />
• Saldobeheer<br />
Hoe vermijdt u dat u op een rekening<br />
<strong>de</strong>betinteresten betaalt terwijl an<strong>de</strong>re<br />
rekeningen een positief saldo vertonen?<br />
Centralisatie of <strong>de</strong>centralisatie? Toegang<br />
tot gegroepeer<strong>de</strong> informatie in real time<br />
is hierbij <strong>van</strong> uitzon<strong>de</strong>rlijk <strong>belang</strong>. U<br />
kunt vaststellen dat elektronisch bankieren<br />
<strong>de</strong> onmisbare schakel vormt voor<br />
een professioneel cash-managementbeheer.<br />
Bijzon<strong>de</strong>re aandacht gaat uit naar<br />
poolingtechnieken, die uitgebreid gedocumenteerd<br />
wor<strong>de</strong>n.<br />
•Liquiditeitenbeheer<br />
Met welke formules kunt u uw cashoverschotten<br />
zo rendabel mogelijk<br />
maken en welke krediettechnieken zijn<br />
het best aangepast aan uw behoeften?<br />
Hoe eer<strong>de</strong>r uw behoeften en overschotten<br />
gekend zijn, hoe beter u ze kunt<br />
beheren. Er zijn speciale workshops over<br />
thesaurieplanning en vermogensbeheer,<br />
en ook kredietmarkten en nieuwe beleggingstechnieken<br />
<strong>van</strong> kasoverschotten<br />
komen uitgebreid aan bod. Er wordt ook<br />
aangetoond dat het voor<strong>de</strong>lig is uw<br />
financiële diensten via outsourcing te<br />
herstructureren.<br />
• Risicobeheer<br />
Hoe beschermt u zich tegen schommelingen<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> wisselkoersen en rentevoeten<br />
die het ren<strong>de</strong>ment <strong>van</strong> uw<br />
on<strong>de</strong>rneming beïnvloe<strong>de</strong>n en onverwachte<br />
gevolgen kunnen hebben op uw<br />
financiële situatie? De twee<strong>de</strong> dag <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
conferentie eindigt met een analyse <strong>van</strong><br />
De meeste conferenties over cash management<br />
zijn bestemd voor multinationals. Ditmaal<br />
organiseert EuroFinance voor het eerst een<br />
seminarie dat specifiek gericht is op <strong>de</strong><br />
mid<strong>de</strong>lgrote on<strong>de</strong>rnemingen. Een Europese<br />
première! Want ook voor <strong>de</strong> Europese KMO’s<br />
bestaan er oplossingen om hun liquiditeiten<br />
efficiënter te beheren en hun financiële<br />
resultaten te verbeteren! Een kort overzicht<br />
<strong>van</strong> het programma.<br />
<strong>de</strong> impact <strong>van</strong> die risico’s en <strong>de</strong> studie<br />
<strong>van</strong> arbitrageproducten waarmee u zich<br />
kunt in<strong>de</strong>kken.<br />
<strong>Het</strong> cash management <strong>van</strong> een mid<strong>de</strong>lgrote<br />
on<strong>de</strong>rneming kunt u zo maar niet<br />
aan het toeval overlaten. <strong>Het</strong> vergt heel<br />
wat overleg en <strong>de</strong>nkwerk. <strong>Het</strong> seminarie<br />
(in het Engels) in Maastricht biedt u een<br />
schat aan informatie om uw cash<br />
management beter te beheren.<br />
Als hoofdsponsor biedt <strong>ING</strong><br />
on<strong>de</strong>rnemingscliënten 40% korting<br />
op <strong>de</strong> inschrijvingskosten voor het<br />
seminarie (1.210,23 euro in plaats <strong>van</strong><br />
2.017,05 euro, BTW inbegrepen), met<br />
inbegrip <strong>van</strong> <strong>de</strong> sessies, workshops,<br />
maaltij<strong>de</strong>n en het dossier.<br />
Om te genieten <strong>van</strong> <strong>de</strong> prijsreductie,<br />
dient u het inschrijvingsformulier<br />
vóór 21 maart 2003 terug te faxen<br />
naar Marc Herremans op nummer<br />
+32 (0)2-738 82 10.<br />
U vindt het formulier op <strong>de</strong> website<br />
www.bbl-on<strong>de</strong>rneming.be.<br />
▲<br />
▲<br />
EXTRA INFO<br />
15110.bbl-on<strong>de</strong>rneming.be<br />
• Conferentie EuroFinance:<br />
programma en inschrijvingsformulier
Dossier: Intracommunautaire betalingen Deel 1<br />
Intracommunautaire betalingen:<br />
een ingrijpen<strong>de</strong> reglementering voor<br />
<strong>de</strong> bankwereld<br />
Francis Geets, Clearing & Payment Strategy Manager bij <strong>de</strong> BBL<br />
Met haar recente reglementering inzake<br />
grensoverschrij<strong>de</strong>n<strong>de</strong> betalingen wil <strong>de</strong> Europese<br />
Commissie <strong>de</strong> eenheidsmarkt dichter bij <strong>de</strong> consument en<br />
<strong>de</strong> kiezer brengen. Eenvormigheid <strong>van</strong> bepaal<strong>de</strong><br />
banktarieven is daartoe een mid<strong>de</strong>l. De banken moeten<br />
