Belemmerende en bevorderende factoren bij proefimplementatie ...
Belemmerende en bevorderende factoren bij proefimplementatie ...
Belemmerende en bevorderende factoren bij proefimplementatie ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
etrokk<strong>en</strong>. In de verzorgingshuiz<strong>en</strong> was het betrekk<strong>en</strong> van andere disciplines moeilijk. Binn<strong>en</strong> één van<br />
deze huiz<strong>en</strong> zoud<strong>en</strong> hierover vanuit het hoger managem<strong>en</strong>t afsprak<strong>en</strong> gemaakt gaan word<strong>en</strong>. Het<br />
onderwerp urine-incontin<strong>en</strong>tie werd e<strong>en</strong> aantal keer als vast item opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> in het teamoverleg of<br />
multidisciplinair overleg (MDO). De aanpassing<strong>en</strong> aan de protocoll<strong>en</strong> <strong>en</strong> instrum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> werd<strong>en</strong><br />
afgestemd met kwaliteitsfunctionariss<strong>en</strong> (hoger managem<strong>en</strong>t) <strong>en</strong> vervolg<strong>en</strong>s opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> in de<br />
zorgdossiers of het zorgleefplan. In de thuiszorg was dit laatste niet haalbaar. Hier moest eerst de<br />
basiswerkwijze rondom het zorgleefplan nog in orde gemaakt word<strong>en</strong>. Collega’s lat<strong>en</strong> zi<strong>en</strong> dat de<br />
nieuwe werkwijze aansluit <strong>bij</strong> de eis<strong>en</strong> vanuit de norm<strong>en</strong> Verantwoorde Zorg, werd over het algeme<strong>en</strong><br />
als positief <strong>en</strong> stimuler<strong>en</strong>d ervar<strong>en</strong>.<br />
3.7 Literatuurstudie<br />
De literatuursearch naar belemmer<strong>en</strong>de <strong>en</strong> bevorder<strong>en</strong>de factor<strong>en</strong> <strong>bij</strong> implem<strong>en</strong>tatie van richtlijn<strong>en</strong> in<br />
de care-sector leverde 115 mogelijk bruikbare abstracts op. De selectie op basis van inclusiecriteria<br />
leidde tot de definitieve selectie van 21 artikel<strong>en</strong>. De refer<strong>en</strong>ties van de geïncludeerde artikel<strong>en</strong> zijn<br />
opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> in Bijlage 10.. Hieronder staan de resultat<strong>en</strong> van de literatuurstudie beschrev<strong>en</strong><br />
uitgesplitst naar informatie uit de sleutelartikel<strong>en</strong> <strong>en</strong> uit de geïncludeerde artikel<strong>en</strong>.<br />
Sleutelartikel<strong>en</strong><br />
In e<strong>en</strong> systematische meta-review (Francke e.a., 2008) werd<strong>en</strong> twaalf systematische reviews<br />
geselecteerd. In deze meta-review wordt geconcludeerd dat de meeste reviews aangev<strong>en</strong> dat<br />
effectieve implem<strong>en</strong>tatiestrategieën voor richtlijn<strong>en</strong> multiple compon<strong>en</strong>t<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> <strong>en</strong> dat het gebruik<br />
van e<strong>en</strong> e<strong>en</strong>dim<strong>en</strong>sionale strategie minder effectief is. Richtlijn<strong>en</strong> di<strong>en</strong><strong>en</strong> e<strong>en</strong> plaats te hebb<strong>en</strong> in<br />
kwaliteitsystem<strong>en</strong> <strong>en</strong> in combinatie met <strong>bij</strong>voorbeeld opleiding<strong>en</strong> <strong>en</strong> audits te word<strong>en</strong> gebracht.<br />
Daarnaast wordt de mate van implem<strong>en</strong>tatie van richtlijn<strong>en</strong> onder professionals beïnvloed door:<br />
• k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> van de richtlijn<strong>en</strong> zelf: richtlijn<strong>en</strong> die e<strong>en</strong>voudig te begrijp<strong>en</strong> zijn, die makkelijk uit<br />
te prober<strong>en</strong> zijn, die ge<strong>en</strong> specifieke middel<strong>en</strong> vereis<strong>en</strong>, word<strong>en</strong> beter geïmplem<strong>en</strong>teerd;<br />