zich naargelang <strong>de</strong> lidstaat in meer of min<strong>de</strong>re mate<br />
aanpassen en dat blijft niet zon<strong>de</strong>r gevolgen voor <strong>de</strong><br />
on<strong>de</strong>rnemingen. In dit eerste artikel hebben we het over<br />
<strong>de</strong> gevolgen voor <strong>de</strong> banken. De on<strong>de</strong>rnemingen komen in<br />
een volgend artikel aan bod.<br />
Om <strong>de</strong> Europese integratie te realiseren,<br />
troffen <strong>de</strong> Europese autoriteiten in <strong>de</strong><br />
jaren tachtig een aantal sociale en puur<br />
economische maatregelen, waarbij <strong>de</strong><br />
invoering <strong>van</strong> <strong>de</strong> eenheidsmunt doorslaggevend<br />
was. Een ambitieuze doelstelling<br />
die vorig jaar realiteit werd. De politieke<br />
wereld verwachtte <strong>van</strong>af dat<br />
moment dat <strong>de</strong> Europese banken <strong>de</strong><br />
tarieven voor intracommunautaire betalingen<br />
in euro spontaan zou<strong>de</strong>n harmoniseren.<br />
Dat komt echter neer op het<br />
ontkennen <strong>van</strong> <strong>de</strong> economische realiteit<br />
en <strong>de</strong> huidige versnippering <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
Europese markt. Toch versterkt <strong>de</strong><br />
Europese Commissie haar standpunt<br />
door mid<strong>de</strong>l <strong>van</strong> een nieuw reglement,<br />
waar<strong>van</strong> hieron<strong>de</strong>r <strong>de</strong> voorgeschie<strong>de</strong>nis<br />
volgt.<br />
Geïntegreer<strong>de</strong> betaalzone<br />
Vanaf <strong>de</strong> jaren negentig hebben <strong>de</strong> drie<br />
pijlers <strong>van</strong> <strong>de</strong> EU – <strong>de</strong> Europese<br />
Commissie, het Europees Parlement en<br />
<strong>de</strong> Europese Centrale Bank – <strong>de</strong> constructie<br />
<strong>van</strong> SEPA (Single European<br />
Payments Area) toevertrouwd aan <strong>de</strong><br />
banksector. De banken wer<strong>de</strong>n veron-<br />
▲<br />
<strong>de</strong>rsteld dat concept rond te hebben<br />
tegen 2005. In concreto behelst het een<br />
geïntegreer<strong>de</strong> zone zon<strong>de</strong>r tariefverschillen<br />
tussen grensoverschrij<strong>de</strong>n<strong>de</strong> intracommunautaire<br />
en puur nationale (binnenlandse)<br />
verrichtingen.<br />
Aan<strong>van</strong>kelijk liet <strong>de</strong> Commissie <strong>de</strong> regularisatie<br />
over aan <strong>de</strong> banksector zelf, bijvoorbeeld<br />
door mid<strong>de</strong>l <strong>van</strong> interbancaire<br />
conventies. De Commissie hield <strong>van</strong> haar<br />
kant regelmatig enquêtes over <strong>de</strong> transparantie<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> tarieven, <strong>de</strong> verwerkingsduur<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> betalingen, <strong>de</strong> eventuele<br />
dubbele tarifering <strong>van</strong> <strong>de</strong> transacties<br />
en vooral het bedrag <strong>van</strong> <strong>de</strong> bankcommissies.<br />
De Europese autoriteiten<br />
kon<strong>de</strong>n aan <strong>de</strong> hand <strong>van</strong> die enquêtes<br />
aantonen dat <strong>de</strong> banksector verzuimd<br />
had zichzelf te reguleren. Daarom nam<br />
<strong>de</strong> Commissie in 1997 voor het eerst<br />
dwingen<strong>de</strong> wettelijke maatregelen<br />
(Richtlijn 97/5/EU). De transactiekosten<br />
en <strong>de</strong> afrekening <strong>van</strong> grensoverschrij<strong>de</strong>n<strong>de</strong><br />
betalingen dien<strong>de</strong>n vooraf gekend<br />
te zijn en <strong>de</strong> verrichting dien<strong>de</strong> binnen<br />
maximaal zes dagen te wor<strong>de</strong>n uitgevoerd,<br />
waarbij <strong>de</strong> laatste dag nodig is<br />
voor <strong>de</strong> bank <strong>van</strong> <strong>de</strong> begunstig<strong>de</strong> om <strong>de</strong><br />
rekening <strong>van</strong> haar cliënt te crediteren.<br />
Van richtlijn tot reglement<br />
Hoewel er ruim voldoen<strong>de</strong> tijd was om<br />
<strong>de</strong> richtlijn om te zetten in <strong>de</strong> nationale<br />
wetgeving <strong>van</strong> <strong>de</strong> vijftien lidstaten, toon<strong>de</strong><br />
een nieuwe enquête vier jaar later<br />
aan dat <strong>de</strong> gemid<strong>de</strong>l<strong>de</strong> duur <strong>van</strong> <strong>de</strong> verrichtingen<br />
weliswaar was herleid tot 3,31<br />
dagen, maar dat <strong>de</strong> gemid<strong>de</strong>l<strong>de</strong> kosten<br />
voor een transactie <strong>van</strong> 100 euro<br />
24 euro bedroegen of exact <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong><br />
zoals in 1993! De banken kregen het<br />
verwijt niets te hebben on<strong>de</strong>rnomen,<br />
een stelling die Francis Geets, Clearing &<br />
Payment Strategy Manager bij <strong>de</strong> BBL<br />
resoluut <strong>van</strong> <strong>de</strong> hand wijst: “Hoewel we<br />
11<br />
BBL On<strong>de</strong>rneming • februari 2003 • 151<br />
Buitenlandse han<strong>de</strong>l
Buitenlandse han<strong>de</strong>l<br />
BBL On<strong>de</strong>rneming • februari 2003 • 151<br />
12<br />
niet ontkennen dat <strong>de</strong> gemid<strong>de</strong>l<strong>de</strong> kosten<br />
<strong>van</strong> grensoverschrij<strong>de</strong>n<strong>de</strong> operaties<br />
nauwelijks veran<strong>de</strong>rd zijn, kan men zich<br />
toch vragen stellen over <strong>de</strong> waar<strong>de</strong> <strong>van</strong><br />
niet gewogen Europese gemid<strong>de</strong>l<strong>de</strong>n. Om<br />
een voorbeeld te geven: Portugal spant<br />
<strong>de</strong> kroon met kosten die oplopen tot<br />
31%, terwijl <strong>de</strong> Benelux met 11% veruit<br />
<strong>de</strong> laagste tarieven hanteert.”<br />
Niet alle Europese banken zijn inactief<br />
gebleven. In een geest <strong>van</strong> kostenvermin<strong>de</strong>ring<br />
en tariefverlaging hebben <strong>de</strong><br />
Europese banken <strong>de</strong> tussenperio<strong>de</strong> benut<br />
om systemen en technieken op punt te<br />
stellen die <strong>de</strong> transfers versnellen en<br />
automatiseren. We vermel<strong>de</strong>n on<strong>de</strong>rmeer<br />
MT 103 (specifieke bankboodschap<br />
voor automatische behan<strong>de</strong>ling), STEP 1<br />
(Europees compensatiesysteem voor verrichtingen<br />
met kleine bedragen) en <strong>de</strong><br />
uniforme bankrekeningstructuur IBAN<br />
(International Bank Account Number;<br />
zie het artikel daarover in BBL<br />
On<strong>de</strong>rneming nr. 146 <strong>van</strong> september<br />
2002).<br />
“We willen niet ontkennen dat <strong>de</strong> banken<br />
in <strong>de</strong> jaren negentig algemeen<br />
gezien te weinig proactief zijn opgetre<strong>de</strong>n”,<br />
vervolgt Francis Geets. “Tot aan <strong>de</strong><br />
komst <strong>van</strong> <strong>de</strong> euro hebben ze dankzij <strong>de</strong><br />
diversiteit <strong>van</strong> <strong>de</strong> munteenhe<strong>de</strong>n geprobeerd<br />
om <strong>de</strong> inkomsten uit internationale<br />
betalingen op het vroegere peil te<br />
hou<strong>de</strong>n. Daarom oor<strong>de</strong>el<strong>de</strong> <strong>de</strong><br />
Commissie dat <strong>de</strong> banken te weinig<br />
inspanningen had<strong>de</strong>n gedaan. Volgens<br />
<strong>de</strong> Commissie negeren <strong>de</strong> banken haar<br />
opvatting dat betalingen een dienstverlening<br />
zijn aan het publiek. Ze vaardig<strong>de</strong><br />
daarom een reglement uit om <strong>de</strong> banken<br />
tot lagere tarieven te dwingen.”<br />
Een stap ver<strong>de</strong>r<br />
In <strong>de</strong>cember 2001 vaardig<strong>de</strong> <strong>de</strong> Europese<br />
Commissie in<strong>de</strong>rdaad meer dwingen<strong>de</strong><br />
en direct toepasbare maatregelen uit<br />
(Reglement 2560/2001). <strong>Het</strong> reglement<br />
regelt <strong>de</strong> kosten <strong>van</strong> grensoverschrij<strong>de</strong>n<strong>de</strong><br />
overschrijvingen, elektronisch of niet,<br />
<strong>van</strong> betalingen via een <strong>de</strong>bet- of creditkaart<br />
en <strong>van</strong> cashopnamen. Geen<br />
cheques, omdat die te duur en onvoldoen<strong>de</strong><br />
veilig zijn en bovendien steeds<br />
min<strong>de</strong>r gebruikt wor<strong>de</strong>n. <strong>Het</strong> reglement<br />
is <strong>van</strong> toepassing op intracommunautaire<br />
betalingen in euro in <strong>de</strong> vijftien lidstaten<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> Unie: uiteraard in <strong>de</strong> twaalf lan<strong>de</strong>n<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> eurozone, maar ook in <strong>de</strong><br />
drie lan<strong>de</strong>n die <strong>de</strong> eenheidsmunt niet<br />
hebben ingevoerd (Denemarken, Groot-<br />
Brittannië en Zwe<strong>de</strong>n).<br />
Niet-discriminatie en<br />
transparantie<br />