• k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> van de gebruiker van de richtlijn: <strong>bij</strong>v. is m<strong>en</strong> op de hoogte van de richtlijn, heeft<br />
m<strong>en</strong> affiniteit met de inhoud;<br />
• patiëntkarakteristiek<strong>en</strong>: <strong>bij</strong>voorbeeld co-morbiditeit;<br />
• factor<strong>en</strong> in de omgeving: <strong>bij</strong>voorbeeld gebrek aan ondersteuning van collegae <strong>en</strong><br />
leidinggev<strong>en</strong>d<strong>en</strong>, tekort aan facilitaire ondersteuning <strong>en</strong> tijd werk<strong>en</strong> belemmer<strong>en</strong>d.<br />
De twaalf geïncludeerde reviews van deze meta-review hadd<strong>en</strong> betrekking op alle typ<strong>en</strong><br />
professionals. Twee reviews hadd<strong>en</strong> e<strong>en</strong> focus op verpleegkundig<strong>en</strong> (Sachs, 2006; Thomas, 1999).<br />
Sachs constateert dat de betrokk<strong>en</strong>heid van verpleegkundig<strong>en</strong> <strong>bij</strong> de ontwikkeling van richtlijn<strong>en</strong><br />
(sam<strong>en</strong> met experts) de implem<strong>en</strong>tatie bevordert. De studie van Thomas is van wat oudere datum <strong>en</strong><br />
includeerde slechts drie goede studies. De conclusie van deze review was dan ook dat er te weinig<br />
onderzoek was gedaan naar de factor<strong>en</strong> die implem<strong>en</strong>tatie van richtlijn<strong>en</strong> onder verpleegkundig<strong>en</strong><br />
bepal<strong>en</strong>.<br />
Het tweede sleutelartikel (Fleur<strong>en</strong> e.a., 2002; daarna gepubliceerd als Fleur<strong>en</strong> e.a., 2004) onderzocht<br />
factor<strong>en</strong> die van invloed war<strong>en</strong> op de mate van toepassing van zorgvernieuwing<strong>en</strong>, dus breder dan<br />
richtlijn<strong>en</strong> alle<strong>en</strong>. De vernieuwing<strong>en</strong> vond<strong>en</strong> in het mer<strong>en</strong>deel plaats in ziek<strong>en</strong>huiz<strong>en</strong> waar<strong>bij</strong><br />
overweg<strong>en</strong>d medisch specialist<strong>en</strong> <strong>en</strong> verpleegkundig<strong>en</strong> betrokk<strong>en</strong> war<strong>en</strong>. Uit de studies werd<strong>en</strong> de<br />
volg<strong>en</strong>de categorieën van factor<strong>en</strong> gedestilleerd:<br />
• k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> vernieuwing: <strong>bij</strong>voorbeeld praktische bruikbaarheid <strong>en</strong> voordeel voor de gebruiker;<br />
• k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> individuele gebruiker: <strong>bij</strong>voorbeeld vaardighed<strong>en</strong> <strong>en</strong> ervar<strong>en</strong> steun;<br />
• k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> organisatie: <strong>bij</strong>voorbeeld structuur, cultuur <strong>en</strong> voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>;<br />
• k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> sociaal-politieke omgeving: <strong>bij</strong>voorbeeld regels <strong>en</strong> wett<strong>en</strong>, financiering <strong>en</strong><br />
patiënt<strong>en</strong>.<br />
Uiteindelijk werd in dit omvangrijke onderzoek e<strong>en</strong> lijst van 52 factor<strong>en</strong> opgesteld die van invloed zijn<br />
<strong>bij</strong> de implem<strong>en</strong>tatie van zorgvernieuwing<strong>en</strong> in organisaties. Van deze 52 factor<strong>en</strong> werd<strong>en</strong> er in e<strong>en</strong><br />
Delphi-onderzoek onderzoek onder experts drie afgehaald <strong>en</strong> één toegevoegd, zodat het totaal<br />
uitkwam op e<strong>en</strong> lijst van 50 factor<strong>en</strong> (zie Bijlage 11)<br />
<strong>Belemmer<strong>en</strong>de</strong> <strong>en</strong> bevorder<strong>en</strong>de factor<strong>en</strong> <strong>bij</strong> proefimplem<strong>en</strong>tatie van e<strong>en</strong> richtlijn in de care 19