De toepassing <strong>van</strong> het reglement<br />
bekrachtigt het principe <strong>van</strong> <strong>de</strong> niet-discriminatie<br />
tussen binnenlandse (nationale)<br />
en intracommunautaire kosten.<br />
Kortom, in elk land moeten <strong>de</strong> banken<br />
hetzelf<strong>de</strong> tarief hanteren voor binnenlandse<br />
en grensoverschrij<strong>de</strong>n<strong>de</strong> verrichtingen.<br />
Voor betalingen <strong>van</strong> bedragen<br />
on<strong>de</strong>r 12.500 euro met betaalkaarten is<br />
dat al sinds 1 juli 2002 het geval. Vanaf<br />
1 juli 2003 geldt <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> maatregel voor<br />
betalingen (met hetzelf<strong>de</strong> plafond) via<br />
overschrijving. Concreet zal voor <strong>de</strong><br />
opdrachtgever het binnenlands tarief <strong>van</strong><br />
zijn land gel<strong>de</strong>n en op <strong>de</strong> begunstig<strong>de</strong><br />
wordt het tarief <strong>van</strong> zijn land toegepast.<br />
Voor hogere bedragen blijven <strong>de</strong> ou<strong>de</strong><br />
voorwaar<strong>de</strong>n <strong>van</strong> toepassing, maar <strong>van</strong>af<br />
2006 wordt het plafond opgetrokken tot<br />
50.000 euro voor bei<strong>de</strong> types verrichtingen.<br />
De informatieve opdracht <strong>van</strong> <strong>de</strong> banken<br />
(voorafgaan<strong>de</strong> en volledige kostentransparantie)<br />
ligt al vast in <strong>de</strong> richtlijn <strong>van</strong><br />
1997 en blijft meer dan ooit <strong>van</strong> toepassing.<br />
Sommige maatregelen zijn ook<br />
gunstig voor <strong>de</strong> banken. <strong>Het</strong> binnenlandse<br />
tarief kan enkel wor<strong>de</strong>n toegestaan als<br />
<strong>de</strong> transactie volledig automatisch verloopt<br />
(via STP – Straight Through<br />
Processing). Daarom dient <strong>de</strong> cliënt op<br />
verzoek <strong>van</strong> <strong>de</strong> bank twee noodzakelijke<br />
gegevens te verschaffen: <strong>de</strong> BIC (i<strong>de</strong>ntificatieco<strong>de</strong><br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> buitenlandse bank) en<br />
het IBAN (correct gestructureerd rekeningnummer<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> begunstig<strong>de</strong>).<br />
Zoniet is er een manuele tussenkomst<br />
nodig die wordt aangerekend. Bovendien<br />
is statistische rapportering <strong>van</strong><br />
bedragen on<strong>de</strong>r het plafond <strong>van</strong> 12.500<br />
euro niet langer verplicht, waardoor <strong>de</strong><br />
behan<strong>de</strong>ling vlotter kan verlopen.<br />
Een kritische noot over<br />
ongelijkhe<strong>de</strong>n<br />
“<strong>Het</strong> reglement streeft ongetwijfeld een<br />
lovenswaardig doel na”, zegt Francis<br />
Geets, “maar <strong>de</strong> toepassing er<strong>van</strong> dreigt<br />
<strong>de</strong> ongelijkhe<strong>de</strong>n tussen <strong>de</strong> banksectoren<br />
<strong>van</strong> ie<strong>de</strong>re lidstaat juist te versterken in<br />
plaats <strong>van</strong> <strong>de</strong> harmonisering <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
Europese tarieven te stimuleren.<br />
Bovendien is <strong>de</strong> veror<strong>de</strong>ning onbillijk.<br />
Want <strong>de</strong> nationale bankgemeenschappen<br />
die <strong>de</strong> grootste inkomsten zullen verliezen,<br />
zijn precies diegene die in het verle<strong>de</strong>n<br />
het zwaarst hebben geïnvesteerd om<br />
<strong>de</strong> kosten en tarieven <strong>van</strong> binnenlandse<br />
betalingen te drukken. Dat geldt in het<br />
bijzon<strong>de</strong>r voor <strong>de</strong> Belgische banken in <strong>de</strong><br />
jaren zeventig.”<br />
Laten we eerlijk zijn. De grote interne<br />
markt die men ons voorspiegelt, is nog<br />
lang geen realiteit. De bankinfrastructuur<br />
en <strong>de</strong> betaalgewoonten verschillen nu<br />
eenmaal sterk <strong>van</strong> land tot land. Zo kost<br />
een binnenlandse overschrijving in<br />
België bijzon<strong>de</strong>r weinig, terwijl u voor<br />
een gelijkaardige verrichting in Italië<br />
vaak 7 euro moet betalen! Volgens <strong>de</strong><br />
Commissie zullen voortaan <strong>de</strong> internationale<br />
transacties tegen die gel<strong>de</strong>n<strong>de</strong><br />
tarieven moeten gebeuren. Bovendien<br />
zullen <strong>de</strong> banken die een <strong>belang</strong>rijk <strong>de</strong>el<br />
<strong>van</strong> hun inkomsten uit intracommunautaire<br />
betalingen verliezen, moeten investeren<br />
in een nieuwe Europese betalingsinfrastructuur,<br />
namelijk <strong>de</strong> verrekenkamer(s).<br />
Ten slotte staat een <strong>de</strong>rgelijke omwenteling<br />
niet in verhouding tot <strong>de</strong> betrokken<br />
volumes. In 2001 had amper 1,3% <strong>van</strong><br />
het betaalvolume in Europa betrekking<br />
op intracommunautaire verrichtingen.<br />
Wat is het risico voor <strong>de</strong> 98,7% binnenlandse<br />
betalingen? De tariefcompensatie<br />
(verlaging <strong>van</strong> <strong>de</strong> ‘buitenlandse’ tarieven<br />
en relatieve verhoging <strong>van</strong> <strong>de</strong> ‘binnenlandse’<br />
tarieven) wordt onvermij<strong>de</strong>lijk<br />
en in <strong>de</strong> Belgische context kan men zich<br />
afvragen of dat reglement wel bijdraagt<br />
tot het algemeen <strong>belang</strong>.<br />
Welke les kunnen we hieruit leren?<br />
De Europese betalingszone is een <strong>belang</strong>rijke<br />
en onvermij<strong>de</strong>lijke Europese politieke<br />
doelstelling. Ze is met al haar welda<strong>de</strong>n<br />
en beperkingen <strong>de</strong> zaak <strong>van</strong> ie<strong>de</strong>reen,<br />
banken, on<strong>de</strong>rnemingen en consumenten.<br />
In een volgend artikel leggen<br />
we u uit hoe <strong>ING</strong> Groep die uitdaging<br />
aanpakt en hoe ze haar cliënteel helpt<br />
om het best te genieten <strong>van</strong> <strong>de</strong> gebo<strong>de</strong>n<br />
kansen.<br />
▲<br />
Lees het vervolg <strong>van</strong> dit artikel in onze editie<br />
<strong>van</strong> april:<br />
•Wat veran<strong>de</strong>rt er concreet voor <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rnemingen<br />
op 1 juli 2003?<br />
•Wat is <strong>de</strong> houding <strong>van</strong> <strong>de</strong> BBL/<strong>ING</strong>?<br />
•Welke toekomst voor <strong>de</strong> geïntegreer<strong>de</strong><br />
betaalzone?<br />
▲<br />
EXTRA INFO<br />
15111.bbl-on<strong>de</strong>rneming.be<br />
• Betaalvoorwaar<strong>de</strong>n in het<br />
Europese reglement
Wedstrijd<br />
BBL On<strong>de</strong>rneming ‘geregistreer<strong>de</strong> lezers’:<br />
vijf prachtige prijzen te winnen!<br />
Gratis registratie<br />
Niet-geregistreer<strong>de</strong> lezers hebben nog tot<br />
15 maart 2003 <strong>de</strong> tijd om zich gratis te<br />
registreren en aan <strong>de</strong> wedstrijd <strong>de</strong>el te<br />
nemen. Maar wacht niet te lang, want<br />
hoe vlugger u <strong>de</strong> vragen beantwoordt,<br />
<strong>de</strong>s te meer kans u maakt om te winnen.<br />
De toegevoeg<strong>de</strong> waar<strong>de</strong> voor<br />
geregistreer<strong>de</strong> lezers<br />
Als geregistreer<strong>de</strong> lezer <strong>van</strong> www.bblon<strong>de</strong>rneming.be<br />
hebt u evenwel altijd<br />
prijs! U krijgt namelijk een massa informatie<br />
die voor <strong>de</strong> modale surfer niet toegankelijk<br />
is. Bovendien wordt u via<br />
e-mail op <strong>de</strong> hoogte gehou<strong>de</strong>n <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
nieuwe inhoud <strong>van</strong> BBL On<strong>de</strong>rneming,<br />
nog voor het nummer in <strong>de</strong> bus ligt of<br />
op <strong>de</strong> dag zelf waarop het nummer on<br />
line verschijnt. Meer nog, <strong>de</strong> artikels zijn<br />
vlot beschikbaar, het archief is makkelijk<br />
toegankelijk en via een handige zoekmodule<br />
kunt u doelgericht precieze informatie<br />
opsnorren. En af en toe valt u een<br />
buitenkansje te beurt, zoals nu met onze<br />
wedstrijd ‘geregistreer<strong>de</strong> lezers’!<br />
De BBL beloont <strong>de</strong> trouwe abonnees op <strong>de</strong> elektronische<br />
versie <strong>van</strong> BBL On<strong>de</strong>rneming door ze <strong>de</strong> kans te geven op<br />
een mooie prijs. Een uitsteken<strong>de</strong> gelegenheid om u nu te<br />
abonneren. Want om <strong>de</strong>el te nemen aan <strong>de</strong> wedstrijd moet<br />
u geregistreerd zijn op onze website.<br />
Drie vragen<br />
U hoeft alleen te antwoor<strong>de</strong>n op drie<br />
vragen en een schiftingsvraag. U vindt ze<br />
op het websitege<strong>de</strong>elte dat aan onze<br />
geregistreer<strong>de</strong> lezers is voorbehou<strong>de</strong>n. U<br />
kunt <strong>de</strong> antwoor<strong>de</strong>n vin<strong>de</strong>n door wat te<br />
snuffelen in <strong>de</strong> extra informatie bij <strong>de</strong><br />
verschillen<strong>de</strong> artikelen. Ook die informatie<br />
is enkel toegankelijk voor geregistreer<strong>de</strong><br />
lezers. Als u een beetje zoekt en<br />
een tikkeltje surfervaring hebt, vindt u<br />
beslist <strong>de</strong> juiste oplossingen. Bij <strong>de</strong> schiftingsvraag<br />
moet u wat geluk hebben.<br />
Hoe sneller u antwoordt, hoe groter uw<br />
kans op winnen. Bij ex aequo’s op <strong>de</strong><br />
schiftingsvraag is immers het tijdstip <strong>van</strong><br />
ont<strong>van</strong>gst <strong>van</strong> <strong>de</strong> e-mail bepalend. <strong>Het</strong><br />
volledige wedstrijdreglement vindt u op<br />
www.bbl-on<strong>de</strong>rneming.be.<br />
Originele hoofdprijs<br />
De winnaar <strong>van</strong> <strong>de</strong> hoofdprijs mag geduren<strong>de</strong><br />
een week een taalcursus naar<br />
keuze volgen in één <strong>van</strong> <strong>de</strong> vestigingen<br />
<strong>van</strong> CERAN L<strong>ING</strong>UA. Hij geniet in een<br />
prachtig ka<strong>de</strong>r <strong>van</strong> een taalcursus op<br />
maat, rekening hou<strong>de</strong>nd met zijn niveau<br />
en individuele doelstellingen. Een origineel<br />
ca<strong>de</strong>au, aangebo<strong>de</strong>n door CERAN<br />
L<strong>ING</strong>UA! Ook uiterst nuttig, zeker in tij<strong>de</strong>n<br />
waarin <strong>de</strong> kennis <strong>van</strong> vreem<strong>de</strong> talen<br />
almaar <strong>belang</strong>rijker wordt in het zakenleven.<br />
Over CERAN kunt u meer lezen<br />
in het <strong>de</strong>cembernummer <strong>van</strong> BBL<br />
On<strong>de</strong>rneming (nr. 149) of surf naar onze<br />
website (14906.bbl-on<strong>de</strong>rneming.be).<br />
Bovendien schenkt <strong>de</strong> BBL vier prachtige<br />
Palm-organisers weg. Een onmisbaar<br />
instrument voor <strong>de</strong> zakenman <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
eenentwintigste eeuw!<br />
▲<br />
▲<br />
EXTRA INFO<br />
15113.bbl-on<strong>de</strong>rneming.be<br />
• Wedstrijd ‘geregistreer<strong>de</strong> lezers’<br />
• Wedstrijdreglement<br />
• Zoekmetho<strong>de</strong>s<br />
• BBL: partner <strong>van</strong> CERAN L<strong>ING</strong>UA<br />
International<br />
13<br />
BBL On<strong>de</strong>rneming • februari 2003 • 151<br />
Wedstrijd BBL On<strong>de</strong>rneming
Fiscale knipoog<br />
BBL On<strong>de</strong>rneming • februari 2003 • 151<br />
14<br />
Enkele fiscale tips die<br />
<strong>belang</strong>rijk kunnen zijn voor uw bedrijf.<br />
(Bron: Deloitte & Touche)<br />
▲ ▲<br />
Voorafgaan<strong>de</strong> beslissingen <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> administratie: ruimer<br />
toepassingsgebied <strong>van</strong>af<br />
1 januari 2003<br />
Vanaf 1 januari 2003 kunnen alle belastingplichtigen<br />
aan <strong>de</strong> FOD Financiën<br />
(Fe<strong>de</strong>rale Overheidsdienst) een voorafgaan<strong>de</strong><br />
beslissing aanvragen over <strong>de</strong><br />
wijze waarop <strong>de</strong> fiscale wet zal wor<strong>de</strong>n<br />
toegepast op een specifieke situatie of<br />
verrichting die nog geen fiscale repercussies<br />
heeft gehad.<br />
<strong>Het</strong> toepassingsgebied <strong>van</strong> dit nieuwe<br />
rulingsysteem is veel ruimer dan in <strong>de</strong><br />
vorige regimes. <strong>Het</strong> is voortaan in beginsel<br />
mogelijk om een voorafgaan<strong>de</strong> beslissing<br />
te vragen over elke vraag met<br />
betrekking tot <strong>de</strong> toepassing <strong>van</strong> een<br />
belastingwet (met enkele uitzon<strong>de</strong>ringen).<br />
Veiligheidsbevor<strong>de</strong>ren<strong>de</strong><br />
investeringen:<br />
fiscale voor<strong>de</strong>len<br />
KMO’s en zelfstandigen (vrije beroepen<br />
en han<strong>de</strong>laars) zou<strong>de</strong>n binnenkort kunnen<br />
genieten <strong>van</strong> nieuwe fiscale voor<strong>de</strong>len<br />
voor investeringen in veiligheids-<br />
maatregelen. Om <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze voor<strong>de</strong>len te<br />
kunnen genieten, moeten <strong>de</strong> investeringen<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> belastingplichtigen gebeuren<br />
in overeenstemming met <strong>de</strong> technopreventieve<br />
aanbevelingen <strong>van</strong> hun lokale<br />
politiezone.<br />
De belastingplichtigen zou<strong>de</strong>n in<strong>de</strong>rdaad<br />
13,5% <strong>van</strong> het bedrag <strong>van</strong> <strong>de</strong> investeringen<br />
mogen aftrekken in het aanslagjaar<br />
waarin investeringen gebeurd zijn of in<br />
een later aanslagjaar.<br />
Voor <strong>de</strong> KMO’s komt <strong>de</strong>ze maatregel<br />
bovenop het voor<strong>de</strong>el <strong>van</strong> <strong>de</strong> investeringsreserve<br />
die werd ingevoerd naar<br />
aanleiding <strong>van</strong> <strong>de</strong> hervorming <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
vennootschapsbelasting.<br />
▲ ▲<br />
Fiches 281 en samenvatten<strong>de</strong><br />
opgaven<br />
Recent verschenen op <strong>de</strong> website <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
Administratie voor <strong>de</strong> On<strong>de</strong>rnemings- en<br />
Inkomensfiscaliteit: <strong>de</strong> nieuwe mo<strong>de</strong>llen<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> fiches 281 en <strong>van</strong> <strong>de</strong> samenvatten<strong>de</strong><br />
opgaven.<br />
In afwachting <strong>van</strong> <strong>de</strong> publicatie <strong>van</strong> het<br />
Bericht aan <strong>de</strong> werkgevers en aan <strong>de</strong><br />
an<strong>de</strong>re uitkeer<strong>de</strong>rs <strong>van</strong> inkomsten die in<br />
het inkomstenjaar 2002 aan bedrijfsvoorheffing<br />
wer<strong>de</strong>n on<strong>de</strong>rworpen, kunt<br />
u <strong>de</strong> individuele fiches en samenvatten<strong>de</strong><br />
opgaven met betrekking tot lonen,<br />
pensioenen, werkloosheidsuitkeringen,<br />
brugpensioenen, ver<strong>van</strong>gingsinkomen,<br />
inkomsten uit pensioensparen, wettelijke<br />
vergoedingen wegens blijven<strong>de</strong> ongeschiktheid,<br />
bezoldigingen <strong>van</strong> bedrijfslei<strong>de</strong>rs,<br />
presentiegel<strong>de</strong>n, prijzen en subsidies,<br />
lijfrenten en tij<strong>de</strong>lijke renten in<br />
PDF-formaat downloa<strong>de</strong>n.<br />
http://fiscus.fgov.be/interfaoifnl/Werkgevers/<br />
Fichesopgaven2002/fichesopgaven.htm<br />
Nieuwe formulieren voor <strong>de</strong><br />
vrijstelling voor bijkomend<br />
personeel<br />
Vanaf aanslagjaar 2003 wordt het mo<strong>de</strong>l<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> nominatieve opgave met het oog<br />
op <strong>de</strong> toekenning of het behoud <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
vrijstelling voor bijkomend personeel<br />
ver<strong>van</strong>gen door een apart mo<strong>de</strong>l voor<br />
elke vrijstellingscategorie:<br />
• bijkomend personeel voor wetenschappelijk<br />
on<strong>de</strong>rzoek (mo<strong>de</strong>l 276<br />
W1);<br />
• bijkomend personeel voor <strong>de</strong> uitbouw<br />
<strong>van</strong> het technologisch potentieel <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> on<strong>de</strong>rneming (mo<strong>de</strong>l 276 W2);<br />
• bijkomend personeel tewerkgesteld als<br />
diensthoofd voor <strong>de</strong> uitvoer (mo<strong>de</strong>l<br />
276 W3);<br />
• bijkomend personeel tewerkgesteld als<br />
diensthoofd <strong>van</strong> <strong>de</strong> af<strong>de</strong>ling Integrale<br />
kwaliteitszorg (mo<strong>de</strong>l 276 W4).<br />
De nieuwe formulieren zijn weldra<br />
beschikbaar. Intussen kunnen zij al<br />
gedownload wor<strong>de</strong>n <strong>van</strong> <strong>de</strong> website <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> AOIF.<br />
http://fiscus.fgov.be/interfaoifnl/Vrijstelling_<br />
art46_KBWIB/inleiding.htm<br />
▲<br />
In<strong>de</strong>xeringscoëfficiënt voor<br />
<strong>de</strong> kadastrale inkomens<br />
De coëfficiënt voor <strong>de</strong> in<strong>de</strong>xering <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
kadastrale inkomens en voor het bedrag<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> woningaftrek bedraagt 1,3391:<br />
• voor <strong>de</strong> toepassing <strong>van</strong> <strong>de</strong> onroeren<strong>de</strong><br />
voorheffing in het aanslagjaar 2003;<br />
• inzake <strong>de</strong> personenbelasting voor het<br />
aanslagjaar 2004.<br />
<strong>Het</strong> geïn<strong>de</strong>xeer<strong>de</strong> bedrag voor <strong>de</strong><br />
woningaftrek in <strong>de</strong> personenbelasting is<br />
bijgevolg 4.017,00 EUR in het aanslagjaar<br />
2004. <strong>Het</strong> geïn<strong>de</strong>xeer<strong>de</strong> bedrag <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> verhoging voor <strong>de</strong> echtgenoot en <strong>de</strong><br />
personen ten laste is 335,00 EUR.
Surf naar www.bbl-on<strong>de</strong>rneming.be<br />
<strong>Het</strong> vorige nummer <strong>van</strong> BBL On<strong>de</strong>rneming is enkel beschikbaar in<br />
elektronische versie. Als u in <strong>de</strong> afgelopen perio<strong>de</strong> nog geen bezoekje hebt gebracht<br />
aan onze site, dan moet u dat zeker nu doen.<br />
Wat kunt u lezen in nummer 150 (januari 2003):<br />
Michel Zuidgeest,<br />
General Manager <strong>van</strong><br />
<strong>ING</strong> Contact Centre<br />
▲<br />
Marketing en management<br />
On<strong>de</strong>rnemers en<br />
bedrijfsaansprakelijkheid<br />
Als bestuur<strong>de</strong>r <strong>van</strong> een vennootschap<br />
hebt u niet alleen een boel<br />
verplichtingen en<br />
verantwoor<strong>de</strong>lijkhe<strong>de</strong>n, maar loopt u<br />
ook steeds meer risico op<br />
aansprakelijkheidsvor<strong>de</strong>ringen als er iets<br />
fout loopt. Een stand <strong>van</strong> zaken.<br />
▲<br />
Marketing en management<br />
Van call center tot (internet)<br />
contact center<br />
<strong>Het</strong> begrip call center <strong>de</strong>kt al een tijd <strong>de</strong><br />
lading niet meer. Vandaag integreren<br />
contact centers traditionele en nieuwe<br />
communicatiekanalen naadloos in<br />
elkaar: telefonie, fax, e-mail en<br />
webapplicaties. De klant kiest zelf op<br />
welke manier hij met uw on<strong>de</strong>rneming<br />
in contact wenst te komen.<br />
▲<br />
Exclusief op <strong>de</strong> website<br />
▲ ▲<br />
Krediet en financieel beleid<br />
SOCAME:<br />
het jaar drie <strong>van</strong> <strong>de</strong> veran<strong>de</strong>ring<br />
De maatschappijen voor on<strong>de</strong>rlinge<br />
borgstelling Socame zijn met een<br />
grondige veran<strong>de</strong>ring bezig, in het<br />
<strong>belang</strong> <strong>van</strong> alle zelfstandige aangesloten<br />
coöperanten.<br />
Buitenlandse han<strong>de</strong>l<br />
De European Business Desks in<br />
Centraal- en Oost-Europa – <strong>de</strong>el 4<br />
Roemenië: <strong>ING</strong> als trendsetter<br />
Met elf vestigingen in <strong>de</strong> <strong>belang</strong>rijkste<br />
commerciële centra en 280 werknemers<br />
is <strong>ING</strong> niet alleen een trendsetter in<br />
Roemenië, maar ook een<br />
vooraanstaan<strong>de</strong> buitenlandse bank waar<br />
u terechtkunt voor een bre<strong>de</strong> waaier <strong>van</strong><br />
financiële producten.<br />
Nieuwsberichten en <strong>de</strong> aankondiging <strong>van</strong> speciale seminaries vindt u on<strong>de</strong>r<br />
<strong>de</strong> rubriek NEWS op onze website.<br />
Elk ‘elektronisch nummer’ bevat eveneens een nieuwe “fiscale knipoog”!<br />
Ga dus regelmatig een kijkje nemen om up-to-date te blijven!<br />
15<br />
BBL On<strong>de</strong>rneming • februari 2003 • 151<br />
Vorig nummer
G&CO<br />
Samen kunnen we bergen verzetten<br />
Een dui<strong>de</strong>lijke visie en concrete doelstellingen, daar begint uw on<strong>de</strong>rneming<br />
mee. Vervolgens een gezon<strong>de</strong> dosis lef, doorzettingsvermogen en werkkracht.<br />
Maar u hebt nog meer kans om te slagen als uw inspanningen wor<strong>de</strong>n on<strong>de</strong>r-<br />
steund door specialisten die alle financiële aspecten <strong>van</strong> uw on<strong>de</strong>rneming<br />
kennen. Voor die steun kunt u rekenen op <strong>ING</strong>. De BBL en <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re on<strong>de</strong>rne-<br />
mingen <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>ING</strong>-groep vullen elkaar perfect aan.<br />
Ze kennen onze thuismarkt als hun broekzak. En in<br />
64 an<strong>de</strong>re lan<strong>de</strong>n staan 100.000 <strong>ING</strong>-me<strong>de</strong>werkers<br />
klaar om heel kort op <strong>de</strong> bal te spelen. Zodat u <strong>van</strong> uw on<strong>de</strong>rneming een nog<br />
groter succes kunt maken.<br />
T O T M O R G E N